طرح راهبردي حفاظت از زير ساخت هاي كشور

به استناد ماده ۸ اساسنامه سازمان پدافند غيرعامل كشور مصوّب مقام معظّم رهبري و فرماندهي كلّ قوا (مدظله العالي) در تاريخ 29 /06 /1401 شصت وششمين جلسه كميته دائمي (شوراي عالي) پدافند غيرعامل كشور تشكيل و طرح راهبـردي حفاظت از زيرسـاخت هاي كشـور موضـوع مادّه نه اساسنامه، پيشنهادي آن سازمـان را بررسي و به شرح زير تصويب نمود؛

مقدمه زيرساخت هاي هر كشور، بستر مهم حيات، رشد و پويايي آن به شمار مي رود، برخي از زيرساخت ها نقشي حياتي در حفظ منافع ملي دارند و بعنوان يكي از اركان مهم پيشرفت، اختلال هر چند كوتاه مدت در عملكرد آنها مي تواند منجر به آسيب جدي در اقتصاد و امنيت ملي شود؛ از آنجا كه زيرساخت ها، جرياني به هم پيوسته از خدمات و پشتيباني ها را براي تأمين نيازهاي اساسي به جامعه ارائه مي دهند و آسيب يا اختلال در عملكرد و كاركرد آنها مي تواند قطع خدمات زيرساختي به مردم و جامعه را در پي داشته باشد؛ از اين رو طرح راهبردي حفاظت از زيرساخت هاي كشور، به عنوان عالي ترين سند پدافند كالبدي و حفاظت از زيرساخت هاي كشور، در راستاي مصون سازي زيرساخت ها و شريان هاي حياتي و حفظ و تضمين تداوم ارائه خدمات ضروري به بخش هاي مختلف جامعه و مردم تدوين شده است.

تعاريف و اختصارات

سازمان: سازمان پدافند غيرعامل كشور

كميته دائمي: كميته دائمي پدافند غيرعامل كشور

زيرساخت (پاورقي 1): به مجموعه اي از مراكز و تأسيسات زيربنايي و شريان هاي عمده كه خدمات و نيازهاي ضروري و اساسي كشور را به مردم و جامعه ارائه مي كند، اطلاق مي گردد؛ زيرساخت مشتمل بر فرابخش (پاورقي 2) (حوزه)، بخش (پاورقي 3) ، زيربخش (پاورقي 4)، دارايي (پاورقي 5) و اجزاء آن مي باشد.

پاورقي 1 – Infrastructure

پاورقي 2 – sector

پاورقي 3 - system

پاورقي 4 – subsystem

پاورقي 5 - Asset&components

حوزه هاي با اهميت بالا (پاورقي 6): به هر يك از حـوزه هاي ۱ ـ انـرژي، ۲ ـ آب، ۳ ـ غذا و كشاورزي، ۴ ـ حمـل و نقل، ۵ ـ بهـداشت و سـلامت، ۶ ـ دفـاعي و امنيتي، ۷ ـ صـنعت ۸ ـ رسانه، ۹ ـ هسـته اي، ۱۰ ـ فضـا، ۱۱ ـ جمـعيت، ۱۲ ـ حاكميتي، ۱۳ ـ خدمـات ضـروري و فوريتي، ۱۴ ـ پولي و مـالي، ۱۵ ـ ارتباطات و فنـاوري اطلاعات، حوزه هاي با اهميت بالا گفته مي شود كه باتوجه به شاخص هاي زير، حوزه هاي ؛ ۱ ـ انرژي، ۲ ـ آب، ۳ ـ ارتباطات و فناوري اطلاعات، ۴ ـ حمل و نقل، ۵ ـ بهداشت و سلامت، ۶ ـ غذا و كشاورزي، ۷ ـ دفاعي و امنيتي و ۸ ـ حاكميتي بعنوان حوزه هاي كليدي از منظر پدافند غيرعامل دسته بندي مي شوند : -اهميت كاركرد هر حوزه در تأمين نيازهاي حياتي مردم در شرايط اضطراري - شدت اثرگذاري بر اقتصاد، امنيت ملي و سلامت مردم - وابستگي زيرساخت هاي ساير حوزه ها به عملكرد آنها -شدّت پيامد وقوع تهديد مبتني بر جغرافيا و جمعيت

پاورقي 6 - Critical infrastructure

پدافند كالبدي: مجموعه تدابير و اقدامات فني و مهندسي پدافند غيرعامل كه بكارگيري آنها در سطوح راهبردي، عملياتي و اجرايي در زيرساخت ها موجب توليد بازدارندگي، كاهش آسيب پذيري، تسهيل مديريت بحران، ارتقاء تاب آوري زيرساختي، آمادگي پاسخ پدافندي به تهديد، پايداري و مصونيت بخشي، مديريت مخاطرات و تضمين تداوم كاركرد و استمرار خدمات اساسي در برابر تهديدات و اقدامات نظامي دشمن مي شود.

طرح راهبردي: مجموعه اي يكپارچه متشكل از مطلوبيت هاي راهبردي از قبيل اصول، ارزش، ماموريت، اهداف كلان و چشم انداز، راهبردها، اقدامات اساسي، برنامه ها، راهبردهاي عملياتي و الزامات تحقق آنهاست كه پياده سازي آن مي تواند دستيابي به اهداف را تسهيل كند.

حفاظت از زيرساخت (پاورقي 7): مجموعه تدابير و اقدامات پدافند غيرعاملي كه توانايي و آمادگي عملياتي زيرساخت و تداوم كاركردهاي آن و دستگاه هاي اجرايي مسئول براي پاسخ مؤثر به حوادث و سوانح ناشي از تهديدات نظامي، تهديدات امنيتي و تروريستي، تهديدات سايبري زيرساختي و تهديدات از درون دشمن پايه را افزايش مي دهد بطوري كه فعاليت آن حفظ گرديده و خسارات انساني و مادي ناشي از آن را به حداقل مي رساند.

پاورقي 7 - Infrastructure protection

مخاطره امنيتي ـ نظامي: به اندركنش تهديدات با آسيب پذيري ها و احتمال وقوع و شدت پيامد آنها با منشاء دشمن در حوزه هاي زيستي، سايبري، شيميايي، پرتوي، تروريستي، امنيتي، نظامي و يا تركيبي از آنها كه با هدف ضربه زدن به امنيت ملي كشور باشد، اطلاق مي گردد.

تهديدات درون زا (پاورقي 8): به تهديداتي اطلاق مي گردد كه توسط كاركنان يك سازمان يا شبكه هاي همكار(پيمانكاران و سايرين) به صورت فردي يا شبكه اي، خواسته يا ناخواسته با همكاري يا هدايت عوامل بيگانه يا بدون پشتيباني آنها از سطح دسترسي مجاز، دانش و اختيارات خود براي آسيب رساندن به سازمان استفاده كنند اين امر مي تواند شامل سرقت اطلاعات و فنآوري، خسارت به تأسيسات، سيستم ها، تجهيزات، كاركردها و فرآيندها، صدمه به كارمندان، توقّف فعاليت هاي ضروري و يا اقدامات ديگري در جهت صدمه زدن به مأموريت سازمان و منافع آن باشد.

پاورقي 8 - Insider threat

مراكز ضروري: مراكز و تأسيساتي كه فقدان يا اختلال در عملكرد آنها زندگي مردم را با چالش مواجه مي سازد.

شريان هاي اصلي و حياتي: به شبكه هاي زيرساختي و ارتباطي كه نقش اصلي و حياتي در تأمين نيازهاي اساسي اداره كشور و امور مردم را دارند اطلاق مي شود؛ مانند شبكه هاي ارتباطات، آب و گاز و ساير

وابستگي متقابل: عبارت است از ارتباط عملكردي اجزا و فرآيندها به يكديگر كه در صورت اختلال در يك سيستم احتمال ايجاد اختلال در مراكز و تاسيسات وابسته وجود دارد و به انواع فيزيكي، جغرافيايي، سايبري و منطقي تقسيم مي شود.

سطح بندي: ميزان ارزش و اهميت مراكز، تاسيسات و زيرساخت هاي كشور است كه از منظر پدافند غيرعامل در سطوح حياتي، حساس، مهم و قابل حفاظت تقسيم بندي و تعريف مي شوند.

روابط سيستمي زيرساختي: روابط حاكم بر زيرساخت ها مبتني بر رويكرد سيستم از سيستم(پاورقي 9) و تعامل بين اجزاي سيستم زيرساختي كه منجر به ايجاد روابط سيستمي از قبيل هم افزايي، تضاد، وابستگي و وابستگي متقابل مي شود.

پاورقي 9 - System of system

آسيب پذيري (پاورقي 10) : ميزان خسارات و صدماتي است كه از عوامل و پديده هاي بالقوه (تهديدات) يا بالفعل خسارت زا به نيروي انساني، تجهيزات و تأسيسات با شدت صفر تا صد درصد ناشي مي گردد.

پاورقي 10 - vulnerability

تاب آوري(پاورقي 11) : به توانايي يك نظام، جامعه، دستگاه اجرايي و يا زيرساخت براي ايستادگي، تحمّل، انعطاف پذيري و حفظ كاركرد، تطبيق و برگشت پذيري در برابر مخاطره امنيتي ـ نظامي گفته مي شود.

پاورقي 11 - resiliency

تداوم كاركرد (پاورقي 12) : توانايي ادامه توليد محصولات يا ارائه خدمات توسط زيرساخت ها در چارچوب زماني مورد پذيرش، قابل قبول و در حد ظرفيت از پيش تعيين شده، حين و پس از وقوع مخاطره امنيتي ـ نظامي، تداوم كاركرد گفته مي شود.

پاورقي 12 - Business continuity

اسناد بالادستي

فرامين، تدابير و منويات مقام معظم رهبري(مدظله العالي)

سياست هاي كلي نظام در موضوع پدافند غيرعامل و آمايش سرزمين

قانون احكام دائمي برنامه هاي توسعه كشور ـ ماده ۵۸

سند جهت گيري هاي ملّي آمايش سرزمين ـ بندهاي ۸۰ ، ۸۱ و ۸۲ از ماده۱

اساسنامه سازمان پدافند غيرعامل كشور

قانون برنامه پنج ساله ششم توسعه جمهوري اسلامي ايران ـ بند پ ماده 106

سياست هاي كلي برنامه پنج ساله هفتم توسعه جمهوري اسلامي ايران ـ بند ۲۴

منظور

ايجاد درك مشترك از مفهوم حفاظت از زيرساخت، تعيين راهبردها، سياست ها و وظايف اصلي دستگاه هاي اجرايي متولي حوزه هاي كليدي براي دستيابي به اهداف پدافند كالبدي در كشور،

تبيين چارچوبي مدوّن براي تهيه و تنظيم ضوابط و مقررات حفاظت از زيرساخت، برنامه هاي مصون سازي و ارتقاء آمادگي زيرساخت هاي حوزه هاي با اهميت بالا و شريان هاي اصلي و حياتي كشور،

ايجاد هماهنگي، هم سويي و هم افزايي بين سازمان و دستگاه هاي اجرايي متولي حوزه هاي با اهميت بالاي كشور در راستاي حفظ و ارتقاء پايداري ملي در شرايط اضطراري ناشي از وقوع تهديد،

حوزه شمول و حدود كاربرد طرح

دستگاه هاي اجرايي متولي زيرساخت هاي حياتي، حساس، مهم و قابل حفاظت (زيرساخت هاي در دست مطالعه، اجرا، ساخت و در حال بهره برداري) در هر يك از حوزه هاي با اهميت بالاي كشور

سازمان هاي نيروهاي مسلح داراي زيرساخت هاي صنعتي ـ اقتصادي مانند؛ نيروگاه‎، پالايشگاه و ساير

بخش خصوصي و غيردولتي داراي زيرساخت هاي حياتي، حساس، مهم و قابل حفاظت در حوزه هاي با اهميت بالا

حدود كاربرد طرح در سلسله مراتب طرح هاي پدافند كالبدي زير است :

طرح هاي پدافند كالبدي زيرساخت دستگاهي: مطالعات پدافند غيرعامل زيرساخت هاي حوزه شمول (ماده ۴ اين طرح)

طرح هاي پدافند غيرعامل شهري: مطالعات پدافند غيرعامل زيرساخت هاي شهري

طرح هاي جامع پدافند غيرعامل استاني: طرح ها و برنامه هاي پدافند غيرعامل استان و شهرستان

طرح هاي جامع موضوعي پدافند كالبدي و حفاظت از زيرساخت كشور: طرح هاي راهبردي و ملي در موضوعات اساسي زيرساختي كشور مانند طرح جامع پدافند غيرعامل حفاظت از زيرساخت ـ SSP(پاورقي 13) ـ آب، برق، گاز و پتروشيمي

پاورقي 13 - Sector specific plum

طرح راهبردي و ملي حفاظت از زيرساخت ها و شريان هاي حائز اهميت كشور

اصول و ارزش ها

اقتدار ذاتي و درون زاي زيرساختي

خوداتكائي ملي (عدم پذيرش تسلط كفار بر مسلمانان)

صيانت از منافع ملي

قوي شدن مبتني بر دانش، فناوري و صنعت

قابليت دفاع ذاتي

پايداري در برابر تهديدات

تاب آوري زيرساختي

تداوم كاركرد زيرساختي و خدمات ضروري

تناسب اهميت با امنيت زيرساخت

كاهش مستمر آسيب پذيري

حفاظت همه جانبه در برابر تهديدات

آمادگي دائمي پاسخ به تهديد

مديريت ريسك و مخاطرات

روزآمدي اقدامات پدافندي

مهندسي ارزش (هزينه ـ فايده)

تقدّم امنيت بر توسعه

پدافند عميق و لايه به لايه

توسعه ي امنيت افزا و ذاتاً اَمن

حفظ سرمايه هاي ملي

تهديدات مفروض تهديدات مفروض اين طرح عبارتند از:

تهديدات نظامي (هوايي، زميني، دريايي، موشكي)

تهديدات امنيتي و تروريستي (اقدامات ضد زيرساختي تروريستي)

تهديدات سايبري زيرساختي (تهديدات زيرساختي سايبري عليه زيرساخت هاي هوشمند)

تهديدات از درونِ دشمن پايه

اين طرح ساير تهديدات نوين و نوپديد با منشاء دشمن و تركيبي از آنها كه با هدف تخريب و اختلال در عملكرد زيرساخت در آينده با آن مواجه خواهيم شد را نيز شامل مي شود.

اهداف و مأموريت هاي عمده اهداف و مأموريت هاي عمده در طرح راهبردي حفاظت از زيرساخت هاي كشور عبارت است از:

سطح بندي روزآمد زيرساخت ها و دارايي هاي حوزه هاي با اهميت بالا،

رصد و پايش، تشخيص، هشدار و مديريت تهديدات زيرساختي ،

مصون سازي، اَمن سازي، تاب آور نمودن زيرساخت ها متناسب با سطح اهميت آنها،

تضمين و تسهيل تداوم كاركرد و استمرار خدمات ضروري زيرساخت هاي حياتي در كشور،

بهينه سازي سطح وابستگي و كاهش مستمر آسيب پذيري در زيرساخت ها متناسب با سطح اهميت آن ها،

نهادينه سازي اصول و الزامات پدافند غيرعامل در ذات طرح هاي توسعه زيرساختي كشور،

كاهش و خنثي سازي دروني و ذاتي مخاطرات زيرساخت هاي داراي پتانسيل خطر در زمان طراحي و ساخت،

مصونيت زيرساخت هاي سايبري و وابسته به سايبر و هوشمند،

پاسخ به حوادث و تهديدات و ايجاد آمادگي در برابر آنها در زيرساخت هاي حوزه هاي با اهميت بالا،

مديريت و كاهش تهديدات درون زا در زيرساخت هاي حوزه هاي با اهميت بالا،

توانمندسازي و آموزش مديران و كاركنان دستگاه هاي متولي راهبري زيرساخت هاي حوزه هاي با اهميت بالا،

هماهنگي حداكثري و هم افزايي دستگاهي براي ارتقاء آمادگي هاي عملياتي و تداوم كاركردهاي ضروري،

راهبردها

سطح بندي زيرساخت ها مبتني بر مؤلفه هاي ماهيت، اهميت، هوشمندي، كاركرد، سيستمي يا غيرسيستمي بودن و خطرزايي با نظام روزآمد سطح بندي زيرساخت ها و دارايي ها،

نهادينه سازي اصول، الزامات و ملاحظات حفاظت از زيرساخت در ذات طرح هاي توسعه زيرساخت در برابر انواع تهديدات (مهاجرت پدافند از پيوست به ذات طرح) از طريق:

مصون سازي در لايه طرح هاي پايه با چارچوب هاي فني و مهندسي با رعايت اندركنش سيستمي زيرساخت ها

مصون سازي با تأكيد بر انتخاب فناوري مورد نياز طرح و پيش بيني الزامات پدافندي در ذات فناوري و طرح

توسعه و پياده سازي سامانه رصد، پايش، ارزيابي، تشخيص و هشداردهي روزآمد تهديدات و آسيب پذيري ها در زيرساخت ها و شريان هاي حياتي و شبكه سازي آن در قالب سامانه يكپارچه ملي،

ارتقاء امنيت و پايداري زيرساخت ها و شريان هاي حياتي كشور با تهيه طرح هاي جامع عملياتي پدافندي در جهت مصون سازي، افزايش آمادگي، ارتقاء تاب آوري و اَمن سازي اضطراري ـ EOP (پاورقي 14) ـ با رويكرد زيست بوم، متمركز بر اقدامات اساسي زير:

پاورقي 14 - Emergency opration plam

تهيه و پياده سازي طرح پاسخ اضطراري به حوادث و تهديدات زيرساختي ـ ERP (پاورقي 15)

پاورقي 15 - Emergency response plam

تهيه و پياده سازي طرح تضمين و تسهيل تداوم كاركردهاي اساسي ـ BCP (پاورقي 16)

پاورقي 16 - Business continuity plam

تهيه و پياده سازي طرح بازيابي و برگشت پذيري زيرساختي و سيستمي ـ DRP (پاورقي 17)

پاورقي 17 - Disaster recovery plam

تهيه و پياده سازي طرح اَمن سازي و مصون سازي و تاب آوري ـ ISP (پاورقي 18)

پاورقي 18 - Immunius&security plam

تهيه و پياده سازي طرح كاهش آسيب پذيري ـ VRP (پاورقي 19)

پاورقي 19 - Vulnerability reduction plam

تهيه و پياده سازي طرح بهينه سازي وابستگي و وابستگي هاي متقابل ـ OIP (پاورقي 20)

پاورقي 20 - Optimizing interdependency plam

تهيه و پياده سازي طرح هاي ارزيابي و ارتقاء آمادگي هاي زيرساختي ـ PPP (پاورقي 21)

پاورقي 21 - Preparedness promotly plam

حفظ و تداوم كاركردهاي ضروري و تأمين نيازهاي اساسي كشور از طريق طراحي، پياده سازي و روزآمدسازي نظام عملياتي حفظ و تداوم كاركرد زيرساخت ها،

پايدارسازي و تاب آور نمودن زيرساخت هاي حياتي با قابليت برگشت پذيري سريع، انعطاف پذير بودن در برابر تهديدات، مقاوم بودن در برابر حوادث، حفظ تداوم عملكرد، ارتقاء ضريب افزونگي با تمركز بر حفظ كاركرد اصلي در سطح پاسخگويي به نياز،

بهينه سازي وابستگي متقابل در زيرساخت هاي حياتي كشور از طريق ذخيره سازي، اَمن سازي، جايگزيني خدمات، تطبيق پذيري با تمركز بر برطرف نمودن يا موازي نمودن گره هاي زنجيره توليدات و خدمات،

استفاده حداكثري از ظرفيت هاي دستگاهي با تاكيد بر تداوم كاركرد زنجيره فعاليت /خدمت از طريق نقش پذيري مناسب دستگاه هاي ذي نقش با هماهنگي و هم افزايي دستگاهي و مديريت و فرماندهي يكپارچه،

طراحي، پياده سازي نظام، ساختار و الزامات تحقق برنامه كاهش مستمر تهديدات درون زا با رصد و مراقبت نوبه اي،

مصون سازي سايبري همه جانبه، چندلايه و تطبيق پذير زيرساخت هاي حائز اهميت سايبري و وابسته به سايبر كشور در مقابل تهديدات سايبري دشمن از طريق:

شناسايي و ارزيابي دارايي هاي سايبري و تعيين سطح اهميت آنها،

رصد، پايش، برآورد تهديدات و اشتراك گذاري اطلاعات،

رفع يا كاهش آسيب پذيري هاي سايبري دارايي هاي سايبري و وابسته به سايبر،

برآورد، تحليل و مديريت مخاطرات سايبري زيرساخت و پيامدهاي آبشاري آن،

نظام مند كردن ساختار امنيت و پدافند سايبري و فرآيندها و نيروي انساني،

روزآمدسازي و بومي سازي هوشمندي در زيرساخت هاي حياتي كشور وابسته به فضاي سايبر،

حفاظت سايبري از زيرساخت هاي وابسته به فضاي سايبر با تهيه و پياده سازي طرح هاي عملياتي پدافند سايبري ـ CERP22 CVRP23, CBCP24, CDRP25, CCIP26, CPPP27

پاورقي 22 - Cyber emergency response plam

پاورقي 23 – Cyber vulnerability reduction plam

پاورقي 24 – Cyber business continuity plam

پاورقي 25 – Cyber disaster recovery plam

پاورقي 26 - Cyber critical infrastructure protection plam

پاورقي 27 - Cyber preparedness promotly plam

ارتقاء آمادگي حداكثري و توانمندسازي مديران و كارشناسان دستگاه هاي متولي راهبري حوزه هاي با اهميت بالا با تاكيد برتجهيز، تمرين، رزمايش، ارتقاء آمادگي و بازخورد و اصلاح طرح هاي عملياتي پدافندي و رزمايش هاي تخصّصي،

كاهش و مديريت مخاطرات زيرساخت هاي با قابليت توليد خطر بالا (پرخطر) از طريق:

سطح بندي زيرساخت ها از منظر خطرپذيري،

آمادگي و پاسخ دائمي به حوادث و رخدادها و مخاطرات،

بهره گيري از رويكرد طراحي و مصون سازي تخصصي در ذات طرح مبتني بر طراحي ذاتاً ايمن، ذاتاً اَمن و طراحي براساس تهديد، پيش بيني و تأمين تجهيزات، ملزومات و فناوري هاي مقابله با مخاطرات مانند؛ شبكه پايشگر مخاطرات، شبكه اطفاء حريق و رفع آلودگي و ساير،

مديريت و كاهش و خنثي سـازي مخاطرات مفـروض زيرساخت با طراحـي و پياده سـازي عناصر، مولفه ها و اجـزاء طرح،

ساختار اجرايي بمنظور راهبري و هدايت اجراي طرح راهبردي حفاظت از زيرساخت، سازمان با استفاده از ظرفيت هاي موجود خود و دستگاه هاي اجرايي نسبت به تشكيل شوراي هماهنگي حفاظت از زيرساخت هاي با اهميت بالا، كارگروه تنظيم مقررات حفاظت از زيرساخت هاي با اهميت بالا و مركز مديريت و هماهنگي عملياتي زيرساخت ها بشرح زير، اقدام مي كند:

شوراي هماهنگي حفاظت از زيرساخت هاي با اهميت بالا: به منظور سياست گذاري و ايجاد هم گرايي، هم افزايي، مديريت هماهنگ و رفع تعارض بين زيرساخت هاي حوزه هاي كليدي در كشور، شوراي هماهنگي حفاظت از زيرساخت هاي با اهميت بالا درچارچوب اين طرح با هدايت سازمان و عضويت متوليان اجرايي ۸ حوزه كليدي و عناصر ذي ربط امنيتي و دستگاهي تشكيل مي شود.

كارگروه تنظيم مقررات حفاظت از زيرساخت هاي با اهميت بالا: به منظور تدوين و تصويب ضوابط و مقررات حفاظت از زيرساخت هاي با اهميت بالا، اين كارگروه با هدايت سازمان و همكاري سازمان برنامه و بودجه كشور و ساير دستگاه هاي متولي حوزه هاي با اهميت بالا و سازمان هاي امنيتي در سازمان تشكيل مي شود.

مركز مديريت و هماهنگي عملياتي زيرساخت ها: اين مركز به منظور ايجاد هم گرايي، هم افزايي، هماهنگي و هدايت عملياتي بين زيرساخت هاي با اهميت بالاي كشور در شرايط عادي و عمليات پدافندي (اضطراري) با ماموريت هاي زير تشكيل مي گردد و با دريافت اطلاعات از وضعيت موجود زيرساخت و تحليل آن به لحاظ آسيب پذيري و تهديدات و اشتراك گذاري و تبادل اطلاعات مرتبط با آنها اقدام مي كند:

رصد و پايش وضعيت زيرساخت ها از منظر تهديدات، آسيب پذيري و آمادگي،

راهبري، مديريت و ارائه برنامه كاهش دائمي آسيب پذيري مشترك زيرساختي،

بهينه سازي و مديريت وابستگي متقابل بين زيرساختي،

رفع تعارض و ايجاد هماهنگي و هم افزايي بين دستگاهي در ارائه مستمر خدمات زيرساختي،

هدايت و راهبري عمليات پدافند غيرعاملي مشترك بين زيرساختي در شرايط پاسخ به حوادث و تهديدات،

برنامه ريزي هماهنگ و مشترك در جهت پاسخ هم گرا به حوادث و تهديدات،

وظايف دستگاه هاي اجرايي

وزارت راه و شهرسازي

ملاحظات، الزامات، اصول و راهبردهاي اين طرح را در تهيه، بررسي و تصويب طرح هاي توسعه و عمران و طرح هاي كالبدي كشور اعمال و از اجراي آن اطمينان حاصل نموده و نتايج آن را هر ۶ ماه به سازمان گزارش كند.

ملاحظات، الزامات، اصول و راهبردهاي اين طرح را در كليه سطوح خدمات مهندسي اعم از مطالعه، طراحي، اجرا و نظارت، اعمال و پياده سازي كند.

توانمندسازي آموزشي و تخصّصي ظرفيت هاي فني و مهندسي (حقيقي و حقوقي) متناسب با نياز اين طرح را با استفاده از ظرفيت هاي موجود در سازمان نظام مهندسي و كنترل ساختمان، اجرا كند.

اجراي اين طرح را با هماهنگي سازمان در قالب اصول و قواعد فني لازم الرعايه حفاظت از زيرساخت ها در ضوابط و مقررّات ملي ساختمان، پياده سازي، توسعه و ترويج نمايد.

ضوابط و راهكارهاي كاهش خطرپذيري و بهينه سازي استحكام ساختمان ها و ابنيه در برابر حوادث و تهديدات را با هماهنگي سازمان تهيه، تصويب و ابلاغ كند.

ملاحظات، الزامات، اصول و راهبردهاي اين طرح را در تهيه، بررسي و تصويب طرح هاي توسعه و عمران بنادر، فرودگاه ها، خطوط مواصلاتي شهري و بين شهري (ريلي، جاده اي، هوايي و دريايي) و خطوط ارتباطي با اهميت بالاي كشور اعمال و از اجراي آن اطمينان حاصل نموده و نتايج آن را به سازمان گزارش كند.

وزارت دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح

مركز تدوين، تنظيم و روزآمدسازي ضوابط، مقرّراتِ فني مهندسي حفاظت از زيرساخت هاي با اهميت بالا را با استفاده از ظرفيت هاي موجود در دانشگاه صنعتي مالك اشتر با راهبري و هدايت سازمان تشكيل و راه اندازي كند.

استانداردهاي تخصّصي حفاظت از زيرساخت هاي بااهميت بالا را جهت تصويب در كارگروه تنظيم مقررّات حفاظت از زيرساخت، تدوين و توليد كند.

نسبت به آموزش و تربيت نيروي انساني متخصّص در مقاطع كارشناسي، كارشناسي ارشد و دكتري در حوزه حفاظت از زيرساخت ها و ساير رشته ـ گرايش هاي مرتبط بين رشته اي با هماهنگي سازمان اقدام كند.

نسبت به پژوهش و توليد و مديريت دانش تخصّصي حفاظت از زيرساخت ها و بومي سازي آن در نظام آموزشي ذي ربط اقدام كند.

نسبت به پشتيباني از زيرساخت هاي بااهميت بالا شامل تجهيزات شناسايي، رصد و پايش تهديدات، توليد تجهيزات تخصّصي پدافند غيرعامل، برابر راهبردهاي اين طرح اقدام كند.

ملاحظات، الزامات، اصول و راهبردهاي اين طرح را در تهيه، بررسي و تصويب طرح هاي بخش دفاعي وزارت دفاع اعمال و از اجراي آن اطمينان حاصل نموده و نتايج آن را به صورت فصلي به سازمان گزارش كند.

وزارت كشور

در تهيه طرح هاي جامع امنيت از الزامات و ملاحظات اين طرح به عنوان مكمل بخش امنيتي و دفاعي استفاده و در آن اعمال كند.

ملاحظات، الزامات، اصول و راهبردهاي اين طرح را در تهيه، بررسي و تصويب طرح هاي جامع حمل و نقل و ترافيك شهرهاي كشور اعمال و از اجراي آن اطمينان حاصل نموده و نتايج آن را به سازمان گزارش كند.

هماهنگي لازم را با سازمان براي هدايت استانداران و فرمانداران و شهرداران در پياده سازي اهداف و ماموريت هاي اين طرح به عمل آورد.

با تطبيق، كنترل و نظارت بر رعايت اصول و اجراي راهبردهاي اين طرح در پروژه ها و طرح هاي توسعه و عمران و طرح هاي كالبدي استاني و شهري كشور نسبت به پياده سازي الزامات و ملاحظات و راهبردهاي حفاظت از زيرساخت، در اين سطوح اقدام كند.

اجراي طرح حفاظت از زيرساخت هاي شهري را در قالب برنامه هاي توسعه شهري با ملاحظات مندرج در اين طرح و سند راهبردي پدافند شهري ـ مصوبه شماره ۲۰۲۲ مورخ 24 /9 /1398 كميته دائمي ـ راهبري و نظارت نمايد.

وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات

نسبت به افزايش تاب آوري، پايداري، مانورپذيري و حصول اطمينان از استمرار خدمات ضروري شبكه زيرساخت ارتباطي كشور در مقابل تهديدات و حملات سايبري در تراز جنگ سايبري اقدام كند.

نسبت به حفظ پايداري و استمرار خدمات اساسي سايبري مانند به روزرساني نرم افزارهاي پركاربرد، سيستم عامل ها، ايجاد و به روز نگه داشتن مخازن (پاورقي 28) نرم افزارها، مجوزهاي (پاورقي 29) نرم افزاري پركاربرد، سامانه هاي نام دامنه (پاورقي 30) ، در جهت كاهش وابستگي كشور و بي اثرسازي اقدامات خصمانه دشمن در فضاي سايبري اقدام كند.

پاورقي 28 – repository

پاورقي 29 – licence

پاورقي 30 - dns

نسبت به ارتقاي پايداري خدمات پدافند و امنيت سايبري مانند توانمندسازي افراد، ايجاد، سازماندهي و عملياتي كردن تيم هاي واكنش به رخدادهاي سايبري ـ ) CERTپاورقي 31 )ـ مديريت وصله زني (پاورقي 32) امنيتي، مقابله و كاهش حملات منع سرويس توزيع شده اقدام كند.

پاورقي 31 – Computer emergency response team

پاورقي 32 - Patch management

نسبت به ايجاد شبكه هاي اختصاصي و محدود، اَمن و مطمئن براي ارتباط زيرساخت هاي با اهميت بالا با رعايت اصول پدافند و امنيت سايبري اقدام كند.

ملاحظات، الزامات، اصول و راهبردهاي اين طرح را در تهيه، بررسي و تصويب طرح هاي توسعه خطوط ارتباطات و فناوري اطلاعات كشور اعمال و از اجراي آن اطمينان حاصل نموده و نتايج آن را به صورت فصلي به سازمان گزارش نمايد.

الزامات و ملاحظات پدافند غيرعامل و اصول و راهبردهاي حفاظت از زيرساخت هاي با اهميت بالا را در كلان پروژه شبكه ملي اطلاعات پياده سازي و اجرا كند.

) وزارت علوم، تحقيقات و فناوري

نسبت به طراحي رشته تحصيلي حفاظت از زيرساخت و برنامه ريزي جامع براي آموزش و تربيت نيروي انساني متخصص در مقاطع كارشناسي، كارشناسي ارشد و دكتري در حوزه حفاظت از زيرساخت و ساير رشته ـ گرايش هاي مرتبط بين رشته اي با همكاري سازمان، اقدام كند.

نسبت به ايجاد حداقل يك دانشكده تخصّصي در حوزه حفاظت از زيرساخت در يكي از دانشگاه هاي برتر كشور، با هماهنگي سازمان اقدام كند.

با هدايت توانمندي هاي مراكز رشد، شركت هاي دانش بنيان، پارك هاي علم و فناوري تابعه و راه اندازي انجمن هاي علمي حفاظت از زيرساخت در دانشگاه هاي منتخب، نسبت به مطالعه، تدوين، تنظيم و به روزرساني ضوابط، مقرّرات فني ـ تخصّصي حفاظت از زيرساخت در حوزه هاي كالبدي و سايبري اقدام كند.

با استفاده از ظرفيت دانشگاه ها، مراكز پژوهشي و پارك هاي علم و فناوري نسبت به پژوهش و توليد و مديريت دانش تخصّصي حفاظت از زيرساخت ها و بومي سازي آن در نظام آموزش عالي اقدام كند.

راهبردهاي اين طرح را در زيرساخت هاي با اهميت بالاي خود از قبيل آزمايشگاه هاي مرجع، دانشگاه ها و پژوهشگاه هاي تخصصي، پارك هاي علم و فناوري و مانند آن پياده سازي و اجرا كند.

سازمان برنامه و بودجه كشور

الزامات، ملاحظات و مقررات فني و اجرايي مصوب كارگروه تنظيم مقررات حفاظت از زيرساخت هاي با اهميت بالا را در برنامه ها، طرح ها و پروژه هاي حياتي، حساس و مهم كشور نهادينه سازي كرده و اجراي آنها را از طريق كميسيون مصوبات طرح هاي عمراني كنترل كرده و مصوبات خود را هر ۶ ماه به سازمان گزارش نمايد.

براي حصول اطمينان از اعمال ضوابط و مقررات پدافند غيرعامل در طرح ها و پروژه هاي حياتي، حساس و مهم حوزه هاي با اهميت بالاي كشور در چارچوب نظام فني و اجرايي كشور و با هماهنگي سازمان، ترتيبات لازم را در اجراي مواد ۴۰ و ۴۱ شرايط عمومي پيمان ـ تحويل موقت و دائمي طرح و صدور پايان ِكار ـ پيش بيني نمايد.

در تدوين و تصويب برنامه ملي، بخشي، منطقه اي و استاني آمايش سرزمين و تصويب طرح هاي توسعه عمران و كالبدي كشور، ملاحظات راهبردي اين طرح شامل كاهش مستمر آسيب پذيري ها، ارتقاء تاب آوري ملي، كاهش و بهينه سازي وابستگي متقابل راهبردي بين دستگاهي و تضمين تداوم كاركردهاي اساسي كشور رعايت شود.

چنانچه طرحي پس از اخذ مصوبه كميسيون طرح هاي عمراني (كميسيون ماده ۲۳ مقررات مالي دولت) بنا بر گزارش رئيس سازمان، ضوابط و مقررات پدافند غيرعامل را در هر مرحله از اجراي طرح رعايت نكند، اجراي طرح متوقّف و تخصيص بعدي اعتبارات اجراي آن طرح، منوط به اخذ تائيديه سازمان خواهد بود.

سپاه پاسداران انقلاب اسلامي ـ دانشگاه جامع امام حسين (ع(

مركز تدوين، تنظيم و به روزرساني ضوابط، مقررات فني مهندسي حفاظت سايبري از زيرساخت هاي سايبري و وابسته به فضاي سايبر با اهميت بالا كشور را در ساختار دانشگاه جامع امام حسين (ع) با راهبري و هدايت سازمان تشكيل و راه اندازي كند.

نسبت به آموزش و تربيت نيروي انساني متخصّص در مقاطع كارشناسي، كارشناسي ارشد و دكتري در حوزه حفاظت از زيرساخت ها و ساير رشته ـ گرايش هاي مرتبط بين رشته اي اقدام كند.

نسبت به پژوهش و توليد و مديريت دانش تخصصي حفاظت از زيرساخت ها و بومي سازي آن در نظام آموزشي ذي ربط اقدام كند.

وزارت اطلاعات و سازمان اطلاعات سپاه

نسبت به مديريت و كاهش تهديدات درون زا در دستگاه هاي اجرايي اقدام و از آسيب ناپذيري يا حداقل آسيب پذيري ممكن اطلاعاتي و ضد اطلاعاتي زيرساخت هاي با اهميت بالا اطمينان حاصل نمايد.

نسبت به رصد، پايش، تشخيص، برآورد و هشدار تهديدات و آسيب پذيري ها و مخاطرات زيرساختي و اشتراك اطلاعاتي بين ذي نفعان اقدام كند.

ضمن تأمين، برآورد و اشراف اطلاعاتي مربوط به تهديدات زيرساخت هاي بااهميت بالا، در اجراي عمليات پدافند غيرعامل زيرساختي، پشتيباني اطلاعاتي لازم از سازمان به عمل آورند.

: اجراي ماموريت هاي فوق در چارچوب ماموريت هاي سازماني مصوب و با حداكثر هماهنگي با سازمان در زمان وقوع تهديدات در جهت كسب اشراف اطلاعاتي و اقدام بي درنگ، مورد تاكيد و اقدام است.

سازمان مناطق آزاد تجاري ـ صنعتي و مناطق ويژه اقتصادي كشور موظف است الزامات و ملاحظات اين طرح و دستورالعمل هاي مربوط به آن را در طرح هاي جامع و كالبدي خود اعم از طرح هاي جديد و زيرساخت هاي موجود در مراحل مختلف (طراحي، ساخت و اجرا، بهره برداري) رعايت نموده و آخرين وضعيت پياده سازي اجراي اين طرح را بصورت فصلي به سازمان، گزارش كند.

سازمان پدافند غيرعامل كشور

مباحث حفاظت از زيرساخت را با همكاري سازمان برنامه و بودجه كشور و دفتر مقررات ملي ساختمان، در زيرساخت هاي با اهميت بالا و شريان هاي حياتي مانند بنادر، فرودگاه ها، خطوط راه آهن و مانند آن، ظرف مدت يك سال، تدوين و تصويب كند.

نظام فني ـ تخصّصي حفاظت از زيرساخت هاي كشور را پس از ۶ ماه از تاريخ ابلاغ اين طرح، تهيه و ابلاغ كند.

دستورالعمل حفاظت از زيرساخت هاي وابسته به سايبري را در برابر تهديدات سايبري و الكترونيك و الكترو مغناطيس را با مشاركت و همكاري دستگاه هاي اجرايي ذي ربط ظرف مدت يك سال، تهيه و ابلاغ كند.

به منظور حصول اطمينان از اِعمال الزامات و مقرّرات پدافند غيرعامل در طرح هاي زيرساختي كشور نظام نظارت، كنترل فني و صدور پايان ِكار پدافند غيرعامل طرح ها و پروژه هاي جديد و با اهميت بالاي كشور را تهيه و ابلاغ نموده و نتيجه اجراي آن را هر ۶ ماه به كميته دائمي گزارش كند.

به منظور حصول اطمينان از آمادگي زيرساخت هاي با اهميت بالا در برابر تهديدات مفروض، اجراي رزمايش هاي پدافند كالبدي و سايبري در مراكز حياتي، حساس و مهم را به طور نوبه اي ارزيابي و كنترل نمايد.

اقدامات مشترك دستگاه هاي اجرايي كليه دستگاه هاي اجرايي مشمول، موظّف به اجراي موارد زير مي باشند:

بازنگري و بازمهندسي نظام سطح بندي براساس مولفه هاي تعيين شده با قابليت به روزرساني دوره اي و اخذ تاييديه سازمان،

تدوين، طراحي و پياده سازي نظام عملياتي روزآمد تداوم كاركرد و بازيابي در قالب زيرساخت ها و شريان هاي منعطف، مقاوم و تاب آور در برابر تهديدات و حوادث،

تهيه، بازنگري، به روز رساني و پياده سازي طرح هاي عملياتي حفاظت فيزيكي و سايبري از زيرساخت هاي حياتي، حساس و مهم خود اعم از:

طرح پاسخ اضطراري به حوادث و تهديدات زيرساختي،

طرح تضمين و تسهيل تداوم كاركردهاي اساسي،

طرح بازيابي و برگشت پذيري زيرساختي،

طرح اَمن سازي و مصون سازي زيرساختي،

طرح كاهش آسيب پذيري هاي زيرساختي،

طرح ارزيابي و ارتقاء آمادگي هاي زيرساختي،

طرح بهينه سـازي وابستگي و وابستگي هاي متقابل زيرساختي،

ذخيره سازي، موازي سازي، اَمن سازي، جايگزيني خدمات، تطبيق پذيري با تمركز بر برطرف نمودن يا موازي نمودن گره هاي زنجيره توليدات و خدمات زيرساخت ها،

ايجاد سامانه يكپارچه براي رصد، پايش، ارزيابي، تشخيص و هشداردهي روزآمد تهديدات و آسيب پذيري ها در زيرساخت ها و شريان هاي حياتي،

تدوين و پياده سازي برنامه عملياتي مديريت و كاهش تهديدات درون زا در زيرساخت هاي با اهميت بالا،

تهيه، تدوين، اجرا و پياده سازي نظام عملياتي مصون سازي سايبري در زيرساخت هاي با اهميت سايبري و وابسته به سايبر،

اجراي برنامه هاي آموزشي منسجم و رزمايش هدفمند ارتقاء آمادگي و توانمندسازي مديران و كارشناسان فعال در مراكز و زيرساخت هاي حياتي، حساس و مهم متناسب با طرح هاي عملياتي پدافندي زيرساختي،

پياده سازي رويكرد انتقال اقدامات و برنامه هاي پدافند غيرعاملي حفاظت از زيرساخت از پيوست به ذات طرح هاي توسعه زيرساختي در مراحل مطالعه و طراحي،

تدوين و نهادينه سازي برنامه هاي مصون سازي تخصصي و مديريت مخاطرات در زيرساخت هاي پرخطر،

تبادل اطلاعات مخاطرات و تهديدات زيرساختي با دستگاه ها و نهادهاي امنيتي و اطلاعاتي،

تهيه و تدوين طرح حفاظت از زيرساخت مراكز حياتي، حساس و مهم خود ـ SSP (پاورقي 33) ـ ظرف يك سال از ابلاغ اين طرح،

پاورقي 33- Sector specific plan

تهيه گزارش سالانه و روزآمد شامل برآورد تهديدات، آسيب پذيري ها، وابستگي هاي متقابل و مخاطرات و اقدامات انجام شده هر دستگاه در برابر آنها همراه با تجزيه و تحليل و ارسال به سازمان،

استانداردها، الزامات و ملاحظات عمومي و تخصّصي پدافند غيرعامل حفاظت از زيرساخت هاي موجود و جديد حوزه هاي با اهميت بالاي كشور توسط سازمان تهيه، تنظيم و ابلاغ مي شود و براي دستگاه هاي اجرايي و بخش خصوصي، لازم الاجراست.

به منظور حصول اطمينان از رعايت الزامات و ملاحظات پدافند غيرعامل در اجراي طرح هاي عمراني و زيرساخت هاي جديد (حياتي، حساس و مهم) دستگاه هاي اجرايي موظّف به انجام آزمون پايداري طرح در برابر تهديدات براساس طرح پايه، صحت سنجي اجراي طرح حفاظت از زيرساخت و اخذ تائيديه پدافند غيرعامل از سازمان، جهت صدور پايانِ كار مي باشند.

حفاظت از اطلاعات و اسناد پدافند غيرعامل زيرساخت هاي با اهميت بالا در اشكال مختلف آن از قبيل سند كتبي و پوشه الكترونيكي چند رسانه اي و مانند آنها، در كليه مراحل اجراي طرح، وفق مصوبه شماره ۱۶۰ /۱ /۸۰۴ مورخ 14 /11 /1394 كميته دائمي و ابلاغيات سازمان حراست كل كشور، لازم الاجراست.

اعتبار مورد نياز براي اجراي اين طرح در زيرساخت هاي جديد براساس ساز و كار پيش بيني شده در قوانين از جمله ماده 23 قانون الحاق برخي مواد به قانون تنظيم بخشي از مقررات مالي دولت (۲) و از محل اعتبارات اجراي همان طرح، تأمين مي شود و اعتبار مورد نياز براي زيرساخت هاي در حال بهره برداري، بر اساس مطالعات و برآوردهاي انجام شده توسط دستگاه اجرايي، در اعتبارات سالانه دستگاه، پيش بيني و تأمين مي گردد؛ بخش خصوصي و شركت هاي غيردولتي داراي زيرساخت هاي با اهميت بالا ملزم به تأمين اعتبار مورد نياز اجراي طرح حفاظت از زيرساخت خود از منابع داخلي مي باشند.

سازمان با همكاري دستگاه هاي اجرايي ذي ربط، دستورالعمل ها و طرح هاي اجرايي مورد نياز براي پياده سازي اين طرح را تهيه و به دستگاه هاي اجرايي ابلاغ مي كند.

دستگاه هاي اجرايي موظفند هرگونه قصور و كوتاهي در اجراي اين طرح در زيرساخت هاي حوزه هاي با اهميت بالا را به سازمان گزارش كرده و برابر مقررات با فرد متخلّف، برخورد كنند.

سازمان با مستنكفين از اين طرح بنابر تخلّف صورت گرفته و بر اساس شيوه نامه اي كه توسط سازمان تنظيم و ابلاغ مي گردد برخورد انضباطي كرده و در صورت نياز از طريق قوه قضائيه اقدام مي كند.

سازمان بر حسن اجراي اين طرح، نظارت و اجراي آن را بصورت سالانه به كميته ي دائمي گزارش كند.

طرح راهبـردي حفاظت از زيرسـاخت هاي كشور در بيست مادّه و دو تبصره در تاريخ بيست و نهم شهريورماه سال يكهزار و چهارصد و يك هجري شمسي در شصت و ششمين جلسه كميته دائمي به تصويب رسيد.

طرح راهبـردي حفاظت از زيرسـاخت هاي كشور مشتمل بر بيست مـادّه و دو تبصره كه در تاريخ ۲۹ /06 /۱۴۰۱ در شصت و ششمين جلسه كميته دائمي(شوراي عالي) پدافند غيرعامل كشور به تصويب رسيد، به استناد تبصره يك ماده نه اساسنامه سازمان پدافند غيرعامل كشور مصوّب مقام معظّم رهبـري و فرماندهي كل قـوا (مدظله العالي) جهت اجرا ابلاغ مي گردد.

رئيس ستاد كل نيروهاي مسلح و كميته دائمي پدافند غيرعامل كشور سرلشكر پاسدار محمٌد باقري