رای شماره 1442 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع ابطال نامه شماره 13/17/1/2/6430/98177221 1398/09/02 پلیس راهنمایی و رانندگی ناجا در خصوص تعیین سهم آموزشگاه‌های رانندگی در تصادفات رانندگی

شماره 9803776 – 27/11/1399 بسمه تعالی جناب آقای اکبرپور رئیس هیات مدیره و مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه 9909970905811442 مورخ 16/10/1399 با موضوع : « ابطال نامه شماره 98711221 /6430 /2 /1 /17 /13 – 2/9/1398 پلیس راهنمایی رانندگی ناجا تعیین سهم آموزشگاه‌های رانندگی در تصادفات رانندگی » جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد . مدیرکل هیات عمومی و هیاتهای تخصصی دیوان عدالت اداری – مهدی دربین تاریخ دادنامه : 1399/10/16 شماره دادنامه : 1442 شماره پرونده : 9803776 مرجع رسیدگی : هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی : آقای سیدمیرآقا قدیری موضوع شکایت و خواسته : ابطال نامه شماره 13 / 17 / 1 / 2 / 6430 / 98177221 1398/9/2 تعیین سهم آموزشگاه‌های رانندگی در تصادفات رانندگی گردش‌کار : شاکی به موجب دادخواست و لایحه تکمیلی ابطال نامه شماره 13 / 17 / 1 / 2 / 6430 / 98177221 9/2/1398 تعیین سهم آموزشگاه‌های رانندگی در تصادفات رانندگی را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که : " مطابق تبصره 3 ماده 14 قانون رسیدگی به تخلفات رانندگی مصوب 1389 صرفا دو عامل 1 راه و 2 وسیله نقلیه حسب مورد در تصادفات رانندگی مسئول جبران خسارات وارده نیز می‌باشند بنابراین ابلاغیه پلیس راهور ناجا در افزودن نام آموزشگاه‌های رانندگی به عنوان مقصرین تصادفات رانندگی منصرف از تبصره 3 ماده 14 قانون مذکور می‌باشد . آموزشگاه‌های رانندگی صرفا مسئول آموزش اولیه متقاضیان گواهی‌نامه رانندگی بوده و متقاضی حتی پس از موفقیت در آزمون‌های راهنمایی و رانندگی که به استناد دادنامه شماره 2673 1398/9/12 هیات عمومی دیوان عدالت اداری توسط افسران آموزش دیده شاغل در پلیس انجام و موفق به اخذ گواهی‌نامه رانندگی می‌شود مطابق قانون برای مدت یک سال در رانندگی با محدودیت رانندگی نیز برخوردار می‌باشند بنابراین عدم رعایت قوانین و مقررات از سوی راننده مسئولیتی متوجه آموزشگاه‌های رانندگی نخواهد شد . علیهذا ابطال ابلاغیه پلیس راهور ناجا به لحاظ خروج از شمول تبصره 3 ماده 14 قانون یاد شده را تقاضا دارم . " متن مقرره مورد اعتراض به شرح زیر است : " پلیس راهنمایی و رانندگی ناجا مرکز صدور گواهی‌نامه شعبه اداری فرماندهی انتظامی استان مازندران پلیس راهور : مقصرین در تصادفات فوتی و جرحی شدید سلام علیکم با احترام بر اساس بررسی‌های به عمل آمده از سامانه‌های پلیس راهور ناجا تعداد 3406 نفر از مقصرین در تصادفات منجر به فوت و جرح شدید شامل افرادی هستند که در آموزشگاه‌های تحت مسئولیت آن استان مبادرت به اخذ مهارت‌های نظری و عملی نموده که با ارتکاب تخلف حادثه ساز موجب وقوع تصادفات منجر به فوت و جرح شدید شده‌اند که این امر به وضوح نشانگر عدم کنترل متولیان مربوطه شامل مدیریت آموزشگاه رئیس اداره آموزشگاه‌ها و ... بر فرایند آموزش در آموزشگاه‌های استان می‌باشد . لذا لازم است ضمن برگزاری جلسات ماهیانه با تمامی مدیران آموزشگاه‌ها و اعلام تذکرات و موارد هوشیاری پیرامون افزایش نظارت بر عملکرد مربیان آموزشی خود ابلاغ گردد علاوه بر بررسی کیفیت آموزش و عملکرد آموزشگاه‌ها در کمیسیون‌های مربوطه و تجدیدنظر در خصوص ادامه فعالیت آموزشگاه در صورت تداوم شرایط فوق، به کلیه کارشناسان تصادفات تاکید می‌گردد تا نسبت به تعیین سهم سببیت آموزشگاه‌های رانندگی در تصادفات فوتی و جرحی اقدام نماید . علیهذا نتیجه اقدامات پس از ابلاغ به‌متولیان امر به مرکز صدور گواهی‌نامه رانندگی راهور ناجا ارسال گردد . رئیس پلیس راهنمایی و رانندگی " در پاسخ به شکایت مذکور، پلیس راهنمایی و رانندگی ناجا به موجب لایحه شماره 13 / 12 / 02 / 4 / 612 1398/12/6 توضیح داده است که : " در پاسخ به پرونده شماره 980998090900602 1398/10/28 به آگاهی می‌رساند : با بررسی سوابق و مستندات دستورالعمل یا بخشنامه‌ای دال بر صحت ادعای نامبرده مسبوق به سابقه نمی‌باشد و مصاحبه تلویزیونی دلیلی بر ابلاغ بخشنامه از سوی این پلیس نیست . بنابراین در صورت صدق ادعای شاکی ضروری است تصویر بخشنامه ارائه تا پاسخ لازم تقدیم گردد . لازم به ذکر است به استناد مواد 17، 18 و 14 آیین‌نامه اجرایی آموزشگاه‌های رانندگی ( مصوب سال 1397 ) نظارت بر آموزشگاه‌های رانندگی در راستای وظایف قانونی پلیس راهور ناجا در بحث ارتقاء کیفیت آموزش و آزمایش بوده و ارزیابی عملکرد آموزشگاه‌ها هیچ‌گونه ارتباطی با ماده 14 قانون رسیدگی به تخلّفات رانندگی ( مصوب سال 1389 ) ندارد . موضوع مسئولیت آموزشگاه‌های رانندگی در تصادفات نیز امری است که مستلزم رسیدگی قضایی و احراز رابطه سببیت بین تقصیر و میزان خسارت وارده است که حسب مورد از طریق مراجع قضایی به کارشناسان رسمی دادگستری یا کارشناسان تصادفات پلیس ارجاع می‌شود و تاکنون ادعای مطروحه مبنی بر تعیین سهم تقصیر در کروکی تصادفات در این پلیس مسبوق به سابقه نیست . بنابراین رد دعوای مطروحه مورد تقاضای این پلیس می‌باشد . " هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1399/10/16 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است . رای هیات عمومی در تبصره 3 ماده 14 قانون رسیدگی به تخلفات رانندگی مصوب سال 1389 مقرر شده در صورتی که بر اساس نظر کارشناسان تصادفات، نقص راه یا وسیله نقلیه موثر در علت تصادفات باشد حسب مورد متصدیان ذی‌ربط، مسئول جبران خسارات وارده بوده و با آنان برابر قانون رفتار خواهد شد . نظر به اینکه در نامه شماره 13 / 17 / 1 / 2 / 6430 / 98177221 1398/9/2 رئیس پلیس راهنمایی و رانندگی به فرماندهی انتظامی استان مازندران اولا : دامنه جهات مصرح در تبصره 3 ماده 14 قانون رسیدگی به تخلفات رانندگی که شامل بر نقص راه یا وسیله نقلیه است، با افزودن سهم سببیت آموزشگاه‌های رانندگی در تصادفات فوتی و جرحی، توسعه داده است . ثانیا : در تبصره 3 ماده 14 قانون یاد شده نقص راه یا وسیله نقلیه به عنوان شاخص تاثیرگذار در علت تامه تصادفات به نظر کارشناسان تصادفات موکول شده است ولی در نامه مورد اعتراض به کارشناسان تصادفات تاکید شده نسبت به تعیین سهم سببیت آموزشگاه‌های رانندگی اقدام کنند و تشخیص آنان ملحوظ نظر قرار نگرفته . ثالثا : آموزشگاه‌های رانندگی صرفا وظیفه آموزش دارند و اعطای گواهی‌نامه توسط پلیس راهنمایی و رانندگی پس از انجام آزمون کتبی آیین‌نامه راهنمایی و رانندگی و قبولی در امتحان رانندگی در شهر صورت می‌گیرد و در فرضی که آموزش‌ها موثر نباشد گواهی‌نامه رانندگی نباید اعطاء شود، بنابراین تعیین سهم سببیت برای آموزشگاه‌های رانندگی مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات پلیس راهنمایی و رانندگی است و نامه مورد اعتراض مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود . رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری محمدکاظم بهرامی