بخشنامه مديركل بازرسي كار و دبير شوراي عالي حفاظت فني در خصوص نكات اجرايي آئين نامه مديريت ريسك ايمني در محيط كار

به پيوست «آيين نامه مديريت ريسك ايمني در محيط كار» كه در يكصد و نود و هشتمين جلسه شوراي عالي حفاظت فني در تاريخ 1404/09/18 تدوين و پس از تصويب وزير محترم تعاون، كار و رفاه اجتماعي در تاريخ 1404/11/13، در روزنامه رسمي كشور (شماره ويژه نامه شماره 2162 مورخ 1404/12/06) منتشر شده است، براي اجرا ارسال مي شود، خواهشمند است دستور فرماييد، نسبت به اطلاع رساني لازم به شرح ذيل اقدام گردد:

اطلاع رساني آيين نامه فوق از طريق رؤيت كليه بازرسان كار استان به منظور اعمال در بازرسي ها و همچنين به كارفرمايان و پيمانكاران در هنگام بازرسي از كارگاه هاي مرتبط.

اعلام خبر تصويب آيين نامه در آن اداره كل و ادارات و نمايندگي هاي تعاون، كار و رفاه اجتماعي شهرستان هاي تابعه براي مدت حداقل يك ماه.

درج متن آيين نامه مذكور در وبگاه رسمي آن اداره كل.

ارسال آيين نامه به سازمان ها و ادارات كل، نهادها، شهرداري ها، تشكل هاي كارگري و كارفرمايي، مجامع و اتحاديه هاي صنفي سطح استان و ساير ارگان هاي مرتبط با موضوع آيين نامه.

ارسال آيين نامه به نشاني الكترونيكي كليه كارفرمايان كارگاه هايي كه نوع فعاليت آن ها به نحوي با محتواي اين آيين نامه موضوعيت دارد.

ارسال يك نسخه از آيين نامه، به دفتر فني استانداري و فرمانداري ها جهت اطلاع رساني به واحدهاي مرتبط.

اعلام خبر مربوط به تصويب و ابلاغ آيين نامه در اخبار استاني و ساير رسانه هاي استاني .

انتشار متن آيين نامه در روزنامه ها و جرايد كثير الانتشار محلي و مجلات و نشريات درون سازماني.

تشكيل پرونده اختصاصي در اداره بازرسي كار آن استان به منظور نگهداري مدارك و مستندات مربوط به روند ابلاغ و اطلاع رساني آيين نامه و كليه اقدامات مرتبط با اين موضوع

علي مظفري مدير كل بازرسي كار و دبير شوراي عالي حفاظت فني

آيين نامه مديريت ريسك ايمني در محيط كار

به استناد مواد (85) و (86) قانون كار جمهوري اسلامي ايران «آيين نامه مديريت ريسك ايمني در محيط كار » كه به منظور صيانت از نيروي انساني در يكصد و نود و هشتمين جلسه شوراي عالي حفاظت فني مورخ 1404/09/18 تدوين و توسط آن شورا پيشنهاد شده است، به شرح زير تصويب مي شود.

تعاريف و كليات

هدف و دامنه كاربرد: اين آيين نامه به استناد مواد (85) و (86) قانون كار جمهوري اسلامي ايران با هدف شناسايي نظام مند مخاطرات موجود و بالقوه ، ارزيابي و اجراي اقدامات كنترلي و به منظور پيشگيري از رخداد حوادث شغلي در راستاي صيانت از نيروي كار و منابع مادي كشور تدوين شده و براي كليه كارگاه ها، كارفرمايان، كارگران و كارآموزان مشمول قانون كار الزامي است.

تعاريف و اصطلاحات مندرج در اين آيين نامه در معاني زير بكار مي رود:

1 ـ مخاطره [پاورقي 1]: هر گونه منبع، وضعيت يا عامل (فيزيكي، شيميايي و مكانيكي) كه به تنهايي يا در تركيب با ساير عوامل، پتانسيل ايجاد آسيب به افراد، خسارت به تجهيزات و اموال و فرآيند كار را داشته باشد.

1 - Hazard

2 ـ ريسك [پاورقي 2](خطرپذيري) : تأثير عدم قطعيت بر اهداف ايمني شغلي كه تركيبي از احتمال (يا امكان) وقوع يك رويداد و شدت پيامدهاي(آسيب يا خسارت) ناشي از آن رويداد است.

2 - Risk

3 ـ مديريت ريسك [پاورقي 3]: فعاليت نظام مند، يكپارچه، هماهنگ و مستمر براي هدايت و كنترل يك كارگاه در تمام سطوح سازماني، با هدف به حداقل رساني پيامد منفي مخاطرات شامل شناسايي، تحليل، ارزيابي، ارزشيابي، كنترل و پايش ريسك ايمني شغلي را گويند.

3 - Risk management

4 ـ ارزيابي ريسك [پاورقي 4]: فرآيند كلي شناسايي خطرات مرتبط با فعاليت كاري، تجزيه و تحليل و برآورد ريسك هاي مرتبط با ايمني شغلي، تعيين سطح ريسك و اولويت بندي و انتخاب اقدامات كنترلي مناسب براي حذف يا كاهش ريسك ها تا سطح قابل پذيرش است.

4 - Risk assessment

5 ـ پايش ريسك: بررسي و كنترل سطح ريسك با توجه به تغييرات محيط و شغل و فرآيند انجام كار را گويند.

6 ـ اقدامات كنترلي: سلسله مراحل اجرايي نظام مند براي حذف يا كاهش ريسك هاي موجود و بالقوه در يك فعاليت را گويند؛ اين مراحل شامل حذف، جايگزيني، كنترل هاي مهندسي، كنترل هاي مديريتي/اداري و استفاده از تجهيزات حفاظت فردي و گروهي مي باشد.

7 ـ رويداد: اتفاق ناشي از كار يا در جريان كار كه موجب آسيب شود و يا اينكه پتانسيل منجر شدن به آسيب را داشته باشد.

8 ـ حادثه: هر رويداد ناخواسته يا غيرقابل پيش بيني منجر به آسيب جاني يا خسارت مالي منجر به توقف فرآيند كار و يا تركيبي از اين موارد شود.

9 ـ شبه حادثه [پاورقي 5] : رويداد يا شرايط ناخواسته كه بدون آسيب يا خسارت جاني و مالي در كارگاه رخ مي دهد.

5 - Near miss

10 ـ خود اظهاري [پاورقي 6]: فرآيندي است كه كارفرما آگاهانه و داوطلبانه نسبت به اعلام و ارايه اطلاعات درخواستي اقدام مي كند.

6 - Self-expression

11 ـ مسئول ارزيابي ريسك: شخصي واجد شرايط است كه از سوي كارفرما براي انجام فعاليت هاي موضوع اين آيين نامه به اداره تعاون، كار و رفاه اجتماعي محل معرفي و براساس ضوابط مرتبط تعيين صلاحيت مي شود.

12 ـ برنامه مديريت ريسك: فرآيندي مدون شامل شناسايي، ارزيابي و كنترل مخاطرات موجود و بالقوه محيط كار به منظور ايجاد نقشه راه ارتقاي ايمني كارگاه است.

13 ـ شركت مشاور: شخص حقوقي است كه برابر ضوابط آيين نامه تاييد صلاحيت شركت هاي مشاور در زمينه حفاظت فني و خدمات ايمني كار تائيد صلاحيت گرديده و خدمات مشاوره اي در حوزه ارزيابي ايمني و مديريت ريسك به كارگاه هاي مشمول قانون كار ارائه مي دهد.

14 ـ سامانه: يك بستر الكترونيكي يكپارچه است كه براي ثبت، ارزيابي، پايش و گزارش دهي اجراي برنامه مديريت ريسك ايمني توسط وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي ذيل سامانه جامع روابط كار طراحي و راه اندازي مي شود.

مسئوليت كارفرما

كارفرما مكلف است، برنامه مديريت ريسك ايمني كارگاه را بر اساس نوع فعاليت، ساختار سازماني و مخاطرات شناسايي شده در محيط كار تدوين و اجرا نمايد؛ در تدوين اين برنامه بايد مفاد آيين نامه ها و دستورالعمل هاي مصوب شوراي عالي حفاظت فني لحاظ شود و به طور مستمر پايش و درصورت لزوم مورد بازنگري و به روزرساني قرار داده و فرم هاي خود اظهاري را تكميل و اطلاعات مرتبط را مستند نمايد.

در صورت فعاليت يك يا چند مقاطعه كار در يك كارگاه، ضمن الزام به رعايت مفاد اين آيين نامه توسط آن ها، كارفرما مسئوليت نهايي نظارت بر عملكرد مقاطعه كاران و حصول اطمينان از اجراي برنامه مديريت ريسك ايمني آن ها را بر عهده دارد.

كارفرما مكلف است برنامه مديريت ريسك ايمني و اقدامات كنترلي مرتبط را در شرايط زير مورد بازنگري و به روزرساني قرار دهند:

1 ـ به طور دوره اي و منظم، حداقل يك بار در سال حتي اگر هيچ تغيير يا حادثه اي رخ نداده باشد.

2 ـ بلافاصله پس از وقوع هرگونه حادثه منجر به آسيب انساني (جراحت، فوت) يا خسارت قابل توجه به اموال، يا هر شبه حادثه اي كه پتانسيل ايجاد پيامدهاي شديد را داشته باشد.

3 ـ پس از ايجاد هر گونه تغيير در قوانين و مقررات و استانداردهاي مرتبط، فرآيندهاي كاري، روش هاي انجام كار، مواد مصرفي، ماشين آلات و تجهيزات، چيدمان كارگاه، ساختار سازماني.

4 ـ در صورتي كه اقدامات كنترلي بعمل آمده، اثر بخش واقع نشده باشد.

5 ـ بنا به ابلاغ قانوني اداره تعاون، كار و رفاه اجتماعي محل.

كارفرما مكلف است نسبت به تخصيص و تأمين منابع لازم (مالي، انساني، تجهيزات، زيرساخت ها و زمان) براي اجراي برنامه مديريت ريسك ايمني اقدام لازم را بعمل آورد.

كارفرما مكلف است متناسب با برنامه مديريت ريسك ايمني و نوع مخاطرات شغلي و اقدامات كنترلي مربوطه آموزش هاي لازم را به كارگران خود ارائه نمايد و تجهيزات حفاظت فردي لازم را به كارگران تحويل دهد.

كارفرما بايد بستر لازم را براي مشاركت فعال كارگران و نمايندگان آن ها در فرآيند تدوين برنامه مديريت ريسك و اجراي برنامه مذكور فراهم نموده و بر آن نظارت نمايد.

كارفرما مكلف است اطمينان حاصل نمايد كه برنامه مديريت ريسك ايمني، تمامي مخاطرات موجود و بالقوه در محيط كار را كه كارگران و ساير افراد در معرض خطر در كارگاه در حين انجام فعاليت كاري با آن ها مواجه هستند را در بر مي گيرد.

كارفرما مكلف است برنامه مديريت ريسك ايمني را بر اساس راهنماي اين آيين نامه مبتني بر حداقل يكي از روش هاي استاندارد ملي، تدوين و به كليه كارگران و ساير افراد در معرض خطر در كارگاه ابلاغ نموده و اطلاعات مرتبط را در سامانه ثبت نمايند.

وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي ظرف مدت سه ماه نسبت به تدوين راهنماي مديريت ريسك و اطلاع رساني آن از طريق درگاه هاي ذيربط اقدام خواهد نمود.

در كارگاه هايي كه تعداد كارگران شاغل در آن ها كمتر از 25 نفر است، كارفرما بايد شخصاً يا با معرفي يكي از كارگران تحت پوشش خود به عنوان مسئول ارزيابي ريسك و يا از طريق بهره مندي از خدمات شركت هاي مشاور مجاز، نسبت به تدوين برنامه مديريت ريسك ايمني منطبق با راهنماي موضوع تبصره ماده (9) اين آيين نامه اقدام نمايد.

شرايط احراز صلاحيت مسئول ارزيابي ريسك ايمني موضوع اين ماده، طي سه ماه از طريق اداره كل بازرسي كار، با اخذ نظر نمايندگان تشكلات كارگري و كارفرمايي تدوين و به ادارات كل تعاون، كار و رفاه اجتماعي استان هاي كشور ابلاغ مي گردد.

در صورت وجود كميته حفاظت فني و بهداشت كار در اين كارگاه ها مطابق با آيين نامه مربوطه، امكان تدوين برنامه مديريت ريسك ايمني از سوي اين كميته ها ميسر است.

تدوين و به روزرساني برنامه مديريت ريسك ايمني در كارگاه هاي با 25 كارگر يا بيشتر از طريق كميته حفاظت فني و بهداشت كار و يا بهره مندي از خدمات شركت مشاور مجاز است؛ در هر شرايط مسئوليت نهايي همچنان بر عهده كارفرما است.

وظايف مسئول ارزيابي ريسك در كارگاه هاي داراي كميته حفاظت فني مي تواند از طريق مسئول حفاظت فني انجام شود.

كارفرما مكلف است نسبت به ثبت مستندات برنامه مديريت ريسك ايمني و اجراي آن اقدام نموده و مستندات مذكور را سه سال در محل كارگاه نگهداري و در زمان بازرسي از كارگاه به بازرس كار ارائه نمايد.

كارفرما در صورت هر گونه تغيير و به روز رساني مستندات برنامه مديريت ريسك ايمني كارگاه و اجراي آن، پس از رؤيت آن توسط بازرس كار ملزم به نگهداري مستندات قبلي نمي باشد.

كارفرما مكلف است در برنامه مديريت ريسك ايمني براي تمامي فعاليت هاي مخاطره آميز نسبت به صدور مجوز كار مطابق با آيين نامه هاي مرتبط مصوب شوراي عالي حفاظت فني اقدام نمايد.

اين آيين نامه مشتمل بر 2 فصل و 13 ماده و 5 تبصره به استناد مواد (85) و (86) قانون كار جمهوري اسلامي ايران در يكصد و نود و هشتمين جلسه شوراي عالي حفاظت فني در تاريخ 1404/09/18 تدوين و در تاريخ 1404/11/13 به تصويب وزير تعاون، كار و رفاه اجتماعي رسيده است.

وزير تعاون، كار و رفاه اجتماعي و رئيس شوراي عالي حفاظت فني ـ احمد ميدري