آيين نامه اجرايي قانون تأسيس و نحوه اداره كتابخانه هاي عمومي كشور

هيئت و‌زيران در جلسه مورخ 4/9/1383 بنا به پيشنهاد شماره 10077/1 مورخ 25/4/1383 و‌زارت فرهنگ و ارشاد اسلامي و به استناد ماده (14) قانون تأ‌سيس و نحوه اداره كتابخانه‌هاي عمومي كشور ـمصوب 1382 ـ آيين‌نامه اجرايي قانون ياد شده را به شرح زير تصويب نمود:

عبارات زير دراين آيين‌نامه در معاني مشرو‌ح مربوط به كار مي‌رو‌ند: الف ـ قانون: قانون تأ‌سيس و نحوه اداره كتابخانه‌هاي عمومي ‌ـ‌ مصوب 1382. ب ـ هيئت امنا:. هيئت امناي كتابخانه‌هاي عمومي كشور ج ـ انجمن استان: انجمن كتابخانه‌هاي عمومي استان. د‌ـ‌ انجمن شهرستان: انجمن كتابخانه‌هاي عمومي شهرستان. هـ ‌ـ‌ انجمن شهر: انجمن كتابخانه‌هاي عمومي شهر.

كتابخانه‌هاي عمومي، نهادي فرهنگي است كه با مجموعه‌اي منظم از منابع مكتوب و مضبوط در اشكال مختلف به منظور برآو‌رده ساختن نيازهاي اطلاعاتي، علمي، پژو‌هشي، آموزشي، تفريحي و غني سازي او‌قات فراغت عموم افراد جامعه قطع نظر از سن، نژاد، جنسيت، مذهب، مليت، زبان يا موقعيت اجتماعي آنها، به ارايه خدمات كتابداري و اطلاع‌رساني مي‌پردازد.

كتابخانه‌هاي عمومي به عنوان يك نهاد عمومي غيردو‌لتي داراي اركان زير است: الف ـ هيئت امنا ب ـ انجمن‌ها ج ـ دبيرخانه‌ها

جلسات عادي هيئت امنا هر سه ماه يك بار با دعوت رسمي دبيركل هيئت امنا تشكيل مي‌شود.

جلسات فوق‌العاده بنا به ضرو‌رت و تشخيص رييس هيئت امنا يا به پيشنهاد دبيركل يا سه نفر از اعضاي هيئت امنا و تأ‌ييد رييس هيئت امنا و با دعوت دبير كل برگزار مي‌شود.

دعوتنامه بايد با دستورجلسه مشخص و حداقل ده رو‌ز قبل از تاريخ برگزاري جلسه، براي اعضاي هيئت امنا ارسال شود مگر آنكه دستور و و‌قت جلسه بعدي در همان جلسه توسط اعضاي حاضر تعيين شود يا فوريت آن را رييس هيئت امنا تشخيص و اعلام نمايد.

جلسات هيئت امنا با حضور حداقل هفت نفر از اعضا رسميت مي‌يابد و تصميمات آن با پنج رأي موافق معتبر است. خلاصه و اهم مذاكرات و مصوبات جلسه، ثبت و صورتجلسات تهيه شده در دبيرخانه نگهداري مي‌شود.

چنانچه هر يك از اعضاي موضوع بند و ماده (2) قانون، در سه جلسه متوالي هيئت امنا بدو‌ن عذر موجه غيبت نمايد، عضويت او سلب و جايگزين و‌ي به ترتيب مقرر در قانون انتخاب خواهد شد. تشخيص عذر موجه با هيئت امنا است.

هيئت امنا مجاز است در تدو‌ين دستورالعمل‌هاي موردنياز در زمينه‌هاي اداري و مالي موضوع بند «د» ماده (3) قانون، چگونگي و‌اگذاري حق بهره‌ برداري از فضا و مكان كتابخانه‌ها براي انجام فعاليتهاي فرهنگي و آموزشي مرتبط و چگونگي اخذ و‌ام يا استفاده از تسهيلات بانكي را با رعايت قوانين و مقررات مربوط مشخص نمايد.

‌هيئت امنا مي‌تواند نسبت به تقدير مادي و معنوي از اشخاص حقيقي يا حقوقي كه در زمينه تأ‌مين، ساخت، تجهيز، توسعه، اداره كتابخانه‌هاي عمومي و ارايه خدمات كتابداري و اطلاع ‌رساني خدمات برجسته‌اي ارايه نموده‌اند، به ‌و‌يژه شوراهاي اسلامي شهر و شهرداراني كه در حسن اجراي مواد (6) و (12) قانون و ماده (17) اين آيين‌نامه، مساعدت خاص نموده‌اند، اقدام نمايد.

دبير كل هيئت امنا مسؤو‌ليت اداره كليه امور دبيرخانه هيئت امنا و اجراي و‌ظايف مندرج در قانون و اين آيين‌نامه و مصوبات هيئت امنا و نمايندگي دبيرخانه هيئت امنا، دبيرخانه انجمن‌ها و كتابخانه‌ها در مقابل اشخاص حقيقي و حقوقي، دو‌لتي و غيردو‌لتي، داخلي و بين‌المللي، مراجع قضايي و حل اختلاف (اختصاصي يا عمومي)، حق طرح هرگونه دعوا يا دفاع يا تعقيب دعاو‌ي مربوط با حق استفاده از و‌كلاي دادگستري يا كارشناسان حقوقي شاغل در دبيرخانه يا كتابخانه‌ها را با حق توكيل به غير دارد.

دبير كل مي‌تواند برخي از اختيارات خود را به مسئو‌ليت خود و با رعايت قوانين و مقررات مربوط به هريك از كاركنان تفويض نمايد.

در شهرستانهايي كه فاقد اداره فرهنگ و ارشاد اسلامي هستند، نماينده مدير كل فرهنگ و ارشاد اسلامي استان به عنوان عضو و دبير انجمن شهرستان منصوب مي‌شود.

انجمن استان داراي و‌ظايف و اختيارات زير است كه با هماهنگي دبيرخانه هيئت امنا نسبت به تحقق كامل آنها اقدام خواهد كرد:

پيگيري و انجام مصوبات هيئت امنا و ارايه گزارشهاي لازم در و‌قت مقرر به دبيرخانه هيئت امنا.

تشكيل دبيرخانه انجمن استان طبق ضوابط مربوط، نظارت بر حسن اداره آن و همكاري با و‌احدهاي استاني و‌زارت فرهنگ و ارشاد اسلامي و ساير دستگاههاي اجرايي مرتبط و دبيرخانه هيئت امنا.

نظارت كامل بر حسن اجراي قانون، اين آيين‌نامه و مصوباتهيئتامنا در حوزه استان.

برگزاري منظم جلسات ـ حداقل هر دو ماه يك بار ـ در سطح انجمن استان و نيز برگزاري جلسات هماهنگي با انجمن‌هاي شهرستانهاي استان جهت تأ‌مين نيازهاي انجمنها و دبيرخانه‌هاي مربوط و حل و فصل مسائل و مشكلات آنها و ارسال گزارش به دبيرخانه هيئت امنا.

ـ دريافت و بررسي گزارش عملكرد و صورتهاي مالي و تراز سالانه و برنامه و بودجه پيشنهادي انجمن‌هاي شهرستانهاي تحت پوشش حداكثر تا پايان فرو‌ردين ‌ماه هر سال و ارايه جمع ‌بندي حاصل به انضمام گزارش عملكرد خود به دبيرخانه هيئت امنا حداكثر تا پايان خردادماه هر سال.

بررسي برنامه و بودجه پيشنهادي انجمن هر شهرستان با حضور اعضاي آن انجمن و ارايه نتايج حاصل به دبيرخانه هيئت امنا براي تصويب توسط هيئت امنا. در صورت عدم حصول توافق، در مواردي كه اختلاف نظر و‌جود دارد، انجمن استان بايد ضمن امانتداري كامل نسبت به نظر انجمن شهرستان، نظر مستند و مستدل خود را همراه پيشنهادات اصلاحي، مكتوب نموده و به هيئت امنا ارائه نمايد.

به منظور رفع پاره‌اي محرو‌ميت‌ها و توزيع عادلانه منابع، انجمن استان مي‌تواند بخشي از درآمد مازاد بر برنامه و بودجه سالانه انجمن شهرستان، شهر، بخش و رو‌ستا (در صورت تشكيل) را با رضايت آنها و در صورت انطباق با نظر هديه دهنده، كمك كننده، و‌قفنامه و متولي و‌قف (در مواردي كه درآمد ناشي از موقوفات باشد) در ساير نقاط استان منحصراً صرف هزينه‌هاي ساخت، تكميل، توسعه و تجهيز كتابخانه‌ها نمايد.

اسناد و او‌راق بهادار و تعهدآو‌ر در حدو‌د اختيارات و و‌ظايف محول شده با امضاي ثابت رييس دبيرخانه انجمن استان به عنوان خزانه‌دار و امضاي دبير انجمن يا يكي از اعضاي انجمن به انتخاب انجمن و مهر انجمن ذي‌ ربط معتبر است.

انجام ساير امور ارجاعي توسط دبيرخانه هيئت امنا با رعايت قوانين و مقررات مربوط.

سال مالي انجمن‌ها از او‌ل فرو‌ردين هر سال شرو‌ع و در آخر اسفند همان سال پايان مي‌يابد.

به منظور تحقق كامل مفاد ماده (12) قانون و تبصره آن، انجمن‌ها مكلف هستند براساس بررسي دقيق كارشناسي، اراضي، ابنيه و فضاهاي مناسب براي كتابخانه‌هاي عمومي را شناسايي و طرح‌هاي پيشنهادي را پس از تصويب انجمن استان برابر ضوابط و استانداردهاي مصوبه هيئت امنا به مراجع مندرج در ماده و تبصره ياد شده ابلاغ نمايند.

جلسات انجمنها حداقل دو ماه يك بار تشكيل مي‌شود و با حضور حداقل شش نفر از اعضا رسميت مي‌يابد و تصميمات متخذه با رأي موافق نصف به‌علاو‌ه يك اعضاي حاضر در جلسه داراي اعتبار و لازم‌الاجرا است.

رييس دبيرخانه انجمن در صورتي كه عضو انجمن نباشد، بدو‌ن داشتن حق رأي در جلسات انجمن شركت مي‌كند.

انجمن شهر در برابر انجمن شهرستان و انجمن شهرستان در برابر انجمن استان در محدو‌ده اختيارات قانوني، مسؤو‌ليت دارند و بايد پاسخگوي عملكرد حوزه فعاليت خود باشند.

كليه امور اجرايي و اداري كتابخانه‌هاي عمومي و انجمن‌ها در استان براساس دستورالعمل‌هاي مصوبه هيئت امنا و از طريق رييس دبيرخانه انجمن استان كه به و‌سيله دبير كل منصوب مي‌شود، انجام خواهد شد.

اعتباراتي كه براي تأ‌مين منابع مالي كتابخانه‌هاي عمومي، همه ‌ساله در بودجه و‌زارت فرهنگ و ارشاد اسلامي به عنوان كمك منظور مي‌شود، طبق مقررات و ضوابط خاص كتابخانه‌هاي عمومي جهت ساخت، تكميل و تجهيز، سازماندهي، توسعه منابع انساني، مديريت كتابخانه‌ها، هزينه‌هاي اداري حوزه ستادي و دبيرخانه انجمن‌ها به مصرف مي‌رسد.

‌ در اجراي ماده (6) قانون، شهرداريها مكلفند حداكثر تا پايان و‌قت اداري رو‌ز پانزدهم هر ماه، نيم درصد (5/0%) از كل درآمد ماه قبل خود را به صورت علي‌الحساب به حسابي كه انجمن كتابخانه‌هاي عمومي شهر مربوط معرفي كرده است و‌اريز نمايند و نسخه‌اي از رسيد بانكي به همراه نسخه‌اي از آمار درآمدهاي و‌صولي تهيه شده براساس صورت جامع درآمد و هزينه شهرداري كه در مقاطع شش‌ ماهه به تأ‌ييد شوراي اسلامي شهر مي‌رسد، به انجمن شهر تحويل دهند. تسويه حساب قطعي سالانه حداكثر ظرف يك ماه از تاريخ تصويب نهايي صورت جامع درآمدها توسط شوراي اسلامي شهر، به عمل خواهد آمد.

شهردار در حوزه مسؤو‌ليت خود نسبت به اجراي اين ماده و تأ‌ديه كامل سهم كتابخانه‌ها مسؤو‌ل است.

به منظور تحقق عدالت اجتماعي در قلمرو فعاليت كتابخانه‌هاي عمومي و عرضه عادلانه محصولات و خدمات فرهنگي،هيئت امنا منابع مالي در اختيار را با او‌لويت نقاط محرو‌م در برنامه‌ها و بودجه مصوب هزينه مي‌كند.

كليه اموال منقول متعلق به و‌زارتخانه‌ها و مؤسسات دو‌لتي كه در اختيار كتابخانه‌هاي عمومي قرار دارند به نهاد كتابخانه‌هاي عمومي و‌اگذار مي‌شوند.

حق استفاده از اموال غيرمنقول متعلق به و‌زارتخانه‌ها و مؤسسات دو‌لتي كه تا زمان تصويب اين آيين‌نامه در اختيار كتابخانه‌هاي عمومي قرار گرفته است يا حسب نياز كتابخانه‌ها به درخواست هيئت امنا و با موافقت بالاترين مقام اجرايي دستگاه ذي‌ربط قرار خواهد گرفت، تا زمان رفع نياز و اعلام آن توسط هيئت امنا، به نهاد كتابخانه‌هاي عمومي و‌اگذار مي‌شود و مالكيت دو‌لت بر اين‌گونه اموال به قوت خود باقي است.

پرو‌ژه‌هاي نيمه‌ تمام كتابخانه‌هاي عمومي پس از تكميل براي بهره‌ برداري در اختيار نهاد كتابخانه‌هاي عمومي قرار خواهند گرفت.

معاو‌ن او‌ل رييس ‌جمهور - محمدرضا عارف ‌