رای شماره 2501978 هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی دیوان عدالت اداری با موضوع: عدم ابطال بند "ه" از شرایط اختصاصی دفترچه آزمون دستیاری دوره 51

هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی * شماره پرونده: ه ت/ 0200445 و 0300033 * شماره دادنامه سیلور: 140331390002501978 تاریخ: 1403/10/18 * شاکیان: آقایان محمد مهدی شاکری و هاشم سرمدی * طرف شکایت: وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی * موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند "ه" از شرایط اختصاصی دفترچه آزمون دستیاری دوره 51 * شاکیان دادخواستی به طرفیت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به خواسته فوق الذکر به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر می‌باشد : ه) عدم اشتغال به تحصیل داوطلب در یکی از رشته‌های تخصصی پزشکی، PhD ، کارشناسی ارشد و همچنین نداشتن مدرک تخصصی پزشکی بالینی . * دلایل شاکیان برای ابطال مقرره مورد شکایت : اولا در بند «ه» از شرایط اختصاصی داوطلبین شرکت در آزمون در دفترچه راهنمای آزمون پذیرش دستیار تخصصی پزشکی پنجاه و یکمین دوره (سال تحصیلی 1404 1403) چنین آمده است : ه) عدم اشتغال به تحصیل داوطلب در یکی از رشته‌های تخصصی پزشکی، PhD کارشناسی ارشد و همچنین نداشتن مدرک تخصصی پزشکی بالینی هماهنگونه که ملاحظه می‌گردد دو واژه منفی یعنی عدم و نداشتن در رابطه با دو حسن علمی دانشگاهی یعنی 1 تحصیل در مقطع PhD و کارشناسی ارشد و تخصص پزشکی و 2 مدرک تخصص پزشکی بالینی مانع از شرکت داوطلبین در آزمون خواهد بود که لازم به ذکر است که حتی در صورت ثبت نام در آزمون توسط شخصی که در حال تحصیل در یکی از مقاطع مذکور در بند «ه» باشد یا دارای مدرک تخصصی پزشکی باشد قبل از برگزاری آزمون استعلام‌های لازم توسط وزارت بهداشت انجام و با صادر نکردن کارت ورود به جلسه آزمون به‌طور قطع از شرکت متقاضیان مشمول بند ه در آزمون جلوگیری می‌گردد و حتی هزینه ثبت نام نیز به آنان عودت داده نمی‌شود. این مقرره شدیدا تبعیض‌آمیز است . ثانیا: بر اساس بند سوم اصل سوم قانون اساسی آموزش در تمام سطوح و تسهیل و تعمیم آموزش عالی از وظایف دولت جمهوری اسلامی ایران است و هر گونه تحدید این حق بر خلاف موازین قانونی مغایر قانون اساسی می‌باشد که متاسفانه در مانحن فیه و در بند ه شرایط اختصاصی این حق بر خلاف قانون اساسی محدود شده است . ثالثا: بر اساس اصل سی‌ام قانون اساسی دولت موظف است وسایل تحصیلات عالی را تا سر حد خودکفایی کشور به‌طور رایگان گسترش دهد. هزینه‌های درمانی، مهاجرت کادر درمان، انصراف دستیاران پزشکی و در نهایت کمبود پزشک از مشکلاتی است که هر کدام ضربه سنگینی بر پیکره نظام سلامت وضعیت سلامتی و درمان بیماران در جامعه وارد می‌آورد. واقعیت آن است که کمبود پزشک در ایران چالشی است که در طول این سالها بارها از سوی مسئولان مختلف هشدار آن داده شده بود با اعلام این نگرانی که در آینده‌ای نه چندان دور علاوه بر مراجعه درمانی مردم به کشورهای دیگر ما دوباره با معضل ورود پزشک از هند و پاکستان و فیلیپین مواجه شویم. لذا با توجه به توضیحات فوق هر گونه محدود نمودن افراد واجد شرایط صرفا به این بهانه که در زمان ثبت نام یا شرکت در آزمون در حال تحصیل باشند و یا متخصص باشند بر خلاف این اصل مهم قانون اساسی و دارای آثار زیانبار برای بهداشت و سلامت آحاد ملت ایران می‌باشد چرا که محدودیت ایجاد شده در بند ه شرایط اختصاصی با موضوع تحصیل همزمان متفاوت بوده و قابل جمع نیست و در صورت ابطال آن فرد می‌تواند پس از شرکت در آزمون و قبولی تا مهرماه و آغاز سال تحصیلی اگر فارغ التحصیل نشده باشد از ادامه تحصیل انصراف داده و در رشته تخصصی قبولی ثبت نام و آغاز به تحصیل نماید از طرفی حتی اگر یک پزشک متخصص باشد چه در خارج از کشور تحصیل نموده باشد یا داخل) و علاقه مند به تحصیل در رشته تخصصی دیگری باشد به دلیل محدودیت ایجاد شده مجبور به مهاجرت و تحصیل در خارج از کشور خواهد بود و این جبری نابخشودنی بر سر راه تشنگان علم و دانش و شیفتگان ارائه خدمت بیشتر و بهتر به مردم کشور خود خواهد بود . رابعا: وفق ماده 1 قانون تامین وسائل و امکانات تحصیل اطفال و جوانان ایرانی کلیه اطفال و جوانان ایرانی که واجد شرایط تحصیل می‌باشند باید بدون هیچ‌گونه مانعی به تحصیل بپردازند و هیچ کس نمی‌تواند آنان را از تحصیل بازدارد جز با مجوز قانونی؛ که همانگونه که ملاحظه می‌فرمایید در موضوع شکایت برای منع نمودن داوطلب از شرکت در آزمون (به فرض دارا بودن سایر شرایط) صرفا بدلیل اشتغال به تحصیل و یا داشتن مدرک تخصص پزشکی که هر دو حسن است و نه عیب و کاستی نه تنها هیچ مجوز قانونی وجود ندارد بلکه مغایرت صریح با قوانین حاکمیتی نیز وجود دارد . خامسا: نظر به اینکه هیات عمومی دیوان عدالت اداری پیش از این مطابق دادنامه‌های پیوست شامل: دادنامه هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره 1920 مورخ 1399/12/12 آن صفحه از دفترچه ثبت نام آزمون حاوی بند باطل شده پیوست می‌باشد) و دادنامه هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره 860 مورخ 1401/5/4 (آن صفحه از دفترچه ثبت نام آزمون حاوی بند باطل شده پیوست می‌باشد) و دادنامه هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره 1950 مورخ 1399/12/16 (آن صفحه از دفترچه ثبت نام آزمون حاوی بند باطل شده پیوست می‌باشد) و دادنامه هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره 2691 مورخ 1401/11/18 (آن صفحه از دفترچه ثبت نام آزمون حاوی بند باطل شده پیوست می‌باشد) حکم به ابطال مقرراتی صادر کرده است که بر اساس آن‌ها دانشجویان مشغول به تحصیل برای ثبت نام در آزمون باید قبل از شرکت در آزمون به صورت قطعی از تحصیل انصراف دهند و حتی نباید دارای مدرک تخصص پزشکی باشند یا در صورت انصراف به مدت یکسال از شرکت در آزمون محروم گردند بنابراین درخواست ابطال بند «ه» از شرایط اختصاصی ثبت نام و شرکت در آزمون پذیرش دستیار تخصصی پزشکی پنجاه و یکمین دوره که متضمن لزوم انصراف دانشجویان مشغول به تحصیل در یکی از رشته‌های تخصصی پزشکی PhD ، کارشناسی ارشد و همچنین نداشتن مدرک تخصصی پزشکی بالینی برای شرکت و قبولی در آزمون پذیرش دستیار تخصصی پزشکی پنجاه و یکمین دوره و مغایر مفاد دادنامه‌های هیات عمومی که بالاتر ذکر شد می‌باشد لذا بر اساس ماده 92 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری خواستار ابطال آن هستم . * خلاصه مدافعات طرف شکایت : تا کنون پاسخی واصل نشده است . پرونده شماره ه ت / 0200445 و 0300033 مبنی بر درخواست ابطال بند «ه» از قسمت شرایط اختصاصی مندرج در صفحه 8 دفترچه راهنمای آزمون پذیرش دستیار تخصصی پزشکی پنجاه و یکمین دوره (سال تحصیلی 14041403)، در جلسه هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی مورد رسیدگی قرار گرفت و فراز نخست مقرره مورد شکایت مبنی بر «عدم اشتغال به تحصیل داوطلب در یکی از رشته‌های تخصصی پزشکی، Ph.D ، کارشناسی ارشد» جهت اتخاذ تصمیم به هیات عمومی ارسال گردید و راجع به فراز دوم مصوبه دائر بر «نداشتن مدرک تخصصی پزشکی بالینی»، اعضاء به اتفاق آراء به شرح ذیل مبادرت به صدور رای نمودند : رای هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی نظر به اینکه مطابق رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه 1307 مورخ 1399/10/13: «... امکانات تحصیل رایگان با توجه به میزان منابع و هزینه‌های تحصیلی محدود است که براساس اصول 19 و 20 قانون اساسی بایستی به نحو عادلانه بین افراد داوطلب تقسیم گردد و اصل سی‌ام نیز مشعر به همین معنی در لحاظ و رعایت عدالت اجتماعی در توزیع منابع است...». و بر همین اساس و با لحاظ استدلال مقرر در رای شماره 140231390000791235 مورخ 1402/3/30 هیات عمومی، هرچند مفاد رای مزبور ناظر به منع تحصیل مجدد در همان رشته قبلی است لیکن استدلالات مذکور در آن، تحصیل در مقطع پیشین را نیز در بر می‌گیرد و از طرفی با توجه به اینکه تحصیل در دوره دستیاری تخصصی پزشکی به صورت رایگان بوده و اساسا تحصیل به صورت غیررایگان برای این مقطع تحصیلی پیش‌بینی نشده است که بتوان با اخذ شهریه، نسبت به صدور مجوز تحصیل مجدد فارغ التحصیلان دستیاری تخصصی پزشکی در رشته‌های دیگر تخصصی بالینی پزشکی اقدام نمود و مضاف بر آن قسمت اخیر اصل سی‌ام و نیز اصول نوزدهم و بیستم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، مستلزم برنامه‌ریزی مناسب جهت ایجاد فرصت برابر آموزش برای همه افراد و توزیع عادلانه امکانات محدود آموزشی است لذا فراز دوم بند «ه» از قسمت شرایط اختصاصی مندرج در صفحه 8 دفترچه راهنمای آزمون پذیرش دستیار تخصصی پزشکی پنجاه و یکمین دوره (سال تحصیلی 1404 1403) مبنی بر «نداشتن مدرک تخصصی پزشکی بالینی» برای شرکت در آزمون دستیاری تخصصی پزشکی دوره 51، در حدود اختیارات مرجع مصوّب آن بوده و مغایرتی با قوانین و مقررات نداشته و قابل ابطال نمی‌باشد. این رای به استناد بند «ب» ماده (84) قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوب 1402/2/10) ظرف مهلت بیست روز از تاریخ صدور از جانب رئیس محترم دیوان عدالت اداری یا 10 نفر از قضات محترم دیوان عدالت اداری قابل اعتراض بوده و پس از قطعیت، براساس ماده (93) قانون مذکور در رسیدگی و تصمیم‌گیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل است . رئیس هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی دیوان عدالت اداری مهدی فرد محمدیان