رأي شماره 857 هيأت عمومي ديوان عدالت اداري با موضوع:بند 6جزء(ب) شيوه نامه اجرايي پرداخت فوق العاده محروميت از مطب مصوب هيأت رئيسه دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني بيرجند در سال 1396 ابطال شد

شماره9901992 - - 25 /5 /1401 بسمه تعالي جناب آقاي اكبرپور رئيس هيأت‌ مديره و مديرعامل محترم روزنامه رسمي جمهوري اسلامي ايران يك نسخه از رأي هيأت عمومي ديوان عدالت اداري به شماره دادنامه 140109970905810857 مورخ 4 /5 /1401 با موضوع: «بند 6 جزء ) ب ( شيوه ‌نامه اجرايي پرداخت فوق‌العاده محروميت از مطب مصوب هيأت رئيسه دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني بيرجند در سال 1396 ابطال شد . » جهت درج در روزنامه رسمي به پيوست ارسال مي‌گردد . مديركل هيأت عمومي و هيأت‌هاي تخصصي ديوان عدالت اداري ـ يدالله اسمعيلي‌فرد تاريخ دادنامه : 4 /5 /1401 شماره دادنامه : 857 شماره پرونده : 9901992 مرجع رسيدگي : هيأت عمومي ديوان عدالت اداري شاكي : سازمان بازرسي كل كشور موضوع شكايت و خواسته : ابطال بند 6 جزء ) ب ( شيوه‌نامه اجرايي پرداخت فوق‌العاده محروميت از مطب مصوب هيأت رئيسه دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي و درماني بيرجند سال 1396 گردش كار : معاون حقوقي، امور مجلس و نظارت همگاني سازمان بازرسي كل كشور به موجب شكايت ‎ نامه شماره 300 / 193954 ـ 16 /7 /1399 اعلام كرده است كه : " احتراماً شيوه‌نامه اجرايي پرداخت حق محروميت از مطب مصوب هيأت رئيسه دانشگاه علوم پزشكي و خدمات درماني بيرجند از جهت انطباق با قانون در اين سازمان مورد بررسي قرار گرفته كه نتيجه آن به شرح ذيل جهت استحضار و صدور دستور شايسته اعلام مي‌شود : بر اساس ماده يك قانون اجازه پرداخت حق محروميت از مطب، برقراري حق محروميت از مطب مشروط به 60 ساعت اضافه كاري (در ساعات غيراداري) شده است . از طرفي نيز مطابق تبصره 1 ماده 1 قانون اجازه پرداخت حق محروميت از مطب، منحصراً به كار اضافي مازاد بر 60 ساعت، اضافه كار تعلق مي‌گيرد . اين در حالي است كه در بند 6 قسمت ) ب ( شيوه‌نامه اجرايي پرداخت فوق‌العاده محروميت از مطب ) مصوب هيأت رئيسه دانشگاه ( علاوه بر پرداخت حق محروميت از مطب كه در ازاي 60 ساعت اضافه كار تعلق مي‌گيرد، مجوز لحاظ نمودن و پرداخت اين 60 ساعت به عنوان اضافه كاري نيز داده شده است كه مغاير تبصره 1 ماده 1 قانون اجازه پرداخت حق محروميت از مطب بوده و خارج از اختيارات هيأت رئيسه دانشگاه مي‌باشد . بنا به مراتب بند 6 قسمت ) ب ( شيوه‌نامه اجرايي پرداخت فوق‌العاده محروميت از مطب مغاير با قوانين ياد شده و خارج از حدود اختيارات واضع تشخيص و ابطال آن در هيأت عمومي ديوان ) به صورت فوق ‎ العاده و خارج از نوبت ( مورد تقاضا مي‌باشد ." متن مصوبه مورد شكايت به شرح زير است : " شيوه‌ نامه اجرايي پرداخت فوق‌العاده محروميت از مطب اين شيوه‌نامه در اجراي مفاد دستورالعمل بند 14 ماده 52 آيين‌نامه اداري، استخدامي كارمندان غيرهيأت علمي دانشگاه ) مصوب 12 /2 /1396 دستور كار مشترك هيأت امناء ( به منظور پرداخت فوق‌العاده محروميت از مطب به شرح زير در جلسه هيأت رئيسه دانشگاه به تصويب رسيد . ب ( شرايط برقراري فوق‌العاده محروميت از مطب 6 ـ تعهد انجام 60 ساعت اضافه كاري در ساعات غيرموظف كه وجه آن به عنوان اضافه كار نيز به ايشان قابل پرداخت خواهد بود ." در پاسخ به شكايت مذكور، مدير امور حقوقي دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني بيرجند به موجب لايحه شماره 99 / 11 / 2 / 97302 ـ 20 /10 /1399 توضيح داده است كه : " 1ـ مطابق مـاده 1 قانون احكام دائمي برنامه‌هاي توسعه‌اي كشور، دانشگاه‌ها بدون الزام به اجـراي قوانين و مقررات عمومي اداري، استخدامي و صرفاً بر اساس آيين‌نامه‌هاي مصوب هيأت امنا اداره مي‌گردند و مطابق بند 14 ماده 54 آيين‌نامه اداري استخدامي كاركنان غيرهيأت علمي مصوب سال 1390، هيأت امنا مؤسسه مجاز است به دارندگان مدرك دكتري در رشته‌هاي گروه پزشكي، دندانپزشكي، دامپزشكي، داروي سازي، علوم آزمايشگاهي كه تمام وقت برابر مقررات در واحدهاي مختلف مؤسسه شاغل مي‌باشند، مشروط به اينكه در مراكز تشخيص آموزشي، درماني، مطب، داروخانه، آزمايشگاه، بيمارستان، درمانگاه و ساير واحدهاي بخش خصوصي و خيريه و ... به فعاليت انتفاعي تخصصي اشتغال نداشته باشند، فوق‌العاده محروميت از مطب پرداخت نمايد، تا تصويب دستورالعمل مربوط در هيأت امنا مبلغ فوق‌العاده محروميت از مطب برابر ضوابط قبلي همچنان قابل پرداخت مي‌باشد . مطابق بند 9 از مصوبات مورخ 12 /2 /1396، دستورالعمل موضوع بند 14 ماده 54 آيين‌نامه اداري، استخدامي كاركنان غيرهيأت علمي به تصويب هيأت امنا دانشگاه رسيده است و مطابق تبصره 3 ماده واحده دستورالعمل برقراري فوق‌العاده حق محروميت از مطب كاركنان غير هيأت علمي مصوب 12 /2 /1396 هيأت امنا كه از تاريخ 1 /1 /1396 قابليت اجرا دارد، بهره‌مندي از اين مزايا نافي برخورداري از مزاياي كارانه و اضافه كار تا سقف بند 10 ماده 54 آيين‌نامه اداري استخدامي كاركنان غير هيأت علمي يعني حداكثر 175 ساعت اضافه كار در ماه نمي‌باشد و حكم مزبور دلالت بر اين دارد كه فرد مشمول دريافت فوق‌العاده محروميت از مطب در صورت اضافه كار به ميزان 175 ساعت در ماه به علت دريافت فوق‌العاده مذكور از فوق‌العاده موضوع بند 10 ماده 54 آيين ‌نامه كه نحوه محاسبه آن در تبصره بند مذكور تصريح گرديده است، محروم نگرديده و مستحق دريافت توأمان فوق‌العاده اضافه كار نيز مي‌باشد . 2ـ هرچند به استناد ماده 78 قانون مديريت خدمات كشوري، در دستگاه‌هاي مشمول اين قانون كليه مباني پرداخت خـارج از ضوابط و مقررات اين فصل به استثناء پرداخت‌هاي قانوني كه در زمان بازنشسته شدن يا از كارافتادگي و يا فوت پرداخت مي‌گردد و همچنين برنامه كمك‌هاي رفاهي كه به عنوان يارانه مستقيم در ازاء خدماتي نظير سرويس رفت و آمد، سلف سرويس، مهد كودك و يا ساير موارد پرداخت مي‌گردد، با اجراي اين قانون لغو گرديده است و مطابق ماده 127 همان قانون، كليه قوانين و مقررات عام و خاص به جز قانون بازنشستگي پيش از موعد كاركنان دولت مصوب 5 /6 /1386 مجلس شوراي اسلامي مغاير با اين قانون از تاريخ لازم‌الاجرا شدن اين قانون لغو گرديده است، ليكن چون در خصوص حكم مقرر در تبصره 1 قانون اجازه پرداخت حق محروميت از مطب مصوب سال 1366 مجلس شوراي اسلامي حكمي مغاير در قانون مديريت خدمات كشوري و آيين‌نامه اداري استخدامي كاركنان غيرهيأت علمي دانشگاه وضع نگرديده است، نتيجتاً مطابق قانون براي برخورداري مشمولين از مزاياي قانون ياد شده و بند 14 ماده 54 آيين‌نامه اداري استخدامي كاركنان غيرهيأت علمي دو شرط تعيين گرديده است : شرط اول ـ خدمت تمام وقت در دانشگاه و عدم اشتغال به كار انتفاعي تخصصي در بخش خصوصي شرط دوم ـ انجام بيش از 60 ساعت كار در خارج از ساعات موظف اداري و بهره‌مندي از مزاياي اضافه كار مربوط به كار اضافي مازاد بر 60 ساعت 3ـ در حكم مقرر در تبصره 3 ماده واحده دستورالعمل برقراري فوق‌العاده محروميت از مطب كاركنان غيرهيأت علمي، هيأت امناي دانشگاه برخوردار شدن مستخدمين مشمول را از مزاياي كارانه و اضافه كار تا سقف بند 10 ماده 54 آيين‌نامه اداري استخدامي كاركنان غيرهيأت علمي نفي ننموده است . به عبارت ديگر اجازه پرداخت اضافه كار بابت كل 175 ساعت كار اضافي قابل انجام را به دانشگاه داده است، از اين رو هيأت رئيسه دانشگاه به موجب بند 6 قسمت ) ب ( شيوه‌نامه اجرايي پرداخت فوق‌العاده محروميت از مطب به پرداخت وجه اضافه كار 60 ساعت اضافه كاري در سـاعات غيرموظف تصريح نموده است، هرچند اين حكم با حكم مقرر در تبصره 1 قانون اجازه پرداخت حق محروميت از مطب مصوب سال 1366 مجلس شـوراي اسلامي در تعارض است، ليكن متأثر ازحكم مقرر در ماده 1 قانون احكام دائمي برنامه‌هاي توسعه‌اي كشور مصوب سال 1395 به علت مؤخرالتصويب بودن براي دانشگاه لازم‌الاجرا بوده و از اين رو هيأت رئيسه دانشگاه پرداخت توأمان فوق‌العاده محروميت از مطب و فوق‌العاده اضافه كار به ميزان 175 ساعت در ماه به شرط انجام كار اضافي را تصويب نموده است ." هيأت عمومي ديوان عدالت اداري در تاريخ 4 /5 /1401 به رياست معاون قضايي ديوان عدالت اداري در امور هيأت عمومي و با حضور معاونين ديوان عدالت اداري و رؤسا و مستشاران و دادرسان شعب ديوان تشكيل شد و پس از بحث و بررسي با اكثريت آراء به شرح زير به صدور رأي مبادرت كرده است . رأي هيأت عمومي ا ولاً : حكم مقرر در ماده 1 قانون احكام دائمي برنامه ‌هاي توسعه كشور مصوب سال 1395 ناظر بر عدم الزام دانشگاه‌ها، مراكز و مؤسسات آموزش عالي و پژوهشي و فرهنگستان‌ها و پارك‌هاي علم و فناوري به رعايت قوانين و مقررات عمومي حاكم بر دستگاه‌هاي دولتي به ‌ويژه قانون محاسبات عمومي كشور، قانون مديريت خدمات كشوري و قانون برگزاري مناقصات است و اين حكم متضمن جواز دانشگاه‌ها و مراكز آموزش عالي به عدم رعايت قوانين خاص حاكم بر دستگاه‌هاي دولتي نيست و با توجه به اينكه قانون اجازه پرداخت حق محروميت از مطب يك قانون خاص است، در نتيجه وضع مصوبه مغاير با اين قانون خاص توسط هيأت‌هاي امناي دانشگاه‌ها و در قالب اعمال صلاحيت مقرر در ماده 1 قانون احكام دائمي برنامه‌هاي توسعه كشور امكانپذير نيست . ثانياً : ماده 1 قانون اجازه پرداخت حق محروميت از مطب مصوب سال 1366 و ماده واحده موضوع دستورالعمل برقراري فوق‌العاده حق محروميت از مطب كاركنان غير هيأت علمي مصوب جلسه مشترك هيأت‌هاي امناي دانشگاه‌هاي علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني سراسر كشـور در سـال 1396، شرط بهره‌مندي از فـوق‌العاده حـق محروميت از مطب را 60 ساعت اضافه كاري در ماه ) در ساعات غيراداري ( قرار داده و از طرفي برمبناي تبصره 1 ماده صدرالاشاره: «مشمولين اين ماده منحصراً در صورتي كه بيش از 60 ساعت در خارج از ساعات اداري به انجام وظايف محوله مشغول شوند، معادل كار اضافي مازاد بر 60 ساعت مذكور، طبق مقررات مربوط از فوق‌العاده اضافه كار ساعتي استفاده خواهند نمود . » ثالثاً : وظايف هيأت رئيسه دانشگاه‌ها در بند «ج» ماده ) 10 ( آيين‌ نامه جامع مديريت دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالي مصوب جلسه 684 ـ 10 /12 /1389 شوراي عالي انقلاب فرهنگي در 12 مورد احصاء شده و در هيچ يك، اختياري دائر بر تجويز پرداخت وجه 60 ساعت انجام كار در ماه، غير از ساعات اداري ) مقرر در ماده 1 قانون اجازه پرداخت حق محروميت از مطب كه لازمه برخورداري از فوق‌العاده موصوف است)، به عنوان اضافه كاري ملاحظه نمي‌شود و آنچه كه از وظايف هيأت رئيسه مندرج در آيين ‌نامه پيش ‌گفته قابل استنتاج است، صرفاً فراهم كردن بستر مناسب به منظور اجرايي شدن مصوبات هيأت امنا است . بنا به مراتب فوق، بند ) 6 ( جزء «ب» شيوه‌نامه اجرايي پرداخت فوق‌العاده محروميت از مطب كه علاوه بر پرداخت فوق‌العاده حق محروميت از مطب كه در ازاي 60 ساعت اضافه كاري تعلّق مي‌گيرد، مجوز لحاظ كردن و پرداخت وجه اين 60 ساعت را نيز به عنوان اضافه كاري صادر كرده و اين در حالي است كه هيأت رئيسه دانشگاه فاقد صلاحيت در اين خصوص بوده و چنين تجويزي صرفاً در صلاحيت هيأت‌هاي امناي دانشگاه‌ها است، خلاف قانون و خارج از حدود اختيار بوده و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشكيلات و آيين دادرسي ديوان عدالت اداري مصوب سال 1392 ابطال مي‌شود . هيأت عمومي ديوان عدالت اداري معاون قضايي ديوان عدالت اداري ـ مهدي دربين