رأي شماره 952 هيأت عمومي ديوان عدالت اداري با موضوع ابطال بند 3 بخشنامه شماره701/28 مورخ 1398/07/10 معاون برنامه ريزي و توسعه منابع وزارت آموزش و پرورش كه متضمن اخذ تعهد ده ساله محضري مبني بر عدم ارائه درخواست انتقال و جابجايي از پذيرفته شدگان آزمون استخدام پيماني سال 1397 وزارت آموزش و پرورش

شماره 0001885 – 09 / 06 / 1401 بسمه تعالي جناب آقاي اكبرپور رئيس هيأت‌مديره و مديرعامل محترم روزنامه رسمي جمهوري اسلامي ايران يك نسخه از رأي هيأت عمومي ديوان عدالت اداري به شماره دادنامه 140109970905810952 مورخ 1401/5/25 با موضوع: «بند 3 بخشنامه شماره 710/28 مورخ 1398/7/10 معاون برنامه‌ريزي و توسعه منابع وزارت آموزش و پرورش كه متضمن اخذ تعهد ده ساله محضري مبني بر عدم ارائه درخواست انتقال و جابجايي از پذيرفته‌شدگان آزمون استخدام پيماني سال 1397 وزارت آموزش و پرورش است، ابطال شد .» جهت درج در روزنامه رسمي به پيوست ارسال مي‌گردد . مديركل هيأت عمومي و هيأتهاي تخصصي ديوان عدالت اداري ـ يداله اسمعيلي‌فرد تاريخ دادنامه : 25 / 5 / 1401 شماره دادنامه : 952 شماره پرونده : 0001885 مرجع رسيدگي : هيأت عمومي ديوان عدالت اداري شاكي : آقاي محمد تميمي موضوع شكايت و خواسته : ابطال بند 3 بخشنامه شماره 710/28 مورخ 1398/7/10 معاون برنامه‌ريزي و توسعه منابع وزارت آموزش و پرورش گردش كار: شاكي به موجب دادخواستي ابطال بند 3 بخشنامه شماره 710/28 مورخ 1398/7/10 معاون برنامه‌ريزي و توسعه منابع وزارت آموزش و پرورش را خواستار شده و در جهت تبيين خواسته اعلام كرده است كه : " وزارت آموزش و پرورش در سال 1397 بر اساس اختيارات ماده 28 اساسنامه دانشگاه فرهنگيان بر اساس مجوز شماره 1667207 ـ 1396/11/10 سازمان اداري و استخدامي كشور براي جذب مستخدمين پيماني از طريق پنجمين آزمون استخدامي متمركز دستگاه‌هاي اجرايي كشور اقدام نمود و در اين راستا قبول شدگان آزمون را ملزم به سپردن تعهد خدمت ده ساله به شرح پيوست شماره 3 بخشنامه شماره 710/28 ـ 1398/7/10 معاونت برنامه‌ريزي و توسعه منابع وزارت آموزش و پرورش نمود . از آنجايي كه اختيارات ماده 28 اساسنامه دانشگاه فرهنگيان و مجوز شماره 1667207 ـ 1396/11/10 سازمان اداري و استخدامي كشور و ديگر قوانين مربوطه اجازه اخذ تعهد ده ساله را از مستخدمين پيماني موضوع ماده 28 اساسنامه دانشـگاه فرهنگيان به وزارت آمـوزش و پرورش نمي‌دهند و مستخدمين پيماني ماده 28 در شمول قانون متعهدين خدمت به وزارت آموزش و پرورش مصوب 1369/3/8 قرار نمي‌گيرند، به نظر مي‌رسد وزارت آموزش و پرورش خارج از حوزه اختيارات خود اقدام به اخذ تعهد موضوع بخشنامه شماره 710/28 ـ 1398/7/10 معاونت برنامه‌ريزي و توسعه منابع وزارت آموزش و پرورش نموده است؛ بنابراين تقاضامند است در صورت امكان نسبت به بررسي موضوع و لغو تعهد 10 ساله مستخدمين پيماني ماده 28 سال 1397 از جمله اينجانب اقدام فرماييد . شايان ذكر است قانون متعهدين خدمت وزارت آموزش و پرورش مصوب 1369/3/8 مستخدمين پيماني ماده 28 را شامل نمي‌شود . زيرا صراحتاً درباره دانشجويان دانشگاه‌ها صادق است و نه فارغ‌التحصيلان ديگر دانشگاه‌ها كه بر اساس ماده 28 اساسنامه دانشگاه فرهنگيان با آزمون به شكل پيماني به استخدام آموزش و پرورش در مي‌آيند ." متن مقرره مورد شكايت به شرح زير است : " اداره كل آموزش و پرورش استان ... با سلام و احترام در اجراي مجوز استخدامي شماره 1667207 مورخ 1396/11/10 سازمان اداري و استخدامي كشور، اسامي تائيد شدگان پودمان‌هاي ماده ) 28 ( دوره مهارت آموزي آزمون استخدام پيماني سال 1397 و جاماندگان از دوره مهارت‌آموزي استخدام پيماني سال‌هاي 1395 و 1396 دانشگاه فرهنگيان و دانشگاه شهيد رجايي به پيوست ايفاد مي‌گردد، خواهشمند است دستور فرمائيد؛ به منظور صدور احكام استخدام پيماني پذيرفته شدگان آزمون فوق موارد ذيل رعايت گردد . 3 ـ اخذ تعهد 10 ساله محضري ) مطابق فرم تعهد پيوست ( مبني بر عدم ارائه درخواست انتقال و جابجايي تحت هر شرايطي و انجـام تعهـدات مربوط الزامي است و به كارگيري افـراد صـرفاً در شغل محل قبول شده در آزمون‌هاي استخدام پيماني سال مربوط است . معاون برنامه‌ريزي و توسعه منابع وزارت آموزش و پرورش " در پاسخ به شكايت مذكور، مدير كل دفتر حقوقي، املاك و حمايت قضايي وزارت آموزش و پرورش به موجب لايحه شماره 157326 ـ 1400/9/13 توضيح داده است كه : " همانگونه كه مستحضرند بر اساس اصل 126 قانون اساسي رئيس جمهور مسئوليت امور اداري و استخدامي كشور را مستقيماً بر عهده دارد . لكن مي‌تواند اداره آنها را به عهده ديگري بگذارد . مقام ياد شده مسئوليت امور اداري و استخدامي كشور را به احدي از معاونان خود ) رئيس سازمان اداري و استخدامي ( واگذار نموده است . بر اساس اختيارات تفويضي سازمان اداري و استخدامي كشور در اجراي ماده 44 قانون مديريت خدمات كشوري ماده 6 دستورالعمل نحوه برگزاري امتحان عمومي و تخصصي براي استخدام افراد در دستگاه‌هاي اجرايي منضم به بخشنامه شماره 200/93/9757 ـ 1393/7/19 سازمان اداري و استخدامي كشور و بند اول ماده يك اصلاح دستورالعمل نحوه برگزاري امتحان عمومي و تخصصي براي استخدام در دستگاه‌هاي اجرايي ) بخشنامه شماره 1172660 ـ 1396/2/6 سازمان اداري و استخدامي كشور ( آزمون استخدام پيماني سال 1397 را با همكاري سازمان سنجش آموزش كشور برگزار نمود . بنابراين هرگونه استخدام يا به كارگيري نيرو، با اخذ مجوز از سازمان اداري و استخدامي كشور و بدون مداخله اين وزارت صورت گرفته است . لذا استماع شكايت، مستلزم طرف دعوي قرار دادن سازمان اداري و استخدامي كشور مي‌باشد . ضمناً برابر آراء وحدت رويه هيأت عمومي ديوان عدالت اداري به شماره دادنامه‌هاي 475 و 474 ـ 1396 / 5 / 17 و 1841 ـ 1397/9/20 شرايط قيد شده در آگهي‌هاي استخدامي كه داوطلبان با آگـاهي از اين موضوع در آزمون شركت كرده‌اند، الزام آور مي‌باشد . به استناد ماده 43 قانون مديريت خدمات كشوري، دستگاه‌هاي اجرايي مي‌توانند با لحاظ نمودن قـوانين و مقررات قبلي، شرايطي علاوه بر شرايط عمومي استخدام را ملاك عمل قرار دهند . مستند به تبصره يكم ماده 8 اصلاح آيين‌نامه استخدام پيماني موضوع تبصره ماده 6 قانون استخدام كشوري و تصويب نامه شماره 52282 / ت664 ـ 1368/6/5 كليه ضوابط و مقررات اداري و استخدامي مربوط به مستخدمين رسمي در مورد مستخدمين پيماني نيز ملاك عمل مي‌باشد و از سويي وفق مواد 1 و 3 قانون متعهدين خدمت در آموزش و پرورش، اخذ تعهد از مستخدمين رسمي آزمايشي ضروري است . بنابراين تعهد مأخوذه از مستخدمين پيماني، بنا به تجويز قانوني و با رعايت شرايط و ضوابط جاري صورت گرفته است . به موجب تبصره 4 قانون « نحوه جذب منابع انساني در مشاغل آموزشي و تربيتي وزارت آموزش و پرورش » مصوب جلسه شماره 833 ـ 1399/8/27 شوراي عالي انقلاب فرهنگي، هرگونه گزينش و استخدام در مشاغل آموزشي تربيتي در آمـوزش و پرورش، بر اسـاس نياز براي بوم ) منطقه محل خدمـت اوليه ( خواهـد بود و پذيرفته شدگان نمي‌توانند درخواست خروج از بوم استخدام را نمايند و خارج شدن از بوم به منزله قطع رابطه استخدامي فرد با دستگاه و ابقاي رديف براي بوم خواهد بود . بنابراين يكي از دلايل اخذ تعهد نيز خدمت در بوم و ممانعت از خروج از آن است . با توجه به اينكه استخدام سال 1397 به صورت پيماني بوده است، لذا برابر تبصره 4 ماده 45 قانون مديريت خدمات كشوري، تعيين محل خدمت و شغل مورد تصدي كارمندان دولت در پيمان‌نامه تعيين مي‌گردد . در اين راستا مستخدم پيماني نمي‌تواند شرايط جديدي را پيشنهاد نمايد ولي دولت مي‌تواند حتي در جريان اجراي قرارداد از طريق وضع مقررات و اعمال پاره‌اي از مقررات از جمله ماده 43 پاره‌اي از شرايط پيمان را تغيير نمايد ." هيأت عمـومي ديوان عدالت اداري در تاريخ 1401/5/25 با حضور رئيس و معاونين ديوان عدالت اداري و رؤسا و مستشاران و دادرسان شعب ديوان تشكيل شد و پس از بحث و بررسي با اكثريت آراء به شرح زير به صدور رأي مبادرت كرده است . رأي هيأت عمومي اولاً: در قـوانين و مقررات عمـومي كشور از جملـه قـانون مديريت خـدمات كشوري مصوب سـال 1386 و آيين‌نامه استخدام پيماني مصوب سال 1368 هيأت وزيران شرطي مبني بر ارائه تعهد محضري جهت خدمت در محل مورد تقاضا پيش‌بيني نشده و براساس قوانين و مقررات مذكور، حق انتقال و جابجايي كارمندان رسمي و پيماني به رسميت شناخته شده و مدت اشتغال كارمندان پيماني ممكن است كمتر از ده سال باشد كه در اين صورت اساساً اشتغال اشخاص به مدت ده سال امكانپذير نخواهد بود . ثانياً: براساس آراي متعدد هيأت عمومي ديوان عدالت اداري از جمله آراي شماره 140009970905813058 مورخ 1400/11/23 و شماره 140109970905810118 مورخ 1401/1/20 اين هيأت، شرط ارائه تعهد محضري مبني بر عدم تقاضاي انتقال در مدت معين پس از شروع به خدمت خلاف قانون تشخيص و ابطال شده است و در نتيجه وضع شرط ارائه تعهد كتبي مبني بر ده سال خدمت در محل جغرافيايي مورد تقاضا توسط داوطلب پذيرفته‌شده مندرج در مقرره مورد شكايت عملاً منتج به عدم برخورداري از امكان انتقال در مدت معين پس از شروع به خدمت خواهد شد . ثالثاً براساس رأي شماره 224 مورخ 1385/4/18 هيأت عمومي ديوان عدالت اداري اعلام شده است كه: «وضع قواعد آمره در باب شرايط استخدام افراد در واحدهاي دولتي و عمومي از وظايف و اختيارات قوه مقننه يا مأذون از قبل قانونگذار است ...» و از همين رو، حكم مقرر در بند 3 بخشنامه شماره 710/28 مورخ 1398/7/10 معاون برنامه‌ريزي و توسعه منابع وزارت آموزش و پرورش كه متضمن اخذ تعهد ده ساله محضري مبني بر عدم ارائه درخواست انتقال و جابجايي از پذيرفته‌شدگان آزمـون استخدام پيمـاني سال 1397 وزارت آموزش و پرورش است، خارج از حـدود اختيار مرجع وضع‌كننده آن بوده و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشكيلات و آيين دادرسي ديوان عدالت اداري مصوب سال 1392 ابطال مي‌شود . رئيس هيأت عمومي ديوان عدالت اداري ـ حكمتعلي مظفري