نظر مشورتي 7/1403/512 مورخ 1403/11/21 اداره كل حقوقي قوه قضائيه

استعلام : اولاً، آيا دعواي «اثبات حيله و تقلب» منجر به صدور حكم قابل استماع است؟ توضيح آنكه، برخي معتقدند دعواي مطروحه با استفاده از عنوان كلي مذكور قابل استماع نيست؛ بلكه بايد مصداق خاصي مانند اثبات جعليت، اثبات اقرار فاسد و يا شهادت كذب ذكر و بر اساس آن رسيدگي شود؛ در مقابل، بعضي معتقدند هر خواسته‌اي قابل استماع است و قالب خاصي ندارد. ثانياً، چنانچه اين دعوا قابل استماع باشد و دادگاه پس از بررسي متوجه دروغ بودن اظهارات اصحاب دعوا شود كه مستمسك رأي دادگاه بوده است؛ اما آن دروغ قالب اقرار، سوگند و يا شهادت و محتوايي غير از آن داشته و به عنوان اماره‌ايي در صدور حكم به كار رفته باشد، آيا مي‌توان دعواي اثبات حيله و تقلب را استماع و در اين خصوص اتخاذ تصميم نمود؟ نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : اولاً، اثبات حيله و تقلب موضوع بند 5 ماده 426 و ماده 429 قانون آيين دادرسي دادگاه‌هاي عمومي و انقلاب در امور مدني مصوب 1379، با اثبات رفتار حيله‌آميز يا متقلبانه به عمل مي‌آيد؛ بنابراين، دعوا بايد براي اثبات اين رفتار اقامه شود. ثانياً، رفتار حيله‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌آميز يا متقلبانه ممكن است در پرونده كيفري ثابت شود؛ بنابراين، اثبات حيله و تقلب موضوع مستندات قانوني پيش‌گفته، در همه موارد مستلزم تقديم دادخواست حقوقي نمي‌باشد.