رای شماره 3146546 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع: ابطال بندهای (الف)، (ب) و (ج) ماده 39 از آیین‌نامه استخدامی اعضای غیرهیات علمی دانشگاه‌های بیرجند، صنعتی بیرجند و بزرگمهر قائنات (موضوع مصوبه پانزدهم صورتجلسه اولین نشست از دوره دوم مورخ 1397/06/18 هیات امنای دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی استان خراسان جنوبی)

شماره 0202364 -14/12/1402 بسمه تعالی مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران یک نسخه از رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری با شماره دادنامه 140231390003146546 مورخ 1402/12/1 با موضوع: «بندهای (الف)، (ب) و (ج) ماده 39 آیین‌نامه استخدامی اعضای غیرهیات علمی دانشگاه‌های بیرجند، صنعتی بیرجند و بزرگمهر قائنات مصوب سال 1397 که بر اساس ساعات کار کارکنان با معلولیت شدید و عضو (زن) دارای همسر یا فرزند معلول شدید و عضو(مرد) بدون همسر دارای فرزند معلول شدید که به تایید سازمان بهزیستی رسیده باشد به 4 ساعت در هفته تقلیل یافته است از تاریخ تصویب ابطال شد» جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد. مدیرکل هیات عمومی و هیات‌های تخصصی دیوان عدالت اداری یداله اسمعیلی فرد تاریخ دادنامه: 1402/12/1 - شماره دادنامه: 140231390003146546 شماره پرونده: 0202364 مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی: سازمان بازرسی کل کشور طرف شکایت: دانشگاه بیرجند موضوع شکایت و خواسته: ابطال بندهای (الف)، (ب) و (ج) ماده 39 از آیین‌نامه استخدامی اعضای غیرهیات علمی دانشگاه‌های بیرجند، صنعتی بیرجند و بزرگمهر قائنات (موضوع مصوبه پانزدهم صورتجلسه اولین نشست از دوره دوم مورخ 1397/6/18 هیات امنای دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی استان خراسان جنوبی) گردش کار: معاون حقوقی، نظارت همگانی و امور مجلس سازمان بازرسی کل کشور به موجب شکایت نامه شماره 36566 1402/2/10 اعلام کرده است که: "اولا بر اساس ماده 28 قانون حمایت از حقوق معلولان که قانون خاص بوده و «دستگاه‌های مشمول مکلفند ساعات کار هفتگی شاغلان دارای معلولیت‌های شدید و خیلی شدید را ده ساعت کاهش دهند»، این در حالی است که در بند (الف) ماده 39 آیین‌نامه استخدامی اعضای غیرهیات علمی، ساعات کاری کارکنان معلول شدید به میزان 4 ساعت در هفته تعیین شده که کمتر از ساعات مقرر در ماده 28 قانون حمایت از حقوق معلولان و مغایر با ماده یاد شده و خارج از حدود و اختیارات هیات امنا بوده است. ثانیا: براساس ماده 27 قانون حمایت از حقوق معلولان «بانوان کارمند دارای همسر یا فرزند معلول به شرط نگهداری فرد دارای معلولیت در منزل از تسهیلات مقرر در قانون راجع به خدمت نیمه وقت بانوان مصوب 1362/9/10 و اصلاحات و الحاقات بعدی آن با استفاده از حقوق و مزایای کامل بهره مند خواهند شد»، این در حالی است که در بند (ب) ماده 39 آیین‌نامه استخدامی اعضای غیر هیات علمی، کاهش ساعات کاری «عضو (زن) دارای همسر یا فرزند معلول شدید» به میزان 4 ساعت در هفته تعیین شده که کمتر از ساعات مقرر در ماده 27 قانون حمایت از حقوق معلولان و مغایر با ماده یاد شده و خارج از حدود و اختیارات هیات امنا بوده است. ثالثا بر اساس ماده 27 قانون حمایت از حقوق معلولان «کارمندان مرد دارای همسر معلول و یا دارای فرزند معلول تحت سرپرستی و فاقد مادر به شرط نگهداری فرد دارای معلولیت در منزل (با تایید سازمان) با یک چهارم کسر ساعات کار هفتگی، از حقوق و مزایای کامل استفاده خواهند نمود». این در حالی است که بر اساس مفاد مندرج در بند (ج) ماده 39 آیین‌نامه استخدامی اعضای غیرهیات علمی دانشگاه کاهش ساعت کاری «عضو (مرد) بدون همسر که دارای فرزند معلول شدید باشد و یا عضو (مرد) دارای همسر معلول» به میزان 4 ساعت در هفته تعیین شده که کمتر از ساعات مقرر در ماده 27 قانون حمایت از حقوق معلولان و مغایر با ماده یاد شده و خارج از حدود و اختیارات هیات امنا بوده است. در خاتمه اگرچه بر اساس ماده 1 قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور، دانشگاه‌ها از قوانین و مقررات عمومی حاکم بر دستگاه‌های دولتی مستثنی شده‌اند، اما به منزله جوازی برای دانشگاه‌ها و موسسات مذکور در ماده فوق برای عدم تبعیت از «قانون حمایت از حقوق معلولان» که قانونی خاص و برای حمایت از معلولان است، محسوب نمی‌شود. ضمن آن که بر اساس بند (ت) ماده 1 قانون حمایت از حقوق معلولان، دانشگاه‌ها نیز از مصادیق دستگاه‌های مشمول این قانون می‌باشند. بنابه مراتب بندهای (الف)، (ب) و (ج) ماده 39 «آیین‌نامه استخدامی اعضای غیرهیات علمی دانشگاه‌های 1 بیرجند 2 صنعتی بیرجند 3 بزرگمهر قائنات (موضوع مصوبه پانزدهم صورتجلسه اولین نشست از دوره دوم مورخ 1397/6/18 هیات امنای دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی استان خراسان جنوبی)» مغایر با مواد 27 و 28 «قانون حمایت از حقوق معلولان (مصوب 1396/12/20 مجلس شورای اسلامی)» و خارج از حدود و اختیارات واضع تشخیص و ابطال آن‌ها در هیات عمومی دیوان (به صورت فوق العاده و خارج از نوبت) از تاریخ تصویب مورد تقاضا می‌باشد." متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است: آیین‌نامه استخدامی اعضای غیرهیات علمی دانشگاه‌های بیرجند، صنعتی بیرجند و بزرگمهر قائنات (موضوع مصوبه پانزدهم صورتجلسه اولین نشست از دوره دوم مورخ 1397/6/18 هیات امنای دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی استان خراسان جنوبی) "ماده 39 اعضای ذیل با درخواست شخصی و بر اساس دستورالعمل مصوب هیات اجرایی موسسه از تقلیل ساعات کار بهره‌مند می‌شوند. الف عضوی که با تایید سازمان بهزیستی معلولیت شدید دارد (4 ساعت در هفته). ب عضو (زن) دارای همسر یا فرزند معلول شدید با تایید سازمان بهزیستی یا مبتلا به بیماری صعب العلاج با تایید وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی (4 ساعت در هفته). ج عضو (مرد) بدون همسر که دارای فرزند معلول شدید با تایید سازمان بهزیستی یا مبتلا به بیماری صعب العلاج با تایید وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی است و عضو (مرد) دارای همسر معلول شدید با تایید سازمان بهزیستی یا مبتلا به بیماری صعب العلاج با تایید وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی (4 ساعت در هفته)." در پاسخ به شکایت مذکور، دانشگاه بیرجند به موجب لایحه شماره 1402220398684899 1402/7/25 توضیح داده است که: "در خصوص موضوع شکایت سازمان بازرسی به استحضار آن مقام می‌رساند آیین‌نامه استخدامی اعضای غیر هیات علمی در دست اصلاح و بازنگری است و ماده مورد شکایت هم بر اساس قوانین بالادستی به خصوص مقررات مندرج در فصل نهم قانون حمایت از حقوق معلولان مصوب 1397 و همچنین قانون راجع به خدمت نیمه وقت بانوان مصوب 1362 در دست اصلاح و بازنگری است. کما اینکه برخی از دانشگاه‌ها مبادرت به انجام این مهم نموده‌اند لذا خواهشمند است دستور فرمایید تا موضوع فعلا مراعی باشد تا مراحل اصلاح و ابلاغ آیین‌نامه استخدامی اعضای غیرهیات علمی صورت پذیرد. بدیهی است به محض ابلاغ آیین‌نامه مراتب اطلاع‌رسانی خواهد شد." هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1402/12/1 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است. رای هیات عمومی اولا حکم مقرر در ماده 1 قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور مصوب سال 1395 که دانشگاه‌ها، مراکز و موسسات آموزش عالی و پژوهشی و فرهنگستان‌ها و پارک‌های علم و فناوری دارای مجوز از شورای گسترش آموزش عالی وزارتخانه‌های علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و سایر مراجع قانونی ذیربط را از رعایت قوانین و مقررات عمومی حاکم بر دستگاه‌های دولتی مستثنی کرده، به منزله جوازی برای دانشگاه‌ها و موسسات مذکور در ماده فوق برای عدم تبعیت از قانون حمایت از حقوق معلولان که قانونی خاص و برای حمایت از معلولان است، محسوب نمی‌شود. ثانیا بر اساس ماده 27 قانون حمایت از حقوق معلولان مصوب 1396/12/20 مقرر شده است که بانوان کارمند دارای همسر یا فرزند معلول به شرط نگهداری فرد دارای معلولیت در منزل (با تایید سازمان بهزیستی کشور) از تسهیلات مقرر در قانون راجع به خدمت نیمه وقت بانوان مصوب 1362/9/10 و اصلاحات و الحاقات بعدی آن با استفاده از حقوق و مزایای کامل بهره مند خواهند شد و همچنین کارمندان مرد دارای همسر معلول و یا دارای فرزند معلول تحت سرپرستی و فاقد مادر به شرط نگهداری فرد دارای معلولیت در منزل (با تایید سازمان) با یک چهارم کسر ساعات کار هفتگی، از حقوق و مزایای کامل استفاده خواهند نمود» و این در حالی است که این کسر ساعات کار در بندهای (ب) و (ج) مقرره مورد شکایت صرفا 4 ساعت در هفته اعلام شده است. ثالثا بر مبنای ماده 28 قانون حمایت از معلولان دستگاه‌های مشمول قانون مکلف شده‌اند که ساعات کار هفتگی شاغلان دارای معلولیت‌های شدید و خیلی شدید را ده ساعت کاهش دهند که این کاهش ساعت کار در بند (الف) مقرره مورد اعتراض صرفا 4 ساعت اعلام شده است. با توجه به مراتب فوق، بندهای (الف)، (ب) و (ج) ماده 39 آیین‌نامه استخدامی اعضای غیرهیات علمی دانشگاه‌های بیرجند، صنعتی بیرجند و بزرگمهر قائنات مصوب سال 1397 با مواد 27 و 28 قانون حمایت از معلولان مغایرت دارد و مستند به بند 1 ماده 12 و مواد 13 و 88 قانون دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 از تاریخ تصویب ابطال می‌شود. این رای بر اساس ماده 93 قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوب 1402/2/10 ) در رسیدگی و تصمیم‌گیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل است. رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری حکمتعلی مظفری