رأي شماره 1130582 هيأت عمومي ديوان عدالت اداري با موضوع: ابطال بند مربوط به تعهد كتبي مبني بر 10 سال خدمت مندرج در قسمت شرايط اختصاصي استخدام در دفترچه راهنماي آزمون استخدامي وزارت آموزش و پرورش در سومين آزمون متمركز دستگاه هاي اجرايي كشور آبان ماه سال 1395

شماره 0203002 - 1403/5/27 بسمه تعالي مديرعامل محترم روزنامه رسمي جمهوري اسلامي ايران يك نسخه از رأي هيأت عمومي ديوان عدالت اداري با شماره دادنامه 140331390001130582 مورخ 1403/5/16 با موضوع: «بند مربوط به تعهد كتبي مبني بر ده سال خدمت در قسمت تذكرات و شرايط اختصاصي استخدام وزارت آموزش و پرورش در دفترچه راهنماي ثبت نام سومين آزمون استخدامي متمركز دستگاه هاي اجرايي در آبان ماه 1395 ابطال شد» جهت درج در روزنامه رسمي به پيوست ارسال مي گردد . مديركل هيأت عمومي و هيأت هاي تخصصي ديوان عدالت اداري ـ يداله اسمعيلي فرد تاريخ دادنامه: 1403/5/16 شماره دادنامه: 140331390001130582 شماره پرونده: 0203002 مرجع رسيدگي: هيأت عمومي ديوان عدالت اداري شاكي: خانم الهام رستمي زاده طرف شكايت: وزارت آموزش و پرورش و سازمان اداري استخدامي كشور موضوع شكايت و خواسته: ابطال بند مربوط به تعهد كتبي مبني بر 10 سال خدمت مندرج در قسمت شرايط اختصاصي استخدام در دفترچه راهنماي آزمون استخدامي وزارت آموزش و پرورش در سومين آزمون متمركز دستگاه هاي اجرايي كشور آبان ماه سال 1395 گردش كار: شاكي به موجب دادخواستي ابطال بند مربوط به تعهد كتبي مبني بر 10 سال خدمت مندرج در قسمت شرايط اختصاصي استخدام در دفترچه راهنماي آزمون استخدامي وزارت آموزش و پرورش در سومين آزمون متمركز دستگاه هاي اجرايي كشور آبان ماه سال 1395 را خواستار شده و در جهت تبيين خواسته به طور خلاصه اعلام كرده است كه : " به استحضار مي رساند اينجانب در پنجمين آزمون مشترك فراگير دستگاه هاي اجرايي كشور در سال 1395 شركت نموده و به صورت پيماني براي خدمت در پست سازماني آموزگار ابتداي در اداره آموزش و پرورش استان خوزستان شهرستان بندرامام خميني (ره) استخدام شدم در قسمت تذكرات و شرايط اختصاصي استخدام در هر يك از دستگاه هاي اجرايي بند وزارت آموزش و پرورش، تذكرات مهم آگهي استخدام قيد شده بود پذيرفته شدگان نهايي آزمون استخدامي مكلفند قبل از شروع دوره يك ساله مهارت آموزي تعهد كتبي (مبني بر 10 سال خدمت) به شرط موفقيت در دوره و تمديد استخدام (در محل جغرافيايي مورد تقاضا) به آموزش و پرورش بسپارند و استخدام و اشتغال آنان منوط به سپردن تعهد محضري خواهد بود لذا وزارت آموزش و پرورش در سال 1395 براساس اين مقرره به كليه ادارات تابعه خود دستور داد كه تعهدنامه محضري موصوف را به عنوان يكي از مدارك مورد نياز جهت تشكيل پرونده پرسنلي اخذ كنند. مفاد اين تعهد از اين قرار است كه بدون هيچ قيد و شرطي به مدت 10 سال از تاريخ استخدام پيماني خدمت نماييم و تقاضاي نقل و انتقال به هيچ يك از ادارات كل آموزش و پرورش استان هاي ديگر يا مناطق تابعه استان محل استخدام و يا شهرهاي ديگر را نداشته باشيم اين شرايط به دلايل ذيل مغاير قانون و شرع است . مغاير دادنامه شماره 9809970905811329 ـ 1398/7/2 هيأت عمومي ديوان عدالت اداري است كه براساس آن شرط مبني بر ارائه تعهدنامه محضري جهت خودداري از تقاضاي انتقال غير قانوني شناخته شده است. پيش بيني چنين تعهدي بر خلاف بند 4 اصل 43 قانون اساسي مبني بر رعايت آزادي انتخاب شغل و عدم اجبار مي باشد . محروميت انتقال و مأموريت مستخدميني كه از طريق آزمون پذيرفته شده اند از مقوله ي اعمال تبعيض ناروا و خلاف حكم مقنن و اصل 33 قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران است . همان گونه كه مستحضر هستيد در مواد 2 و 3 آيين نامه اجرايي قانون متعهدين به خدمت وزارت آموزش و پرورش فقط دانش آموزان دانش سراها و دانشجويان مراكز تربيت معلم و دانشگاه هاي تربيت معلم و دانشجويان و طلاب ساير موسسات آموزش عالي مكلفند به وزارت آموزش و پرورش تعهد خدمت بسپارند و اين متعهدين كساني هستند كه از ابتدايي تحصيل خود، حقوق كارآموزي دريافت نموده و به نوعي شموليت استخدام آنان محرز مي باشد لكن همان طور كه در بالا اشاره شد اخذ تعهد از كساني كه در پنجمين آزمون استخدامي مشترك دستگاه هاي اجرايي سال 1395 شركت نموده اند و تحت عنوان ماده 28 اساسنامه دانشگاه فرهنگيان قبول و استخدام شده اندكاملاً مغاير قانون است . قابل ذكر است كه نه در «اساسنامه فرهنگيان» و نه در «آيين نامه استخدام پيماني» اشاره اي به شمول متعهد بودن كساني كه از طريق آزمون استخدامي به عنوان ماده 28 اساسنامه دانشگاه فرهنگيان آموزش و پرورش پذيرفته شده اند، نشده است. بنا به جميع جهات و مراتب مذكور، ابطال شرط تعهد محضري 10 ساله مبني بر عدم انتقال و مأموريت، از معرفي نامه و آگهي استخدام مورد اعتراض را استدعا دارم ." متن مقرره مورد شكايت به شرح زير است : " دفترچه راهنماي آزمون استخدامي وزارت آموزش و پرورش در سومين آزمون متمركز دستگاه هاي اجرايي كشور آبان ماه سال 1395 ............ ج) شرايط اختصاصي استخدام ............ 9ـ پذيرفته شدگان آزمون نهايي آزمون استخدامي مكلفند، تعهد كتبي مبني بر 10 سال خدمت (به شرط تمديد استخدام) در محل جغرافيايي مورد تقاضا به آموزش و پرورش بسپارند (استخدام و اشتغال آنان منوط به سپردن تعهد محضري خواهد بود) ." در پاسخ به شكايت مذكور، رييس امور حقوقي سازمان اداري و استخدامي كشور به موجب لايحه شماره 59328 مورخ 22/5/1402 توضيح داده است كه : " طبق مفاد دادنامه شماره 327 ـ 140109970905810326 مورخ 1401/2/20 هيأت عمومي ديوان عدالت اداري در قوانين و مقررات عمومي كشور از جمله قانون مديريت خدمات كشوري مصوب سال 1386 و آيين نامه استخدام پيماني مصوب سال 1368 هيأت وزيران، شرطي مبني بر ارائه تعهد محضري جهت خدمت در محل مورد تقاضا پيش بيني نشده است. همچنين براساس قوانين و مقررات مذكور، حق انتقال و جابجايي كارمندان رسمي و پيماني به رسميت شناخته شده است. از آن جايي كه مدت اشتغال كارمندان پيماني ممكن است كم تر از ده سال باشد، در اين صورت اساساً اشتغال اشخاص به مدت ده سال امكان پذير نخواهد بود. لذا چون به استناد ماده 90 قانون ديوان عدالت اداري (اصلاحي 10/2/1402 )، آراي وحدت رويه صادره از سوي هيأت عمومي ديوان عدالت اداري لازم الاجرا مي باشند، اين موضوع پس از ابلاغ دادنامه فوق الذكر از شرايط اختصاصي دستگاه ها در دفترچه راهنماي ثبت نام داوطلبان امتحانات مشترك فراگير حذف شده است. با عنايت به مراتب فوق، تقاضاي رد شكايت به طرفيت اين سازمان را دارد ." علي رغم ابلاغ دادخواست و ضمائم آن به وزارت آموزش و پرورش تا زمان رسيدگي به موضوع در جلسه هيأت عمومي، پاسخي از طرف آن مرجع واصل نشده است . هيأت عمومي ديوان عدالت اداري در تاريخ 1403/5/16 با حضور رئيس و معاونين ديوان عدالت اداري و رؤسا و مستشاران شعب ديوان تشكيل شد و پس از بحث و بررسي با اكثريت آراء به شرح زير به صدور رأي مبادرت كرده است . رأي هيأت عمومي اولاً در قوانين و مقررات عمومي كشور از جمله قانون مديريت خدمات كشوري مصوب سال 1386 و آيين نامه استخدام پيماني مصوب سال 1368 هيأت وزيران شرطي مبني بر ارائه تعهد محضري جهت خدمت در محل مورد تقاضا پيش بيني نشده و براساس قوانين و مقررات مذكور، حق انتقال و جابجايي كارمندان رسمي و پيماني به رسميت شناخته شده و مدت اشتغال كارمندان پيماني ممكن است كمتر از ده سال باشد كه در اين صورت اساساً اشتغال اشخاص به مدت ده سال امكان پذير نخواهد بود. ثانياً براساس آرا متعدد هيأت عمومي ديوان عدالت اداري از جمله آرا شماره 140009970905813058 مورخ 23/11/1400 و شماره 140109970905810118 مورخ 1401/1/20 اين هيأت، شرط ارائه تعهد محضري مبني بر عدم تقاضاي انتقال در مدت معين پس از شروع به خدمت خلاف قانون تشخيص و ابطال شده و هيأت عمومي ديوان عدالت اداري براساس دادنامه شماره 120ـ 118 مورخ 1401/1/20 نيز حكم به ابطال شرط «تعهد كتبي مبني بر ده سال خدمت بدون قيد و شرط» در قسمت تذكرات مهم دفترچه راهنماي ثبت نام پنجمين آزمون استخدامي متمركز دستگاه هاي اجرايي كشور مورخ تير ماه 1397 صادر كرده است. بنا به مراتب فوق، بند مربوط به تعهد كتبي مبني بر ده سال خدمت در قسمت تذكرات و شرايط اختصاصي استخدام وزارت آموزش و پرورش در دفترچه راهنماي ثبت نام سومين آزمون استخدامي متمركز دستگاه هاي اجرايي در آبان ماه 1395 خلاف قانون و خارج از حدود اختيار است و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون ديوان عدالت اداري مصوب سال 1392 ابطال مي شود. اين رأي براساس ماده 93 قانون ديوان عدالت اداري (اصلاحي مصوب 10/2/1402 ) در رسيدگي و تصميم گيري مراجع قضايي و اداري معتبر و ملاك عمل است . رئيس هيأت عمومي ديوان عدالت اداري ـ حكمتعلي مظفري