قوانین جاری ›

قانون تاسیس بیمه مرکزی ایران و بیمه گری


۱۳۶ بخش جاری۹ رأی و نظر مرتبطبخشی منسوخ
تاریخ تصویب
۱۳۵۰/۰۳/۳۰
مرجع تصویب
مجلس شورای ملی-مجلس سنا
مرجع ابلاغ
نخست‌وزیر
شمارهٔ ابلاغ
8058
تاریخ ابلاغ
۱۳۵۰/۰۴/۲۰
شمارهٔ روزنامهٔ رسمی
7723
تاریخ روزنامهٔ رسمی
۱۳۵۰/۰۵/۱۳
آخرین وضعیت
منسوخه 1403/07/03
۲ بخش منسوخ از این قانون حذف شده است؛ متن زیر فقط بخش‌های جاری را نشان می‌دهد.
شناسهٔ qavanin: 9291524794440757221 · مشاهدهٔ اصل در qavanin.ir ↗
فهرست مطالب
بیمه مرکزی ایران
تشکیل و موضوع:
بمنظور تنظیم و تعمیم و هدایت امر بیمه در ایران و حمایت بیمه‌گذاران و بیمه شدگان و صاحبان حقوق آن‌ها همچنین بمنظور اعمال نظارت دولت بر این فعالیت موسسه‌ای بنام بیمه مرکزی ایران طبق مقررات این قانون بصورت شرکت سهامی تاسیس می‌گردد.
سرمایه بیمه مرکزی ایران پانصد میلیون ریال است که به پنجاه سهم ده میلیون ریالی با نام تقسیم می‌شود و تمامی آن متعلق به دولت و غیر قابل انتقال است و افزایش آن با تصویب مجمع عمومی امکان‌پذیر است. مبلغ مزبور از محل اندوخته‌های شرکت سهامی بیمه ایران تامین خواهد شد.
مرکز اصلی بیمه مرکزی ایران تهران است و بیمه مرکزی ایران می‌تواند در هر جا که لازم بداند بشرکت سهامی بیمه ایران نمایندگی بدهد.
بیمه مرکزی ایران تابع قوانین و مقررات عمومی مربوط بدولت و دستگاههائی که با سرمایه دولت تشکیل شده‌اند نمیباشد مگر آنکه در قانون مربوط صراحتا از بیمه مرکزی ایران نام برده شده باشد ولی نسبت بمواردیکه در این قانون پیش‌بینی نشده باشد بیمه مرکزی ایران تابع قانون تجارت است.
وظایف و اختیارات:
بیمه مرکزی ایران دارای وظایف و اختیارات زیر است:
تهیه آئین نامه‌ها و مقرراتیکه برای حسن اجرای امر بیمه در ایران لازم باشد با توجه بمفاد این قانون.
تهیه اطلاعات لازم از فعالیتهای کلیه موسسات بیمه که در ایران کار می‌کنند.
انجام بیمه‌های اتکائی اجباری.
قبول بیمه‌های اتکائی اختیاری از موسسات داخلی یا خارجی.
واگذاری بیمه‌های اتکائی بموسسات داخلی یا خارجی در هر مورد که مقتضی باشد.
ارشاد و هدایت و نظارت بر موسسات بیمه و حمایت از آن‌ها در جهت حفظ سلامت بازار بیمه و تنظیم امور نمایندگی و دلالی بیمه و نظارت بر امور بیمه اتکائی و جلوگیری از رقابت‌های مکارانه و ناسالم.
بیمه مرکزی ایران ملزم بحفظ اسرار موسساتی است که بموجب این قانون حق نظارت بر آن‌ها را دارا می‌باشد و بهیچوجه نباید از اطلاعاتیکه در جهت اجرای این قانون بدست میآورد جز در مواردیکه قانون معین مینماید استفاده کند.
ارکان بیمه مرکزی ایران:
بیمه مرکزی ایران دارای ارکان زیر است: 1 - مجمع عمومی 2 - شورایعالی بیمه 3 - هیئت عامل 4 - بازرسان.
مجمع عمومی
مجمع عمومی بیمه مرکزی ایران مرکب است از وزیر دارائی، وزیر اقتصاد، وزیر کار و امور اجتماعی. هیئت عامل و بازرسان بدون داشتن حق رای در جلسه شرکت خواهند کرد.
مجمع عمومی عادی بدعوت رئیس کل بیمه مرکزی ایران سالی یک مرتبه حداکثر تا پایان شهریور ماه تشکیل می‌شود. مجمع عمومی فوق العاده بدعوت رئیس کل بیمه مرکزی ایران و یا به پیشنهاد هر یک از اعضاء مجمع عمومی تشکیل خواهد شد. رئیس کل بیمه مرکزی ایران موظف است ظرف ده روز پس از دریافت پیشنهاد تشکیل جلسه مجمع عمومی را کتبا دعوت کند. در دعوت نامه دستور جلسه، روز و ساعت و محل انعقاد جلسه ذکر خواهد شد. هیچ موضوعی را نمیتوان در مجمع عمومی عادی یا فوق العاده مطرح کرد مگر آنکه قبلا جزو دستور قرار داده شده باشد.
وظایف مجمع عمومی بشرح زیر است:
تعیین خط مشی کلی
رسیدگی و اظهار نظر نسبت بگزارش سالانه رئیس کل بیمه مرکزی ایران.
رسیدگی و تصویب بودجه و ترازنامه و حساب سود و زیان و ترتیب تقسیم سود.
تصویب سازمان و آئین نامه‌های مالی و اداری بیمه مرکزی ایران.
تصویب مقررات استخدامی با رعایت بند پ ماده 2 قانون استخدام کشوری.
انتخاب بازرسان
تعیین حقوق رئیس کل و اعضای هیئت عامل و حق الزحمه بازرسان.
تصمیم نسبت بهر موضوعی که از طرف رئیس کل بیمه مرکزی ایران جزو دستور قرار داده شده باشد.
شورای عالی بیمه
ماده 10اصلاحی ۱۳۹۸/۰۵/۰۷
شورایعالی بیمه از اشخاص زیر تشکیل می‌شود: 1 - رئیس کل بیمه مرکزی ایران. 2 - معاون وزارت دارائی. 3 - معاون وزارت اقتصاد. 4 - معاون وزارت کار و امور اجتماعی. 5 - معاون وزارت تعاون و امور روستاها. 6 - رئیس شرکت سهامی بیمه ایران. 7 - مدیر عامل یکی از موسسات بیمه بانتخاب سندیکای بیمه گران ایران. 8 - یکنفر کارشناس امور حقوقی بانتخاب مجمع عمومی 9 - یکنفر کارشناس در امور بیمه بانتخاب مجمع عمومی. 10 - یکنفر مطلع در امور بیمه بانتخاب رئیس اطاق بازرگانی و صنایع و معادن ایران. 11 - رئیس سازمان مدیریت بحران کشور
اعضای شورایعالی بیمه موضوع بندهای 7 و 8 و 9 و 10 برای مدت سه سال انتخاب می‌شوند و انتخاب مجدد آنان بلا مانع است.
ریاست شورایعالی بیمه بدون شرکت در اخذ رای با رئیس کل بیمه مرکزی ایران و در غیاب او با قائم مقام او خواهد بود.
اعضای شورایعالی بیمه قبل از شروع بکار باید در مجمع عمومی سوگند یاد کند که در انجام وظایف شورایعالی بیمه نهایت دقت و مراقبت را مبذول دارند و کلیه تصمیمات خود را بصلاح کشور اتخاذ نمایند و اسرار شورایعالی بیمه را حفظ کنند.
جلسات شورایعالی بیمه حداقل ماهی یکبار بدعوت رئیس شورایعالی بیمه تشکیل خواهد شد و در صورتیکه حداقل چهار نفر از اعضای شورایعالی بیمه کتبا تقاضای تشکیل جلسه را بنمایند رئیس شورایعالی بیمه موظف است ظرف یک هفته اعضای شورایعالی را برای تشکیل جلسه دعوت کند.
جلسه شورایعالی بیمه با حضور حداقل شش نفر از اعضاء رسمیت مییابد و تصمیمات با اکثریت پنج رای حاضر در جلسه رسمی معتبر و قابل اجرا است. هنگام رسیدگی و اخذ رای نسبت به موسسه بیمه‌ای که یکی از اعضاء شورایعالی بنحوی در آن سهیم است آن عضو در رای شرکت نخواهد کرد.
صورت جلسات مذاکرات شورایعالی بیمه در دفتری ثبت و بامضای رئیس شورایعالی بیمه رسیده و در بیمه مرکزی ایران نگاهداری می‌شود.
شورایعالی بیمه دارای دبیرخانه‌ای خواهد بود که سازمان آنرا شورایعالی بیمه تصویب خواهد کرد، رئیس و کارکنان دبیرخانه از بین کارکنان بیمه مرکزی ایران انتخاب می‌شوند.
وظایف شورایعالی بیمه بشرح زیر است ،
رسیدگی و اظهار نظر نسبت بصدور پروانه تاسیس یا لغو پروانه موسسات بیمه طبق مقررات این قانون و پیشنهاد آن به مجمع عمومی.
تصویب نمونه ترازنامه که باید مورد استفاده موسسات بیمه قرار گیرد.
تعیین انواع معاملات بیمه و شرایط عمومی بیمه‌نامه‌ها و نظارت بر امور بیمه‌های اتکائی.
تعیین میزان کارمزد و حق بیمه مربوط برشته‌های مختلف بیمه مستقیم.
تصویب آئین نامه‌های لازم برای هدایت امر بیمه و فعالیت موسسات بیمه.
رسیدگی و اظهار نظر نسبت به گزارش بیمه مرکزی ایران درباره عملیات و فعالیتهای موسسات بیمه در ایران که حداقل هر ششماه یکبار باید تسلیم شود.
اظهار نظر درباره هر گونه پیشنهاد که از طرف رئیس شورایعالی بیمه بآن ارجاع می‌شود.
انجام سایر وظایفی که این قانون برای آن تعیین نموده است.
هیئت عامل
هیئت عامل بیمه مرکزی ایران مرکب از رئیس کل و قائم مقام رئیس کل و معاونان بیمه مرکزی ایران خواهد بود.
ماده 19اصلاحی ۱۳۶۰/۰۳/۱۴
رئیس کل بیمه مرکزی ایران و قائم مقام او به پیشنهاد وزیر دارائی و تصویب هیئت وزیران با امضای وزیر امور اقتصادی و دارایی و معاونان بیمه مرکزی ایران به پیشنهاد رئیس کل بیمه مرکزی ایران و موافقت وزیر دارائی بموجب تصویبنامه هیئت وزیران منصوب می‌شوند.
رئیس کل و قائم مقام رئیس کل بیمه مرکزی ایران برای مدت چهار سال منصوب می‌شوند و انتصاب مجدد آنان بلامانع است.
رئیس کل بیمه مرکزی ایران بالاترین مقام اجرائی و اداری بیمه مرکزی ایران می‌باشد.
وظایف و اختیارات رئیس کل بیمه مرکزی ایران بشرح زیر است:
نظارت در اجرای این قانون و آئین نامه‌های مربوط بآن.
نمایندگی بیمه مرکزی ایران در مقابل اشخاص و موسسات دولتی یا خصوصی و دادگاهها و سایر مراجع قضائی و غیر قضائی با حق توکیل و سازش و سایر اختیارات مندرج در ماده 62 قانون آئین دادرسی مدنی.
تفویض قسمتی از اختیارات خود و حق امضاء بقائم مقام و یا معاونان و یا روساء یا کارمندان و تعیین وظایف آن.
تقدیم گزارش وضع حسابها و امور بیمه مرکزی ایران به مجمع عمومی.
تقدیم گزارش عملیات و فعالیتهای موسسات بیمه در ایران به شورایعالی بیمه.
در غیاب رئیس کل بیمه مرکزی ایران قائم مقام رئیس کل دارای کلیه اختیارات و وظایف قانونی او خواهد بود.
بازرسان
بازرسان حق دارند هر گونه اطلاعی را از بیمه مرکزی ایران بخواهند ولی حق دخالت مستقیم در امور بیمه مرکزی ایران را ندارند. رسیدگی به ترازنامه سالانه وظیفه اصلی بازرسان می‌باشد ترازنامه بیمه مرکزی ایران یکماه قبل از تشکیل مجمع عمومی تسلیم بازرسان خواهد شد تا گزارش درباره آن تهیه و ضمن اظهار نظر به مجمع عمومی تسلیم کنند.
مقررات مختلف؛
رئیس کل و سایر اعضاء هیئت عامل در مدت تصدی خود نمیتوانند عضویت شرکتها و موسسات بازرگانی را قبول نمایند و یا در سایر دستگاههای دولتی یا ملی سمتی داشته باشند.
تدریس در دانشگاهها و موسسات آموزش عالی و قبول سمتهای غیر موظف در موسسات خیریه و اجتماعی و آموزشی بلا مانع است.
اسناد مالی و اوراق بهادار و چک‌های بیمه مرکزی ایران با دو امضاء معتبر خواهد بود.
ماده 28اصلاحی ۱۳۵۳/۰۳/۲۸
بیمه مرکزی ایران مجاز خواهد بود که موجودیهای نقدی خود را بصورت حسابجاری و یا سپرده نزد بانک بیمه ایران نگاهداری نماید. یا براساس بودجه مصوب از محل سرمایه و ذخایر و اندوخته‌های خود و صندوق تامین خسارتهای بدنی تا مبلغ یکصد میلیون ریال در هر سال با تصویب هیئت عامل و مازاد بر آن با تصویب مجمع عمومی بهر نوع عملیات دیگر از جمله خرید سهام و مشارکت در بانکها و شرکتهای دیگر با حق فروش و انتقال آن‌ها که برای توسعه و پیشرفت وظایف بیمه مرکزی ضروری یا مفید باشد مبادرت نماید.
اعضاء شورایعالی بیمه و مشاورین و اعضاء اداری شورای عالی بیمه و افرادی که شورایعالی بیمه در اجرای وظایف خود بآنها مراجعه می‌کند و رئیس کل و سایر اعضاء هیئت عامل و بازرسان و کلیه کارکنان بیمه مرکزی ایران باید از افشای اطلاعات محرمانه‌ای که در اجرای وظایف محوله بدست میآورند خودداری نمایند و الا مشمول مقررات ماده 138 قانون مجازات عمومی خواهند بود.
شرکت سهامی بیمه ایران عملیات خود را جز آنچه بموجب بندهای 1 و 2 و 3 و 6 و 7 ماده 5 این قانون جزء وظایف و اختیارات بیمه مرکزی ایران قرار داده شده است بر طبق اساسنامه خود ادامه خواهد داد. وزارتخانه‌ها و موسسات و شرکت‌های دولتی و شهرداریها و هر موسسه دیگری که اکثریت سرمایه آن متعلق بدولت یا سازمانهای مزبور می‌باشد و یا تحت نظر دولت و یا سازمانهای مزبور اداره می‌شوند موظفند بیمه‌های خود را منحصرا در شرکت سهامی بیمه ایران انجام دهند. این حکم شامل شرکت ملی نفت ایران - شرکت ملی ذوب آهن ایران - شرکت هواپیمائی ملی ایران - بانک مرکزی ایران - بانک ملی ایران - سازمان مرکزی گسترش و نوسازی صنایع ایران و صندوق توسعه کشاورزی خواهد بود مگر آنکه مجمع عمومی هر یک از این موسسات نسبت به بیمه آن‌ها تصمیم دیگری اتخاذ نماید.
دولت مکلف است ظرف چهار ماه از تاریخ تصویب این قانون اساسنامه جدید شرکت مزبور را برای تصویب کمیسیونهای دارائی و استخدام مجلسین تقدیم کند.
بیمه گری
موسسات بیمه
کلیات
عملیات بیمه در ایران بوسیله شرکتهای سهامی عام ایرانی که کلیه سهام آن‌ها با نام بوده و با رعایت این قانون و طبق قانون تجارت به ثبت رسیده باشند انجام خواهد گرفت.
فعالیت موسسات بیمه خارجی مشمول مقررات فصل چهارم این قانون خواهد بود.
تشخیص فعالیتهائی که بآن عملیات بیمه اطلاق می‌شود با شورایعالی بیمه خواهد بود.
تعداد سهام داران یک موسسه بیمه ایرانی نباید کمتر از ده شخص حقیقی یا حقوقی باشد.
هر شخص حقیقی یا حقوقی نمیتواند بیش از 20 درصد سهام یک موسسه بیمه ایرانی را دارا باشد. نصاب 20 درصد شامل اقارب نسبی و سببی درجه یک از طبقه اول صاحب سهم نیز خواهد بود.
احکام مواد 31 و 32 و 33 شامل موسسات بیمه‌ای که صاحب سهم آن دولت یا بنیاد پهلوی است نمیشود.
ماده 35اصلاحی ۱۳۵۳/۰۳/۲۸
واگذاری سهام موسسات بیمه ایرانی غیر دولتی باشخاص حقیقی یا حقوقی تبعه خارج تا بیست درصد با موافقت بیمه مرکزی ایران مجاز است و بیش از آن موکول به پیشنهاد بیمه مرکزی ایران و تایید شورایعالی بیمه و تصویب هیئت وزیران خواهد بود. در مورد اخیر انتقال سود سهام سهامداران خارجی در هر سال نباید از دوازده درصد مجموع سرمایه پرداخت شده و سود انتقال نیافته سالهای قبل تجاوز کند.
تبصرهالحاقی ۱۳۵۳/۰۳/۲۸
انتقال سهام موسسات بیمه ایرانی بدولتهای خارجی یا انتقال بیش از چهل و نه درصد سهام آن‌ها باشخاص حقیقی یا حقوقی خارجی مطلقا ممنوع است انتقال سهام بین سهامداران اتباع خارجی باید با موافقت قبلی بیمه مرکزی ایران صورت گیرد.
موسسات بیمه ایرانی با سرمایه حداقل یکصد میلیون ریال تشکیل می‌شود که باید 50 درصد آن نقدا پرداخت شده باشد میزان ودیعه‌ای که عندالاقتضاء برای هر یک از رشته‌های بیمه در نظر گرفته خواهد شد در آئین نامه‌ای که از طرف بیمه مرکزی ایران تهیه و بتصویب شورایعالی بیمه میرسد تعیین خواهد شد.
ثبت هر موسسه بیمه در ایران موکول به ارائه پروانه تاسیس که از طرف بیمه مرکزی ایران صادر می‌شود خواهد بود همچنین ثبت هر گونه تغییرات بعدی در اساسنامه و میزان سرمایه و سهام موسسات بیمه‌ای که به ثبت رسیده باشند موکول به ارائه موافقت بیمه مرکزی ایران می‌باشد.
صدور پروانه
برای انجام عملیات بیمه در تمام رشته‌ها یا رشته‌ای معین باید قبلا طبق مقررات این فصل از بیمه مرکزی ایران پروانه تحصیل گردد برای تحصیل پروانه مذکور متقاضی باید مدارک و اطلاعات زیر را به بیمه مرکزی ایران تسلیم کند: 1 - اساسنامه موسسه 2 - میزان سرمایه موسسه 3 - صورت کامل اسامی شرکاء و مدیران و تابعیت و تعداد سهام هر یک از آن‌ها 4 - میزان سهام نقدی و غیر نقدی و نحوه پرداخت آن‌ها 5 - اسناد و مدارک و اطلاعات دیگری که بیمه مرکزی ایران برای احراز صلاحیت مالی و فنی موسسه و حسن شهرت مدیران لازم بداند.
تقاضای صدور پروانه به بیمه مرکزی ایران تسلیم می‌شود بیمه مرکزی ایران مکلف است حداکثر ظرف مدت شصت روز از تاریخ تسلیم آخرین مدارک و اطلاعات خواسته شده با رعایت مفاد بند یک ماده 17 نظر مجمع عمومی را اعم از قبول یا رد تقاضا کتبا به متقاضی اعلام نماید. هر گاه متقاضی نسبت به نظر اعلام شده اعتراض داشته باشد می‌تواند ظرف سی روز اعتراض خود را به هیئت وزیران تسلیم نماید. نظری که هیئت وزیران اتخاذ نماید قطعی خواهد بود.
ابطال پروانه
پروانه بیمه برای تمام رشته‌ها و یا رشته‌های معینی در موارد زیر پس از موافقت شورایعالی بیمه با تصویب مجمع عمومی بیمه مرکزی ایران ابطال خواهد شد: 1 - در صورت تقاضای دارنده پروانه 2 - در صورتیکه موسسه بیمه تا یکسال پس از صدور پروانه عملیات خود را شروع نکرده باشد. 3 - در مواردیکه به تشخیص بیمه مرکزی ایران وضع مالی موسسه بیمه طوری باشد که نتواند به تعهدات خود عمل نماید یا بر بیمه مرکزی ایران ثابت گردد که ادامه فعالیت موسسه بزیان بیمه شدگان و بیمه‌گذاران و یا صاحبان حقوق آنهاست.
در مواردیکه موسسه بر خلاف اساسنامه خود یا قوانین و مقررات بیمه رفتار کند به پیشنهاد بیمه مرکزی ایران و تصویب شورایعالی بیمه بطور موقت از قبول بیمه در رشته‌های معین ممنوع خواهد شد.
در صورتیکه پروانه موسسه بیمه‌ای طبق ماده 40 باطل گردد موسسه مزبور می‌تواند ظرف سی روز به هیئت وزیران مراجعه و لغو تصمیم متخذه را درخواست کند. نظر هیئت وزیران قطعی است.
صدور یا لغو پروانه موسسه بیمه و اطلاعاتی که از لحاظ حفظ منافع بیمه‌گذاران و بیمه شدگان و صاحبان حقوق آن‌ها لازم باشد به هزینه خود موسسه بیمه توسط بیمه مرکزی ایران در روزنامه رسمی کشور شاهنشاهی و یکی از روزنامه‌های کثیرالانتشار تهران و در صورتیکه موسسه بیمه در شهر یا شهرهای دیگر شعبه یا نمایندگی داشته باشد در یکی از روزنامه‌های آن شهرها نیز در دو نوبت بفاصله یکماه آگهی خواهد شد.
در صورتیکه پروانه موسسه بیمه‌ای برای یک یا چند رشته بطور دائم لغو شود بیمه مرکزی ایران با تصویب شورایعالی بیمه کلیه سوابق و اسناد مربوط بحقوق و تعهدات (پرتفوی Portefeuille) موسسه مزبور را بشرکت سهامی بیمه ایران انتقال خواهد داد و یا ترتیب خاص دیگری را که متضمن منافع بیمه‌گذاران و بیمه شدگان و صاحبان حقوق آن‌ها باشد خواهد داد.
مقررات مربوط به موسسات بیمه خارجی
از تاریخ تصویب این قانون شروع فعالیت موسسات بیمه خارجی در ایران موکول به پیشنهاد بیمه مرکزی ایران و تایید شورایعالی بیمه و تصویب هیئت وزیران خواهد بود.
موسسات بیمه خارجی باید طبق آئین نامه‌ای که به پیشنهاد بیمه مرکزی ایران بتصویب شورای عالی بیمه میرسد مبلغی برای هر یک از دو رشته بیمه‌های زندگی و سایر انواع بیمه نزد بیمه مرکزی ایران تودیع نمایند. مبلغ این ودیعه در هر یک از دو مورد مذکور از پانصد هزار دلار یا معادل آن از ارزهای مورد قبول بانک مرکزی ایران کمتر نخواهد بود. هر یک از موسسات بیمه خارجی باید درآمدهای خود را سال بسال بودیعه مزبور اضافه کند تا در هر مورد مبلغ ودیعه حداقل به دو برابر مبلغ مصوب شورایعالی بیمه برسد. افزایش ودیعه مازاد بر مبالغ فوق اختیاری است.
انتقال درآمد موسسات بیمه خارجی پس از تکمیل ودیعه مذکور در ماده 46 بخارج بلامانع خواهد بود مشروط بر اینکه رقم انتقالی در هر سال از 10 درصد مبلغی که بعنوان ودیعه در نزد بیمه مرکزی ایران است تجاوز ننماید.
ترتیب انتقال درآمد مازاد بر ودیعه به ماخذ 10 درصد در سال مذکور در این ماده موکول به پیشنهاد بیمه مرکزی ایران و تایید شورایعالی بیمه و تصویب هیئت وزیران خواهد بود.
موسسات بیمه خارجی که در ایران کار می‌کنند باید نماینده‌ای که در ایران مقیم و دارای اختیارات لازم برای اداره کردن تمام کارهای موسسه در ایران و انجام تعهدات از طرف موسسه بیمه اصلی باشد معرفی نمایند. نماینده مذکور مسئول کلیه عملیات موسسه بیمه اصلی در ایران خواهد بود و باید دارای اختیار نامه‌ای باشد که ضمن آن حدود اختیارات او مشخص گردیده و حق انتخاب نماینده مجاز یا قائم مقام بجای خود باو داده شده باشد. نماینده مزبور موظف است کلیه بیمه‌های منعقد شده در ایران را شخصا یا بوسیله قائم مقام یا نماینده مجاز خود بدون اینکه تصویب موسسه بیمه اصلی لازم باشد امضاء نماید و بتواند در دعاوی خوانده یا خواهان قرار گیرد و حق توکیل و سازش داشته باشد.
نماینده موسسات بیمه خارجی فقط تا حدودی که از موسسه بیمه اصلی اختیار دارد اقدام به بیمه در ایران خواهد نمود و در صورتیکه در هر یک از رشته‌های بیمه از موسسه بیمه اصلی سلب اجازه بیمه کردن بطور موقت یا دائم بشود و یا موسسه بیمه اصلی از نماینده خود جزئا یا کلا سلب اختیار کند باید مراتب را کتبا به بیمه مرکزی ایران اطلاع دهد.
موسسات بیمه خارجی علاوه بر مقررات این قانون و آئین نامه‌های اجرائی مربوط مشمول مقررات عمومی مربوط بشرکتها و موسسات خارجی نیز خواهند بود.
انحلال و ورشکستگی
در صورتیکه ورشکستگی یک موسسه بیمه اعلام بشود دادگاه مکلف است قبل از اتخاذ هر گونه تصمیم نظر بیمه مرکزی ایران را جلب نماید. بیمه مرکزی ایران از تاریخ وصول استعلام دادگاه باید ظرف 15 روز نظریه خود را کتبا بدادگاه اعلام دارد. دادگاه با توجه بنظریه بیمه مرکزی ایران تصمیم مقتضی اتخاذ خواهد کرد.
ابطال پروانه یک موسسه بیمه برای کلیه عملیات بیمه‌ای از موارد انحلال موسسه است و در این صورت مفاد ماده 44 این قانون اجرا خواهد شد.
تصفیه موسسه بیمه ورشکسته طبق قانون تجارت بعمل میآید. در نقاطی که اداره تصفیه امور ورشکستگی وجود ندارد دادگاه بیمه مرکزی ایران را بعنوان قائم مقام اداره تصفیه تعیین مینماید و در حوزه دادگاههای شهرستانی که اداره تصفیه در آنجا تاسیس گردیده است اداره تصفیه با معاونت بیمه مرکزی ایران امر تصفیه را انجام خواهد داد.
انتقال عملیات و ادغام
موسسات بیمه میتوانند با موافقت بیمه مرکزی ایران و تصویب شورایعالی بیمه تمام یا قسمتی از پرتفوی (Portefeuille) خود را با کلیه حقوق و تعهدات ناشی از آن بیک یا چند موسسه بیمه مجاز دیگر واگذار کنند.
تقاضای انتقال پرتفوی (Portefeuille) یک موسسه بیمه بموسسات دیگر بیمه دو بار بفاصله ده روز در روزنامه رسمی کشور شاهنشاهی و در یکی از روزنامه‌های کثیرالانتشار تهران و عنداللزوم در یکی از روزنامه‌های محلی بهزینه متقاضی از طرف بیمه مرکزی ایران آگهی خواهد شد.
پس از انقضای سه ماه از تاریخ آخرین آگهی بیمه مرکزی ایران در صورت حصول اطمینان از اینکه در این انتقال هیچیک از حقوق بیمه شدگان و بیمه‌گذاران و صاحبان حقوق آن‌ها تضییع نخواهد شد موافقت خود را با انتقال پرتفوی کتبا بموسسه بیمه متقاضی اعلام خواهد داشت.
در صورت موافقت بیمه مرکزی ایران با انتقال پرتفوی این انتقال برای کلیه بیمه شدگان و بیمه‌گذاران و صاحبان حقوق آن‌ها از تاریخ انتقال معتبر خواهد بود.
یک یا چند موسسه بیمه میتوانند با رعایت مواد 55 - 56 و 57 با موافقت بیمه مرکزی ایران و تصویب شورای عالی بیمه در یک موسسه بیمه دیگر ادغام شوند.
بیمه مرکزی ایران بمنظور حفظ حقوق بیمه‌گذاران و بیمه شدگان و صاحبان حقوق آن‌ها یا بملاحظات اقتصادی و حمایت امر بیمه می‌تواند با تایید شورایعالی بیمه و تصویب مجمع عمومی بیمه مرکزی ایران موسسات بیمه‌ای را که وضع مالی یا اداری آن‌ها رضایت‌بخش نیست مکلف نماید که در یکی از موسسات بیمه دیگری که موافق باشند ادغام شوند و در صورتیکه ادغام صورت نگیرد پروانه موسسه‌ای که وضع مالی یا اداری آن رضایت‌بخش نیست طبق مقررات این قانون لغو خواهد شد. تصمیم بیمه مرکزی ایران علاوه بر ابلاغ کتبی به موسسات مورد نظر در روزنامه رسمی کشور شاهنشاهی و در یکی از روزنامه‌های کثیرالانتشار تهران و عنداللزوم در یکی از روزنامه‌های محلی به اطلاع عموم خواهد رسید.
مقررات مختلف
اموال موسسات بیمه همچنین ودایع مذکور در مواد 36 و 46 تضمین حقوق و مطالبات بیمه‌گذاران، بیمه شدگان و صاحبان حقوق آنان است و در صورت انحلال یا ورشکستگی موسسه بیمه بیمه‌گذاران و بیمه شدگان و صاحبان حقوق آنان نسبت بسایر بستانکاران حق تقدم دارند. در‌میان رشته‌های مختلف بیمه حق تقدم با بیمه عمر است. موسسات بیمه نمیتوانند بدون موافقت قبلی بیمه مرکزی ایران اموال خود را صلح حقوق نمایند و یا برهن واگذار کنند و یا موضوع هر نوع معامله با حق استرداد قرار دهند. دفاتر اسناد رسمی موظفند هنگام انجام این قبیل معاملات موافقت‌نامه بیمه مرکزی ایران را مطالبه و مفاد آنرا در سند منعکس کنند.
موسسات بیمه موظفند اندوخته‌های فنی و قانونی نگهدارند و در حسابهای خود نحوه بکار افتادن آن‌ها را بطور مشخص منعکس نمایند. انواع اندوخته‌های فنی و قانونی برای هر یک از رشته‌های بیمه و میزان و طرز محاسبه همچنین ترتیب بکار انداختن این اندوخته‌ها و نحوه ارزیابی اموال منقول و غیر منقولی که نماینده اندوخته‌های موسسات بیمه است از طرف شورایعالی بیمه تعیین خواهد شد.
کلیه موسسات بیمه موظفند ترازنامه و حسابهای سود و زیان خود را طبق نمونه‌ای که از طرف بیمه مرکزی ایران تهیه و بتصویب شورایعالی بیمه میرسد تنظیم نمایند و پس از تصویب نسخه‌ای از آنرا برای بیمه مرکزی ایران ارسال دارند.
موسسات بیمه موظفند ترازنامه خود را در روزنامه رسمی کشور و یکی از روزنامه‌های کثیرالانتشار تهران درج نمایند.
اشخاصی که در ایران یا در خارجه بعلت ارتکاب جنایت یا دزدی یا خیانت در امانت یا کلاه‌برداری یا صدور چک بی‌محل یا اختلاس یا معاونت در یکی از جرائم فوق محکوم شده باشند ورشکستگان بتقصیر نمیتوانند جزو موسسین یا مدیران موسسات بیمه باشند. همچنین واگذاری نمایندگی به این اشخاص و اشتغال به دلالی از طرف آنان ممنوع است.
در صورتیکه بحکم دادگاه مسلم شود که ورشکستگی موسسه بیمه بعلت تقصیر و تقلب مدیر یا مدیران بوده است در صورت عدم تکافوی دارائی موسسه مدیران متضامنا مسئول پرداخت طلب بیمه‌گذاران و بیمه شدگان و صاحبان حقوق آنان خواهند بود.
عرضه بیمه جز بوسیله اشخاص زیر ممنوع است: 1 - موسسات بیمه 2 – نمایندگان بیمه 3 - دلالان رسمی بیمه
هر کارمند یا نماینده بیمه که اقدام بعرضه بیمه نماید باید دارای کارت شناسائی از طرف موسسه بیمه مربوط باشد. نام دلال رسمی یا نماینده بیمه که بیمه‌نامه وسیله او عرضه شده است باید در بیمه‌نامه ذکر شود.
موسسات بیمه و نمایندگان و دلالان رسمی بیمه مسئول جبران خساراتی می‌باشند که در اجرای وظائفشان بسبب تقصیر و یا مسامحه آن‌ها یا کارکنانشان بدیگران وارد آید.
پروانه دلالی رسمی بیمه بوسیله بیمه مرکزی ایران صادر خواهد شد و آئین نامه دلالان رسمی بیمه به پیشنهاد بیمه مرکزی ایران بتصویب شورایعالی بیمه خواهد رسید.
هر موسسه بیمه در رشته یا رشته‌های معینی که پروانه بیمه ندارد راسا و یا بوسیله نمایندگان خود قبول بیمه نماید مکلف بجبران خسارت زیان دیده خواهد بود.
هر شخص حقیقی یا حقوقی که بدون داشتن پروانه از موسسه بیمه تحت عنوان نمایندگی بیمه برای هر یک از رشته‌ها قبول بیمه نماید به مجازات مقرر در ماه 238 قانون مجازات عمومی محکوم خواهد شد.
بیمه‌های زیر باید منحصرا بوسیله موسسات بیمه‌ای که بر اساس این قانون اجازه فعالیت دارند انجام گیرد: الف - بیمه اموال منقول و یا غیر منقول موجود در ایران. ب - بیمه حمل‌ونقل کالای وارداتی که قرارداد خرید آن در ایران منعقد می‌شود یا اعتبار اسنادی آن در ایران باز شده است. ج - بیمه مربوط بکارگران و مستخدمین خارجی به استثنای بیمه عمر و حوادث شخصی در مدت اقامت در ایران. د - بیمه مربوط به ایرانیان مقیم ایران.
تبصرهالحاقی ۱۳۸۰/۰۲/۰۳
تجهیزات نظامی مورد نیاز وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح که فاقد امکان ساخت در داخل کشور بوده و فروشندگان آن تجهیزات حمل‌ونقل کالاهای مورد معامله را انحصارا توسط بیمه‌های کشور فروشنده بیمه می‌نمایند، با پیشنهاد وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح و تایید بیمه مرکزی ایران و موافقت وزیر امور اقتصادی و دارایی از شمول بند (ب) این ماده مستثنی می‌باشد.
کلیه موسسات بیمه که در ایران فعالیت مینمایند باید 50 درصد در رشته بیمه‌های زندگی و 25 درصد در سایر رشته‌ها از معاملات بیمه‌ای مستقیم خود را نزد بیمه مرکزی ایران بیمه اتکائی نمایند بیمه مرکزی ایران مکلف است با توجه بظرفیت قبولی هر یک از موسسات بیمه‌ای که در ایران کار می‌کنند تمام یا قسمتی از بیمه اتکائی مجدد سهمیه اتکائی اجباری دریافتی را در صورت تساوی شرائط بآنها واگذار نماید.
آنچه موسسات بیمه بعنوان اتکائی قبول می‌کنند از شمول این ماده خارج است.
نحوه واگذاری بیمه اتکائی اجباری و میزان کارمزد و مشارکت در سود آن برای هر رشته بیمه بوسیله شورای عالی بیمه تعیین خواهد شد.
موسسات بیمه که در ایران فعالیت می‌کنند موظف خواهند بود معادل 30 % از مازاد سهمیه بیمه اتکائی اجباری از معاملات مستقیم خود را با همان شرایطی که در خارج بیمه اتکائی مینمایند به بیمه مرکزی ایران واگذار کنند. در صورتیکه بیمه مرکزی ایران بهر علت از قبول آن استنکاف بنماید موسسات مزبور مجاز خواهند بود در خارج از ایران بیمه اتکائی نمایند. انتقال ارز بابت این 30 % موکول به ارائه اجازه بیمه مرکزی ایران خواهد بود.
موسسات بیمه اعم از ایرانی یا خارجی که تا تاریخ تصویب این قانون بموجب مقررات قبلی به ثبت رسیده‌اند و مشغول فعالیت‌های بیمه‌ای می‌باشند برای رشته هائی که در آن فعالیت می‌کنند احتیاج بکسب پروانه جدید نخواهند داشت ولی در هر حال موظفند ظرف هیجده ماه از‌تاریخ تصویب این قانون وضع خود را با مقررات این قانون تطبیق دهند در غیر اینصورت پروانه آن‌ها لغو خواهد شد. شورایعالی بیمه می‌تواند با توجه به دلائل و مقتضیات این مدت را یکبار تمدید نماید.
موسسات بیمه که در ایران کار می‌کنند عضو سندیکای بیمه گران ایران شناخته می‌شوند اساسنامه این سندیکا بوسیله بیمه مرکزی ایران با جلب نظر اعضای سندیکا تدوین می‌شود و حداکثر ظرف ششماه پس از تشکیل بیمه مرکزی ایران به تصویب شورایعالی بیمه خواهد رسید.
موسسات بیمه که در ایران فعالیت مینمایند ملزم برعایت دستورات بیمه مرکزی ایران که در حدود این قانون و آئین نامه‌های اجرائی آن صادر می‌شود خواهند بود.
کلیه قوانین و مقررات مغایر با این قانون از تاریخ تصویب این قانون ملغی است.
قانون فوق مشتمل بر هفتاد و هفت ماده و ده تبصره پس از تصویب مجلس سنا در تاریخ روز شنبه 29/3/1350 در جلسه فوق العاده عصر روز یکشنبه سی‌ام خرداد ماه یکهزار و سیصد و پنجاه شمسی بتصویب مجلس شورایملی رسید.
رئیس مجلس شورای ملی - عبداله ریاضی