نظر مشورتي 7/1400/1478 مورخ 1401/03/25 اداره كل حقوقي قوه قضائيه در خصوص ثبت چك در سامانه صياد

استعلام : الف- در فرضي كه طبق توافق كتبي يا شفاهي طرفين، قرار بر تحويل چك بابت ايفاي تعهدات قراردادي با پرداخت دين و مانند آن بوده است و صادركننده چك بدون ثبت آن در سامانه صياد، چك را تنظيم و تحويل دارنده كرده است و دارنده با اين وصف كه چك در سامانه ثبت شده است آن را قبول مي‌نمايد؛ اعم از اين‌كه چك به روز يا وعده‌دار باشد، آيا دارنده مي‌تواند دعواي الزام صادركننده به ثبت چك در سامانه را طرح كند؟ ب- دارنده چك صيادي كه چك به نام وي در سامانه صياد ثبت شده است، با قصد انتقال و بدون ثبت انتقال در سامانه يادشده صرفاً با امضاء ظهر چك، آن را به شخص ثالثي انتقال مي‌دهد. آيا در اين فرض دعواي الزام دارنده به ثبت انتقال چك قابل طرح و استماع است؟ در صورت منفي بودن پاسخ، آيا دارنده مي‌تواند به استناد اين چك كه گواهي عدم پرداخت آن نيز به سبب عدم ثبت در سامانه صياد توسط بانك صادر نمي‌شود، عليه صادركننده و منتقل‌كننده طرح دعوا كند؟ نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : الف- در فرض سؤال كه طبق توافق، قرار بر تحويل چك بابت ايفاي تعهدات قراردادي يا پرداخت دين بوده و صادركننده چك بدون ثبت آن در سامانه صياد، چك را تنظيم و تحويل دارنده كرده است، دارنده نمي‌تواند دعواي الزام صادركننده به ثبت چك در سامانه صياد را اقامه كند؛ زيرا اولاً، مستفاد از تبصره اصلاحي ماده 21 مكرر (29/1/1400) قانون صدور چك، ثبت در سامانه صياد از شرايط صدور چك است و لذا اگر در زمان صدور چك، در اين سامانه ثبت نشده باشد، چك يادشده از شمول قانون صدور چك خارج است. ثانياً، برابر تبصره اصلاحي يادشده، قيد عبارت «صدور و پشت‌نويسي چك بدون درج در سامانه صياد فاقد اعتبار است» در متن چك الزامي است و دارنده‌اي كه به رغم قيد اين عبارت در چك و بدون رعايت اين ترتيبات چك را پذيرفته است، عملاً خود را از مزاياي قانوني محروم كرده است و لذا دعواي وي داير بر الزام صادركننده به ثبت چك در سامانه صياد مسموع نيست. ب- در فرض سؤال كه مشخصات دارنده چك در سامانه صياد ثبت شده است؛ اما وي صرفاً با امضاي در ظهر چك آن را به ثالث تسليم كرده است، با توجه به اين‌كه وفق تبصره اصلاحي ماده 21 مكرر يادشده، پشت‌نويسي چك نيز بدون درج در سامانه فاقد اعتبار بوده و از شمول قانون صدور چك خارج است، دعواي الزام به ثبت انتقال چك در سامانه صياد مسموع نيست. بديهي است روابط طرفين تابع عمومات قانون مدني است.