نظر مشورتي 7/1403/20 مورخ 1403/03/05 اداره كل حقوقي قوه قضائيه

استعلام : چنانچه محكوم‌به مندرج در اجراييه تسليم قطعات زمين با مساحت و موقعيت مشخص باشد و بر اساس مبايعه‌نامه اين ملك به عنوان ملك مسكوني به فروش رسيده باشد؛ اما در زمان اجراي حكم و حسب استعلام صورت گرفته از شهرداري مشخص شود پس از وقوع بيع و پيش از تسليم ملك، در نتيجه طرح تفصيلي شهرداري كاربري ملك به فضاي سبز تغيير يافته است، آيا محكوم‌له مي‌تواند با ادعاي تلف محكوم‌به و استناد به ماده 46 قانون اجراي احكام مدني مصوب 1356 تعيين بهاي روز ملك و وصول آن را از واحد اجراي احكام مدني درخواست كند؟ نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : در فرض سؤال كه محكوم‌به تحويل و تسليم چندين قطعه زمين با مساحت و موقعيت مشخص و كاربري مسكوني است؛ اما حين اجراي حكم مشخص شده است پس از وقوع بيع و پيش از اجراي حكم، در نتيجه طرح تفصيلي كاربري ملك از نوع فضاي سبز تعيين شده است؛ اولاً، مشخص نيست زمين موضوع حكم صرفاً در طرح‌هاي مصوب شهري به عنوان فضاي سبز تعريف شده است؛ بدون آنكه تملكي از سوي شهرداري صورت گرفته باشد و يا آنكه شهرداري وفق مقررات، ملك را تملك كرده و در فرض تملك، پرداخت يا عدم پرداخت بهاي آن مشخص نيست و از آنجا كه پرسش مطرح‌شده نشأت گرفته از ابهام در مقررات نيست؛ بلكه ناظر بر تطبيق حكم قانوني بر مصاديق خارجي است كه بايد با احراز امور موضوعي متعدد صورت پذيرد و با لحاظ آنكه رفع ابهام از حكم نيز بر عهده مرجع صادر‌كننده رأي است؛ لذا پاسخ‌گويي به پرسش به كيفيت مطرح‌شده از وظايف اين اداره كل خارج است. ثانياً، صرف‌نظر از ابهامات فوق، نظر به اينكه صرف تغيير كاربري ملك پس از وقوع عقد بيع و حين تسليم و اجراي حكم، به معني تلف عين محكوم‌به نيست و محكوم‌له داراي تمامي حقوق مالك قبلي ملك در مراجعه به شهرداري و دريافت بهاي ملك است، موضوع از شمول ماده 46 قانون اجراي احكام مدني مصوب 1356 خارج است؛ هم چنانكه هرگاه احراز شود به‌رغم فروش ملك به عنوان ملك داراي كاربري مسكوني، ملك مزبور در زمان فروش كاربري فضاي سبز داشته است، با رعايت قوانين و مقررات حاكم، براي خريدار حق فسخ عقد به لحاظ خيار عيب و يا دريافت ارش وجود دارد.