قانون اصلاحيه موافقتنامه همكاري بين دولت ايران و دولت ممالك متحده آمريكا راجع به استفاده هاي غير نظامي از انرژي اتمي

اصلاحيه موافقتنامه همكاري بين دولت ايران و دولت ممالك متحده آمريكا راجع باستفاده هاي غير نظامي از انرژي اتمي كه مشتمل بر ‌يك مقدمه و هفت ماده است و در تاريخ 27 اسفند ماه 1347 برابر 18 مارس 1969 در واشنگتن بامضاي نمايندگان مختار طرفين رسيده است ‌تصويب و اجازه مبادله اسناد تصويب آن داده ميشود.

قانون فوق مشتمل بر يك ماده و متن اصلاحيه ضميمه پس از تصويب مجلس سنا در تاريخ روز شنبه 31ر3ر1348 در جلسه روز پنجشنبه نوزدهم‌ تير ماه يكهزار و سيصد و چهل و هشت شمسي بتصويب مجلس شوراي ملي رسيد.

رئيس مجلس شوراي ملي - عبدالله رياضي

اصلاحيه موافقتنامه همكاري بين دولت ايران و دولت ممالك متحده امريكا راجع باستفاده‌هاي غير نظامي از انرژي اتمي ‌دولت ايران و دولت ممالك متحده آمريكا با علاقه مشترك باصلاح موافقتنامه همكاري كه در تاريخ پنجم مارس 1957 در واشنگتن بين دو دولت ‌راجع باستفاده‌هاي غير نظامي از انرژي اتمي بامضاء رسيد (‌و از اين پس با عبارت موافقتنامه همكاري ذكر خواهد شد) و طي موافقتنامه امضاء شده ‌در هشتم ژوئن 1964 اصلاح گرديد بشرح زير موافقت مينمايند:

ماده چهار موافقتنامه همكاري كه يكبار اصلاح گرديده بود بار ديگر بصورت زير اصلاح ميشود: 1 - در موارد توافق - كميسيون مقداري اورانيوم غني شده ايزوتوپ 235 براي استفاده سوختي در مصارف معين تحقيقاتي من جمله رآكتورهاي ‌تحقيقاتي و آزمايشهاي رآكتوري كه دولت ايران تصميم بساختن يا بكار انداختن آن داشته باشد يا افرادي را براي ساختن يا بكار انداختن آن در ايران ‌مجاز نمايد بدولت ايران يا اشخاص مجاز تابع قوانين ايران انتقال خواهد داد. ‌قراردادهاي حاكم بر موضوع و شرايط و برنامه تحويل هر انتقال قبلا مورد موافقت قرار خواهد گرفت. 2 - ميزان اورانيوم غني شده از ايزوتوپ 235 كه بموجب ماده حاضر منتقل ميشود و در قلمرو دولت ايران قرار دارد و در هيچ زمان بيش از شش (6) كيلوگرم اورانيوم ايزوتوپ 235 موجود در اورانيوم غني شده و همچنين مقدار اضافي كه بنظر كميسيون براي ادامه كار مؤثر و مداوم رآكتورها يا ‌آزمايشهاي رآكتوري در هنگامي كه مواد سوختي جايگزين شده در ايران در حال سرد شدن از طريق تابش است يا هنگامي كه مواد سوختني در حال حمل و نقل ميباشد لازم تشخيص داده شود - نخواهد بود با توجه باينكه نظر كميسيون ‌اين است كه از شش (6) كيلو مواد فوق‌الذكر حداكثر استفاده بعمل آيد. 3 - مقدار اورانيوم غني شده كه بموجب اين موافقتنامه تحويل ميگردد ممكنست تا ميزان 20 درصد اورانيوم 235 داشته باشد و تمام و يا قسمتي ‌از مواد هسته‌اي ويژه مذكور ممكن است بصورت اورانيوم غني شده تا بيش از 20 درصد از لحاظ وزن ايزوتوپ اورانيوم 235 تحويل شود – بشرط ‌آنكه از لحاظ فني يا اقتصادي كميسيون انتقال اين مواد را براي استفاده در رآكتورهاي تحقيقاتي و آزمايشهاي رآكتوري كه هر يك با بار سوختي حداكثر‌تا شش كيلوگرم ايزوتوپ اورانيوم 235 محتوي در چنين اورانيومي قادر بكار باشد موجه بداند. 4 - هنگامي كه مواد اوليه يا مواد هسته‌اي ويژه كه از ممالك متحده آمريكا دريافت ميگردد احتياج به تجديد عمليات آماده نمودن داشته باشد -اين اعمال تحت اختيار و نظارت كميسيون و در تأسيسات كميسيون يا تأسيساتي كه مورد قبول كميسيون باشد بر اساس موازين و شرايطي كه بعداً‌ موافقت ميگردد انجام خواهد گرفت و تفاهم حاصل است كه جز در مواردي كه بنحو ديگري موافقت شود - شكل و محتوي هيچيك از مواد ‌سوختي كه تحت تابش قرار داشته پس از خارج شدن از رآكتور و قبل از آنكه براي تجديد عمليات به كميسيون يا تأسيسات مورد قبول كميسيون ‌تحويل داده شود - مورد تغيير واقع نخواهد گرديد. 5 - مواد هسته‌اي ويژه حاصله از نتايج اعمال تحت تابش قرار دادن در هر قسمت از مواد سوختي كه ضمن اين موافقتنامه توسط كميسيون بايران ‌اجازه داده ميشود براي استفاده مستأجر بوده و پس از تجديد عمليات بنحوي كه در بند 4 اين ماده پيش ‌بيني شده - بمستأجر مسترد خواهد شد و‌در اين هنگام مالكيت اين مواد بمستأجر منتقل خواهد گرديد. 6 - مواد هسته‌اي ويژه كه بموجب اين موافقتنامه در جريان استفاده از مواد منتقل شده بدولت ايران يا باشخاص مجاز تابع قوانين اين دولت بوجود ميآيد - بدولت ديگري يا گروه دول ديگر انتقال نخواهد يافت مگر در صورتي كه كميسيون با اين انتقال موافقت نمايد. 7 - بعضي از مواد انرژي اتمي كه كميسيون بنا بتقاضاي دولت ايران طبق موافقتنامه حاضر در اختيار ايران قرار ميدهد براي اشخاص و اموال زيان ‌آور ‌است مگر آنكه در استفاده و گذاشت و برداشت آنها دقت بعمل آيد. پس از تحويل اين قبيل مواد دولت ايران تا آنجا كه بدولت ممالك متحده‌آمريكا مربوط مي‌گردد تمام مسئوليت گذاشت و برداشت و استفاده بي ‌خطر از اين مواد را بعهده خواهد داشت. ‌در مورد مواد اوليه يا مواد هسته‌اي ويژه يا مواد مورد استفاده در رآكتورها كه كميسيون ممكنست بموجب موافقتنامه حاضر بدولت ايران يا بافراد ‌يا مؤسسات غير دولتي تابع قوانين اين دولت واگذار نمايد - دولت ايران خسارات دولت آمريكا را در دعاوي ناشي از توليد و ساختن و مالكيت و اجاره ‌و تصرف و استفاده از مواد مذكور در فوق يا مواد رآكتوري - پس از تحويل از طرف كميسيون بدولت ايران يا اشخاص و مؤسسات غير دولتي تابع ‌قوانين اين دولت - جبران خواهد نمود و دولت آمريكا را از كليه مسئوليتها من جمله مسئوليت در قبال شخص ثالث مبرا خواهد داشت.

ماده هفت موافقتنامه همكاري بشرح زير اصلاح مي ‌گردد: 1 - در مورد استفاده از انرژي اتمي در راههاي صلح‌ جويانه تفاهم حاصل است كه - بين هر يك از طرفين يا اشخاص مجاز تابع قوانين هر يك از آنان و ‌اشخاص مجاز تابع قوانين طرف ديگر ممكنست براي انتقال تجهيزات ادوات و موادي غير از مواد هسته‌اي ويژه و بمنظور انجام خدمات مربوطه‌ ترتيباتي اتخاذ گردد. 2 - در مورد استفاده از انرژي اتمي در راههاي صلح‌ جويانه تفاهم حاصل است كه - بين هر يك از طرفين يا اشخاص مجاز تابع قوانين هر يك از آنان و‌اشخاص مجاز تابع قوانين طرف ديگر ممكن است راجع بانتقال مواد هسته‌اي ويژه و بمنظور انجام خدمات مربوطه براي استفاده‌هاي مشخص در ‌مواد چهار و پنج و با رعايت محدوديتهاي مذكور در بند 2 ماده 4 ترتيباتي اتخاذ گردد. 3 - طرفين توافق دارند كه فعاليتهاي مذكور در بندهاي 1 و 2 اين ماده مشروط برعايت محدوديتهاي مذكور در ماده 2 و قوانين رايج بمقررات و ‌شرايط صدور جواز طرفين و روشهاي طرفين در خصوص معاملات مربوط باشخاص مجاز مذكور در بندهاي 1 و2 خواهد بود.

ماده هشت اصلاح شده موافقتنامه همكاري مجدداً بشرح زير اصلاح ميگردد: 1 - دولت ايران و دولت ممالك متحده آمريكا علاقه مشترك خود را باينكه كليه مواد و تجهيزات يا ادواتي كه به موجب موافقتنامه حاضر بدولت ‌ايران يا اشخاص مجاز تابع قوانين آن تحويل ميگردد منحصراً در موارد غير نظامي استعمال شود تأييد و تأكيد مينمايند. 2 - باستثناي موارد و تا حدودي كه اقدامات تأميني مقرر در اين موافقتنامه بسبب اجراي اقدامات تأميني آژانس بين‌المللي انرژي اتمي (‌بنحو مقرر ‌در قسمت الف ماده 9) تعليق مي ‌يابد - دولت ممالك متحده آمريكا صرفنظر از مفاد ساير مواد موافقتنامه حاضر - از حقوق زير برخوردار خواهد‌ بود: الف - حق تجديد نظر در موارد زير - بمنظور اطمينان از طرح و بهره ‌برداري غير نظامي و امكان كاربرد مؤثر اقدامات تأميني: 1 - طرح هر يك از رآكتورها - و 2 - طرح ديگر تجهيزات و ادواتي كه به تعيين كميسيون طرح آن مرتبط باجراي مؤثر اقدامات تأميني باشد. ‌كه بموجب اين موافقتنامه بدولت ايران يا اشخاص مجاز تابع قوانين اين دولت بوسيله ممالك متحده آمريكا يا اشخاص مجاز تابع قوانين آن دولت ‌تحويل گردد و يا تجهيزات و وسائلي كه هر يك از مواد تحويل شده باين طريق را بكار برد يا بسازد يا روي آن عملي انجام بدهد: ‌مواد اوليه - مواد هسته‌اي ويژه - مواد تعديل ‌كننده يا مواد ديگري كه بوسيله كميسيون تعيين شده باشد. ب - در مورد كليه مواد اوليه اتمي يا مواد هسته‌اي ويژه كه بموجب اين موافقتنامه از طرف دولت ممالك متحده آمريكا يا اشخاص مجاز تابع قوانين ‌اين دولت به دولت ايران يا اشخاص مجاز تابع قوانين دولت اخير تحويل ميگردد و كليه مواد اوليه و يا مواد هسته‌اي ويژه اي كه در مورد مواد و تجهيزات‌ و ادوات زير كه باين طريق تحويل شده است بكار رفته يا از آن استخراج شده و يا در نتيجه استفاده از آن توليد گرديده باشد. (1) مواد اوليه اتمي و مواد هسته‌اي ويژه و مواد تعديل ‌كننده يا ديگر موادي كه توسط كميسيون تعيين ميشود - و (2) رآكتورها - و (3) كليه تجهيزات و يا وسائل ديگري كه از طرف كميسيون بعنوان قسمتي از آنچه بايد در اختيار گذارده شود مشروط باينكه مقررات مندرج در‌بند 2 قسمت ب در اين خصوص قابل اجراء باشد ‌(اولا) نگاهداري و تهيه گزارشهاي عملياتي را از دولت ايران بخواهد و بمنظور كمك به تأمين رسيدگي به حساب اين مواد گزارشهاي مربوطه را‌ خواستار گردد و دريافت نمايد (‌ثانياً) خواستار شود كليه اين قبيل مواد كه در اختيار دولت ايران يا اشخاص مجاز تابع قوانين آن دولت قرار ميگيرد مشمول كليه اقدامات تأميني ‌پيش ‌بيني شده در اين ماده و تضمينات مندرج آن دولت قرار ميگيرد مشمول كليه اقدامات تأميني پيش ‌بيني شده در اين ماده و تضمينات مندرج در ماده9 گردد (ج) خواستار شود كه كليه مواد هسته‌اي ويژه مذكور در بند 2 (ب) اين ماده را كه عادتاً در مقاصد غير نظامي در ايران بكار نميرود و بموجب ماده 4‌انتقال نيافته و يا بنحو ديگري مورد توافق طرفين قرار نگرفته باشد - در مخازن تأسيساتي كه از طرف كميسيون تعيين ميشود نگهداري گردد (‌د) پس از مشاوره با دولت ايران اشخاصي را تعيين نمايد كه در صورت تقاضاي هر يك از طرفين بهمراه اشخاص تعيين شده از طرف دولت ايران به ‌همه جا و به همه اطلاعات لازم براي رسيدگي به حساب مواد اوليه و مواد هسته‌اي ويژه كه مشمول مقررات بند 2 (ب) اين ماده ميباشد در ايران ‌دسترسي داشته باشند تا رعايت مواد موافقتنامه را معلوم نموده و اندازه‌ گيريهاي جداگانه‌اي كه ضروري تشخيص دهند - اقدام كنند. (ھ) در صورت عدم رعايت مفاد اين ماده يا تضمينات مندرج در ماده 9 و در صورت عدم اجراي مفاد اين ماده توسط دولت ايران و در مدت زمان معقول- اين موافقتنامه را معلق ساخته يا به آن خاتمه دهد و استرداد كليه مواد و تجهيزات و ادواتي را كه در بند (2) (ب) اين ماده به آن اشاره شده - خواستار‌شود. 3 - دولت ايران و دولت ممالك متحده آمريكا حق دارند در موضوعات بهداشتي و ايمني با يكديگر مشورت كنند. 4 - دولت ايران متعهد ميشود كه در اجراي اقدامات تأميني پيش ‌بيني شده در اين ماده تسهيلات لازم را بعمل آورد.

ماده 9 موافقتنامه همكاري بشرح زير اصلاح ميشود: دولت ايران تضمين مينمايد كه: 1 - اقدامات تأميني مندرج در ماده 8 حفظ و رعايت خواهد شد. 2 - لوازم منجمله تجهيزات و ادواتي كه از طريق خريد يا طرق ديگر بموجب اين موافقتنامه بدولت ايران يا به اشخاص مجاز تابع قوانين اين دولت ‌منتقل ميگردد و همچنين مواد هسته‌اي ويژه كه در اثر استفاده از اين قبيل لوازم و تجهيزات و ادوات بدست ميآيد - در ساختن سلاحهاي اتمي يا‌ تحقيقات مربوط به سلاحهاي اتمي و يا توسعه آنها يا ديگر مقاصد نظامي بكار نخواهد رفت. 3 - لوازم منجمله تجهيزات و ادواتي كه بموجب اين موافقتنامه بدولت ايران يا به اشخاص مجاز تابع قوانين اين دولت منتقل ميگردد باشخاص ‌غير مجاز يا به خارج از قلمرو دولت ايران - منتقل نخواهد گرديد - مگر در موردي كه كميسيون با چنين انتقالي به كشور يا به گروهي از كشورهاي ديگر‌موافقت نمايد و در اين صورت نيز فقط چنانچه از نظر كميسيون اين انتقال در حدود مفاد يك موافقتنامه همكاري بين دولت ممالك متحده آمريكا با‌ كشور يا گروهي از كشورهاي ديگر تشخيص داده ميشود.

قسمت الف از ماده 9 موافقتنامه همكاري بشرح زير اصلاح ميگردد: 1 - دولت ايران و دولت ممالك متحده آمريكا توجه دارند كه طبق موافقتنامه‌اي كه بين آنها و آژانس بين‌المللي انرژي اتمي در چهارم دسامبر 1964 به ‌امضاء رسيده آژانس مذكور اقدامات تأميني را درباره مواد و تجهيزات و وسائل تسهيلاتي انتقال ‌يافته به ايران - طبق موافقتنامه همكاري حاضر اجرا‌ مينمايد. طرفين موافقت دارند كه اقدامات تأميني آژانس را بنحو مندرج در موافقتنامه سه جانبه طبق آخرين اصلاحي كه در آن بعمل آيد و يا بموجب موافقتنامه سه‌ جانبه جديدي كه جايگزين آن باشد - همچنان نسبت به مواد و تجهيزات و وسائل تسهيلاتي انتقال‌ يافته طبق اين موافقتنامه ‌مجري خواهد بود و وقوف دارند كه حق اعمال اقدامات تأميني كه طبق ماده 8 اين موافقتنامه بدولت ممالك متحده داده شده - در مدت و تا حدودي‌ كه اقدامات تأميني آژانس در مورد چنين مواد و تجهيزات و وسائل تسهيلاتي اجرا ميشود - معلق خواهد ماند. 2 - چنانچه موافقتنامه سه جانبه جاري - كه در بند اول ماده حاضر بدان اشاره شده - قبل از انقضاي مدت موافقتنامه حاضر خاتمه يابد و طرفين ‌نتوانند بفوريت در قبول اقدامات تأميني آژانس موافقت نمايند هر يك از طرفين ميتواند خاتمه اين موافقتنامه را كتباً اعلام نمايد. ‌چنانچه موافقتنامه حاضر از طرف هر يك از طرفين خاتمه يابد دولت ايران بنا به تقاضاي دولت ممالك متحده آمريكا كليه مواد هسته‌اي ويژه را كه‌ بموجب موافقتنامه حاضر دريافت نموده و در آن تاريخ در اختيار اين دولت يا اشخاص تابع قوانين آن ميباشد بدولت آمريكا مسترد خواهد‌ داشت. ‌دولت ايالات متحده آمريكا خسارت دولت ايران يا اشخاص تابع قوانين اين دولت را نسبت به منافع آنها درباره موادي كه بدين ترتيب مسترد ميگردد ‌طبق جدول قيمت هاي كميسيون كه در آن زمان در ممالك متحده آمريكا رايج باشد - جبران خواهد نمود.

ماده يازده اصلاح شده موافقتنامه همكاري مجدداً بشرح زير اصلاح ميگردد: ‌اين موافقتنامه از تاريخي لازم‌الاجراء خواهد بود كه هر يك از دو دولت اعلام كتبي دائر به انجام تشريفات قانوني تصويب را كه بموجب قوانين ‌اساسي براي لازم‌الاجراء شدن چنين موافقتنامه‌اي مقرر است از دولت ديگر دريافت نموده باشد و براي مدت بيست سال معتبر خواهد بود .

اين اصلاحيه از تاريخي لازم‌الاجراء خواهد بود كه هر يك از دو دولت اعلام كتبي دائر به انجام تشريفات قانوني تصويب را كه بموجب ‌قوانين اساسي براي لازم‌الاجراء شدن چنين اصلاحاتي مقرر است از دولت ديگر دريافت نموده باشد و براي مدت مذكور در موافقتنامه همكاري بنحوي كه بدينوسيله اصلاح شده است - معتبر خواهد بود. ‌بنا بمراتب – امضاء كنندگان زير كه داراي اختيار لازم ميباشند اين اصلاحيه را امضاء نمودند. ‌در تاريخ هيجده مارس 1969 در واشنگتن در دو نسخه تنظيم گرديد. ‌از طرف دولت ايران از طرف دولت ممالك متحده آمريكا ‌اصلاحيه فوق مشتمل بر يك مقدمه و هفت ماده منضم بقانون اصلاحيه موافقتنامه همكاري بين دولت ايران و دولت ممالك متحده آمريكا راجع باستفاده‌هاي غير نظامي از انرژي اتمي ميباشد. رئيس مجلس شوراي ملي - عبدالله رياضي