تصويب نامه در خصوص سند راهبردي توسعه گردشگري

هيئت وزيران در جلسه 29 /4 /1399 به پيشنهاد شماره 46322 /962100 مورخ 28 /12 /1396 وزارت ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايع دستي و به استناد بند (الف) ماده (100) قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران تصويب كرد: كليه دستگاه ‌هاي مقرر در سند راهبردي توسعه گردشگري به شرح پيوست كه تأييدشده به مهر دفتر هيئت دولت است، موظف به اجراي اقدامات مربوط به سند مذكور هستند.

اسحاق جهانگيري معاون اول رييس جمهور

سند راهبردي توسعه گردشگري

مقدمه سند راهبردي توسعه گردشگري با مشخص نمودن خطوط كلان سياستي بر اساس حوزه مداخلات اصلي حوزه گردشگري، پايه و مبناي اجرايي شدن برنامه ملي توسعه گردشگري خواهد بود. در اين راستا، اين سند به منظور ايجاد زمينه تدوين برنامه ملي گردشگري و پياده سازي اهداف آن در پوياترين حالت ممكن و منطبق با رويكرد افزايش بهره ‌وري و همچنين دستيابي به شاخص هاي توسعه پايدار گردشگري تدوين شده است.

در اين سند، اصطلاحات زير در معاني مشروح مربوط به كار مي‌ روند: الف - گردشگري: مجموعه فعاليت‌ هايي كه فرد يا افراد در مسافرت هاي داخلي يا خارجي و به صورت فردي يا گروهي كه بيش از (24) ساعت باشد و به منظور كسب و كار نباشد، انجام مي ‌دهند. ب - سند: سند راهبردي توسعه گردشگري. پ – برنامه ريزي راهبردي: ابزاري كه سازمان ها را قادر مي سازد ضمن شناخت محيط و پيگيري مداوم آن، مسير مناسبي را جهت ادامه فعاليت و رشد و گسترش در پيش گيرند. ت - مقصد گردشگري: هر كشور، شهر، ناحيه يا محدوده جغرافيايي كه از لحاظ جاذبه‌ هاي گردشگري و امكانات، قابليت و توان لازم براي پذيرش گردشگر را داشته باشد. ث - توسعه پايدار: توسعه به نحوي كه نيازهاي نسل كنوني را بدون به مخاطره انداختن توانايي نسل هاي بعدي براي برآوردن نيازهايشان، تأمين كند. ج - گردشگري پايدار: نوعي از گردشگري كه آثار اقتصادي، زيست محيطي و اجتماعي فعلي و آتي خود را كاملاً مد نظر قرار مي دهد و در قبال اين اثرات مسئول و متعهد است و به تأمين نيازهاي بازديدكنندگان، صنعت گردشگري، محيط زيست و جامعه ميزبان مي پردازد. چ - برنامه ملي: برنامه ملي توسعه گردشگري، به عنوان برنامه اجرايي اين سند، شامل تنظيم و تدوين چهارچوب توسعه بلندمدت براي گردشگري و يك برنامه اقدام كوتاه مدت براي فعاليت‌ ها و اقدامات اولويت ‌دار مي شود.

چشم انداز سند ايران به سبب برخورداري از منابع غني جاذبه هاي طبيعي و فرهنگي، با تمركز بر گردشگري مي تواند با راهبردها و برنامه هاي منظم و منسجم، وابستگي خود را به منابع نفتي كاهش دهد و به عنوان يك منبع پايدار از حوزه گردشگري بهره ‌مند شود. بنابراين گردشگري بايد به سمت توسعه پايدار (اجتماعي، اقتصادي، فرهنگي و زيست محيطي) حركت كند و در راستاي توسعه ظرفيت ها و ارتقاي قابليت هاي موجود در زمينه هاي ميراث فرهنگي (ملموس و غيرملموس)، ميراث طبيعي، دانش ‌ها و هنرهاي سنتي، فناوري بومي و صنايع دستي گام بردارد. از سوي ديگر، با در نظر داشتن سياست ‌هاي كلي برنامه ششم توسعه ابلاغي مقام معظم رهبري و لزوم حركت كشور به سمت اقتصاد بدون اتكا به نفت، صنعت گردشگري مي تواند نقش اساسي را در تنوع بخشي اقتصادي ايفا كند. جمهوري اسلامي ايران در افق 1404 بر اساس ارزش هاي حاكم بر كشور، با اتخاذ رويكرد توسعه پايدار، همه جانبه و متوازن، استفاده منطقي از ميراث تاريخي، فرهنگي و طبيعي و استفاده حداكثري از مشاركت بخش خصوصي به عنوان يكي از پيشران هاي توسعه كشور، از نظر توسعه ‌يافتگي صنعت گردشگري جزء كشورهاي برتر منطقه خواهد بود.

بيانيه مأموريت فراهم ساختن زمينه توسعه گردشگري جمهوري اسلامي ايران به گونه ‌اي كه به موجب آن حفظ، تقويت و عرضه هويت فرهنگي و ارزش ‌هاي حاكم بر جامعه، ارتقاي آگاهي و فرهنگ سازي در زمينه گردشگري، بهبود رقابت ‌پذيري كشور در اين حوزه، ارتقاي كيفيت تجربه گردشگر از طريق نوآوري و تنوع بخشي به محصولات گردشگري، توزيع متوازن زماني و مكاني سفر در كشور، تسهيل ورود به فضاي كسب و كار گردشگري، اشتغال زايي، ارزآوري و درآمدزايي و هدايت ذي نفعان اصلي در توسعه صنعت گردشگري در راستاي رويكرد گردشگري پايدار حاصل شود.

ارزش‌ ها الف - توسعه گردشگري در راستاي تقويت هويت ديني - ملي. ب - صيانت از ارزش هاي ايراني - اسلامي، تنوع قومي، ميراث فرهنگي و طبيعي و احيا، ترويج و توسعه هنرهاي سنتي و صنايع دستي. پ - رعايت منشور (كد) اخلاق گردشگري. ت - تأكيد بر الگوي توسعه گردشگري جامعه‌ محور. ث - بهره ‌مندي و دسترسي عادلانه همگاني به سفر. ج - رعايت اصول توسعه پايدار در گردشگري.

اهداف كلان الف - اهتمام به تحكيم هويت فرهنگي، حفظ ارزش ها، ميراث طبيعي، فرهنگي و صنايع دستي. ب - معرفي كشور به عنوان مقصد گردشگري و معرفي آثار ميراث فرهنگي و طبيعي ايران به ساير ملل. پ - بهبود فضاي كسب و كار و افزايش اشتغال كارآمد با تأكيد بر جوامع محلي، جوانان و زنان در صنعت گردشگري از طريق فرهنگ سازي. ت - ارتقاي سطح رفاه و نشاط اجتماعي. ث - تقويت همكاري‌ هاي نهادي و بين بخشي در راستاي توسعه صنعت گردشگري. ج - تقويت مشاركت بخش عمومي - خصوصي در راستاي افزايش رقابت پذيري گردشگري. چ - ارتقاي كيفيت تجربه گردشگران. ح - همكاري در توسعه متوازن منطقه اي كشور. خ - افزايش سهم خدمات گردشگري از درآمدهاي ملي. د - تلاش در راستاي تحقق اهداف ديپلماسي عمومي و ديپلماسي فرهنگي كشور با بهبود تصوير ذهني از ايران در سطح بين المللي.

حوزه همكاري دستگاه ‌هاي مرتبط با گردشگري با توجه به نياز مبرم گردشگري كشور به وجود نقشه راهي به‌ عنوان تعيين كننده خط مشي اصلي توسعه گردشگري، سند بر اساس اسناد بالادستي حوزه گردشگري تهيه و تدوين شده است. بديهي است سند مذكور به دليل ماهيت فرابخشي گردشگري، بايد با همكاري نهادهاي مختلف اجرا و پياده ‌سازي شود. بر همين اساس تمامي دستگاه ‌ها و نهادهاي دولتي ذي ربط در سطوح ملي، استاني، شهرستاني و محلي و بخش خصوصي مربوط، ملزم به همكاري و هماهنگي در برنامه ‌هاي كاري خود با رويكردهاي سند هستند و در اين راستا ضروري است از تخصيص بودجه براي پياده‌ سازي برنامه‌ ها اطمينان حاصل كنند. بنابراين موارد زير به عنوان زمينه هاي همكاري بين دستگاهي از ميان وظايف ذاتي دستگاه ها احصا (جدول شماره (1)) و بر اساس راهبردهاي كلان سند حاضر، در قالب احكام (جدول شماره (2)) آمده است. در جدول مربوط به احكام، مقصود از وزارتخانه، وزارت ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايع دستي است.

جدول شماره (1) رديف دستگاه همكار اصلي حوزه همكاري 1 وزارت امور خارجه الف - تهيه بسته اجرايي ديپلماسي گردشگري ب - تسهيل و تسريع صدور و لغو رواديد پ - تنظيم موافقتنامه ها براي لغو رواديد 2 وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي الف - شناساندن فرهنگ و هنر ايراني به جهانيان از طريق فعاليت هاي فرهنگي – تبليغاتي در داخل و خارج از كشور ب - بهره‌ گيري از ابزار و امكانات به منظور ترويج و معرفي ميراث فرهنگي و قابليت هاي گردشگري كشور در سطح بين المللي و داخلي 3 وزارت راه و شهرسازي الف - اثرگذاري بر توسعه گردشگري با تهيه و ارايه پيشنهادهاي مؤثر بر گردشگري و طرح هاي توسعه شهري و منطقه اي به مراجع ذي ربط ب - توسعه و گسترش زيرساخت هاي حمل و نقل گردشگري پ - ارايه پيشنهادهاي لازم جهت به روزرساني، بازنگري يا تكميل قوانين و مقررات ناظر بر نحوه بهره برداري از حمل و نقل هوايي، زميني و ريلي 4 وزارت اطلاعات الف - تسهيل روند تأييد و اعطاي رواديد به گردشگران خارجي ب - بررسي مسايل امنيتي در ارتباط با متقاضيان رواديد ورود به كشور پ - واپايش (كنترل) مسايل امنيتي در ارتباط با گردشگران خارجي در زمان اقامت در كشور ت - مشاركت در سياست گذاري و توافقات مربوط به لغو رواديد با ساير دولت ها ث - تسريع و تسهيل در پاسخ به استعلامات امنيتي متقاضيان تأسيس مؤسسات گردشگري و مراكز اقامتي 5 وزارت كشور الف - فراهم كردن موجبات حفظ امنيت گردشگران ب - ايجاد هماهنگي بين دستگاه‌ هاي اطلاعاتي، انتظامي و نظامي پ - سياستگذاري، راهبري و نظارت بر امور مربوط به اتباع خارجي ت - تشكيل و مديريت كميسيون ارتقاي امنيت گردشگران خارجي ث - زمينه سازي براي فعاليت مطلوب تشكل هاي غيردولتي 6 نيروي انتظامي جمهوري اسلامي ايران الف - تأمين امنيت گردشگران ب - واپايش (كنترل) مدارك گذرنامه اي گردشگران در مرزهاي ورودي به منظور تنظيم آمارهاي گردشگري پ - نظارت بر اماكن اقامتي و تأسيسات گردشگري 7 مركز آمار ايران احصا و جمع آوري داده‌ ها و اطلاعات صنعت گردشگري و ارايه آن به دستگاه هاي ذي ربط در حوزه گردشگري 8 وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي توسعه و همگام سازي آموزش هاي سازمان آموزش فني و حرفه اي كشور در حوزه گردشگري با سياست هاي وزارتخانه 9 وزارت صنعت، معدن و تجارت سياست گذاري و تخصيص جوايز صادراتي، شركت در نمايشگاه ها و نظاير آن 10 وزارت علوم، تحقيقات و فناوري الف - برگزاري رويدادهاي آموزشي و هم‌ انديشي‌ ها (سمينارها) ب - برنامه ‌ريزي و اجراي دوره ‌هاي آموزشي مرتبط با گردشگري در مقاطع مختلف دانشگاهي پ - برقراري تعامل با مراكز آموزشي و دانشگاهي ساير كشورها 11 وزارت آموزش و پرورش آموزش مفاهيم و ارتقاي سواد گردشگري در برنامه‌ هاي آموزشي مدارس 12 وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي الف - توسعه زيرساخت هاي گردشگري سلامت ب - توسعه و ترويج گردشگري طب سنتي پ - تهيه و ارايه داده و اطلاعات مرتبط با حوزه گردشگري ت - نظارت مؤثر بهداشتي براي ارتقاي كيفي خدمات گردشگري 13 وزارت امور اقتصادي و دارايي تهيه بسته مشوق هاي رونق اقتصاد گردشگري با همكاري دستگاه هاي ذي ربط 14 وزارت جهاد كشاورزي واگذاري اراضي براي طرح هاي سرمايه گذاري گردشگري با در نظر داشتن ملاحظات زيست محيطي 15 سازمان صدا و سيما الف - تهيه و پخش محصولات رسانه اي با موضوعات ميراث فرهنگي،گردشگري و صنايع دستي در سطح داخلي و بين المللي ب - آگاه سازي و ترويج فرهنگ سفر و گردشگري 16 سازمان حفاظت محيط زيست مديريت فعاليت هاي گردشگري در مناطق تحت مديريت سازمان 17 بنياد شهيد و امور ايثارگران الف - شناساندن فرهنگ جهاد، ايثار و شهادت به عنوان جاذبه فرهنگي گردشگري كشور براي گردشگران داخلي و خارجي ب - برقراري تعامل با نهادها و مؤسسات مرتبط ساير كشورها در جهت توسعه گردشگري صلح و جنگ 18 وزارت نيرو بهره گيري از ظرفيت پهنه هاي اطراف سدها و تأسيسات آبي براي توسعه گردشگري 19 معاونت علمي و فناوري رييس جمهور همكاري در زمينه توسعه گردشگري در فضاي مجازي و گردشگري مجازي

پاورقي 1: بسته اجرايي، مجموعه ‌اي از چندين پروژه به هم پيوسته يا خوشه ‌اي از پروژه هاي متجانس و به هم مرتبط اولويت ‌دار است كه به منظور حل يك مشكل اقتصادي، اجتماعي يا فرهنگي در چهارچوب اهداف برنامه به اجرا در مي ‌آيد.

جدول شماره (2) رديف احكام مجري 1 الف - وزارت امور خارجه با همكاري وزارتخانه و با هدف افزايش ورود گردشگران خارجي به كشور، بسته ديپلماسي گردشگري را به گونه‌ اي تهيه كند كه به ايجاد و ترويج تصوير ذهني مثبت از ايران در كشورهاي بازار هدف گردشگري مورد نظر وزارتخانه منجر شود. ب - وزارت امور خارجه با همكاري وزارتخانه و وزارت اطلاعات، پيشنهادهاي لازم را جهت لغو رواديد دوجانبه يا يك ‌جانبه بر اساس بازارهاي هدف مورد نظر وزارتخانه بررسي، تنظيم و به هيئت وزيران ارايه كند. وزارت امور خارجه 2 الف - وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، بخشي از سياست هاي توليد آثار فرهنگي را به شناساندن موضوعات ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايع دستي ايران به جهانيان اختصاص دهد و زمينه نشر آن را در رسانه هاي بين المللي فراهم سازد. ب - سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي، با ارتقاي سطح دانش و بينش رايزنان فرهنگي نسبت به موضوعات ميراث فرهنگي و گردشگري، از ظرفيت آنان به عنوان رايزنان گردشگري در ساير كشورها استفاده كند. پ - سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي ضمن اعلام تقويم برگزاري رويدادها و هفته هاي فرهنگي به وزارتخانه، از ظرفيت اين برنامه ها در كشورهاي بازار هدف گردشگري به منظور معرفي قابليت هاي گردشگري ايران بهره ‌برداري كند. وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي 3 الف - وزارت راه و شهرسازي در جهت توسعه مقاصد گردشگري، سياست هاي حمايتي را در حوزه قيمت گذاري حمل و نقل هوايي تنظيم كند. ب - سازمان ملي زمين و مسكن در اجراي ماده (22) قانون الحاق موادي به قانون تنظيم بخشي از مقررات مالي دولت (1) - مصوب 1380 - ، با مشاركت وزارتخانه، نسبت به معرفي زمين هاي مناسب براي تأسيسات گردشگري اقدام كند. پ - شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران در بررسي و تصويب طرح هاي توسعه و عمران و مطابق با مطالعات انجام شده، پهنه هاي مناسب استقرار كاربري هاي گردشگري را در نظر بگيرد. ت - وزارت راه و شهرسازي سياست هاي توسعه زيرساخت هاي حمل و نقل مسافري خود را با لحاظ سياست هاي توسعه صنعت گردشگري تعيين و اجرا كند. تبصره - برنامه اجرايي اين جزء به صورت سالانه توسط وزارت راه و شهرسازي و وزارتخانه تدوين و اعلام خواهد شد. ث - وزارت راه و شهرسازي به منظور صدور مجوز تأسيسات گردشگري بر اساس ضوابط وزارتخانه براي بخش خصوصي، در چهارچوب ماده (17) قانوني ايمني راه ها و راه آهن - مصوب 1349- با اصلاحات بعدي آن، نسبت به معرفي و جانمايي عرصه هاي داراي قابليت ايجاد مجتمع هاي تفريحي و گردشگري در محورهاي مواصلاتي، آزادراه ها و بزرگراه ها اقدام كند. وزارت راه و شهرسازي 4 الف - طرح هاي مربوط به احداث و بهره برداري از تأسيسات گردشگري در مقياس استاني، صرفاً در شوراي برنامه ريزي و توسعه استان طرح، بررسي و تصويب شود. ب - شوراهاي اسلامي شهر و بخش نسبت به اعمال حداكثري تخفيفات و معافيت هاي مورد نياز در نحوه محاسبه عوارض، هزينه هاي صدور پروانه ساختماني و تغيير كاربري در چهارچوب مصوبات مربوط اقدام كنند. پ - استانداران از ظرفيت همه كارگروه‌ هاي استان در راستاي دستيابي به اهداف توسعه گردشگري استان و نيز تسهيل و تسريع در سرمايه‌گذاري‌ ها و صدور مجوز در حوزه گردشگري بهره‌ برداري كنند. وزارت كشور 5 الف - نيروي انتظامي دسترسي به آمار و اطلاعات روزانه مربوط به ورود و خروج گردشگران و اماكن اقامتي را براي وزارتخانه برقرار كند. ب - نيروي انتظامي با همكاري وزارتخانه در خصوص نحوه برخورد با گردشگران در مبادي ورودي و خروجي و اعمال واپايش (كنترل) هاي نامحسوس در مقصدهاي گردشگري نيروهاي خود را آموزش دهد. پ - نيروي انتظامي نقاط ناامن و حادثه ‌خيز مشخص ‌شده براي گردشگران را به وزارتخانه اعلام كند تا نسبت به اطلاع رساني در خصوص آنها اقدام شود. ت - نيروي انتظامي شرايط تردد تورها در مسيرهاي گردشگري مجاز را تسهيل و امنيت آنها را فراهم كند. ث - نيروي انتظامي با رعايت ضوابط و استانداردهاي مورد نظر وزارتخانه نسبت به اجراي برنامه هاي آموزشي نيروهاي انتظامي پليس شهري در امر خدمات دهي به گردشگران اقدام كند. ج - نيروي انتظامي امنيت اجراي جشنواره هاي فرهنگي، سنتي، هنري و موسيقي زنده در تأسيسات گردشگري داراي مجوز از نهادهاي ذي ‌ربط را تأمين و موارد مربوط به تخلفات و پيشنهادهاي خود را به نهادهاي مسئول منعكس كند. نيروي انتظامي جمهوري اسلامي ايران 6 مركز آمار ايران با همكاري وزارتخانه، طرح حساب هاي اقماري گردشگري را اجرا كند. سازمان برنامه و بودجه كشور 7 سازمان آموزش فني و حرفه ‌اي كشور، سرفصل‌ هاي دروس مربوط به رشته‌ هاي زيرمجموعه گردشگري را متناسب با نيازهاي بخش گردشگري و با همكاري وزارتخانه بازبيني كند. وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي 8 الف - وزارت صنعت، معدن و تجارت با همكاري و هماهنگي وزارتخانه، برنامه‌ هاي ترويج و معرفي قابليت ‌هاي گردشگري را از طريق رايزنان بازرگاني اجرا كند. ب - وزارت صنعت، معدن و تجارت نسبت به تهيه دستورالعمل تخصيص جوايز صادراتي و شركت در نمايشگاه ها با همكاري وزارتخانه و بر اساس اولويت بازارها و محصولات گردشگري اقدام كند. پ - وزارت صنعت، معدن و تجارت، نسبت به ساماندهي و ارتقاي بازارهاي موجود و راه اندازي بازارچه هاي خوداشتغالي در شهرها، به ويژه محوطه ها و مسيرهاي گردشگري، به صورت دايمي و موقت اقدام كند. وزارت صنعت، معدن و تجارت 9 الف - وزارت علوم، تحقيقات و فناوري سرفصل هاي مربوط به رشته هاي گردشگري در تمام دانشگاه هاي زيرمجموعه خود را متناسب با نيازهاي احصاشده بخش گردشگري كشور، با همكاري وزارتخانه بازبيني كند. ب - وزارت علوم، تحقيقات و فناوري با همكاري وزارتخانه، عهده‌ دار آموزش و تربيت نيروي انساني پژوهشگر، متعهد و خلاق است كه بتواند صنعت گردشگري را راهبري كند و تنگناهاي اجرايي آن را برطرف سازد. وزارت علوم، تحقيقات و فناوري 10 الف - وزارت آموزش و پرورش، مفاهيم برنامه هاي آموزشي و تربيتي مرتبط با ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايع دستي را با همكاري وزارتخانه تدوين و اجرا كند. ب - وزارت آموزش و پرورش برنامه هاي مرتبط با ارتقاي آگاهي هاي عمومي گردشگري را با همكاري وزارتخانه تدوين و اجرا كند. وزارت آموزش و پرورش 11 الف - وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي آمار و اطلاعات مرتبط با گردشگري سلامت را در اختيار دستگاه هاي ذي ربط قرار دهد. ب - امور تشخيص، درمان و پيگيري درمان گردشگران سلامت به عهده وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي است. به منظور تمشيت امور گردشگري سلامت، تعيين ضوابط تخصصي و اطلاعات مربوط به توانمندي هاي كشور در زمينه پزشكي و بهداشتي بر عهده وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و صدور و تمديد مجوز تسهيل گري در اين خصوص به عهده وزارتخانه است. پ - وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي براي ارايه خدمات تشخيص، درمان و آمور پزشكي به گردشگران سلامت، با شركت هاي خدمات مسافرتي و جهانگردي داراي مجوز از وزارتخانه همكاري كند. ت - وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي نظارت هاي بهداشتي خود را با هدف حمايت از صنعت گردشگري اعمال كند. وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي 12 وزارت امور اقتصادي و دارايي، بسته رونق اقتصاد گردشگري را به صورت سالانه با همكاري وزارتخانه و ساير دستگاه هاي ذي ربط، متناسب با تغيير و تحولات اقتصادي تنظيم كند. وزارت امور اقتصادي و دارايي 13 وزارت جهاد كشاورزي (سازمان جنگل ها، مراتع و آبخيزداري كشور) با همكاري وزارتخانه، ساز و كارهاي مناسب جهت بهره برداري مطلوب از عرصه هاي جنگلي داراي ظرفيت اجراي طرح هاي گردشگري را تدوين كند. وزارت جهاد كشاورزي 14 معاونت حقوقي رييس جمهور با همكاري وزارتخانه، منشور حقوق گردشگران، ارايه كنندگان خدمات و جامعه محلي را هم‌ راستا با منشور (كدهاي) اخلاق گردشگري تدوين كند و به تصويب برساند. معاونت حقوقي رييس جمهور 15 الف - سازمان صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران در راستاي ترويج و توسعه گردشگري، اقدامات زير را با همكاري وزارتخانه اجرا كند: - تهيه و پخش برنامه هاي آموزش و ترويج فرهنگ سفر در جامعه به منظور توسعه گردشگري داخلي و پذيرش گردشگران خارجي. - پوشش رويدادهاي گردشگري در سطح استاني، ملي و برون مرزي. - توليد و پخش برنامه، فيلم و مستندهاي مرتبط با موضوع گردشگري به منظور توسعه گردشگري داخلي و جذب گردشگران خارجي. - همكاري در بهره برداري از آرشيوهاي سازمان صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران و وزارتخانه براي توليد محتواي گردشگري. ب - سازمان صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران در راستاي ارتقاي فرهنگ عمومي گردشگري، با همكاري وزارتخانه نسبت به تهيه و اجراي برنامه با موضوع گردشگري به صورت مستمر در شبكه هاي راديويي و تلويزيوني پرمخاطب در چهارچوب قوانين اقدام كند. تبصره - تهيه محتوا بر عهده وزارتخانه است. سازمان صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران 16 الف - سازمان حفاظت محيط زيست با مشاركت وزارتخانه، دستورالعمل ها و ضوابط طبيعت گردي در مناطق تحت مديريت را تدوين كند. ب - اجراي طرح هاي طبيعت گردي در محدوده پهنه هاي تفرجي مناطق تحت مديريت سازمان حفاظت محيط زيست با اولويت مشاركت جامعه محلي و بخش غيردولتي، پس از طرح و تصويب در كميته ملي طبيعت گردي بر اساس دستورالعمل مشترك انجام خواهد شد. تبصره - دستورالعمل ها و ضوابط طبيعت گردي در مناطق حفاظت شده چهارگانه با محوريت كميته ملي طبيعت گردي در صورت لزوم بازبيني و ابلاغ خواهد شد. پ - كليه طرح هاي گردشگري كشور كه مشمول انجام مطالعات ارزيابي زيست محيطي هستند، قبل از صدور مجوز اجرا، مكلف به ارايه گزارش ارزيابي اثرات زيست محيطي و اخذ تأييديه از سازمان حفاظت محيط زيست هستند. تبصره - سازمان حفاظت محيط زيست به منظور تسريع فرايندهاي سرمايه گذاري در بخش گردشگري، حداكثر ظرف دو ماه نسبت به بررسي گزارش و پاسخگويي به متقاضي اقدام كند. سازمان حفاظت محيط زيست 17 الف - وزارت اطلاعات پاسخ به استعلام هاي تعيين صلاحيت امنيتي متقاضيان تأسيس مراكز گردشگري و تأسيسات گردشگري را تسريع و تسهيل كند. ب - وزارت اطلاعات در راستاي جذب بيشتر گردشگران خارجي، پاسخ به استعلام هاي صدور رواديد از سوي وزارت امور خارجه را تسريع كند. پ - وزارت اطلاعات با هدف جلوگيري از نفوذ عوامل و جاسوس ‌هاي تشكيلات (سرويس هاي) اطلاعاتي بيگانه، نسبت به اشراف اطلاعاتي بر گردشگران خارجي و اماكن و تأسيسات گردشگري اقدام كند. ت - وزارت اطلاعات از طريق وزارتخانه نسبت به آموزش راهنمايان گردشگري و مالكان، مديران و كاركنان تأسيسات گردشگري در زمينه مسايل امنيتي اقدام كند. ث - وزارت اطلاعات به منظور مديريت مسايل امنيتي مرتبط با گردشگري و ايجاد هم افزايي در رسيدگي به موضوعات امنيتي گردشگران، نسبت به تشكيل كارگروه امنيت گردشگري با مشاركت نيروي انتظامي و وزارتخانه‌ هاي امور خارجه و كشور و وزارتخانه اقدام كند. ج - وزارت اطلاعات تحت عنوان دفتر بررسي و همكاري نسبت به هم افزايي با وزارتخانه، همچنين ايجاد شرايط و بستر مساعد جهت افزايش گردشگران خارجي و تسهيل در فرايندهاي اداري و نظارت بر تأسيسات گردشگري بدون توسعه ساختار اداري اقدام كند. وزارت اطلاعات 18 الف - وزارت ورزش و جوانان به منظور ارتقاي امور گردشگري ورزشي، آموزش و توانمندسازي و مديريت تسهيل گري در اين حوزه، ضوابط فني مراكز و جايگاه (سايت) هاي ورزشي را تدوين و تعيين كند. صدور مجوز فعاليت هاي گردشگري ورزشي بر عهده وزارتخانه است. ب - وزارت ورزش و جوانان براي امور گردشگري ورزشي با شركت هاي مسافرتي و جهانگردي داراي مجوز از وزارتخانه همكاري كند. پ - وزارت ورزش و جوانان نسبت به معرفي سازمان هاي مردم ‌نهاد جوانان علاقه مند به فعاليت و همكاري در حوزه گردشگري به وزارتخانه و ساير دستگاه ‌ها و نهادهاي ذي ربط اقدام كند. ت - وزارت ورزش و جوانان اقدامات لازم براي احيا و توسعه ورزش هاي سنتي و بازي هاي بومي محلي را در راستاي توسعه گردشگري ورزشي انجام دهد. وزارت ورزش و جوانان 19 در اجراي بند (ب) ماده (97) قانون برنامه ششم توسعه، توليت آستان ها و اماكن زيارتي با همكاري وزارتخانه نسبت به توسعه زيرساخت هاي گردشگري مذهبي و زيارتي كشور با توجه به استانداردهاي گردشگري اقدام كنند. توليت آستان قدس رضوي، توليت حرم حضرت معصومه (س)، توليت آستان مقدس شاهچراغ 20 معاونت توسعه روستايي و مناطق محروم كشور با همكاري وزارتخانه، بسته حمايتي توسعه اشتغال گردشگري پايدار در مناطق روستايي را تهيه كند. معاونت توسعه روستايي ومناطق محروم كشور 21 الف - سازمان اسناد و كتابخانه ملي كليه اطلاعات ديداري و شنيداري موجود در آرشيو خود را با رعايت مقررات در قالب رقومي (ديجيتال) و به منظور بهره‌ برداري در اختيار وزارتخانه و سازمان صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران قرار دهد. ب - سازمان اسناد و كتابخانه ملي منابع نوشتاري قابل ثبت در حافظه ملي يا حافظه جهاني را كارشناسي و احصا كند و پس از ثبت، جهت بهره برداري و اطلاع رساني و قرارگرفتن در فهرست منابع مكتوب گردشگري به وزارتخانه اعلام كند. پ - سازمان اسناد و كتابخانه ملي نسبت به ايجاد فرصت براي تورهاي گردشگري به منظور بازديد از كتابخانه ملي و آرشيو سازمان اسناد و كتابخانه ملي اقدام كند. سازمان اسناد و كتابخانه ملي 22 الف - وزارت نيرو در راستاي استفاده از درياچه‌ ها، سدها و منابع و مجاري آبي براي فعاليت‌ هاي گردشگري نظير ماهي ‌گيري تفريحي، ورزش‌ هاي آبي و ساير فعاليت ‌هاي گردشگري در چهارچوب قوانين و مقررات همكاري كند. ب - وزارت نيرو زمينه استقرار تأسيسات گردشگري در حريم پهنه ‌ها، منابع، مجاري و تأسيسات آبي را در چهارچوب قوانين و مقررات فراهم آورد. پ - وزارت نيرو تعرفه آب و برق تأسيسات گردشگري را كه داراي مجوز يا پروانه بهره‌ برداري معتبر هستند، فارغ از ميزان مصرف و نوع كاربري، بر اساس تعرفه‌ هاي بخش صنعت محاسبه و دريافت كند. ت - وزارت نيرو در جهت معرفي و واگذاري اراضي همجوار منابع، مجاري و تأسيسات آبي داراي قابليت گردشگري در چهارچوب قوانين و مقررات همكاري كند. وزارت نيرو 23 معاونت علمي و فناوري رييس جمهور با همكاري وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات و وزارتخانه، ضوابط و دستورالعمل‌ هاي لازم براي تسهيل فعاليت در كسب و كارهاي مجازي و ارايه خدمات پشتيبان به گردشگران و شركت‌ هاي گردشگري را تدوين و متقاضيان فعاليت در حوزه گردشگري در فضاي مجازي را براي اخذ مجوز تخصصي از وزارتخانه دلالت كند. معاونت علمي و فناوري رييس جمهور 24 الف - وزارتخانه به منظور رفع مشكلات رفاهي گردشگران و ساماندهي واحدهاي غيرمجاز و ارتقاي كيفيت خدمات واحدهاي بين راهي در مجاورت راه هاي كشور، نسبت به ساماندهي، صدور و تمديد مجوز ايجاد، اصلاح، تكميل و بهره برداري واحدهاي پذيرايي منفرد بين راهي در چهارچوب قوانين و مقررات موجود اقدام كند. ب - تعيين و تأييد صلاحيت علمي و فني براي صدور مجوز فعاليت مشاوران حقيقي و حقوقي در حوزه فعاليت هاي گردشگري بر عهده وزارتخانه است. پ - وزارتخانه نسبت به تدوين ضوابط و استانداردهاي آموزشي حرفه اي نيروي انساني مشاغل مرتبط با حوزه گردشگري و نظارت بر اجراي آنها اقدام كند. ت - وزارتخانه با همكاري دستگاه هاي ذي ربط، ساعات فعاليت محوطه ها، بناها و اماكن تاريخي – فرهنگي و تفريحي شهر را متناسب با نياز و حضور گردشگران، به ويژه در ساعات غيراداري، تعيين كند. نيروي انتظامي در هماهنگي با وزارت كشور نسبت به تأمين امنيت اين‌ گونه فضاها اقدام لازم را انجام دهد. ث - وزارتخانه در راستاي توسعه حقوق جامعه ميزبان نسبت به مديريت تأثيرات گردشگري اقدام كند. ج - وزارتخانه نسبت به تعريف و ايجاد مسيرهاي گردشگري شهري روزانه و شبانه اقدام و همه ساله به ديگر نهادها اعلام كند تا تأمين امنيت و تقويت زيرساخت هاي مسيرهاي فوق به عنوان يكي از اهداف مهم در برنامه ريزي توسعه اي اين نهادها مد نظر قرار گيرد. چ - وزارتخانه ذي نفعان حوزه گردشگري را براي بهره مندي از ظرفيت هاي گردشگري سازمان اسناد و كتابخانه ملي تشويق و ترغيب كند. ح - وزارتخانه به منظور اثرگذاري دستاوردهاي دوران دفاع مقدس و ترويج فرهنگ جهاد، ايثار و شهادت با همكاري دستگاه هاي اجرايي و بخش خصوصي مرتبط، نسبت به معرفي و بهره مندي از ايثارگران توانمند به منظور خدمات رساني، اشتغال و كارآفريني ايشان در حوزه فعاليت هاي گردشگري اقدام كند. خ - وزارتخانه با همكاري بنياد حفظ آثار و نشر ارزش هاي دفاع مقدس و بنياد شهيد و امورايثارگران و به منظور ارتقاي جايگاه گردشگري صلح و جنگ در صنعت گردشگري كشور، در خصوص ايجاد هم افزايي بين زيرساخت هاي گردشگري كشور و آثار و يادمان هاي باقي مانده از دفاع مقدس (در موزه هاي دفاع مقدس و مناطق جنگي غرب كشور و موارد مشابه) اقدام لازم را به عمل آورد. وزارت ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايع دستي

پاورقي 2: حساب اقماري گردشگري، روشي براي اندازه‌ گيري سهم مستقيم اقتصادي مصارف گردشگري در يك اقتصاد ملي است.

الزامات تحقق و پياده‌ سازي سند الف - تكميل و به روزآوري برنامه ملي گردشگري كشور توسط وزارتخانه حداكثر يك سال پس از ابلاغ سند. ب - پايش و ارزيابي پياده سازي احكام مصوب در سند به صورت سالانه توسط سازمان برنامه و بودجه كشور با همكاري وزارتخانه. پ - انتشار گزارش پيشرفت اقدامات انجام شده وفق سند راهبردي توسعه گردشگري به صورت دو سالانه توسط وزارتخانه. ت - ايجاد هماهنگي و هم افزايي بين دستگاهي در توسعه گردشگري از طريق تشكيل شوراي راهبري و نظارت بر تحقق سند راهبردي توسعه گردشگري با محوريت وزارتخانه و با حضور دستگاه هاي ذي ربط.

راهبردهاي كلان و سياست‌ هاي توسعه گردشگري و اقدامات اساسي براي حل چالش هاي مربوط به صنعت گردشگري به شرح زير است: رديف راهبردهاي كلان سياست هاي اجرايي 1 توسعه مديريت گردشگري الف - سياست‌ گذاري و تصميم‌ گيري منطقه ‌اي به كمك كارگروه‌ هاي منطقه‌ اي (چنداستاني) بين ذي ‌نفعان كليدي (دولتي، خصوصي و عمومي) ب - ارتقاي جايگاه و نقش راهبردي وزارتخانه در ساختار حاكميتي كشور پ - اتخاذ الگوي مديريت منطقه ‌اي مقصدهاي گردشگري ت - اتخاذ شيوه مديريت يكپارچه صنعت گردشگري در سطوح فرابخشي و بين بخشي ث - واگذاري امور تصدي‌ گري به تشكل‌ هاي حرفه‌ اي و تخصصي گردشگري با رويكرد مشاركت عمومي - خصوصي (PPP) ج - كاهش تمركزگرايي در حوزه گردشگري از طريق توان بخش خصوصي و سازمان‌ هاي مردم ‌نهاد (NGO ها) چ - اصلاح ساختار قوانين و مقررات به منظور تسهيل فرايندهاي بخش گردشگري ح - اتخاذ الگوي توسعه گردشگري جامعه‌ محور و به صورت درون ‌زاد با تكيه بر توانمندسازي جوامع محلي 2 توسعه سرمايه‌ گذاري در بخش گردشگري الف - هدايت و مديريت سرمايه گذاري منابع در گردشگري متناسب با اهداف، اولويت ها و نظام سلسله مراتبي توسعه مقصدها ب - تسهيل فرايندهاي موجود در محيط كسب و كارهاي گردشگري و افزايش زمينه‌ هاي مشاركت بخش خصوصي پ - تدقيق، بسترسازي و آماده‌ سازي فرصت هاي سرمايه‌ گذاري خارجي براي مناطق داراي اولويت 3 توسعه زيرساخت ‌هاي گردشگري الف - ايجاد امكان دسترسي همگان به منابع و امكانات گردشگري ب - تسهيل دسترسي به خدمات حمل و نقل (هوايي، ريلي، جاده اي و دريايي) در مقصدهاي گردشگري داخلي و بازارهاي هدف گردشگري پ - توسعه زيرساخت‌ هاي فناوري نوين و اطلاعاتي در مقصدهاي گردشگري ت - اعمال ملاحظات زيست‌ محيطي در توسعه زيرساخت‌ ها و امكانات گردشگري ث - ايجاد زيرساخت‌ هاي مورد نياز مناطق گردشگري از قبيل راه، خدمات رفاهي و اقامتي با استفاده از سرمايه ‌گذري [گذاري] بخش خصوصي 4 توسعه تسهيلات و خدمات گردشگري الف - بهبود كيفيت محصولات و خدمات گردشگري ب - استفاده از فناوري ‌هاي نوين در توسعه تأسيسات، خدمات، بازاريابي، مديريت و ساير بخش‌ هاي مرتبط با صنعت گردشگري پ - استفاده از ظرفيت مشاركت جوامع محلي در ارايه خدمات و تسهيلات به گردشگران ت - تنوع‌ بخشي به خدمات و تسهيلات گردشگري 5 توسعه منابع و جاذبه‌ هاي گردشگري الف - تنوع‌ بخشي به محصولات گردشگري مبتني بر اهداف، سياست‌ ها، ارزش‌ها و قابليت ‌هاي مناطق با مشاركت بخش عمومي و خصوصي (PPP) ب - تنوع‌ بخشي به فعاليت‌ هاي گردشگري در مقصدهاي گردشگري و افزايش مدت ماندگاري و هزينه ‌كرد آنها پ - توسعه فعاليت‌ هاي گردشگري بر اساس ساختار نظام سلسله مراتبي قطب ها، محورها و كانون ‌هاي گردشگري ت - توسعه محصول گردشگري براي علايق ويژه با بهره ‏برداري از جاذبه‌ هاي منحصر به‏ فرد ث - توسعه محورهاي گردشگري فرهنگي با تكيه بر منابع تاريخي و فرهنگي منحصر به‌ فرد ج - توسعه گردشگري مذهبي در سطح داخلي و بين ‌المللي با جذب گردشگران مسلمان و غيرمسلمان و معرفي فرهنگي اسلامي و شيعي به جهان چ - توسعه محصولات گردشگري مكمل، سازگار با هويت و ويژگي منابع اصلي ح - توسعه گردشگري علمي در سطوح ملي و بين ‌المللي با تكيه بر جاذبه‌ هاي طبيعي و تاريخي در حوزه‌ هاي زمين‌ گردشگري (ژئوتوريسم) و موارد مشابه 6 توسعه منابع انساني الف - آموزش نيروي انساني از دو بعد دانشي و مهارتي ب - ترويج فرهنگ سفر و گردشگري از طريق آموزش ‌هاي اجتماعي و عمومي پ - ارتقاي سطح مهارت ‌هاي كاربردي نيروي انساني صنعت گردشگري و آگاه‌ سازي عمومي لازم به گردشگران و جامعه 7 توسعه برنامه‌ هاي بازاريابي الف - ورود به بازارهاي نوظهور و افزايش سهم بازارهاي موجود گردشگري ب - تمركز بر جذب تقاضاهاي بازارهاي هدف با قدرت هزينه‌ كرد بالاتر پ - ورود به بازارهاي خاص (Niche Market) مبتني بر ارزش ‌هاي حاكم بر جمهوري اسلامي ايران ت - تطبيق عرضه و تقاضاي گردشگري در طراحي محصول و برنامه‌ ريزي بازاريابي ث - تقويت ديپلماسي گردشگري كشور ج - توسعه و ترويج گردشگري داخلي به منظور تقويت شناخت، تحكيم همبستگي، توزيع ثروت و نشاط اجتماعي

يكپارچه‌ سازي نظام آماري گردشگري.

ارزيابي ظرفيت‌ هاي گردشگري مناطق و اجراي طرح هاي توسعه بر مبناي مزيت رقابتي آن ها.

استفاده از ظرفيت ‏هاي محلي در قالب شركت ‏هاي خصوصي و تعاوني ‌هاي محلي جهت سرمايه گذاري در بخش گردشگري.

اعطاي مشوق به سرمايه ‏گذاران، جهت توسعه زيرساخت‏ها و تسهيلات نوين همساز با محيط زيست و مصالح بومي.

ايجاد پنجره واحد صدور مجوزها و كاهش ديوان ‌سالاري.

اولويت دهي به سرمايه گذاران محلي و منطقه اي در طرح‌ هاي توسعه گردشگري.

تسهيل فرايند صدور رواديد و تشريفات ورود اتباع خارجه.

پيشنهاد بازنگري قوانين و مقررات جهت افزايش امكان دسترسي همگان به منابع گردشگري عمومي و جلوگيري از بهره برداري خصوصي از منابع مانند سواحل و رودخانه ها.

مديريت عرضه و تقاضاي ناوگان حمل و نقل.

توسعه زيرساخت ‌ها در مقصدهاي داراي اولويت گردشگري با همكاري ‌هاي بين دستگاهي.

ارتقاي استانداردها و كيفيت شبكه و ناوگان خدمات حمل و نقل در مقصدهاي گردشگري.

تنوع‌ بخشي به خدمات و تسهيلات گردشگري به‏ ويژه در زمينه اقامت و پذيرايي جهت تأمين نيازهاي گروه‏ هاي مختلف گردشگران.

استفاده از روش هاي الكترونيكي و افزايش زمينه‌ هاي مشاركت گردشگران و ذي ‌نفعان در ارزيابي و اطلاع‌ رساني كيفيت خدمات گردشگري.

طراحي و توسعه تسهيلات و خدمات اقامتي و پذيرايي با بهره گيري از دانش بومي در سطح منطقه اي و محلي.

استفاده از تجارب و استانداردهاي خدمات گردشگري زنجيره‌ هاي بين ‌المللي.

يكپارچه‌ سازي زنجيره تأمين خدمات گردشگري در بستر اينترنت به منظور مديريت بهينه عرضه و تقاضا.

استفاده از روش هاي نوين مديريت، عمليات و ارايه خدمات در كسب و كارهاي گردشگري به منظور ارتقاي بهره وري و كاهش قيمت تمام‌ شده خدمات گردشگري.

بسترسازي، تسهيل فرايندها و تقويت زمينه فعاليت شركت‌ هاي نوآفرين (استارت آپ‌ ها) در ارايه خدمات گردشگري.

ارزيابي و درجه‌ بندي، كيفيت‌ سنجي و اعطاي گواهينامه‌ هاي مربوط به كيفيت براي انواع خدمات گردشگري.

نيازسنجي، طراحي و بازنگري دوره هاي كوتاه‌ مدت آموزش گردشگري، با هدف تربيت نيروي انساني مورد نياز صنعت گردشگري و بازآموزي شاغلين اين صنعت.

برقراري پيوند بين صنعت اعم از بخش دولتي و خصوصي، انجمن‌ ها، گروه‌هاي مردم ‌نهاد و دانشگاه.

برقراري ارتباط با سازمان‌ هاي بين ‌المللي در زمينه آموزش ‌هاي گردشگري.

طراحي و اجراي دوره ها و كارگاه هاي آموزشي توانمندسازي نيروي انساني مرتبط با بخش گردشگري، با مشاركت بخش خصوصي.

افزايش سطح آگاهي عمومي و فرهنگ‌ سازي در زمينه سفر و گردشگري، از طريق تعامل با دستگاه ها و نهادهاي مرتبط از قبيل وزارت آموزش و پرورش، وزارت علوم، تحقيقات و فناوري، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي و سازمان صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران.

بخش‌ بندي بازار و بهنگام‌ سازي فهرست كشورهاي بازار هدف گردشگري جمهوري اسلامي ايران.

توسعه انواع رويدادهاي مكمل و متنوع در ارتباط با محصول گردشگري اصلي مقصدها.

اجراي برنامه‌ هاي بازاريابي به منظور جذب بازار هدف منطقه ‌اي با قدرت هزينه‌ كرد بالا.

تهيه و اجراي برنامه يكپارچه بازاريابي و تبليغات گردشگري.

طراحي و اجراي بسته ديپلماسي گردشگري جمهوري اسلامي ايران در محيط بين‌ الملل.

توزيع مطلوب زماني و مكاني سفرها در مقصدهاي گردشگري.

توسعه انواع فعاليت‌ هاي گردشگري سلامت بر اساس قابليت‌ ها، مزيت‌ ها و بازارهاي هدفمند.