قانون شوراي عالي معارف

براي توسعه دوائر علوم و اشاعه معارف و فنون و رفع نقايص تحصيلات علمي و فني شوراي عالي معارف تشكيل ميگردد و شعب آن در‌مراكز ايالات و ولايات موافق قانون مخصوص داير خواهد گرديد.

هيئت شوراي عالي معارف از ده نفر عضو رسمي بشرح ذيل تشكيل ميشود. يكنفر از مجتهدين جامع‌الشرايط دو نفر از رؤساي مدارس‌عاليه و متوسطه دو نفر از معلمين درجه اول مدارس عاليه و متوسطه و پنج نفر از دانشمندان مملكت.

شوراي عالي معارف علاوه بر اعضاء رسمي تا ده نفر عضو افتخاري ميتواند داشته باشد.

اعضاي افتخاري فقط حق شركت در مذاكرات را خواهند داشت.

كليه اعضاي شوراي عالي معارف بايد داراي شرايط ذيل باشند: 1 - خدمات نمايان بمعارف مملكت نموده باشند. 2 - لااقل سي سال داشته باشند. 3 - داراي معلومات و اطلاعات لازمه بوده باشند. 4 - موصوف بصحت عمل و حسن اخلاقي و عقيده بوده و محكوم به جنحه و جنايات نباشند.

وزير معارف اعضاء رسمي و افتخاري شوراي عالي معارف را براي مدت چهار سال انتخاب نموده و بموجب فرمان همايوني رسميت‌ميدهد و بعد از انقضاء دو سال از دورﮤ اول نصف اعضاء بحكم قرعه خارج و بعوض آنها انتخاب ميشود و از آن ببعد بجاي هر نصف از اعضاء‌كه مدت چهار سال عضويت آنها تمام شده جديداً انتخاب بعمل خواهد آمد.

وزير معارف رئيس رسمي شوراي عالي معارف و مدير كل وزارت معارف بالطبع عضويت خواهد داشت.

عضويت شوراي عالي معارف بدون حقوق خواهد بود.

شوراي عالي معارف دارالانشاء دائمي خواهد داشت كه وظيفه آن تحرير مذاكرات و نوشتجات و ضبط دفاتر و اسناد و تهيه راپرتهاي لازمه‌در حدود عمليات مختصه شوري خواهد بود.

اعضاء دارالانشاء عبارت از يك رئيس و دو منشي و يك ثبات خواهد بود كه وزير معارف آنها را از غير اعضاء شوراي عالي معارف موظفاً‌ تعيين مي‌نمايد.

اساس شوراي عالي معارف تعطيل‌بردار نيست و بايد لااقل در ظرف يك ماه قبل از انقضاء هر دوره اعضاي دوره بعد انتخاب شوند و‌اعضاي سابق نيز قابل انتخاب ميباشند.

هر گاه يكي از اعضاء استعفا يا فوت نمايد شوراي عالي معارف چند نفر را كه واجد شرايط مذكوره در مادﮤ (4) باشند از ميان اعضاي‌افتخاري و يا خارج از آنها بوزير معارف پيشنهاد مي‌نمايد كه وزير يكنفر را از بين آنها براي بقيه مدت آن دوره انتخاب نمايد و اعضاي افتخاري مقدم‌خواهند بود.

‌در وظايف

وظايف شوراي عالي معارف از قرار تفصيل ذيل است:

اهتمام در ترويج خط و زبان و ادبيات فارسي و عربي و نشر مقالات علمي عام‌المنفعه.

سعي در تهيه موجبات تكثير مدارس و تدارك مقدمات تعليم اجباري و مجاني.

مشورت در رفع نقايص تعليمات عمومي و سعي در تهيه وسائل تأسيس مدارس صنعتي و فلاحتي و شبانه‌روزي و تعميم ورزشهاي بدني و‌رعايت قوانين حفظ‌الصحه و مراقبت در دستور تحصيلات مدارس خارجه.

تهيه و اصلاح دستورات رسمي كليه تحصيلات علمي و فني مدارس ذكور و اناث و نظامنامه‌هاي مدارس.

تهيه دستور تحصيلات مدارس معلمين و معلمات و نظامنامه‌هاي راجعه بآنها.

تهيه دستور تفتيش اوضاع معارف و مدارس و امتحان شاگردان.

تطبيق تأليفات مخصوصه بمدارس با دستورات رسمي و رد و قبول آنها.

مشاركت با وزير معارف در تهيه بودجه و مراقبت در مصارف كليه وجوه مصوبه.

رفع اختلافات بين مدارس و اصلاح مكتب خانه‌هاي موجوده.

تعيين مصرف وجوه فوق‌العاده كه برسم هديه و اعانه بمعارف ميرسد و وجوه موقوفاتي كه قانوناً بايد بمصرف معارف برسد و تعيين‌شهريه شاگردان مدارس غير مجاني دولتي.

تشخيص صلاحيت اشخاصي كه اجازﮤ تأسيس مدرسه و امتياز مجله و روزنامه ميخواهند.

تصديق صلاحيت معلمين و معلمات و تهيه نظامنامه مخصوصي براي ترفيع و تنزل رتبه يا عزل آنها و رسيدگي بشكايات رؤسا و ناظمين و‌ معلمين مدارس دولتي در حدود وظايف اداري آنها.

تعيين شرايط محصليني كه بخرج دولت بخارجه اعزام ميشوند و نظارت در انتخاب آنها.

رسيدگي بديپلم‌هاي اشخاصي كه در خارجه تحصيل كرده‌اند و تشخيص صحت و سقم آنها.

حكميت در مورد كتبي كه براي تأليف يا ترجمه از طرف وزارت معارف بمعرض مسابقه گذاشته شده و بمؤلف يا مترجم آن جايزه داده‌ ميشود.

تصويب اعطاي نشان علمي مطابق نظامنامه مخصوص .

معاونت فكري بوزير در هر نوع مسئله و مشكلي كه بآن هيئت رجوع نمايد.

شوراي عالي معارف نظامنامه داخلي خود و شعب ايالات و ولايات را تهيه نموده پس از تصويب هيئت دولت بموقع اجراء خواهد ‌گذاشت.

تجديد نظر در احكام صادره از شوراهاي معارف ايالات و ولايات.

خاتمه

رأي شوراي عالي معارف در غير فقرات: 1 - 2 - 3 - 8 - 17 - 18 مادﮤ دوازدهم حتمي‌الاجراء خواهد بود.

براي اهتمام در تنظيم امور مدارس قديمه و سعي در ترقي و تكميل علوم دينيه شورائي تحت نظر و مراقبت وزير فرهنگ بترتيب ‌زير تشكيل ميگردد: الف - شوراي مذكور مركب از ده نفر اعضاء خواهد بود: ‌دو نفر از علماء درجۂ اول و يكنفر از مدرسين درجه اول معقول و يكنفر از مدرسين درجه اول منقول و نايب‌التوليه مدرسه عالي سپهسالار و يكنفر‌از متوليان مدارس قديمه و چهار نفر از دانشمندان معروف كشور. ب - انتخاب اعضاء شوري بنظر وزير فرهنگ با مشورت نائب‌التوليه مدرسه عالي سپهسالار خواهد بود عضويت شوري افتخاري است. ج - اعضاء شوري يكنفر از مابين خود با رأي مخفي و باكثريت تام برياست انتخاب و بپيشنهاد وزير فرهنگ بموجب فرمان همايوني ‌منصوب ميشود. ‌د - در صورتيكه يكي از اعضاء مستعفي يا فوت شود يا بجهتي از صلاحيت عضويت شوري خارج گردد بجاي عضو مذكور يكنفر بترتيب‌ مقرر در بند ‹‹ب›› انتخاب خواهد شد. ه – شوري اساسنامه و آئين‌نامه خود و برنامه تحصيلات و آئين‌نامه‌هاي لازم و شرايط انتخاب مدرسين و ارزش تحصيلات محصلين و طرز‌امتحان و اعطاء گواهينامه‌ها و دانشنامه‌ها را با موافقت وزير فرهنگ تهيه و تدوين خواهد نمود و وزير فرهنگ آنرا بموقع اجرا خواهد گذارد. ‌و - مركز شوري مدرسه عالي سپهسالار كه تحت توجهات خاصه پادشاه عصر است خواهد بود و شعب آن ممكن است در ولايات بترتيبي كه ‌شوراي مركزي مقرر دارد دائر شود. ‌ز – شوري مكلف است علاوه بر علوم معقول و منقول و شعب و مقدمات آنها مواد تحصيلي ديگر كه مناسب عصر باشد در برنامه هر يك از‌مدارس قديمه كه مقتضي بداند و در مدرسه عالي سپهسالار بخصوص اضافه نمايد. ح - محصلين مدارس مزبور مادام كه مطابق مقررات شوري اشتغال بتحصيل داشته باشند از خدمت سربازي وظيفه معاف خواهند بود.

ضميمه - عضويت شوراي فوق‌الذكر بدون حقوق خواهد بود.

مادﮤ دهم قانون اداري وزارت معارف و اوقاف و صنايع مستظرفه مصوبه 27 شعبان 1328 منسوخ و از درجه اعتبار ساقط است.