دستورالعمل اجرايي محاسبه موجودي انتشار گازهاي گلخانه اي و تدوين گزارش كشوري

با عنايت به ابلاغ سياستهاي كلي محيط زيست مبني بر مديريت تغييرات اقليم، گسترش اقتصاد سبز و كم كربن و با توجه به لزوم پايش آسيب‏ پذيري، ايجاد تاب ‏آوري و تقويت ظرفيت سازگاري در قبال تغيير اقليم، دستورالعمل اجرايي "محاسبه موجودي انتشار گازهاي گلخانه ‏اي و تدوين گزارش كشوري" به شرح زير تدوين و جهت اجرا به دستگاه‏ هاي اجرايي كشور اعلام مي شود.

هدف هدف از اين دستورالعمل، محاسبه موجودي انتشار گازهاي گلخانه‏ اي در قلمرو جمهوري اسلامي ايران به تفكيك بخش ‏هاي مختلف و تدوين گزارش كشوري در بازه زماني مشخص و بر اساس موازين اشاره شده در راهنماي ملي موجودي انتشار مي ‏باشد.

تعاريف

راهنماي IPCC 2006: راهنمايي است كه توسط IPCC در سال 2006 به منظور تدوين موجودي انتشار ملي تهيه شده و تا كنون مورد استفاده كشورهاي عضو كنوانسيون تغيير آب و هواي سازمان ملل متحد قرار گرفته است.

موجودي انتشار: سياهه ‏اي از برآوردهاي انتشار و حذف گازهاي گلخانه ‏اي به تفكيك بخشهاي مختلف در كل كشور براي يك دوره زماني مشخص (يك سال) است كه در اين دستورالعمل با عنوان موجودي انتشار به آن ارجاع داده مي ‏شود.

: موجودي انتشار براي سال تقويمي (شمسي) تدوين مي ‏شود. در مواردي كه اطلاعات لازم در دسترس نباشد، از روشهاي محاسباتي مناسب مانند ميان ‏يابي، درون‏ يابي و برون ‏يابي اطلاعات ديگر سالها استفاده مي ‏شود.

: موجودي انتشار گازهاي گلخانه ‏اي (شامل CO2، CH4، N2O، HFCs، PFCs، NF3 و SF6) براي چهار بخش كلي با عناوين زير تهيه مي‏ شود: انرژي (Energy) فرآيندهاي صنعتي و استفاده از محصول (IPPU) كشاورزي، جنگلداري و كاربري اراضي (AFOLU) پسماند (Waste)

گزارش موجودي انتشار: گزارش موجودي انتشار يك گزارش جامع و مكتوب از نتايج موجودي انتشار به همراه تمامي روش ‏شناسي ‏ها و داده‏ هاي استفاده شده براي برآورد ميزان انتشار و حذف گازهاي گلخانه ‏اي از منابع مختلف در سطح كشور مي ‏باشد؛ كه بخشهاي مختلف آن توسط دستگاه ‏هاي اجرايي (به عنوان گزارش ‏دهنده) تهيه شده و توسط سازمان حفاظت محيط زيست (به عنوان تجميع ‏كننده) تكميل و بازبيني شده و در قالب مشخصي (بر اساس راهنماي ملي موجودي انتشار) يكپارچه ‏سازي مي‏ شود.

: گزارش موجودي انتشار در سطح كشوري تهيه شده و به كارگروه ملي تغيير اقليم ارائه مي ‏شود.

: گزارش موجودي انتشار به صورت سالانه تهيه مي ‏شود.

راهنماي ملي موجودي انتشار: راهنمايي است كه بر اساس IPCC 2006 و شرايط ملي كشور تدوين شده و در اين دستورالعمل از آن به عنوان "راهنماي ملي" نام برده مي ‏شود. اين راهنما، تمامي قواعد و الزامات تدوين موجودي انتشار در بخشهاي مربوطه را در نظر گرفته و در عين حال به گونه ‏اي تدوين شده است كه با شرايط و ويژگي‏ هاي خاص آن بخش ‏ها در كشور تطابق و سازگاري داشته باشد.

: راهنماي ملي كه اين دستورالعمل به آن ارجاع داده، جداول گزارش ‏دهي استاندارد شده ‏اي را ارائه كرده است.

: راهنماي ملي شامل هفت فصل است كه فصول سوم تا ششم آن راهنمايي ‏هاي لازم در خصوص نحوه محاسبه موجودي انتشار ملي را براي بخشهاي چهارگانه فوق ‏الذكر ارائه داده است.

: بخش آخر هر يك از فصل هاي سوم تا ششم، با عنوان "راهنماي ملي جمع ‏آوري موجودي انتشار گازهاي گلخانه ‏اي"، به طور اختصاصي براي كشور ايران تهيه شده و هدف آن ارائه راهنمايي براي استفاده صحيح و راحت از مطالب راهنماي ملي است.

سامانه جامع موجودي انتشار: كليه فرآيندهاي گردآوري، ثبت، ارسال و دريافت داده‏ هاي مورد نياز براي تدوين موجودي انتشار از طريق سامانه "سامانه جامع موجودي انتشار" انجام مي ‏پذيرد. در اين سامانه، حوزه عملكردي دستگاه‏ هاي اجرايي مشخص شده و سطوح دسترسي متناسب با حوزه ‏هاي عملكردي فراهم شده است. به منظور سهولت و تسريع فرآيند، كليه جداول و داده‌ هاي مورد نياز براي تدوين موجودي انتشار گازهاي گلخانه ‌اي در اين سامانه مشخص و ضرايب انتشار پيش فرض در آن ارائه شده است.

: سامانه جامع موجودي انتشار در سازمان محيط زيست مستقر بوده و دسترسي به اين سامانه براي كليه دستگاه ها مقدور مي باشد.

: كليه دستگاه ‏ها بر اساس جدول شماره (1) موظف به بارگذاري اطلاعات در سامانه جامع موجودي انتشار هستند.

فرآيند تدوين موجودي انتشار اين فرآيند شامل مراحل زير است: 1 - آغاز فرآيند با تعيين سال موجودي انتشار مد نظر و فراهم كردن دسترسي به سامانه براي دستگاه‏ هاي اجرايي (توسط سازمان حفاظت محيط زيست). 2 - گردآوري آمار و اطلاعات مورد نياز و ثبت آنها در بخشهايي از سامانه كه دسترسي داده شده است (توسط كليه دستگاه ‏هاي اجرايي ذيربط بر اساس جدول شماره 1). 3 - محاسبه موجودي انتشار بخش هاي مختلف (توسط كليه دستگاه هاي اجرايي ذيربط بر اساس جدول شماره 1). 3 - حصول اطمينان از وحدت رويه و كنترل كيفيت و صحت داده‏ هاي ثبت شده در سامانه (توسط سازمان حفاظت محيط زيست). 4 - ارسال گزارش تفصيلي شامل فرضيات، روش ‏شناسي‏ هاي استفاده شده و برآورد عدم قطعيت به سازمان حفاظت محيط زيست (توسط كليه دستگاه‏ هاي اجرايي جدول شماره 1). 4- تدوين موجودي انتشار بر اساس تلفيق نتايج تمامي بخشها و گزارش‏ هاي دريافتي (توسط سازمان حفاظت محيط زيست).

: موارد احتمالي دوبارشماري، از قلم افتادن و تكميل اطلاعات لازم در مرحله گردآوري آمار و اطلاعات بايد مطابق با راهنماي ملي بررسي شده و اقدامات لازم اتخاذ شوند. با توجه به لزوم هماهنگي بين دستگاه‏ هاي اجرايي در اين راستا، دستگاه‏ هاي اجرايي مسئول و همكار در هر بخش به شرح بند 4 معرفي شده است.

مسئوليت دستگاه‏ هاي اجرايي به تفكيك بخشهاي موجودي انتشار دستگاه‏ هاي اجرايي مسئوليت تكميل بخشهاي مختلف موجودي انتشار را بر اساس تقسيم بندي جداول زير بر عهده دارند.

جدول شماره 1 - دستگاه ‏هاي مسئول و همكار به تفكيك بخش ‏هاي مختلف -عنوان بخش راهنماي تدوين دستگاه مسئول دستگاه‏هاي همكار انرژي (Energy) فصل سوم راهنماي ملي وزارت نفت وزارت نيرو، وزارت صنعت، معدن و تجارت، وزارت راه و شهرسازي، وزارت جهاد كشاورزي فرآيندهاي صنعتي و استفاده از محصول (IPPU) فصل چهارم راهنماي ملي وزارت صنعت، معدن و تجارت وزارت نفت، وزارت نيرو كشاورزي، جنگلداري و كاربري اراضي (AFOLU) فصل پنجم راهنماي ملي وزارت جهاد كشاورزي سازمان حفاظت محيط زيست پسماند (Waste) فصل ششم راهنماي ملي وزارت كشور وزارت نفت، وزارت نيرو، وزارت صنعت، معدن و تجارت

جدول شماره 2- بخش‏ هاي مختلف موجودي انتشار به تفكيك دستگاه‏ هاي اجرايي دستگاه بخش انرژي بخش IPPU بخش AFOLU بخش پسماند وزارت نفت مسئول همكار همكار وزارت صنعت، معدن و تجارت همكار مسئول همكار وزارت جهاد كشاورزي همكار مسئول وزارت كشور مسئول وزارت نيرو همكار همكار همكار وزارت راه و شهرسازي همكار سازمان حفاظت محيط زيست همكار

: طبق جداول فوق، "دستگاه مسئول" مسئوليت محاسبه و گزارش ‏دهي موجودي انتشار بخشهاي مربوطه را بر عهده داشته و در صورت نياز از همكاري "دستگاه همكار" و يا ساير نهادهاي ملي و اجرايي كشور براي دريافت آمار و اطلاعات مورد نياز استفاده خواهد كرد.