نظر مشورتي 7/1400/1518 مورخ 1401/05/29 اداره كل حقوقي قوه قضائيه در خصوص ديه ناخن و صورت

استعلام : 1- در ماده ۶۴۵ قانون مجازات اسلامي براي از بين بردن ناخن در دو فرض كه به صورت سالم برويد يا آنكه ديگر نرويد، ديه تعيين شده اما اشاره به اينكه قسمتي از ناخن آن كنده شده باشد، نشده و لذا اگر نصف ناخن يك انگشت ساقط شود چهار حكم متفاوت در اين خصوص به ذهن مي‌رسد: اول، بايد ديه سقوط كل ناخن را براي آن تعيين نمود؛ دوم، معادل نصف ديه ناخن در نظر گرفته شود‌، سوم، مي‌توان گفت هنوز ناخن به طور كامل سقوط نكرده و اطلاق سقوط ناخن به چنين صدمه‌اي صحيح نيست و فاقد ديه است؛ چهارم، بايد براي اين صدمه ارش تعيين شود. كدام يك از استنباط‌هاي فوق صحيح است؟ 2- در ماده ۷۱۴ قانون مجازات اسلامي مصوب 1392 براي تغيير رنگ پوست صورت يا ساير اعضا، مقادير مختلف ديه تعيين شده است. آنچه به ذهن مي‌رسد اين است كه صورت همان مقداري است كه در وضو شسته مي‌شود و ظاهر است و تعيين ديه براي تغيير رنگ آن نيز براي جبران نقص موقت در زيبايي ظاهري بزه ديده است و لذا نمي‌توان «مخاط لب» را كه در ظاهر ديده نمي‌شود و در وضو نيز شسته نمي‌شود، قسمتي از پوست صورت دانست. آيا اين تفسير صحيح است؟ اگر صحيح است، آيا بايد آن‌چنان كه در برخي منابع فقهي براي آن، ارش تعيين شده، حكم به پرداخت ارش صادر شود يا آن‌كه مشمول اطلاق بند «ب» ماده مذكور است و ديه‌اي معادل نصف ديه تغيير رنگ پوست صورت دارد؟ نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : 1- همانطور كه در استعلام نيز اشاره شده است در ماده 645 قانون مجازات اسلامي مصوب 139 در دو حالت ديه از بين بردن ناخن پيش‌بيني شده است 1-...ديگر نرويد يا فاسد يا معيوب برويد يك درصد ديه كامل و اگر بدون عيب برويد نيم درصد ديه كامل تعلق مي‌گيرد و به حالتي كه قسمتي از ناخن در اثر صدمه از بين برود اشاره‌اي نشده است؛ با عنايت به اين‌كه منظور از عبارت «از بين بردن ناخن» در ماده صدر‌الذكر همان كندن ناخن يعني جدا شدن ناخن از گوشت در اثر ضربه مي‌باشد اگر مقداري از آن كنده شود با عنايت به سكوت قانون مطابق قسمت آخر ماده 559 قانون مذكور موجب تعلق ارش است. 2- منظور از صورت در بند «الف» ماده 714 قانون مجازات اسلامي مصوب 1392 همان گردي صورت است كه مورد مشاهده مي‌باشد؛ بنابراين آن قسمت از لب كه در قسمت داخلي حفره دهان قرار دارد و قابل مشاهده نيست شامل صورت نمي‌شود و تغيير رنگ پوست اين قسمت از لب در اثر ضربه مشمول بند «ب» ماده 714 قانون مجازات اسلامي مصوب 1392 است.