نظر مشورتي 7/1402/14 مورخ 1402/09/22 اداره كل حقوقي قوه قضائيه

استعلام : با فرض حاكم بودن مواد 947 و 946 قانون مدني پيش از اصلاح اين مواد در سال 1387 كه مقرر مي‌داشت «ليكن زوجه از اموال منقوله از هر قبيل كه باشد ارث مي‌برد و از اموال غير منقول فقط از قيمت ساختمان و درختان ارث مي‌برد»، خواهشمند است به پرسش‌هاي زير پاسخ دهيد: 1- با فوت زوج و نبود فرزند مشترك، آيا زوجه از ماترك كه قطعاتي از زمين باغي و كشاورزي و فاقد بنا است، ارث مي‌برد؟ 2- آيا زوجه مي‌تواند سهم خود از زمين‌ها كه شامل درختان است را وقف كند؟ 3 در صورت مثبت بودن پاسخ به سؤال دوم، آيا خواهر متوفي، به عنوان ديگر وارث، مي‌تواند با پرداخت وجه منافع درختان به اوقاف، زمين‌ها را انتقال دهد؟ نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : 1- وفق تبصره الحاقي (26/5/1389) به ماده 946 (اصلاحي 6/11/1387) قانون مدني: «مفاد اين ماده در خصوص وراث متوفايي كه قبل از تصويب آن فوت كرده ولي هنوز تركه وي تقسيم نشده است نيز لازم‌الاجرا است»؛ بنابراين، در فرض سؤال كه زوج پيش از تاريخ اصلاح اين ماده فوت كرده است، چنانچه تركه وي تا اين تاريخ تقسيم نشده باشد، زن از قيمت كليه اموال غير منقول متوفي نيز ارث مي‌برد و در صورت امتناع ورثه از اداي قيمت، زن مي‌تواند حق خود را از عين اموال استيفا كند. (ماده 948 اصلاحي 6/11/1387 قانون مدني) 2 و 3- با توجه به حكم مقرر در مواد 55، 57 و 58 قانون مدني و از آنجا كه وفق مواد 946 و 948 اصلاحي (6/11/1387) همين قانون، زوجه زماني مي‌تواند يك هشتم يا يك چهارم حصه خود از قيمت عرصه و اعيان تركه را از عين اموال استيفا كند كه ورثه از اداي قيمت امتناع كنند و تا زماني كه زوجه در اجراي ماده 948 يادشده مالك عين عرصه و اعيان نشود، نمي‌تواند سهم‌الارث خود از تركه را وقف كند. بر اين اساس، پاسخ به پرسش سوم هم منتفي است.