رأي شماره 1994962 هيأت تخصصي فرهنگي، آموزشي و پزشكي ديوان عدالت اداري با موضوع: عدم ابطال دستورالعمل عرضه و حمل دارو از طريق سكوها و كسب و كارهاي اينترنتي با شماره ابلاغ 171/101 مورخ 1403/2/8

هيأت تخصصي فرهنگي، آموزشي و پزشكي * شماره پرونده : هـ ت/0300070 شماره دادنامه سيلور : 140331390001994962 - تاريخ: 1403/08/20 * شاكيان : آقايان شهرام كلانتري خانداني، بهزاد محيط مافي، محمدرضا آرامي، كاوه سالارمند و همايون صادقي گرمارودي با وكالت آقاي مهدي مرادي مجد و بهزاد دوالفقاري سيچاني * طرف شكايت: وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي ـ وزارت ارتباطات و فن آوري اطلاعات * موضوع شكايت و خواسته: ابطال دستورالعمل عرضه و حمل دارو از طريق سكوها و كسب و كارهاي اينترنتي با شماره ابلاغ 171/101 مورخ 1403/2/8 * شاكيان دادخواستي به طرفيت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي ـ وزارت ارتباطات و فن آوري اطلاعات به خواسته فوق الذكر به ديوان عدالت اداري تقديم كرده كه به هيأت عمومي ارجاع شده است متن مقرره مورد شكايت به قرار زير مي باشد: دستورالعمل عرضه و حمل دارو از طريق سكوها و كسب و كارهاي اينترنتي با شماره ابلاغ 171/101 مورخ 1403/2/8 به منظور عملياتي شدن عرضه و حمل دارو از طريق سكوها پلتفرمها و كسب و كارهاي اينترنتي و در راستاي اجراي تبصره 2 ماده 8 تصويب نامه شماره 53798ت 59786 هـ مورخ 1401/4/5 هيئت وزيران، دستورالعمل عرضه و حمل دارو از طريق سكوها و كسب و كارهاي اينترنتي كه توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي با همكاري وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات تدوين گرديده به شرح زير ابلاغ مي شود. ماده1ـ اصطلاحات و عناوين اختصاري مندرج در اين ضابطه در معاني زير به كاررفته است 1ـ1 داروخانه مؤسسه اي پزشكي است كه با اخذ مجوز از كميسيون قانوني موضوع ماده 20 قانون مقررات امور پزشكي و دارويي مواد خوراكي و آشاميدني يا كميسيون قانوني دانشگاه يا دانشكده علوم پزشكي و خدمات درماني حسب مورد، تأسيس شده و با داشتن مسئول فني واجد شرايط به عرضه فراورده هاي سلامت محور، ارائه خدمات دارويي و مراقبتهاي مشاوره اي در حيطه وظايف تعيين شده مطابق آيين نامه و ضابطه تأسيس داروخانه ارائه خدمات و اداره امور داروخانه ها مبادرت مي نمايد. 2ـ1ـ مسئول فني داروخانه: داروسازي كه پس از تائيد كميسيون قانوني دانشگاه يا دانشكده علوم پزشكي حسب مورد با اخذ گواهي تشخيص صلاحيت حرفه اي مسئوليت فني و پروانه مسئول فني صادره از سوي دانشگاه يا دانشكده علوم پزشكي مربوطه به وظايف قانوني خود در داروخانه عمل مي نمايد. 3ـ1ـ فرآورده هاي دارويي: كليه محصولات دارويي فرآورده هاي بيولوژيك فرآورده هاي سلول درماني و بافت، راديو داروها و ملزومات دارويي 4ـ1ـ نسخه الكترونيك: بخشي از نظام پرونده الكترونيك سلامت است كه ايجاد و تبادل نسخه بين پزشك، بيمار، داروخانه و ساير مراكز ارائه دهنده خدمات سلامت و مراجع ذيربط را در بستر الكترونيك ميسر مي نمايد. 5 ـ1ـ حامل: شخصي كه داراي وسيله حمل و نقل تجهيز شده حسب نياز بر اساس استاندارد ارائه شده در اين ضابطه بوده و اقدام به تحويل فرآورده هاي دارويي از داروخانه به مصرف كننده نهايي مي نمايد. 6 ـ 1ـ سكو: بستر يا زيرساختي كه امكان حضور يا مشاركت برخط مصرف كنندگان و عرضه كنندگان متكثر كالا و خدمات و محتوا را بر روي شبكه ملي اطلاعات فراهم مي نمايد و داراي قواعد و سازوكارهاي شفاف بدون تبعيض است. ماده 2ـ سكوهايي مجاز هستند خدمات مربوط به سفارش گيري و تحويل دارو را از طريق داروخانه هاي داراي و مجوز بهره برداري ارائه نمايند كه داراي مجوز از اتحاديه كشوري كسب و كارهاي مجازي و عضويت در سازمان نظام صنفي رايانه اي كشور بوده يا دارنده پروانه خدمات حمل و نقل،پستي) فناوري هوشمند سازي از سازمان تنظيم مقررات ارتباطات راديويي باشند. اطلاعات تبصره1: مسئوليت ابلاغ ضوابط فني مرتبط با امور سلامت حاكم بر فعاليتهاي سكوها با وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي است صدور اجازه فعاليت سكو در موضوع اين دستورالعمل با تصميم كارگروهي با مسئوليت مشترك وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشكي سازمان غذا و دارو و وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات (سازمان) فناوري اطلاعات ايران خواهد بود. تبصره2: متصديان شاغل در سكو ملزم به گذراندن دوره هاي آموزشي فراهم شده توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي هستند. تبصره3: وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشكي مسئوليت نظارت بر اجرا و چگونگي رعايت ضوابط فني و ارائه گزارش تخلفات به مراجع صدور مجوز را به عهده دارد مراجع صدور مجوز در صورت دريافت گزارش از وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي مبني بر انجام تخلف و يا عدم رعايت ضوابط فني توسط سكو، مسئوليت برخورد با سكو بر اساس قوانين و مقررات يا ايجاد الزام براي اصلاحات مورد نياز را به عهده خواهند داشت. ماده3ـ سكو براي فعاليت بايد شرايط ذيل را رعايت كند. 1ـ3ـ سكو بايد براي ارائه خدمات،نام نام خانوادگي كدملي نشاني محل تحويل دارو و شماره تلفن كاربر را دريافت نمايد. 2ـ3ـ احراز هويت كاربران از طريق اخذ رمز يك بار مصرف شماره همراه صاحب نسخه الكترونيك الزامي است. تبصره 1: سكو حسب مورد افراد بيمار تحت تكفل را از پايگاه خانوار سازمان ثبت احوال كشور يا سازمانهاي بيمه گر پايه احراز مي كند. 3ـ3ـ در صورت نياز و درخواست كاربر يا مسئول فني امكان ارتباط بين مسئول فني داروخانه و كاربر فراهم شود. 4ـ3ـ درج هرگونه تبليغات و تشويق مستقيم و غير مستقيم كاربران به مصرف فراورده هاي دارويي ممنوع است. 5 ـ3ـ مبلغ كل نسخه و خدمات ارائه شده بايد قبل از تكميل فرايند خريد نمايش داده شده و به تائيد كاربر برسد. 6 ـ3ـ اطلاعات داروخانه اعم از نشاني پستي تلفن نام مؤسس مؤسسين مسئول مسئولين فني داروخانه، بايد به صورت دقيق در سكو قرار گيرد و به كاربر نمايش داده شود. 7ـ3 هرگونه خريد فروش يا انبارش دارو توسط سكوها ممنوع است. 8 ـ3ـ سكو موظف است اطلاعات مكاني برخط حمل كننده دارو را در اختيار كاربر و داروخانه قرار دهد. تبصره:2 استفاده داروخانه از اطلاعات فوق منوط به رعايت قوانين محرمانگي حريم شخصي و با اخذ رضايت از شخص است. 9ـ3ـ سكو بايد كد رهگيري نسخه الكترونيكي را به داروخانه هاي منتخب كاربر ارسال نمايد. تبصره: هرگونه دسترسي به واسطه ذخيره يا نگهداري كد رهگيري به محتواي نسخه الكترونيكي توسط سكو ممنوع است با متخلفين برابر با قوانين و مقررات مربوط رفتار خواهد شد. 10ـ3ـ سكو موظف است مطابق ساعات فعاليت داروخانه ها پروانه) تأسيس و پروانه مسئولين فني)، درخواست ارائه خدمات غير حضوري را به كليه داروخانه هاي فعال در محدوده جستجو در ساعت مربوطه ارسال نمايد. 11ـ3ـ در صورت عدم انتخاب داروخانه توسط كاربر سكو مكلف است كد رهگيري نسخه الكترونيكي را به تمامي داروخانه هاي طرف قرارداد خود با شعاع حداقل دو كيلومتري/كاربر محل تحويل دارو ارايه نمايند. تبصره4: در صورت تمايل بيمار مبني بر افزايش شعاع دسترسي امكانات تغيير محدوده تا سطح محدوده استان بايد توسط سكو در اختيار متقاضي قرار گيرد. 12ـ3ـ سكو بايد مدت زمان تقريبي ارسال فرآورده هاي دارويي را پيش از تائيد به كاربر نشان دهند. 13ـ3ـ در صورتي كه شركت توليد كننده داروهاي موجود در داروخانه مطابق با شركت اشاره شده در نسخه پزشك نباشد داروخانه مسئول فني با اخذ تائيد كاربر مي تواند با استفاده از فراورده هاي دارويي موجود سفارش كاربر را تكميل و ارسال نمايد. 14ـ3ـ امكان لغو ارسال دارو فقط تا قبل از تحويل دارو به حامل امكان پذير است. 15ـ3ـ پرداخت تعرفه خدمات سكو و هزينه هاي مرتبط به حامل به عهده ي مصرف كننده نهايي و مطابق تعرفه هاي قانوني مربوطه است. 16ـ3ـ پرداخت هزينه صرفاً بايد از طريق درگاه پرداخت الكترونيكي كيف پول الكترونيكي انجام پذيرد و ساير روشهاي پرداخت از جمله واريز به حساب بانكي يا پرداخت در محل ممنوع است. 17ـ3ـ سكو موظف است اگر به هر دليل دارو تحويل كاربر نشد پس از زمان در نظر گرفته شده براي تحويل دارو هزينه ها را به طور كامل حداكثر در بازه زماني قانوني به حساب كاربر يا طي مدت يك ساعت به كيف پول كاربر در سكو واريز نمايد. 18ـ3ـ نظارت بر رعايت مفاد اين ضابطه توسط سكوها منطبق بر مقررات ناظر بر فعاليت كسب و كارهاي الكترونيكي خدمات الكترونيكي و هوشمند و مطابق با قوانين موضوعه انجام مي پذيرد. 19ـ3ـ توزيع داروهاي تحت كنترل خاص و داروهايي كه نيازمند حمل با شرايط خاص حساس به شرايط دمايي شرايط ضربه اي و شرايط (نور هستند موضوع اين دستورالعمل.نيست فهرست اين داروها توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي تعيين و اعلام ميشود. 20ـ3ـ اتخاذ هرگونه رويه ضد رقابتي و ايجاد ارجحيت غير مكاني به داروخانه ها توسط سكوها ممنوع بوده و به منزله تخلف سكو است. ماده4ـ نحوه نسخه پيچي و بسته بندي فرآورده هاي دارويي به منظور ارسال براي كاربر به شرح ذيل است: 1ـ4ـ نسخه پيچي دارو پس از دريافت كد رهگيري توسط،داروخانه در سامانه هاي تخصصي نسخه پيچي موجود در داروخانه انجام مي شود و ارتباطي با سكوهاي موضوع اين دستورالعمل ندارد تبصره 1: دامنه خدمات حمل و عرضه دارو از طريق سكوها صرفاً در حوزه نسخه الكترونيكي بوده و پذيرش سفارش حمل و عرضه دارو از طريق سكوها براي نسخ كاغذي ممنوع است. 2ـ4ـ بسته بندي براي تحويل دارو بايد غير قابل مشاهده بوده و توسط داروخانه انجام شده باشد. 4ـ3ـ مشخصات دريافت كننده دارو شامل نام و نام خانوادگي كاربر و بيمار، شماره همراه و آدرس بر روي بسته بندي الصاق شود. خدمات 4ـ4 داروخانه ملزم به ارائه نسخه دارو و دستور مصرف و فاكتور فروش دارو شامل نام،بيمار، هزينه اقلام دارو و به تفكيك با محاسبه سهم پرداختي سازمان بيمه گر و سهم بيمار و شماره رهگيري خريد ممهور به مهر داروخانه در داخل بسته بندي به كاربر جهت تطابق اقلام نسخه الكترونيك و صورتحساب دارو است. تبصره:2 در صورت نسخه پيچي اشتباه از سمت داروخانه پس از اعلام بيمار به سكو مسئوليت عودت و يا تحويل مجدد به عهده سكو است. ماده5 ـ مسئوليت سازمان غذا و دارو در خصوص داروخانه ها و سكوهاي حمل و عرضه دارو: 1ـ سازمان غذا و دارو موظف است سرويس به روز رساني شده داروخانه ها يا تائيد به روز مجوز داروخانه هاي داراي درخواست را در اختيار سكوها قرار دهند. 2ـ همچنين سازمان غذا و دارو موظف است سرويس الكترونيكي به روزرساني فهرست داروخانه ها را در اختيار سكوها قرار دهد. 3ـ سازمان غذا و دارو موظف به بررسي شكايتهاي وارده در خصوص تخلفات داروخانه در زمينه نسخه پيچي كه توسط كاربران و از طريق سكوها ارائه مي شود، است. ماده6 ـ مسئوليت اعلام شرايط حمل با سازمان غذا و دارو و رعايت آن با مؤسس و مسئول فني داروخانه و سكو است. پس از تحويل دارو از داروخانه به حامل مسئوليت تحويل مرسوله به صورت بسته بندي سالم بر عهده سكو است. تبصره ـ در صورتي كه كاربر تمايل به دريافت حضوري دارو پس از اخذ سفارش غير حضوري از طريق سكو و دريافت دارو در محل داروخانه باشد سكو مسئوليتي در قبال حمل و سلامت فرآورده دارويي ندارد. ماده7ـ داروخانه ها مي توانند در چند سكو فعاليت نمايند. ماده8 ـ شرايط تعطيلي دائم يا موقت سكو در صورتي كه سكو داراي مجوز، تصميم به تعطيلي موقت يا دائم دارد بايد اين موضوع را از يك ماه قبل از تعطيلي به اطلاع همه كاربران و مرجع صادر كننده مجوز خود برساند. ماده9: شيوه تعامل با كاروران سلامت رقومي با راه اندازي كاروران سلامت موضوع آيين نامه اجرايي ضوابط و اصول حاكم بر كاروران سلامت رقومي (ديجيتال) مصوب دهمين جلسه كارگروه ويژه اقتصاد ديجيتال سكوها موظف به فعاليت در بستر كاروران سلامت رقومي هستند. ماده 10: شكايت و پيگيري 1ـ سكوها موظف اند امكان ثبت شكايت و پيگيري برخط كاربران را تحت نظارت سازمان غذا و دارو در خصوص تخلفات داروخانه ها فراهم نمايند. 2ـ سكوها موظف اند امكان شكايت و پيگيري برخط كاربران در خصوص تخلفات حاملين فراورده هاي دارويي را فراهم نمايند. 3ـ وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات كميسيون تنظيم مقررات ارتباطات راديويي مسئوليت نظارت بر سكوهاي داراي پروانه از سازمان تنظيم مقررات ارتباطات راديويي را بر عهده دارد. 4ـ هرگونه فروش اينترنتي دارو توسط سكوها و وبگاه ها ممنوع و تابع مقررات اعلامي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي بوده و وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشكي مسئول نظارت بر اين بند است. ماده11ـ متولي پايگاه اطلاعات سلامت كشور و داده هاي حاصل از اجراي اين دستورالعمل وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي است در كليه مفاد اين دستورالعمل هرگونه پردازش داده ها با رعايت قوانين بالادستي از جمله قانون مديريت داده و اطلاعات ملي صورت مي پذيرد. ماده12: اجرا پس از ابلاغ اين دستورالعمل وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشكي با همكاري و تعامل وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات نسبت به اجراي آزمايشي اين برنامه در استانهاي منتخب اقدام و پس از اعلام و اعمال اصلاحات احتمالي حداكثر پس از شش ماه در كل كشور اجرايي شود. اين دستورالعمل در دوازده (12) ماده و ده (10) تبصره تنظيم و از تاريخ ابلاغ توسط وزيران بهداشت درمان و آموزش پزشكي و ارتباطات و فناوري اطلاعات توسط كليه دستگاههاي اجرايي ذيربط و واحدهاي تابعه و ذينفعان اين دستورالعمل لازم الاجرا است. * دلايل شاكيان براي ابطال مقرره مورد شكايت: با توجه به اينكه در تنظيم آيين نامه ها و دستورالعملها مطابق ماده 2 و 3 قانون بهبود مستمر محيط كسب و كار دولت مكلف به اخذ نظر مجموعه هاي متخصص مي باشد و در تهيه دستورالعمل مورد اعتراض اين موضوع رعايت نشده و همچنين در بند ب ماده 6 قانون تجارت الكترونيكي فروش مواد دارويي به مصرف كننده نهايي ممنوع شده و بر اساس بند ج همان ماده كالايي كه دستور خاصي براي استفاده كالا نياز باشد از شمول فروش الكترونيكي خارج شده و ضمناً مواد 14 و 15 و 16 قانون تعزيرات حكومتي در امور بهداشتي و درماني صرفاً امكان فروش دارو را در مكان فيزيكي داروخانه مجاز دانسته تا امكان نظارت وجود داشته باشد و گذشته از اينها اطلاعات دارويي از جمله اطلاعات شخصي مي باشد كه دسترس پلتفرم ها به اين اطلاعات مخالف ماده 4 قانون داده ها و اطلاعات ملي و ماده 58 قانون تجارت الكترونيكي است. * در پاسخ به شكايت مذكور، وزارت ارتباطات و فن آوري اطلاعات به طور خلاصه توضيح داده است كه: پيش از ابلاغ دستورالعمل در نشست هاي متعدد وزارت بهداشت، وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات، دبيرخانه شوراي عالي امنيت ملي، كميسيون بهداشت و درمان مجلس شوراي اسلامي معاونت حقوقي رئيس جمهور، سازمان غذا و دارو، كميسيون راهبري اقتصاد ديجيتال، پيش نويس دستورالعمل بررسي شده و نمايندگان ذي ربط حضور داشته اند و مكاتبات انجمن داروسازان ملاحظه و در تدوين دستورالعمل لحاظ و اعمال شده و در خصوص منبع استفاده از داده پيام جهت فروش دارو و محصولات مستلزم ارائه و اعلام هشدار قابل ذكر است كه هم اكنون نسخ الكترونيك جايگزين نسخه هاي دستي شده و در قوانين بودجه سالهاي 1400 و 1401 و 1402 و قانون برنامه هفتم توسعه نسخه الكترونيك پيش بيني و مورد تأكيد قرار گرفته است. ضمناً در دستورالعمل صادره سكوها و داروخانه ها مانند گذشته موظف به رعايت محرمانگي اطلاعات نسخه و بيمار مي باشند و داروخانه ها از ارائه اطلاعات شخصي بيماران و پرونده الكترونيكي سلامت به سكو منع شده اند و سكوها از هرگونه دسترسي به نسخه الكترونيكي يا حتي نگهداري كه رهگيري صراحتاً منع شده و صرفاً داروخانه ها از اين امكان برخوردارند. پرونده شماره هـ ت / 0300070 مبني بر درخواست ابطال كل دستورالعمل حمل و عرضه دارو از طريق سكو (پلتفرم) ها و كسب و كارهاي اينترنتي به شماره 171/101 مورخ 1403/2/8 مصوب وزراي بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و ارتباطات و فناوري اطلاعات، در جلسه هيأت تخصصي فرهنگي، آموزشي و پزشكي مورد رسيدگي قرار گرفت و اكثريت بيش از سه چهارم اعضاء به شرح ذيل مبادرت به صدور رأي نمودند: رأي هيأت تخصصي فرهنگي، آموزشي و پزشكي اولاً: بر مبناي فراز ابتدايي اصل يكصد و سي وهشتم قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران مقرر شده است كه: «علاوه بر مواردي كه هيأت وزيران يا وزيري مأمور تدوين آيين نامه هاي اجرايي قوانين مي شود، هيأت وزيران حق دارد براي انجام وظايف اداري و تأمين اجراي قوانين و تنظيم سازمان هاي اداري به وضع تصويب نامه و آيين نامه بپردازد. هريك از وزيران نيز در حدود وظايف خويش و مصوبات هيأت وزيران حق وضع آيين نامه و صدور بخشنامه را دارد، ولي مفاد اين مقررات نبايد با متن و روح قوانين مخالف باشد...». و مستنبط از اصل مذكور اين است كه علاوه بر اختيار مقرر براي وضع آيين نامه هاي اجرايي قوانين توسط هيأت وزيران يا هريك از وزيران، صلاحيت ايجاد حقوق و تكاليف براي شهروندان كه در قالب وضع آيين نامه هاي مستقل نيز امكان تحقق دارد، صرفاً توسط هيأت وزيران و هريك از وزيران و تنها در راستاي انجام وظايف اداري، تأمين اجراي قوانين و تنظيم سازمان هاي اداري امكان پذير است. بنابراين صدور بخشنامه، دستورالعمل و شيوه نامه به عنوان يكي از لوازم اعمال مديريت و به منظور انتظام امور داخلي و نيل به هماهنگي مطلوب و رفع نواقص احتمالي در حين اجراي قوانين و مقررات از سوي وزراء در چهارچوب شرح وظايف آنان مورد پذيرش قرار گرفته است. ثانياً: پيش تر درخواست ابطال تبصره (2) ذيل ماده (8) آيين نامه حمايت از توليد دانش بنيان و اشتغال آفرين در حوزه سلامت (موضوع تصويب نامه شماره 52798/ت59786هـ مورخ 1401/4/5 هيأت وزيران) به عنوان مقرره فرازينِ دستورالعمل موضوع شكايت در هيأت عمومي ديوان عدالت اداري طرح گرديده و به موجب رأي هيأت تخصصي فرهنگي، آموزشي و پزشكي ابطال نشده است و از اين حيث نيز ايرادي بر دستورالعمل موصوف مترتب نمي باشد. بنا به مراتب فوق، دستورالعمل حمل و عرضه دارو از طريق سكو (پلتفرم) ها و كسب و كارهاي اينترنتي به شماره 171/101 مورخ 1403/2/8 مصوب وزراي بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و ارتباطات و فناوري اطلاعات كه در راستاي بيان جزئيات و چگونگي اجراي قانون حمايت از شركت ها و مؤسسات دانش بنيان و تجاري سازي نوآوري ها و اختراعات مصوب سال 1389 با اصلاحات و الحاقات بعدي و همچنين تبصره (2) ذيل ماده (8) آيين نامه حمايت از توليد دانش بنيان و اشتغال آفرين در حوزه سلامت (موضوع تصويب نامه شماره 52798/ت59786هـ مورخ 1401/4/5 هيأت وزيران) به تصويب رسيده و با عنايت به اينكه اين دستورالعمل در جهت تنظيم و تنسيق امور و در چهارچوب قانون يادشده و آيين نامه اجرايي آن و به جهت بيان نحوه اجراي حكم قانوني مزبور خطاب به مجريان، مشمولين و ذينفعان آن اصدار يافته است، در حدود اختيار مقامات صادركننده آن بوده و مغايرتي با قوانين و مقررات نداشته و قابل ابطال نمي باشد. اين رأي به استناد بند «ب» ماده (84) قانون ديوان عدالت اداري (اصلاحي مصوب 1402/2/10) ظرف مهلت بيست روز از تاريخ صدور از جانب رئيس محترم ديوان عدالت اداري يا 10 نفر از قضات محترم ديوان عدالت اداري قابل اعتراض بوده و پس از قطعيت، براساس ماده (93) قانون مذكور در رسيدگي و تصميم گيري مراجع قضايي و اداري معتبر و ملاك عمل است. رئيس هيأت تخصصي فرهنگي، آموزشي و پزشكي ديوان عدالت اداري مهدي فرد محمديان