رای شماره 648418 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع: ابطال بند 10 شرایط اختصاصی آگهی استخدام نوزدهمین فراخوان جذب و استخدام عضو هیات علمی پیمانی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در سال 1401 که بیان داشته است که اعضای هیات علمی شاغل به صورت رسمی و پیمانی در دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی کشور نمی‌توانند در فراخوان شرکت نمایند، از تاریخ تصویب

شماره 0204494 – 1404/3/21 بسمه تعالی مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری با شماره دادنامه 140431390000648418 مورخ 1404/03/13 مبنی بر: بند 10 شرایط اختصاصی آگهی استخدام نوزدهمین فراخوان جذب و استخدام عضو هیات علمی پیمانی وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی در سال 1401 که بیان داشته است که اعضای هیات علمی شاغل به صورت رسمی و پیمانی در دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی کشور نمی‌توانند در فراخوان شرکت نمایند، از تاریخ تصویب ابطال شد جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد . مدیرکل هیات عمومی و هیات‌های تخصصی دیوان عدالت اداری یداله اسمعیلی فرد تاریخ دادنامه: 1404/3/13 شماره دادنامه: 140431390000648418 شماره پرونده: 0204494 مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی: آقای محمدباقر اوغازیان طرف شکایت: وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند 10 شرایط اختصاصی آگهی استخدامی نوزدهمین فراخوان جذب و استخدام عضو هیات علمی پیمانی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی سال 1401 گردش کار: شاکی به موجب دادخواستی ابطال بند (ی) ماده 15 آیین‌نامه اداری، استخدامی اعضای هیات علمی دانشگاه‌های علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی کشور (1391) و همچنین ابطال بند 10 شرایط اختصاصی آگهی استخدامی نوزدهمین فراخوان جذب و استخدام عضو هیات علمی پیمانی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی سال 1401 را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که : " به استحضار می‌رساند، ماده 15 آیین‌نامه اداری، استخدامی اعضای هیات علمی دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی و پژوهشی وابسته وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، شرایط عمومی ورود به خدمت را مشخص کرده است. بند «ی» ماده 15 این آیین‌نامه شرکت اعضای هیات علمی موسسات در فراخوان سایر موسسات را مشروط به موافقت موسسه محل خدمت با استعفاء عضو هیات علمی نموده است. علی رغم این که در آگهی استخدام نوزدهمین فراخوان جذب و استخدام عضو هیات علمی پیمانی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی کشور در سال 1401، بند مذکور برخلاف این آیین‌نامه در قسمت شرایط اختصاصی جذب و استخدام عضو هیات علمی آمده است با این حال، همچون بند «ی» ماده 15 آیین‌نامه، عدم جواز شرکت اعضاء هیات علمی شاغل رسمی و پیمانی در دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی کشور در فراخوان جذب و استخدام هیات علمی پیمانی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی را اعلام کرده است . بند «ی» ماده 15 آیین‌نامه و مترادف آن که در بند 10 شرایط اختصاصی آگهی استخدام نوزدهمین فراخوان جذب و استخدام عضو هیات علمی آمده است، اصل بیست و هشتم و بند 9 اصل سوم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران را نقض نموده است، که در آن‌ها به ترتیب اشاره شده است «هرکس حق دارد شغلی را که بدان مایل است و مخالف اسلام و مصالح عمومی و حقوق دیگران نیست، برگزیند» و «رفع تبعیضات ناروا و ایجاد امکانات عادلانه برای همه، در تمام زمینه‌های مادی و معنوی از وظایف دولت است.» همچنین در آراء هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره 9610090905801058 مورخ 1396/10/26 و 140009970905812133 مورخ 1400/8/11 [ 1400/5/19 ]، شرط داوطلبان استخدام مبنی بر این که نباید در زمان ثبت نام از مستخدمین رسمی، ثابت و پیمانی دستگاه‌های اجرایی باشند، ابطال شده است. مضافا این که بند «ی» ماده 15 آیین‌نامه، مفاد ماده 42 قانون مدیریت خدمات کشوری و ماده 7 آیین‌نامه استخدام پیمانی مصوّب سال 1368 هیات وزیران را نادیده گرفته است. به علاوه، در هیچ یک از قوانین موضوعه از جمله قانون مدیریت خدمات کشوری حکمی که متضمن محدودیت برای اعضای هیات علمی پیمانی و رسمی برای شرکت در فراخوان پیمانی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی باشد، وجود ندارد . لذا، مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون دیوان عدالت اداری تقاضای ابطال کامل بند «ی» ماده 15 آیین‌نامه و مترادف آن در بند 10 شرایط اختصاصی مندرج در صفحه 3 آگهی نوزدهمین فراخوان جذب و استخدام عضو هیات علمی پیمانی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در سال 1401 را دارم ." متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است : " آگهی استخدام عضو هیات علمی پیمانی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی معاونت آموزشی مرکز امور هیات علمی هیات مرکزی جذب اعضای هیات علمی با استعانت از درگاه خداوند متعال به اطّلاع می‌رساند، هیات مرکزی جذب اعضای هیات علمی مرکز امور هیات علمی معاونت آموزشی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی نوزدهمین فراخوان جذب و استخدام عضو هیات علمی پیمانی در رشته‌های علوم پایه و بالینی دانشگاه‌ها/ دانشکده‌های علوم پزشکی و موسسات آموزش عالی و پژوهشی وابسته را برگزار می‌نماید خاطر نشان می‌سازد ثبت نام به صورت متمرکز و اینترنتی بوده و ملاک ثبت نام در فراخوان متقاضیان گرفتن کد رهگیری می‌باشد . شرایط اختصاصی ....................... 10 اعضای هیات علمی شاغل به صورت رسمی و پیمانی در دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی کشور نمی‌توانند در فراخوان شرکت نمایند ." در پاسخ به شکایت مذکور، مدیرکل حقوقی، املاک و تنظیم مقرّرات وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی به موجب لایحه شماره 107/19 مورخ 1403/1/6 توضیح داده است که : " در ارتباط با دادخواست مطروحه شایان ذکر است، ماده واحده خروج تصمیمات و آراء صادره از هیات‌ها و کمیته‌های تخصّصی وزارتین علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و سایر مراکز آموزشی و پژوهشی در خصوص امور و شئون علمی، آموزشی و پژوهشی از شمول صلاحیّت دیوان عدالت اداری و سایر مراجع قضایی، مصوّب ششصد و سی امین جلسه مورخ 1387/6/12 و مصوبه تجمیعی- تکمیلی آن مصوبه جلسه 893 مورخ 1402/10/5 شورای عالی انقلاب فرهنگی اعلام می‌دارد : آن دسته از تصمیمات و آراء نهایی و قطعی صادره در هیات‌ها و کمیته‌های تخصّصی فعال در وزارتخانه‌های علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، سازمان سنجش آموزش کشور و دانشگاه‌ها و سایر مراکز آموزش و پژوهشی مصوّب، از جمله؛ تصمیمات و آراء نهایی هیات‌های امناء، ممیزه و انتظامی اساتید و کمیته انضباطی دانشجویان، هیات‌های جذب دانشجو و اعضای هیات علمی، هیات‌های رسیدگی به تخلّفات در آزمون‌ها و همچنین تصمیمات و آراء در خصوص بازنشستگی، ارتقاء، آزمون‌ها، ارزیابی و پذیرش علمی، فرآیند جذب دانشجو و اعضای هیات علمی بورس دانشجویان و فرصت مطالعاتی و نظایر آن که صرفا در رابطه با امور و شئون تخصّصی علمی، آموزشی و پژوهشی صادر شده باشد، قابل شکایت و رسیدگی در دیوان عدالت اداری و سایر مراجع قضایی نخواهد بود و در صلاحیت‌های عالی تجدیدنظر وزارتین علوم، تحقیقات و فناوری و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و دانشگاه آزاد اسلامی حسب مورد می‌باشد . آن مقام مستحضرند شورای عالی انقلاب فرهنگی به موجب نظر صریح بنیان‌گذار جمهوری اسلامی ایران و نظرات روشن و موکد رهبر معظّم انقلاب، براساس اصل 57 قانون اساسی تشکیل شده و ادامه حیات پیدا کرده است. ضمنا طبق فرمان امام خمینی (ره) و تاکید مقام معظم رهبری مدظله العالی مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی باید ترتیب اثر داده شود و به نحوی نباشد که یک مرجع حتّی قانونگذاری مانند مجلس شورای اسلامی تصمیمات آن را بی‌اثر کند؛ بنابراین طبق اصل 57 قانون اساسی و اطلاق عبارت ولایت مطلقه امر و امامت در آن اصل و براساس قیاس اولویت، مصوبات شورای انقلاب فرهنگی، قابل ابطال در هیات عمومی دیوان عدالت اداری نیست . همچنین مقام معظم رهبری مدظله العالی در تاریخ 1392/6/30 با توجه به برخی از اظهارات و تردیدها در خصوص اعتبار مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی به ویژه مستثنی بودن این مصوبات از رسیدگی و نقض آن‌ها در مراجع قضایی از جمله دیوان عدالت اداری به رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام وقت فرموده‌اند: به مجمع تشخیص مصلحت گفته شود این قانون را اصلاح نمایند به گونه‌ای که مصوبات و تصمیمات شورای عالی انقلاب فرهنگی نیز مانند شوراهای مشابه، شورای نگهبان، شورای عالی امنیت ملّی ... از شمول ورود دیوان عدالت اداری و سایر مراجع قضایی و نقض این مصوبات استثناء شود.» که این دستور مجددا در تاریخ 1402/10/19 طی نامه شماره 1/53387 مورخ 1402/10/19 از سوی دفتر مقام معظم رهبری به رئیس جمهور و رئیس شورای عالی انقلاب فرهنگی برای اجرا ابلاغ شده است . بر این اساس و با توجه به این که شکایت مطروحه دارای شئون تخصّصی، علمی و آموزشی، پژوهشی می‌باشد، صدور قرار عدم صلاحیت به شایستگی هیات عالی تجدیدنظر وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی از آن مقام مورد تقاضا است . ضمنا در این ارتباط توجه آن مقام را به صورتجلسه مربوط به اولین کارگروه تخصّصی مشترک اداره کل حقوقی و تنظیم مقرّرات وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و دیوان عدالت اداری مورخ 1401/9/17 که در بند 3 آن به صلاحیت هیات عالی تجدیدنظر وزارت بهداشت در پرونده‌های دارای شئون علمی آموزشی و پژوهشی موضوع مصوبه ماده واحده خروج تصمیمات و آراء صادره از هیات‌ها و کمیته‌های تخصّصی وزارتین علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و ... مصوّب جلسه 630 شورای عالی انقلاب فرهنگی تاکید شده است، جلب می‌نماید . به موجب ماده 2 قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور دانشگاه‌ها، مراکز و موسسات آموزش عالی و پژوهشی و فرهنگستان‌ها و پارک‌های علم و فناوری که دارای مجوز از شورای گسترش آموزش عالی وزارتخانه‌های علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و سایر مراجع قانونی ذی ربط می‌باشند، بدون رعایت قوانین و مقرّرات عمومی حاکم بر دستگاه‌های دولتی به ویژه قانون محاسبات عمومی کشور، قانون مدیریت خدمات کشوری، قانون برگزاری مناقصات و اصلاحات و الحاقات بعدی آن‌ها و فقط در چهارچوب مصوبات و آیین‌نامه‌های مالی، معاملاتی، اداری، استخدامی و تشکیلات مصوّب هیات امناء که حسب مورد به تایید وزیران علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و در مورد فرهنگستان‌ها به تایید رئیس جمهور و در مورد دانشگاه‌ها و مراکز عالی و تحقیقاتی وابسته به نیروهای مسلح به تایید رئیس ستاد کل نیروهای مسلح می‌رسد، عمل می‌کنند.» که براساس آیین‌نامه اداری و استخدامی اعضاء هیات علمی دانشگاه‌ها و دانشکده‌های علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی به تصویب هیات امناء دانشگاه‌ها و دانشکده‌های مربوطه رسیده است. به موجب ماده 11 آیین‌نامه اداری استخدامی اعضای هیات علمی دانشگاه‌ها و دانشکده‌های علوم پزشکی و خدمات بهداشتی و درمانی: «استخدام اعضای هیات علمی در بدو خدمت به صورت پیمانی و صرفا از طریق فراخوان از بین متقاضیان واجد مدرک دکترای تخصّصی (ph.D) یا دانشنامه تخصّصی (بورد) یا بالاتر است ...» در ماده 15 آیین‌نامه شرایط ورود به خدمت به عنوان هیات علمی (شرایط فراخوان) اعلام شده و برابر بند (ی) ماده مذکور مقرر گردیده است: «شرکت اعضای هیات علمی موسسات در فراخوان سایر موسسات در صورتی که موسسه محل خدمت با استعفای وی موافقت کرده باشد بلامانع خواهد بود .» وفق ماده 10 نوزدهمین فراخوان جذب هیات علمی نیز اعلام شده است: «اعضای هیات علمی شاغل به صورت رسمی و پیمانی در دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی کشور نمی‌توانند در فراخوان شرکت نمایند .» در این خصوص شایان ذکر است، به موجب ماده 1 قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه به شرح فوق، دانشگاه‌های علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی کشور مجاز به تصویب آیین‌نامه اداری استخدامی اعضای هیات علمی شده‌اند. بنابراین این موسسات با استفاده از اختیارات قانونی، شرایط اعضای هیات علمی خود را در آیین‌نامه مربوطه وفق مقرّرات به تصویب هیات امناء رسیده است، اعلام نموده‌اند. بدیهی است شرکت در فراخوان یک دانشگاه و عضویت به عنوان هیات علمی دانشگاه الزام و اجبار نبوده و فرد با علم و آگاهی و اطّلاع کامل از ضوابط و مقرّرات در فراخوان جذب شرکت نموده و در صورت طی فرآیند مربوطه به عنوان عضو هیات علمی آن دانشگاه پذیرفته می‌شود. اشاره می‌نماید، دانشگاه‌ها در جذب اعضای هیات علمی برنامه‌های بلند مدت و میان مدتی را طراحی می‌نمایند که خروج اعضای هیات علمی اختلال در امور آموزشی ایجاد خواهد کرد. مضافا به این که شرکت اعضای هیات علمی در فراخوان سایر دانشگاه‌های منجر به افزایش خروج اعضای هیات علمی مناطق محروم و گسترش تقاضا برای جذب در دانشگاه‌های برخوردار خواهد شد . به استحضار می‌رسد، بر خلاف ادعای شاکی این پرونده، مفاد بند 10 آگهی فراخوان جذب هیات علمی با اصل 28 و بند 9 اصل سوم قانون اساسی مبنی بر این که «هرکس حق دارد شغلی را که بدان مایل است و مخالف اسلام و مصالح عمومی و حقوق دیگران نیست برگزیند و رفع تبعیضات ناروا و ایجاد امکانات عادلانه برای همه در تمام زمینه‌های مادی و معنوی از وظایف دولت است» تناقضی ندارد . زیرا این آیین‌نامه عضو هیات علمی را از داشتن شغل که به آن مایل است منع ننموده و عضو هیات علمی یک دانشگاه اتفاقا با درخواست خود در فراخوان دانشگاه، شرکت نموده و پذیرفته شده است لکن این امر که پس از پذیرش بخواهد با حفظ جایگاهش در دانشگاه، در فراخوان دانشگاه دیگر نیز شرکت کند و در صورت قبولی دانشگاه دیگر، دانشگاه محل خدمت خود را بدون تعهّد کاری و اخلاقی و عدم توجه به پیامدهای آن رها نماید، اتفاقا بر خلاف ضوابط و مقرّرات و مصالح عمومی و حقوق دیگران است . مضافا به این که این ماده قانونی برای دفاع از حقوق سایر شرکت‌کنندگان که اکثرا نیروهای بدون شغل و جوان می‌باشند که طبیعتا سوابق آموزشی، پژوهشی، مدیریتی و اجرایی این افراد از اعضای هیات علمی دانشگاه‌ها که فرصت کافی در قالب هیات علمی برای انجام آموزش، پژوهش، شرکت در کارگاه‌ها و غیره داشته‌اند بسیار کمتر بوده، وضع گردیده و حافظ منافع شرکت‌کنندگان در فراخوان و در راستای برقراری عدالت و رفع تبعیضات ذکر شده در اصل 28 قانون اساسی می‌باشد ." در رابطه با قسمتی از خواسته شاکی مبنی بر تقاضای ابطال بند «ی» ماده 15 آیین‌نامه اداری، استخدامی اعضای هیات علمی دانشگاه‌های علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی کشور (1391)، به موجب دادنامه شماره 140431390000465336 مورخ 1404/02/27 صادره توسط معاون قضایی دیوان عدالت اداری در امور هیات عمومی و هیات‌های تخصّصی، به جهت این که آیین‌نامه مورد اعتراض از مصادیق مندرج در بند 1 ماده 12 قانون دیوان عدالت اداری مصوّب 1402 نبوده و رسیدگی به تقاضای ابطال آن در هیات عمومی دیوان عدالت اداری منتفی است، بنابراین قرار رد شکایت صادر شده است . رسیدگی به خواسته دیگر شاکی مبنی بر تقاضای ابطال بند 10 از شرایط اختصاصی آگهی استخدامی نوزدهمین فراخوان جذب و استخدام عضو هیات علمی پیمانی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی سال 1401 در دستورکار جلسه هیات عمومی قرار گرفت . هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1404/3/13 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است . رای هیات عمومی اولا براساس اصل بیست و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، هر کس حق دارد شغلی را که بدان مایل است و مخالف اسلام و مصالح عمومی و حقوق دیگران نیست، برگزیند. ثانیا در هیچ یک از قوانین موضوعه حکمی متضمن محدودیّت برای کارکنان پیمانی و رسمی دستگاه‌های اجرایی برای شرکت در آزمون‌های استخدامی وجود ندارد. ثالثا هیات عمومی دیوان عدالت اداری قبلا به موجب دادنامه شماره 140009970905812133 مورخ 1400/5/19 بند یک قسمت «تذکرات مهم درخصوص شرایط عمومی» مندرج در صفحه 2 دفترچه راهنمای ثبت نام آزمون استخدامی دانشگاه‌های علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی کشور در سال 1399 را به لحاظ ایجاد محدودیت برای مستخدمین رسمی و پیمانی درخصوص شرکت آن‌ها در آزمون استخدامی دانشگا ه‌های علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی کشور در سال 1399 ابطال نموده و دادنامه شماره 9610090905801058 مورخ 1396/10/26 هیات عمومی دیوان عدالت اداری نیز موید این امر است. با عنایت به مراتب فوق، بند 10 شرایط اختصاصی آگهی استخدام نوزدهمین فراخوان جذب و استخدام عضو هیات علمی پیمانی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در سال 1401 خلاف قانون و خارج از حدود اختیار است و مستند به بند 1 ماده 12 و مواد 13 و 88 قانون دیوان عدالت اداری مصوّب سال 1392 از تاریخ تصویب ابطال می‌شود. این رای براساس ماده 93 قانون دیوان عدالت اداری اصلاحی مصوّب 1402/2/10 برای مراجع اداری و قضایی معتبر و ملاک عمل است . رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری احمدرضا عابدی