آيين‌نامه آموزشي دوره راهنمايي تحصيلي پيش‌حرفه‌اي خاص دانش‌آموزان با نيازهاي ويژه

تعريف و اهداف

تعريف: دانش‌آموزان با نيازهاي ويژه: دانش‌آموزان با نيازهاي ويژه دانش‌آموزاني هستند كه به سبب نارسايي جسمي، ذهني، روانشناختي، هيجاني يا اجتماعي در زمينه يادگيري يا سازگاري با محيط داراي مشكلاتي هستند كه شامل دانش‌آموزان كم توان ذهني، آسيب‌ديده شنوايي، آسيب‌ديده بينايي، معلولين جسمي حركتي و چند معلوليتي مي‌شوند و امكان ادامه تحصيل در مدارس عادي يا خاص خود را ندارند.

اهداف: اهداف دوره راهنمايي تحصيلي مصوب شوراي‌عالي، متناسب با ويژگيها و تواناييهاي دانش‌آموزان با نيازهاي ويژه، به عنوان اهداف عام اين دوره در نظر گرفته شده؛ ليكن اهداف خاص(ويژه) دوره راهنمايي تحصيلي پيش‌حرفه‌اي عبارت است از:

پرورش زمينه­هاي اخلاقي، ديني و تربيتي دانش‌آموزان

افزايش تجارب معلومات و مهارت‌هاي عمومي، براي بهبود زندگي فردي و اجتماعي دانش‌آموزان

شناخت استعدادها، علايق و رغبت‌هاي دانش‌آموزان و ايجاد زمينه‌ي مساعد جهت هدايت رشته تحصيلي حرفه اي مناسب

پرورش و توانبخشي قواي جسماني و رواني دانش‌آموزان

ايجاد آمادگي نسبي در دانش‌آموزان، براي ادامه‌ي تحصيل در دوره‌ي متوسطه حرفه‌اي

ساختار و واحد درسي، طول مدت تحصيل، عناوين و جداول درس‌ها

اين دوره مشتمل بر سه پايه تحصيلي مي‌باشد.

3ـ تعداد واحدهاي درسي دوره راهنمايي تحصيلي پيش‌حرفه‌اي حداقل72 واحد است كه شامل دروس عمومي و انتخابي خواهد بود.

3ـ طول دوره‌ي آموزش 3 سال است و تعداد واحدهاي درسي موردنياز جهت اخذ مدرك راهنمايي تحصيلي پيش‌حرفه‌اي حداقل 72 واحد مي‌باشد.

طول دوره آموزش براي دانش‌آموزاني كه نتوانند دوره را در سه سال طي كنند تا دو سال ديگر قابل افزايش است.

آموزش در دوره راهنمايي تحصيلي پيش‌حرفه‌اي مبتني بر نظام واحدي است كه داراي ويژگي‌هاي زير مي‌باشد:

فرآيند آموزش هر درس بطور پيوسته، در طول يك سال تحصيلي انجام مي‌شود.

محتوا، ساعات آموزش و ميزان تأثير نمره هر درس در معدل‌گيري براساس تعداد واحدهاي آن درس مشخص مي‌شود.

ارزشيابي هر يك از درس‌هاي اين دوره مستقل است و قبولي يا مردودي در هر درس تأثيري بر ساير درس‌ها ندارد.

ترك تحصيل قبل از امتحانات نوبت اول و همچنين وقفه تحصيلي جزء سنوات تحصيلي محاسبه نمي‌شود و ترك تحصيل بعد از امتحانات نوبت اول، جزء سنوات تحصيلي موضوع اين ماده محاسبه مي‌شود.

هر واحد درس نظري معادل يك ساعت آموزش در هفته براي طول سال تحصيلي مي‌باشد. ساعات هر واحد درس عملي برابر جدول ساعات درسي معادل دو تا سه برابر ساعات آموزشي يك واحد درس نظري است.

از اول مهرماه تا آخر شهريورماه سال بعد يك سال تحصيلي محسوب مي‌شود. دوره‌ي آموزش از اول مهرماه هر سال آغاز و تا پايان ارديبهشت‌ماه سال بعد ادامه مي‌يابد و امتحانات پاياني نوبت دوم در خردادماه برگزار مي‌شود.

چنانچه درسهاي باقيمانده از پايه اول پيش‌نياز درس‌هاي پايه دوم يا درس‌هاي باقيمانده از پايه دوم پيش‌نياز درس‌هاي پايه سوم باشد دانش‌آموزان پايه دوم يا سوم بايد اين درسها را با رعايت ضوابط پيش‌نياز به همراه ساير درسهاي پايه دوم يا سوم برابر مقررات و حداكثر تا 26 واحد انتخاب كنند و باقيمانده درسهاي پايه سوم را در تابستان همان سال يا در سال تحصيلي بعدي انتخاب كنند.

دانش‌آموزاني كه در پايان خردادماه هر سال موفق به گذراندن تعدادي از واحدهاي درسي ارايه شده در آن سال و يا سالهاي قبل نشده باشند، در دوره تابستاني كه به اين منظور اجرا مي شود، ثبت‌نام شده و به صورت حضوري يا غيرحضوري دروس مذكور را انتخاب كرده و در امتحانات پايان دوره تابستاني (شهريورماه) شركت خواهند كرد.

9ـ دوره تابستاني به مدت 10 هفته (8 هفته كلاس و 2 هفته امتحان) اجرا مي‌شود و ساعات آموزش هفتگي درسهاي نظري و عملي 4 برابر ساعات آموزش هفتگي آن درس در طول سال تحصيلي و حداكثر 36 ساعت در هفته مي‌باشد.

9ـ دانش‌آموزاني كه در پايان تابستان سال سوم موفق به گذراندن برخي از درس‌ها نشده باشند، مي‌توانند در سال چهارم و پنجم ادامه تحصيل داده و درسهاي باقيمانده از پايه اول، دوم و سوم را بگذارنند. در اين صورت رعايت پيش‌نياز الزامي نيست.

9ـ دوره تابستاني در واحدهاي آموزشي برابر دستورالعملي كه توسط سازمان آموزش و پرورش استثنايي ابلاغ مي‌شود، تشكيل مي‌گردد و برگزاري آن بصورت متمركز با برنامه‌‌ريزي و هماهنگي قبلي مديريت آموزش و پرورش استثنايي در يك يا چند واحد آموزشي بلامانع است. برگزاري اين دوره براي دانش‌آموزان رايگان مي‌باشد.

دانش‌آموز نمي‌تواند درس‌هايي را كه قبلاً نمره قبولي كسب كرده است بطور مجدد انتخاب كند.

ساعات حضور دانش‌آموز در برنامه‌هاي آموزشي، پرورشي و توانبخشي در هر هفته حداقل 33 و حداكثر 36 ساعت بوده و برنامه هفتگي واحدهاي آموزشي براي 6 روز هفته و هر روز حداكثر 6 ساعت تنظيم مي‌شود. دانش‌آموز موظف است در فاصله زماني شروع تا پايان برنامه آموزش روزانه در محل آموزش آن درس حضور داشته باشد.

حضور كمتر از 33 ساعت در هفته، براي دانش‌آموزاني كه تعداد واحدهاي باقيمانده آنها براي فارغ‌التحصيلي كمتر از ميزان مجاز مي‌باشد، بلامانع است.

رسيدگي به موارد خاص آموزشي و پرورشي دانش‌آموزان استثنايي به عهده كميسيون خاص مديريت آموزش وپرورش استثنايي استان مي‌باشد كه تركيب اعضاء و شرح وظايف آن به تصويب كميسيون معين شوراي‌عالي مي‌رسد.

عناوين و واحدهاي درسي هر پايه برابر جداول (1، و2) پيوست ارايه مي‌شود.

درس‌هاي دوره راهنمايي تحصيلي پيش‌حرفه‌اي بر اساس اهداف و ماهيت آنها به شرح ذيل مي باشد:

14ـ دروس عمومي: درس‌هايي است كه آموختن آنها براي ارتقاء مهارتهاي عمومي، افزايش تجارب، رشد دانش آموز در حيطه‌هاي اجتماعي، ديني و اخلاقي، اقتصادي، هنري و مهارتهاي روزمره زندگي ضرورت دارد.

14ـ دروس انتخابي: درسهايي است كه با توجه به تفاوتهاي فردي و به منظور پرورش علايق يا رفع نيازهاي توانبخشي دانش‌آموزان برابر شيوه‌نامه مربوطه ارايه مي‌گردد.

مقررات ثبت‌نام دانش‌آموزان:

ثبت‌نام دانش‌آموزان ورودي به واحد آموزشي با حضور پدر يا مادر يا ولي وي انجام مي‌گيرد.

ثبت‌نام و تحصيل مجدد دانش‌آموز غير مشمول كه ترك تحصيل داشته است با رعايت ساير شرايط بلامانع است.

ثبت‌نام و تحصيل دانش‌آموزان در واحدهاي آموزشي به تفكيك جنسيت انجام مي‌گيرد.

موعد ثبت‌نام و مدارك موردنياز دانش‌آموزان مطابق شيوه‌نامه‌اي خواهد بود كه از سوي سازمان آموزش و پرورش استثنايي صادر مي‌شود.

حــداكثر سن ثبت‌نــام در پايه‌هاي اول، دوم و سوم به ترتيب 17، 18 و 19سال تمام است (ملاك محاسبه سن دانش‌آموز براي ثبت‌نام اول مهرماه هر سال خواهد بود).

شرايط ثبت‌نام و تحصيل دانش‌آموزان مشمول نظام وظيفه عمومي مطابق با بخشنامه و دستورالعمل‌هاي جاري وزارت آموزش و پرورش خواهد بود.

موارد مربوط به انتقال دانش‌آموز شاغل در اين قبيل آموزشگاهها، بررسي پرونده‌ها و ساير موارد مطابق با بخشنامه و دستورالعمل‌هاي جاري وزارت آموزش و پرورش خواهد بود.

ضوابط سنجش و ارزشيابي پيشرفت تحصيلي و تربيتي دانش‌آموزان

تعاريف: ارزشيابي تحصيلي و تربيتي: ارزشيابي تحصيلي و تربيتي بخش جدايي‌ناپذير فرآيند ياددهي- يادگيري است كه داوري و قضاوت در مورد آموخته‌ها و تغيير رفتار دانش‌آموز در جهت نيل به هدفهاي آموزشي و پرورشي براساس آن صورت مي‌پذيرد. ارزشيابي تشخيصي: ارزشيابي تشخيصي به منظور آگاهي از ميزان آمادگي دانش‌آموز جهت شروع مناسب تدريس مطالب جديد توسط معلم انجام مي‌گيرد. ارزشيابي تكويني: مجموعه اقدامات و فعاليت‌هايي است كه به صورت مستمر توسط معلم و دانش‌آموز و ساير ارزيابي‌كنندگان به منظور بهبود فرايند ياددهي ـ يادگيري، در طول هر نوبت به عمل مي‌آيد كه شامل انجام تكاليف درسي، آزمون‌هاي عملي، فعاليت‌هاي مرتبط با درس خارج از كلاس به صورت فردي يا گروهي (فعاليت‌هاي پژوهشي و ...) ارزشيابي‌هاي باز و مشاهدات تدريجي رفتار و خود ارزيابي و نظر اولياء دانش‌آموز مي‌باشد. ارزشيابي باز: به آن نوع ارزشيابي اطلاق مي‌شود كه دانش‌آموزان بتوانند هنگام آزمون از كتاب درسي و ساير منابع مرتبط ديگر به صورت گروهي يا فردي نيز استفاده نمايند. بديهي است كه در ارزشيابي باز سؤالات بايد جنبة تفسيري، تحليلي، تركيبي و استنباطي داشته باشد. خودارزيابي: ايجاد فرصت و شرايطي توسط معلم است تا دانش‌آموزان بتوانند درباره ميزان يادگيري خود به قضاوت و ارزيابي بپردازند. آزمون عملي: آزموني است كه توسط معلم صورت مي‌گيرد و ناظر بر مشاهده و عمل دانش‌آموزان در انجام تكاليف محوله يا داوطلبانه است. ارزشيابي گروهي (مشاركتي): نوعي ارزشيابي است كه در فرايند اجرايي آن، دانش‌آموزان صرفاً موضوع ارزشيابي نيستند بلكه بطور فعال و به صورت گروهي در امر ارزشيابي شركت و با هم همكاري مي‌كنند. ارزشيابي پاياني: عبارت از ارزشيابي‌هايي است كه در پايان هر يك از نوبت‌هاي مذكور در ماده 24 به عمل مي‌آيد.

اهداف: ارزشيابي تحصيلي در دوره راهنمايي تحصيلي پيش‌حرفه‌اي به منظور تحقق اهداف زير انجام مي‌شود:

بررسي و تعيين ميزان پيشرفت آموزشي، پرورشي و توانبخشي

آگاه كردن دانش‌آموز از ميزان پيشرفت آموزشي، پرورشي و توانبخشي خود و آگاهي اولياي وي از وضعيت تحصيلي فرزندشان

تشخيص نارسايي‌هاي يادگيري دانش‌آموز و برنامه‌ريزي به منظور رفع آنها

تشخيص استعداد و عـــلاقه دانش‌آموز به منظور هدايت حرفه‌اي وي

تقويت انگيزه و روحيه تلاش در دانش‌آموزان

سـنجش كيفيت و محتواي برنامه‌ها و عوامل موثر در آموزش از طريق تحليل نتايج ارزشيابي به منظور يافتن نارسايي‌ها و رفع آن‌ها

حصول اطمينان از تحقق شرايط لازم در دانش‌آموزان به منظور ارتقاء به مراحل تحصيلي بالاتر

ارزشيابي از آموخته‌هاي دانش‌آموز در هر درس به سه صورت تشخيصي، تكويني و پاياني به عمل مي آيد.

ارزشيابي تحصيلي و تربيتي دانش‌آموزان در نوبت‌هاي زير انجام مي‌شود:

ارزشيابي نوبت اول (لغايت پايان دي‌ماه)

ارزشيابي نوبت دوم (لغايت پايان خردادماه)

ارزشيابي دانش‌آموزاني كه در دوره تابستاني ثبت‌نام مي‌شوند (لغايت 20 شهريورماه)

ارزشيابي از غايبين موجه كه حداكثر دو هفته پس از اعلام نتايج ارزشيابي‌هاي خرداد و شهريور انجام مي‌شود.

) ارزشيابي مهرماه ويژه دانش‌آموزان مشمول ماده 47 اين آيين‌نامه

در ايام ارزشيابي پاياني نوبت اول، كلاس‌هاي درس داير خواهد بود. ولي مدارس مي‌توانند با اخد مجوز از كميسيون خاص مديريت آموزش و پرورش استثنايي استان حداكثر به ميزان دو هفته متوالي كلاس درس را در نوبت اول تعطيل نمايند. در اين صورت مدير مدرسه موظف است مراتب را به صورت مكتوب به اولياي دانش‌آموزان اطلاع دهد. در ايام برگزاري ارزشيابي نوبت دوم كلاس‌هاي درس داير نمي‌باشد.

در مناطق گرمسيري، ارزشيابي نوبت اول و دوم به تشخيص كميسيون خاص مناطق حداكثر دو هفته زودتر برگزار خواهد شد.

مدرسه مي‌تواند با اخذ مجوز از كميسيون خاص مديريت آموزش و پرورش استثنايي استان از دانش‌آموزي كه به ضرورت به اتفاق والدين خود به خارج از كشور عزيمت خواهد كرد، حداكثر يكماه قبل از شروع ارزشيابي پاياني ارزشيابي به عمل آورد.

نوع ارزشيابي پاياني هر درس به شرح جدول شماره 3 پيوست مي‌باشد.

نمره ارزشيابي هر درس بر مبناي 20 خواهد بود كه سهم نمره ارزشيابي تكويني و پاياني هريك 1/2 مي‌باشد لكن متناسب با ماهيت هر درس، سهم نمره تكويني قابل افزايش خواهد بود كه در راهنماي برنامه درسي مصوب شوراي‌عالي آموزش و پرورش مشخص مي‌گردد. ضمناً چنانچه در هر يك از نوبت‌هاي ارزشيابي، نمره دانش‌آموزي پس از محاسبه ميانگين نمره ارزشيابي تكويني و پاياني به صورت اعشاري بود، معلم مربوط مي‌تواند با توجه به وضعيت درسي دانش‌آموز در كلاس به هر نحو كه صلاح مي‌داند نمره وي را سر راست كند.

نمره ارزشيابي ‌هر درس‌ در نوبت ‌اول ‌با احتساب‌ ضريب ‌يك ‌و در نوبت‌ دوم و ارزشيابي‌هاي پس از آن ‌با احتساب ‌ضريب ‌2 در كارنامه‌ درج‌ مي‌گردد.

معلم موظف است حداكثر تا پنج روز قبل از برگزاري ارزشيابي پاياني هر نوبت نمره‌ي ارزشيابي تكويني را به دفتر مدرسه تحويل دهد. در ضمن معلمان بايد نتايج ارزشيابي‌هاي به عمل آمده در مورد هر دانش‌آموز را در صورت مرخصي يا انتقال از طريق مدير مدرسه به معلم جديد تحويل دهند.

با توجه به نقش اولياي دانش‌آموزان در فعاليت‌هاي خارج از مدرسه، معلمان مي‌توانند حداكثر تا يك نمره ارزشيابي تكويني هر درس را در هر نوبت به نظر اولياي دانش‌آموزان اختصاص دهند.

در مورد دانش‌آموزاني كه در ارزشيابي غايبين موجه شركت مي‌كنند و همچنين در خصوص دانش‌آموزان مشمول ماده 47، نمرات تكويني آخرين نوبت در احتساب نمرات درسي آنان منظور مي‌شود.

دانش‌آموزي كه به علت غيبت موجه (ثبت‌نام بدون حضور در كلاس با مجوز كميسيون خاص مديريت آموزش و پرورش استثنايي استان، بيماري و نظاير آن) در طول سال تحصيلي فاقد نمره ارزشيابي تكويني است وليكن در ارزشيابي پاياني داراي نمره است، نمره ارزشيابي پاياني هر نوبت وي جايگزين نمره ارزشيابي تكويني همان نوبت مي‌گردد.

نمره ارزشيابي تكويني دانش‌آموزي كه قبل از برگزاري ارزشيابي پاياني با رعايت مقررات از مدرسه‌اي به مدرسه ديگر منتقل شود، توسط معلم مدرسه مقصد بر اساس ارزشيابي‌هاي وي و ارزشيابي‌هاي معلم مدرسه قبل (در صورت وجود) تعيين مي‌شود.

مدير مدرسه موظف است در طول هر نوبت حداقل يك بار (حدود يك ماه قبل از ارزشيابي پاياني) دانش‌آموز و ولي وي را از وضعيت تحصيلي دانش‌آموز در هر درس مطلع نمايد.

نمره ارزشيابي دانش‌آموزان در هر درس و در هر نوبت به وسيله معلم در ليست نمره‌ها ثبت و امضا مي‌شود و حداكثر 10 روز بعد از خاتمه ارزشيابي هر نوبت تسليم دفتر مدرسه مي‌گردد.

كليه ارزشيابي‌هاي تحصيلي اين دوره، به صورت داخلي بوده و توسط مدرسه برگزار مي‌شود.

مديريت آموزش و پرورش استثنايي استان مي‌تواند امتحان پاياني نوبت دوم يا شهريوماه يك يا چند ماده درسي پايه‌هاي اول، دوم و سوم را به صورت هماهنگ برگزار كنند.

ارزشيابي‌ پاياني‌ نوبت‌ اول‌ از مطالب‌ تدريس‌ شده‌ همان‌ نوبت‌ و ارزشيابي‌ پاياني‌ نوبت‌ دوم‌ و پس از آن، ازتمام‌ محتواي‌ كتاب‌ درسي‌ به‌ عمل‌ مي‌آيد.

دانش‌آموزي كه در زمان برگزاري ارزشيابي و يا قبل از آن دچار سانحه‌اي شود به نحوي كه قادر به نوشتن نباشد، مي‌توانند از منشي مناسبي كه از طرف مدير مدرسه تعيين مي‌شود استفاده نمايند.

چنانچه دانش‌آموزي به دليل بيماري خاص قادر به حضور در جلسه ارزشيابي ‌پاياني نباشد با درخواست ولي و ارايه گواهي پزشك و با نظر مدير، يكي از معلمان در خارج از مدرسه از وي ارزشيابي به عمل مي‌آورد.

ارزشيابي تعليمات ديني دانش‌آموزان اقليت‌هاي ديني مذكور در قانون اساسي برابر شيوه‌نامه‌هاي وزارت آموزش و پرورش انجام و نمره آن در دفاتر ثبت ارزشيابي و كارنامه آنان قيد مي‌شود. دانش آموزان مذكور از شركت در ارزشيابي درس قرآن معاف هستند و در كارنامه آنان براي اين درس نمره اي منظور نخواهد شد.

در صورت تمايل دانش‌آموز به شركت در ارزشيابي تعليمات ديني اسلامي منعي براي شركت وي نخواهد بود.

ارزشيابي از رفتار دانش‌آموز در هر نوبت براساس ميزان رعايت مقررات از سوي او، توسط مدير و با نظرخواهي از معاون، مربي تربيتي، اولياي دانش‌آموزان و براساس گزارشهاي واصله از معلمان و ساير كاركنان مدرسه انجام مي‌شود. گزارش وضعيت انضباط به صورت كيفي بوده و شامل يكي از موارد «عالي»، «بسيار خوب» ، «خوب» و«نياز به راهنمايي و تلاش بيشتر» مي‌باشد.

نحوه و سهم هريك از عوامل مذكور در تعيين نمره انضباط را شوراي مدرسه تعيين مي‌كند.

در مواردي كه وضعيت انضباطي دانش‌آموز حاكي از «نياز به راهنمايي و تلاش بيشتر» است، موارد به ولي وي گزارش مي‌شود.

وضعيت انضباط در محاسبه معدل ارزشيابي منظور نمي‌شود ولي در كارنامه تحصيلي و دفتر ثبت ارزشيابي درج مي‌گردد.

براي شركت‌كنندگان در ارزشيابي ورودي (تعيين پايه) نمره انضباط منظور نمي‌گردد.

چنانچه معلم مربوط ظرف 5 روز پس از انجام هر ارزشيابي پاياني، به هر علتي اوراق ارزشيابي را تصحيح نكند، مدير مدرسه ضمن گزارش موضوع به اداره آموزش و پرورش متبوع بايد به تشخيص خود، اوراق ارزشيابي را جهت تصحيح در اختيار يكي از معلمان واجد شرايط قرار دهد.

مهلت اعتراض به نمرات ارزشيابي پاياني، حداكثر 5 روز پس از اعلام نتيجه آن نوبت خواهد بود. مدير مدرسه موظف است اوراق ارزشيابي معترضان را جهت تجديدنظر در اختيار معلم مربوط و يا به تشخيص خود در اختيار معلم مربوط و يك نفر ديگر از معلمان همان درس قرار دهد. در صورت اعتراض مجدد و يا اختلاف‌نظر،‌ نظر معلم سوم از همان درس تعيين‌كننده و لازم‌الاجرا است.

نمرات مستمر ارزشيابي تكويني و نمرات دروس شفاهي و عملي قابل اعتراض نيستند و نمره اعلام شده قطعي است.

دانش‌ آموزي در هر درس‌ قبول‌ شناخته‌ مي‌شود كه‌ داراي‌ شرايط زير باشد:

نمره ‌ارزشيابي‌ نوبت‌ دوم‌ او در آن درس‌ بدون‌ ضريب‌ كمتر از ده‌ نباشد.

نمرات‌ ساليانه‌ آن درس كمتر از 30 نباشد.

نمره‌ ساليانه‌ هر درس‌ حاصل‌ جمع‌ نمره‌ نوبت‌ اول‌ و دو برابر نمره‌ نوبت‌ دوم‌ (يا ارزشيابي‌هاي پس از آن) خواهد بود.

چنانچه‌ دانش‌‌آموزي‌ در امتحان‌ پاياني‌ نوبت‌ اول‌ يا دوم‌ درسي‌ غيبت‌ غيرموجه‌ داشته ‌باشد، نمره‌ پاياني‌ آن‌ درس‌ صفر محسوب‌ مي‌شود و نمره‌ وي‌ در آن‌ درس‌ از ميانگين‌ نمره‌ ارزشيابي تكويني آن‌ نوبت‌ و نمره‌ صفر تعيين‌ خواهد شد.

در دروسي كه ارزشيابي آنها به صورت (كتبي، شفاهي يا عملي) صورت مي‌پذيرد، نمره دانش‌آموز به صورت زير محاسبه مي‌شود: نمره تكويني آن نوبت به علاوه نمره صفر بخشي كه غايب بوده به علاوه نمره پاياني بخشي كه حاضر بوده تقسيم بر عدد 3 .

اگر دانش‌آموزي در امتحان پاياني نوبت اول در يك يا چند ماده درسي غيبت موجه داشته باشد. نمرات امتحان پاياني نوبت دوم وي به جاي نمرات پاياني نوبت اول درس‌هاي مربوط نيز منظور مي شود.

امتحانات نوبت اول و دوم پايه هاي اول و دوم و امتحانات نوبت اول پايه سوم راهنمايي داخلي است و توسط مركز برگزار مي شود.امتحانات نوبت دوم و دوره تابستاني پايه سوم راهنمايي مراكز آموزش از راه دور به صورت هماهنگ با سئوالات واحد و برنامه معين توسط سازمان آموزش و پرورش استانها طرح و در مركز برگزار مي شود. تغييرات ناشي از اين اصلاحيه توسط دبيرخانه شوراي عالي در ساير مفاد آيين نامه آموزشي دوره راهنمايي تحصيلي آموزش از راه دور اعمال خواهد شد.

تشخيص غيبت موجه براساس دلايل و مدارك ارائه شده از طرف دانش‌آموز در امتحانات با شوراي مدرسه خواهد بود.

اگر دانش‌آموزي با عذر موجه در ارزشيابي هيچ يك از مواد درسي نوبت دوم و شهريورماه شركت نكند، صرفنظر از اينكه در نوبت اول نمره داشته يا نداشته باشد، آن سال تحصيلي براي وي وقفه تحصيلي محسوب مي‌گردد.

چنانچه دانش‌آموزي بدون عذر موجه در فاصله زماني بعد از ثبت‌نام و قبل از برگزاري ارزشيابي نوبت اول مدرسه را ترك كند هر چند كه نمره ارزشيابي تكويني داشته باشد آن سال تحصيلي براي وي ترك تحصيل تلقي شده و كارنامه مردودي صادر نمي‌گردد. اگر دانش‌آموزي بعد از برگزاري ارزشيابي نوبت اول بدون عذر موجه مدرسه را ترك كند و در هيچ يك از ارزشيابي مواد درسي نوبت دوم و شهريورماه شركت نكند آن سال تحصيلي براي وي كارنامه مردودي صادر مي‌گردد.

از دانش‌آموزي كه در ارزشيابي نوبت دوم و يا شهريورماه در يك يا چند ماده درسي غيبت موجه داشته باشد با پيشنهاد مدير مدرسه و موافقت شوراي مدرسه تا دو هفته پس از پايان آن نوبت ارزشيابي به عمل مي‌آيد.

دانش‌آموزاني كه ارزشيابي آنان به علل مختلف از قبيل حوادث غيرمترقبه يا بلاياي طبيعي برگزار نشده و يا اوراق ارزشيابي آنان مفقود يا معدوم گرديده است مي‌توانند با تاييد كميسيون خاص مديريت آموزش و پرورش استثنايي استان در اولين فرصت و حداكثر تا يكماه پس از پايان ايام ارزشيابي در ارزشيابي مجدد شركت نمايند.

دانش‌آموزاني كه به دلايل موجه از قبيل شركت در المپيادها و دوره‌هاي آموزشي مربوط، مسابقات علمي، فرهنگي، ورزشي و نظاير آن و با تشخيص كميسيون خاص مديريت آموزش و پرورش استثنايي استان موفق به شركت در ارزشيابي مربوط نمي‌شوند، مي توانند علاوه بر استفاده از ماده 41 در نوبت ارزشيابي بعدي شركت كنند. قبولي آنان به عنوان قبولي در ارزشيابي نوبت قبل محسوب خواهد شد.

كليه كساني كه يكي از بستگان درجه اول آنها در طول سال تحصيلي شهيد، اسير يا مفقود مي‌گردد و همچنين دانش آموزاني كه يكي از بستگان درجه اول آنها در فاصله يك ماه قبل از آغاز ارزشيابي نوبت دوم يا شهريورماه فوت مي‌شود، در آن نوبت ارزشيابي مردود نخواهند شد. اين قبيل افراد مي‌توانند علاوه بر نوبت‌هاي ارزشيابي مذكور، در يك نوبت ارزشيابي ديگر همراه با غائبان مجاز شركت كنند.

نمره ارزشيابي نوبت‌هاي اول، دوم ، دوره تابستاني و وضعيت انضباط حداكثر يك ماه پس از خاتمه ارزشيابي در دفتر ثبت ارزشيابي مدرسه و كارنامه تحصيلي دانش‌‌آموزان در ستون‌هاي جداگانه به صورت رايانه‌اي ثبت مي‌شود.

كارنامه دانش‌آموزان و دفتر ثبت ارزشيابي مدرسه حداكثر يك ماه پس از اعلام نتيجه قطعي ارزشيابي به امضاي مدير و مسئول ثبت نمرات مي‌رسد و با مهر مدرسه مهر مي‌گردد.

دانش‌آموزان با نيازهاي ويژه كه قسمتي از تحصيلات خود را در مدارس خارجي گذرانيده‌اند كه برنامه آن با برنامه آموزش دوره راهنمايي تحصيلي پيش‌حرفه‌اي مطابقت ندارد و يا هيچگونه مدرك تحصيلي كه ميزان تحصيلات خارجي آنان را مشخص كند نداشته باشند و همچنين دانش‌آموزاني كه بخشي از مدارك تحصيلي آنان در اثر حوادثي از قبيل سيل، زلزله، جنگ، آتش‌سوزي و ... از بين رفته باشد با توجه به شرايط سني و توانايي خود مي‌توانند با درخواست كتبي و تاييد مراجع مربوط و معرفي مديريت آموزش و پرورش محل، در امتحان تعيين پايه تحصيلي كه از كليه درس‌هاي مربوط به پايه اول، دوم يا سوم بعمل مي‌آيد در اولين نوبت رسمي امتحاني، همراه با ساير دانش‌آموزان برابر شيو‌نامه‌اي كه توسط سازمان آموزش و پرورش استثنايي ابلاغ مي‌شود شركت كنند و در صورت قبولي در كليه درس‌هاي هر پايه مدرك قبولي براي آنان صادر مي‌شود و با رعايت ساير شرايط مجاز به ادامه تحصيل در آموزشگاه دانش‌آموزان با نيازهاي ويژه خواهند بود.

افراد خارجي مقيم ايران، رانده‌شدگان از ساير كشورها و پناهندگان از كشورهاي خارجي به ايران بايد داراي اجازه اقامت مورد تاييد وزارت كشور باشند.

چنانچه دانش‌آموزي در پايه سوم راهنمايي تحصيلي پيش حرفه‌اي تا پايان آخرين تابستان طول مدت مجاز تـحصيل، حداكثر در دو ماده درسي موفق به كسب نمره حد نصاب قبولي نشود، مي‌تواند در ارزشيابي مهرماه همان سال همراه با غايبين موجه شهريور شركت كند و در صورت احراز شرايط قبولي در آن درس يا درس ها، گواهينامه پايان دوره براي وي صادر مي‌گردد.

دانش‌آموزي فارغ‌التحصيل دوره راهنمايي پيش‌حرفه‌اي شناخته مي‌شود كه در كليه واحدهاي درسي (حداقل 72 واحد درسي) قبول شده باشد.

بــراي محاسبه معدل كل نمرات هر دانش‌آموز در پايان دوره راهنمايي تحصيلي پيش‌‌حرفه‌اي، تعداد واحدهاي هر درس در نمره قبولي آن درس (نوبت دوم يا دوره تابستاني (شهريورماه) و يا امتحان مهرماه) ضرب و مجموع حاصل ضرب‌هاي بدست آمده بر مجموع واحدهاي اين درس‌ها تقسيم مي‌شود.

به دانش‌آموزي كه موفق به گذراندن كليه واحدهاي درسي دوره راهنمايي تحصيلي پيش‌حرفه‌اي مربوط طبق مفاد اين آيين‌نامه شود با رعايت ساير ضوابط گواهي‌نامه پايان تحصيلات دوره راهنمايي پيش‌حرفه‌اي خاص دانش‌آموزان با نيازهاي ويژه اعطا مي‌شود.

براي دانش‌آموزاني كه موفق به فارغ‌التحصيلي از دوره راهنمايي تحصيلي پيش‌حرفه‌اي مي‌شوند كاربرگ هدايت حرفه‌اي صادر مي‌شود. فارغ‌التحصيلان اين دوره، در صورت دارا بودن ضوابط و شرايط، مي‌توانند در دوره متوسطه حرفه‌اي ادامه تحصيل دهند.

نمونه اسناد و مدارك تحصيلي دانش‌آموزان توسط سازمان آموزش و پرورش استثنايي كشور تهيه و به سازمان هاي آموزش و پرورش استانها ابلاغ مي شود.

دفتر ثبت ارزشيابي تحصيلي و تربيتي مدرسه بايد حداكثر يك ماه پس از آخرين ارزشيابي در آن سال پلمپ شده و توسط فردي كه از سوي مديريت آموزش و پرورش استثنايي مأمور مي‌شود بررسي، مسدود، مهر و امضاء گردد.

اوراق ارزشيابي‌هاي پاياني نوبت دوم و تجديدي حداكثر به مدت شش‌ماه بعد از پايان سال تحصيلي نگهداري و سپس برابر مقررات امحاء مي‌شود، ولي دفاتر ثبت ارزشيابي مدرسه به طور دائم نگهداري مي‌شود. كارنامه تحصيلي دانش‌آموز نيز تا مدتي كه برابر مقررات تحويل ولي وي نشده است بايد در مدرسه حفظ گردد.

با متخلفان در ارزشيابي طبق آيين‌نامه رسيدگي به تخلفات امتحاني مصوب شوراي‌عالي آموزش و پرورش رفتار مي‌شود.

نظارت بر برگزاري ارزشيابي‌هاي پيشرفت تحصيلي دوره راهنمايي تحصيلي پيش‌حرفه اي به عهده سازمان آموزش و پرورش استثنايي كشور مي‌باشد.

شيوه هدايت حرفه‌اي دانش‌آموزان و ضوابط آن:

مديريت آموزش و پرورش استثنايي استان با همكاري مديران، مشاوران و مددكاران اجتماعي واحدهاي آموزشي در طول هر سال تحصيلي خط‌مشي‌هاي توسعه و تعديل ظرفيت هر رشته مهارتي را براساس نيازهاي شغلي مناطق، علاقه، استعدادها و تقاضاهاي دانش‌آموزان و اولياي آنان و پس از تأييد سازمان آموزش و پرورش استان به سازمان آموزش و پرورش استثنايي كشور اعلام مي‌كنند. سازمان آموزش و پرورش استثنايي كشور اطلاعاتي را كه به اين ترتيب حاصل مي‌شود در تدوين خط‌مشي‌هاي هدايت حرفه‌اي منظور خواهند كرد.

مدير واحد آموزشي با همكاري انجمن اوليا و مربيان و ساير نيروهاي متخصص ذيربط كليه اولياء دانش‌آموزان سال سوم را مطابق تقويم اجرايي، به واحد آموزشي دعوت مي‌كنند و ضمن توضيح اهداف نظام آموزش متوسطه حرفه‌اي و ميزان نياز جامعه به مهارت‌هاي مختلف و اهميت هر يك از رشته‌هاي مهارتي و ملاك‌هاي پذيرش دانش‌آموزان با نيازهاي ويژه آنان را راهنمايي مي‌كنند و پس از برگزاري جلساتي در نيمه دوم فروردين سال سوم، نمون برگ مربوط به (نظر والدين دانش‌آموزان در مورد رشته مهارتي دانش‌آموز) را ارايه و در نيمه اول ارديبهشت جمع‌‌آوري مي‌كنند.

مشاور بايد با همكاري سرپرست آموزشي و نيروي توانبخشي در طول دوره راهنمايي تحصيلي پيش‌حرفه‌اي به طور گروهي و انفرادي طي جلساتي با دانش‌آموزان، اطلاعات موردنياز را درخصوص رشته‌هاي مهارتي، مشاغل مرتبط و ... در اختيار آنان قرار دهد و سپس نمون برگ (نظرخواهي از دانش‌آموز) را در نيمه دوم فروردين سال سوم به آنان تحويل و در نيمه اول ارديبهشت جمع‌آوري كند.

گروه هدايت حرفه‌اي متشكل از سرپرست آموزشي، مشاور و نيروي توانبخشي پس از بررسي پيشينه تحصيلي دانش‌آموز و كاربرگ‌هاي نظرخواهي از دانش‌آموز و اولياي وي و كاربرگ‌هاي مربوط به الزامات رشته‌هاي مهارتي، نظر خود را در ارتباط با رشته مهارتي دانش‌آموز به ترتيب اولويت اعلام مي‌كنند.

در واحدهاي آموزشي كه عضو يا اعضايي از آن نباشد هدايت حرفه‌اي براساس شيوه‌‌نامه‌اي كه از سوي سازمان آموزش و پرورش استثنايي كشور ارسال مي‌شود، انجام مي‌گيرد.

مسؤوليت حسن اجراي امر هدايت حرفه‌اي دانش‌آموزان و تأييد نهايي نمون برگ هدايت حرفه‌اي به عهده مدير واحد آموزشي مي‌باشد.

نمونه برگ هدايت حرفه‌اي بايد در زمان فارغ‌التحصيلي دانش‌آموزان دوره‌ي راهنمايي پيش‌حرفه‌اي صادر شود و پس از تأييد و امضاء مدير واحد آموزشي و تأييد نهايي مديريت آموزش و پرورش استثنايي استان با دعوت از اولياء دانش‌آموز در اختيار آنان قرار گيرد.

دانش‌آموزي كه شرايط رشته موردنظر خود را كسب نكرده است، مي‌تواند جهت بررسي مجدد و تجديدنظر تا پايان شهريورماه به مركز آموزشي محل تحصيل خود مراجعه نمايد.

چنانچه دانش‌آموز شرايط رشته‌اي را كسب كند كه در محل سكونت وي نباشد، بايد با نظر گروه هدايت حرفه‌اي به رشته ديگري هدايت شود.

جدول 1 دروس عمومي نام درس سال اول سال دوم سال سوم واحد ساعت واحد ساعت واحد ساعت نظري عملي جمع نظري عملي جمع نظري عملي جمع نظري عملي جمع نظري عملي جمع نظري عملي جمع تعليمات ديني و قرآن 2 ـ 2 2 ـ 2 2 ـ 2 2 ـ 2 2 ـ 2 2 ـ 2 مهارتهاي اجتماعي ـ اقتصادي 2 2 4 2 4 6 2 2 4 2 4 6 2 2 4 2 4 6 ادبيات فارسي 4 4 4 ـ 4 4 ـ 4 4 ـ 4 4 ـ 4 4 ـ 4 پرورشي ـ 1 1 ـ 2 2 ـ 1 1 ـ 2 2 ـ 1 1 ـ 2 2 رياضي * 3 ـ 3 3 ـ 3 3 ـ 3 3 ـ 3 3 ـ 3 3 ـ 3 علوم تجربي و بهداشت 2 ـ 2 2 ـ 2 2 ـ 2 2 ـ 2 2 ـ 2 2 ـ 2 حرفه‌و‌فن 1 4 5 1 8 9 1 4 5 1 8 9 1 4 5 1 8 9 هنر ـ 1 1 ـ 2 2 ـ 1 1 ـ 2 2 ـ 1 1 ـ 2 2 تربيت بدني ـ 1 1 ـ 2 2 ـ 1 1 ـ 2 2 ـ 1 1 ـ 2 2 جمع 23 32 23 32 23 32 • محتواي درس رياضي در دو گروه (الف و ب) تنظيم شده است كه براساس توانايي و پيش آموخته‌هاي فراگيران ارايه خواهد شد.

جدول 2 دروس انتخابي نام درس واحد ساعت نظري عملي جمع نظري عملي جمع توانبخشي (1) ـ 1 1 ـ 2 2 توانبخشي (2) ـ 1 1 ـ 2 2 توانبخشي (3) ـ 1 1 ـ 2 2 زبان انگليسي 1 1 ـ 1 1 ـ 1 زبان انگليسي 2 1 ـ 1 1 ـ 1 زبان انگليسي 3 1 ـ 1 1 ـ 1 زبان عربي 1 1 ـ 1 1 ـ 1 زبان عربي 2 1 ـ 1 1 ـ 1 زبان عربي 3 1 ـ 1 1 ـ 1

جدول 3 نوع ارزشيابي پاياني رديف نام درس نوع ارزشيابي 1 تعليمات ديني و قرآن شفاهي ـ كتبي 2 مهارتهاي اجتماعي و اقتصادي كتبي ـ عملي 3 قرائت فارسي (خواندن و درك مطلب) شفاهي 4 املا فارسي كتبي 5 انشا فارسي كتبي 6 رياضيات كتبي ـ عملي 7 علوم تجربي و بهداشت كتبي ـ عملي 8 حرفه و فن كتبي ـ عملي 9 هنر عملي 10 تربيت بدني شفاهي ـ عملي 11 پرورشي كتبي ـ عملي 12 انضباط كيفي