نظامنامه راجع به ترانزيت مال‌التجاره

هيئت وزراء در جلسه 20 تيرماه 1310 مطابق پيشنهاد نمره 4752 وزارت ماليه نظامنامه راجع به ترانزيت مال‌التجاره را بشرح ذيل تصويب نمودند:

نظامنامه راجع به ترانزيت مال‌التجاره

ترانزيت عبارت از عبور محصولات طبيعي و صنعتي ممالك خارجه است از خاك مملكت.

دفاتري كه به جهت ترانزيت مفتوح مي‌باشد به قرار ذيل است: پهلوي. آستارا. مشهدسر. بندرجز. بندرشاه. باجگيران. مشهدلطف‌آباد. سرخس. كاريز. سيستان. زاهدان. بندرعباس. لنگه. بوشهر. بندرشاهپور. محمره. اهواز . خراسان. قصرشيرين. كرمانشاه. لاهيجان. تبريز. خوي. جلفا و تهران ولي ممكن است در بعضي موارد بر سبيل استثناء ورود و خروج مال‌التجاره بموجب اجازه مخصوص اداره مركزي گمرك از يك دفتر گمركي ديگر صورت بگيرد ترانزيت فقط از طريقي كه ورود و خروج مال‌التجاره از آنجا مجاز است واقع مي‌شود.

هرگونه اجناسي را كه ورود آن به ايران مجاز است مي‌توان به معافيت از حقوق ورودي و خروجي ترانزيت نمود همچنين كيسه مقوا كاغذ و غيره كه به مصرف لفاف پيچي اجناس صدوري مي‌رسد مشمول ترانزيت خواهند بود ولي اجناسي كه ورود آن بموجب تصويبنامه‌ها و قوانين ممنوع گرديده از اين قاعده مستثني و ترانزيت آنها منوط به اجازه مخصوص دولت است.

به طور كلي بايد اجناس مستقيماً از دفتر ورودي به دفتر خروجي حمل شود. اداره گمركات مي‌تواند شخصاً و به خرج صاحبان اموال اجناسي را كه به طور ترانزيت از ايران عبور مي‌نمايند با وسائل نقليه كه خود انتخاب مي‌كند حمل نمايند. هكذا گمرك مختار است در هر موقع مأموريني به معيت مال‌التجاره به خرج اشخاص ذينفع اعزام دارد. چنانچه در موقع ورود يا خروج نتوان اجناس ترانزيتي را بلافاصله حمل نمود به‌خرج تجار آنها را در انبارها يا محوطه‌هاي سرپوشيده جا داده و از بابت توقف آنها در اماكن مزبور حقوق انبارداري حسب‌المعمول اخذ خواهد شد. اجناسي را كه خواسته باشند قبل از خروج از ايران تهيه و عمل بياورند بدون آن كه صورت مال تغيير يابد مشمول همين ترتيب بوده ولي عمليات مربوطه بايد به تقاضاي شخص خارج از محوطه گمرك و در تحت شرايط كه از طرف اداره گمركات به جهت محارست مقرر گرديده است اجرا شود و نسبت به هر نوع مال‌التجاره حكم كلي وزارت ماليه قبلاً لازم خواهد بود.

اجناس ترانزيتي بايد در ورود و خروج معاينه و مهر سربي يا حلبي يا لاكي به آن الصاق شود كه نتوان محتويات آن را خارج يا عوض نمود مال‌التجاره كه با واگون يا دستگاههاي دربسته و مضبوط حمل شود ممكن است از معاينه تفصيلي و الصاق مهر سربي به صندوقهاي آن صرفنظر نمود در اين مورد گمرك فقط يك مهر سربي يا حلبي به درب آن واگون يا دستگاه الصاق مي‌نمايد اجناس بي‌ظرف براي ترانزيت قبول نمي‌شود مگر در صورتي كه ترانزيت بطورمستقيم و با واگونها و دستگاههاي دربسته انجام شود كه بتوان آنها را با مهر سربي ممهور يا قفل نمود يا اينكه هر فقره از اشياء قابل الصاق مهر سربي براي تفتيش و كنترل باشد.

صدور اجازه ترانزيت منوط به سپردن وديعه نقدي معادل قيمت مال‌التجاره و دو مقابل حقوق گمركي است كه احتياطاً به آنها تعلق بگيرد چنانچه شخص ترانزيت كننده بتواند يك نفر ضامن معتبر معرفي نمايد ممكن است قسمتي از وديعه نقدي تبديل به ضمانت شخصي بشود ولي در هيچ مورد نبايد ضمانت شخصي از نه دهم قيمت مال‌التجاره ترانزيتي تجاوز نمايد هرگاه اجناسي كه براي ترانزيت قبول شده در ظرف مدت مقرره خارج نشود ضبط دولت خواهد گرديد قطع نظر از ساير مجازات‌هائي كه در قانون متمم قانون انحصار تجارت پيش‌بيني شده است.

شخص واردكننده در صورتي كه خواسته باشد از ترانزيت استفاده نمايد بايد يك ورقه اظهارنامه مخصوص به دفتر ورودي تسليم كند در مقابل آن گمرك جواز ترانزيت صادر و به اظهاركننده مي‌دهد و آن ورقه بايد به حمايت مال‌التجاره باشد.

المثني جواز ترانزيت مستقيماً به توسط دفتر ورودي به‌دفتر خروجي فرستاده مي‌شود.

اعتبار جواز ترانزيت براي مدتي خواهد بود كه با در نظر گرفتن كليه كيفيات و پيش‌آمدها بالضروره لازم است در بعضي موارد مستثنيه ممكن است مدت اعتبار جواز ترانزيت تمديد شود اين تصميم بايد از طرف اداره گمركات گرفته شود پس از ثبوت اين مسئله به گمرك يا نماينده آن اداره كه اجناس موجود و امهار گمركي دست نخورده و بي‌عيب است.

در موقع ورود به دفتري كه براي خروج از مملكت معين شده جواز ترانزيت از طرف مكاري به گمرك تسليم و آن اداره اقدام به ‌معاينه اجناس و اثبات معيوب نبودن اسعار گمركي مي‌نمايد سپس خروج مال‌التجاره را در سند قيد و آن را به مكاري تسليم مي‌كنند.

در صورت تقاضاي شخص اظهاركننده يا مكاري و موجه بودن تقاضاي آنها ممكن است رئيس دفتر ورودي يا اداره مركزي گمركات اجازه تغيير دفتر خروجي را بدهد در اين مورد از هر مقامي كه اين اجازه صادر گرديده بلافاصله به دفاتر مربوطه اطلاع داده مي‌شود.

پس از آنكه خروج اجناس ترانزيتي به ترتيبات مقرره صورت گرفت دفتر ورودي وجه‌الضمانه را مسترد و در مقابل آن جواز ترانزيت كه در دفتر خروجي عمل آن تسويه شده و قبض رسيد وجه‌الضمانه را دريافت مي‌نمايد.

متصرف شدن از ترانزيت فقط در صورتي ممكن است كه صاحب مال قبل از انقضاي مدت اعتبار آن تعهد ارائه جواز ورود در مدت معيني از تاريخ تعهد كه بيش از سه ماه نباشد بنمايد و در اين صورت تا موقع ارائه جواز مال را بايد به گمرك يا در نقاطي كه گمرك نيست به اداره ماليه تحويل نمايد.

هرگاه سند ترانزيت منتهي تا 6 ماه پس از انقضاي مدت اعتبار مجدداً به دفتر ورود ارائه نشود وجوه تضميني بالقطع ضبط خزانه دولت خواهد شد ولي در صورتي كه ثابت شود كه عدم ابراز سند ترانزيت دولت به علت فرس ماژور قضاياي خار‌ق‌العاده و از تحت اختيار شخص ذي‌نفع خارج بوده ممكن است اداره گمرك تا شش ماه ديگر از موقع انقضاي مدت اعتبار سند ترانزيت اجازه استرداد ودايع را كه قبلاً به‌جمع منظور شده بدهد.

تفكيك و تجزيه سند ترانزيت بدون اجازه اداره مركزي گمركات آن نيز فقط در بعضي موارد مستثنيه صادر خواهد شد صورت‌پذير نيست.