نظر مشورتي 7/1403/454 مورخ 1403/11/14 اداره كل حقوقي قوه قضائيه

استعلام : مطابق مواد 285 و 304 قانون آيين دادرسي كيفري نحوه رسيدگي به جرائم اطفال و نوجوانان و صلاحيت دادسرا و دادگاه اطفال و نوجوانان مشخص شده است. حال چنانچه شخص روحاني كمتر از هجده سال تمام شمسي (در فرض 15 تا 18 و نيز كمتر از 15 سال) مرتكب جرم شود، رسيدگي به اتهام وي در صلاحيت دادسرا و دادگاه اطفال و نوجوانان است يا دادسرا و دادگاه ويژه روحانيت؟ نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : نظريه اكثريت: با توجه به اطلاق مواد 285، 304 و 315 قانون آيين دادرسي كيفري و رعايت اصل مصالح عاليه كودكان و توجه به ماده 45 قانون حمايت خانواده و مبناي دادرسي افتراقي اطفال و نوجوانان كه مبتني بر حمايت از كودكان و انديشه‌هاي ارفاقي است و اين‌كه رعايت دادرسي خاص كودكان از جمله تعهدات بين‌المللي كشور به شرح مقرر در بند 4 ماده 14 ميثاق بين‌المللي حقوق مدني و سياسي و مواد 37 و 40 پيمان‌نامه حقوق كودك مي‌باشد؛ بنابراين رسيدگي به اتهام افراد كمتر از هجده سال شمسي به جز نظاميان كه به شرح ماده 599 قانون آيين دادرسي كيفري مستثني شده‌اند و از آن جمله روحانيون كمتر از اين سن، در صلاحيت دادگاه اطفال و نوجوانان است. نظريه اقليت: با عنايت به اطلاق بند «ج» ماده 2 و بند «الف» ماده 13 آيين‌نامه ويژه روحانيت مصوب 1369 و ملاك ماده 599 قانون آيين دادرسي كيفري و فلسفه تشكيل دادسرا و دادگاه‌هاي ويژه روحانيت به شرح مذكور در ماده يك آيين‌نامه پيش‌گفته و خصوصاً عبارت «حفظ حيثيت روحانيت»، رسيدگي به جرم «مطلق روحاني؛ اعم از اين كه سن او بيشتر يا كمتر از هجده سال تمام شمسي باشد (با رعايت مقررات مربوط به رسيدگي به جرايم اطفال و نوجوانان در فرضي كه سن مرتكب كمتر از هجده سال تمام شمسي است) حسب مورد در صلاحيت دادسرا و دادگاه‌هاي ويژه روحانيت است. بر اين اساس رسيدگي به جرم روحانيون كمتر از هجده سال تمام شمسي از عموم و اطلاق صدر ماده 304 قانون آيين دادرسي كيفري مصوب 1392 انصراف و خروج موضوعي دارد.