ضوابط دريافت پروانه اشتغال خدمات دستگاه‌هاي پرتودرماني

فهرست مطالب -عنوان شماره صفحه 1 - هدف 1 2 – دامنه كاربرد 1 3 - تعاريف 1 4 – مسئوليت اصلي 3 5 – مقررات كلي 3 6 – شرح وظايف 6 7 – اعتبار، اصلاح و تمديد پروانه 8 8 – بازرسي و اعمال مقررات 8 9 – مستندات مرتبط 9 10 - سوابق 9 11 – تاريخچه 10 -پيوست 1 – فرم درخواست پروانه اشتغال خدمات دستگاه هاي پرتودرماني 11 -پيوست 2 – صورتجلسه انجام خدمات دستگاه هاي پرتودرماني 15

هدف هدف اين مدرك، ارائه الزاماتي است كه براساس ماده ۴ قانون حفاظت در برابر اشعه مصوب ۱۳۶۸ مجلس شوراي اسلامي، آيين نامه اجرائي آن مصوب ۱۳۶۹ هيئت وزيران و اصلاحيه هاي مورخ 1386/07/15 و 1396/11/01 آن و "مقررات پايه حفاظت در برابر پرتوهاي يون ساز و ايمني منابع پرتو" به منظور دريافت پروانه اشتغال خدمات دستگاه هاي پرتودرماني تدوين شده است.

دامنه كاربرد اين مدرك براي مراكزي كه تقاضاي ارائه خدمات نصب، تعمير و نگهداري دستگاه هاي پرتودرماني و ملحقات آن (نظير EPID و CBCT)، و بارگذاري و تعويض چشمه/چشمه هاي دستگاه هاي پرتودرماني هستند، به كار مي رود. خدمات كنترل كيفي دستگاه هاي پرتودرماني مشمول مقررات اين مدرك نمي گردد.

تعاريف

۱ - آزمون هاي پذيرش: مجموعه آزمون هايي كه پس از نصب كليه تجهيزات دستگاه پرتودرماني بر اساس راهنماي كارخانه سازنده به منظور اطمينان از آماده بودن دستگاه براي راه اندازي انجام مي شود. اين آزمون ها شامل آزمون هاي ايمني پرتوي، مكانيكي و اندازه گيري هاي دزيمتري دستگاه پرتودرماني است.

۲ - آزمون هاي پس از ارتقاء: مجموعه آزمون هاي پذيرش و آزمون هاي لازم كه به منظور اطمينان از استفاده ايمن و عملكرد صحيح دستگاه پرتودرماني در افزايش كيفيت درمان بيماران پس از اتمام فرآيند ارتقاء بر روي دستگاه پرتودرماني انجام مي پذيرد.

۳ - آزمون هاي پس از تعمير: مجموعه آزمون هاي لازم كه به منظور اطمينان از استفاده ايمن و عملكرد صحيح دستگاه پرتودرماني پس از هرگونه تعمير و تعويض قطعات موثر بر پرتودهي در دستگاه هاي پرتودرماني انجام مي پذيرد.

۴ - آزمون هاي دوره اي: مجموعه آزمون هايي كه به منظور حفظ و نگهداري دستگاه پرتودرماني در دوره هاي زماني معين انجام مي پذيرد تا از صحت عملكرد دستگاه و تجهيزات جانبي آن اطمينان حاصل شود.

۵ - ارتقاء: هرگونه تغييرات سخت افزاري و نرم افزاري مورد تأييد كارخانه سازنده مانند تغيير يا افزايش انرژي هاي دستگاه پرتودرماني كه به منظور افزايش قابليت ‎هاي دستگاه جهت درمان بيماران، صورت مي پذيرد.

۶ - آيين نامه: در اين مدرك، منظور آيين نامه اجرايي قانون حفاظت در برابر اشعه است.

۷ - پرتوكار به شخص حقيقي اطلاق مي شود كه حسب وظيفه با منابع مولد پرتو به طور مستمر و فيزيكي در ارتباط باشد.

۸ - پرتوگيري شغلي: پرتوگيري كاركنان به هنگام كار به جز مواردي كه به موجب "مقررات پايه حفاظت در برابر پرتوهاي يون ساز و ايمني منابع پرتو"، خارج از شمول يا مستثني باشند.

۹ - پروانه اشتغال: يك سند رسمي است كه توسط واحد قانوني براساس مندرجات فصل دوم قانون در رابطه با مفاد ماده ۳ آن، درصورت رعايت كليه مقررات قانون و آيين نامه اجرايي آن و استانداردها، ضوابط و دستورالعمل هاي حفاظت در برابر اشعه غير از مواردي كه به موجب "مقررات پايه حفاظت در برابر پرتوهاي يون ساز و ايمني منابع" مستثني شده است، براي مدت مشخص بر اساس ضوابط واحد قانوني صادر مي شود.

۱۰ - پروانه اشتغال خدمات: پروانه اشتغالي است كه براي ارائه خدمات دستگاه هاي پرتودرماني توسط واحد قانوني صادر مي شود.

۱۱ - خدمات دستگاه هاي پرتودرماني: در اين مدرك به هر گونه خدمات در زمينه نصب، ارتقاء، تعمير و نگهداري دستگاه هاي پرتودرماني و ملحقات آن (نظير EPID و CBCT)، و بارگذاري و تعويض چشمه/چشمه هاي دستگاه هاي پرتودرماني بر مبناي "ارزيابي ايمني" با رعايت مقررات و شرايط ويژه واحد قانوني، اطلاق مي شود.

۱۲ - دارنده پروانه اشتغال: شخصي است كه پروانه را از واحد قانوني بر اساس مفاد فصل دوم قانون جهت اقدامات لازم مندرج در آن دريافت مي دارد.

۱۳ - دستگاه پرتودرماني: دستگاه مولد پرتو يا دستگاه حاوي چشمه پرتوزا كه در امر پرتودرماني مورد استفاده قرار مي گيرد.

۱۴ - شخص مسئول: شخص حقيقي است كه برابر الزامات اين مدرك، واجد صلاحيت علمي و فني و شرايط لازم براي تصدي و نظارت بر كليه امور مربوط به كار با اشعه در محدوده پروانه مربوطه باشد.

۱۵ - تكنسين فني: به پرتوكاري اطلاق مي شود كه براساس اين ضوابط، واجد صلاحيت علمي و فني و شرايط لازم براي ارائه خدمات دستگاه هاي پرتودرماني به مركز بهره بردار است.

۱۶ - قانون: در اين مدرك به "قانون حفاظت در برابر اشعه" اطلاق مي شود.

۱۷ - متقاضي: بالاترين مقام شركت/مركز كه جهت انجام فعاليت هاي مندرج در دامنه كاربرد اين مدرك، تقاضاي دريافت پروانه اشتغال خدمات دستگاه هاي پرتودرماني از واحد قانوني را داشته باشد.

۱۸ - مسئول فيزيك بهداشت: شخص حقيقي است كه برابر الزامات اين مدرك، واجد صلاحيت علمي و فني و شرايط لازم براي تصدي مسئوليت حفاظت در برابر اشعه در محدوده پروانه مربوطه باشد.

۱۹ - مهندس دستگاه: شخصي حقيقي است كه براساس اين ضوابط، واجد صلاحيت علمي و فني و شرايط لازم براي تصدي مسئوليت تعمير و نگهداري دستگاه هاي پرتودرماني در مركز بهره بردار است.

۲۰ - واحد قانوني: براساس قانون حفاظت در برابر اشعه، واحد قانوني موظف به نظارت برحسن اجراي مقررات ، آيين نامه ها و استانداردهاي مربوطه مي باشد. اين مسئوليت ها از طرف سازمان انرژي اتمي ايران ، به عنوان واحد قانوني ، به مركز نظام ايمني هسته اي كشور تفويض شده است .

مسئوليت اصلي مسئوليت صحت كليه مدارك ارائه شده برعهده متقاضي دريافت پروانه و درصورت اخذ پروانه، مسئوليت اجراي مفاد اين مدرك به عهده دارنده پروانه است.

مقررات كلي

۱ - متقاضي بايد درخواست كتبي خود را به واحد قانوني ارائه كند.

۲ - متقاضي بايد "فرم درخواست پروانه اشتغال خدمات دستگاه هاي پرتودرماني" (پيوست ۱) را تكميل و به همراه مدارك و اطلاعات خواسته شده به واحد قانوني ارسال نمايد.

۳ - متقاضي بايد تأييديه اداره كل امور تجهيزات و ملزومات پزشكي در حوزه خدمات به دستگاه هاي پرتودرماني مورد درخواست خود را اخذ نمايد.

۴ - متقاضي بايد نمايندگي مجاز خدمات از كارخانه سازنده دستگاه را اخذ نمايد.

۵ - متقاضي بايد يك نفر را با شرايط زير به عنوان شخص مسئول معرفي نمايد: الف) - داراي مدرك تحصيلي حداقل كارشناسي در يكي از رشته هاي علمي و فني نظير فيزيك، مهندسي برق، مهندسي هسته اي، مهندسي پزشكي و مهندسي مكاترونيك؛ ب) - داراي گواهي نامه دوره هاي تخصصي خدمات دستگاه هاي پرتودرماني از كارخانه سازنده دستگاه؛ ج) - داراي گواهي نامه دوره مقدماتي حفاظت در برابر اشعه ويژه افراد با مدرك تحصيلي غيرمرتبط با پرتو؛ د) - داراي گواهي نامه دوره پيشرفته حفاظت در برابر اشعه ويژه مراكز پزشكي.

۶ - متقاضي بايد يك نفر را با شرايط زير به عنوان مسئول فيزيك بهداشت معرفي نمايد:

داراي مدرك حداقل كارشناسي در يكي از رشته هاي علمي يا فني مرتبط با پرتو؛

داراي گواهي نامه دوره پيشرفته حفاظت در برابر اشعه ويژه مراكز پزشكي.

۷ - متقاضي مي تواند درصورت دارا بودن شرايط، يك نفر را به طور هم زمان به عنوان شخص مسئول و مسئول فيزيك بهداشت معرفي نمايد.

۸ - شخص مسئول و مسئول فيزيك بهداشت هم زمان نمي توانند مسئوليت بيش از يك مركز را برعهده بگيرند.

۹ - شخص مسئول و مسئول فيزيك بهداشت بايد با آگاهي از قانون، آيين نامه و "مقررات پايه حفاظت در برابر پرتوهاي يون ساز و ايمني منابع" و الزامات اين مدرك، مسئوليت محوله را با تكميل فرم تعهدنامه پيوست ۱ به طور كتبي بپذيرند.

۱۰ - شخص مسئول و مسئول فيزيك بهداشت بايد دو ماه قبل از كناره گيري از سمت خود، مراتب را به طور كتبي به دارنده پروانه و همچنين واحد قانوني اعلام نمايند. دارنده پروانه بايد در اين مدت نسبت به معرفي افراد واجد شرايط جايگزين و اصلاح پروانه اقدام نمايد. شخص مسئول و مسئول فيزيك بهداشت تا زمان احراز صلاحيت افراد جديد توسط واحد قانوني و حداكثر تا دو ماه بعد از اعلام كناره گيري مسئوليت پروانه را برعهده خواهند داشت.

۱۱ - متقاضي بايد افرادي را به عنوان پرتوكاران جهت تصدي شغل تكنسين فني با شرايط زير معرفي نمايد:

داراي مدرك تحصيلي حداقل كارداني در يكي از رشته هاي علمي و فني نظير فيزيك، مهندسي برق، مهندسي هسته اي، مهندسي پزشكي و مهندسي مكاترونيك؛

داراي گواهي نامه دوره هاي تخصصي خدمات دستگاه هاي پرتودرماني با شرايط زير: - حداقل يكي از افراد معرفي شده بايد داراي گواهي نامه صادره از سوي كارخانه سازنده باشد و ساير افراد معرفي شده مي توانند داراي گواهي نامه صادره از سوي يكي از مراكز داراي پروانه اشتغال خدمات دستگاه هاي پرتودرماني باشند، - گواهي نامه دوره هاي تخصصي مربوطه بايد به همراه برنامه جامع آموزشي مورد تأييد شركت كارخانه سازنده دستگاه به تفكيك مدل هاي مختلف و شامل مفاد آموزشي و ساعات آموزش باشد؛

داراي گواهي نامه دوره مقدماتي حفاظت در برابر اشعه ويژه افراد با مدرك تحصيلي غيرمرتبط با پرتو.

۱۲ - متقاضي بايد متناسب با تعداد دستگاه هاي تحت پوشش خدمات تعداد مناسب تكنسين فني معرفي نمايد، به نحوي كه ارائه خدمت به مراكز دچار وقفه توجيه ناپذير نشود.

۱۳ - دارنده پروانه اشتغال خدمات دستگاه هاي پرتودرماني بايد شرح وظايف و اختيارات لازم در رابطه با وظايف قانوني شخص مسئول، مسئول فيزيك بهداشت و تكنسين هاي فني مندرج در اين ضوابط را به طور كتبي به ايشان ابلاغ كند.

۱۴ - متقاضي بايد ليست اشتراك خدمات دزيمتري فردي قرائت غيرمستقيم متناسب با نوع و انرژي پرتو و گواهي سلامت بدو استخدام/دوره اي افراد معرفي شده را به واحد قانوني ارائه دهد.

۱۵ - متقاضي بايد حداقل يك عدد دزيمتر محيطي مناسب و متناسب با نوع و انرژي پرتو را تهيه و مستندات در اختيارگيري آن را به واحد قانوني ارائه نمايد.

۱۶ - متقاضي ارائه خدمات به دستگاه هاي حاوي چشمه پرتوزا بايد براي هر يك از افراد معرفي شده به عنوان تكنسين فني يك عدد دزيمتر فردي قرائت مستقيم مناسب و متناسب با نوع و انرژي پرتو را تهيه و مستندات در اختيارگيري آن را به همراه گواهي كاليبراسيون آن، به واحد قانوني ارائه نمايد.

۱۷ - متقاضي ارائه خدمات به دستگاه هاي حاوي چشمه پرتوزا بايد تجهيزات شرايط اضطراري (نظير كانتينر، انبر، قيچي و كيسه ساچمه سربي) مناسب را تهيه و مستندات در اختيارگيري آن را به واحد قانوني ارائه نمايد.

۱۸ - متقاضي ارائه خدمات به دستگاه هاي حاوي چشمه پرتوزا بايد دستورالعمل هاي بارگذاري و حمل و نقل ايمن چشمه هاي پرتوزا را به واحد قانوني ارائه دهد.

۱۹ - متقاضي بايد دستورالعمل نحوه نصب و راه اندازي دستگاه براساس استانداردهاي كارخانه سازنده را به واحد قانوني ارائه دهد.

۲۰ - متقاضي بايد دستورالعمل هاي داخلي در زمينه حفاظت در برابر اشعه (حداقل شامل موارد زير) را به واحد قانوني ارائه دهد:

دستورالعمل "مونيتورينگ فردي"، اين برنامه بايد حداقل شامل موارد زير باشد: - نوع دزيمترهاي فردي در نظر گرفته شده براي پرتوكاران؛ - جزئيات نحوه استفاده از دزيمتر فردي نظير زمان استفاده، محل نصب بر روي بدن، نحوه نگهداري و بازه زماني تعويض (ويژه دزيمترهاي قرائت غيرمستقيم) يا كاليبراسيون (ويژه دزيمترهاي قرائت مستقيم)؛ - تعيين آستانه بررسي در پرتوگيري پرتوكاران؛ - اقدامات لازم در صورت تجاوز پرتوگيري كاركنان از آستانه بررسي.

دستورالعمل "مونيتورينگ محل كار"، اين برنامه بايد حداقل شامل موارد زير باشد: - ثبت مشخصات دزيمتر محيطي در نظر گرفته شده نظير نام، مدل و محدوده اندازه گيري؛ - جزئيات نحوه استفاده از دزيمتر محيطي نظير زمان و مكان استفاده، دوره كاليبراسيون و چگونگي كاركرد دستگاه؛ - معرفي نواحي كنترل شده و تحت نظارت و معيارهاي مرزبندي نواحي مذكور؛ - تعيين آستانه اقدام براي نقاط حائز اهميت؛ - دوره هاي زماني قرائت و نحوه ثبت؛ - اقدامات لازم در صورت تجاوز آهنگ دز از آستانه اقدام.

دستورالعمل "شرايط اضطراري"، اين برنامه بايد حداقل شامل موارد زير باشد: - ارزيابي حوادث و مخاطرات احتمالي؛ - روش مقابله با حوادث مختلف؛ - نحوه اطمينان از مديريت پيامدهاي حادثه؛ - نحوه اطلاع رساني به واحد قانوني و ارگان هاي ذيربط؛ - اقدامات لازم جهت انجام پس از پايان مقابله؛ - نحوه ثبت گزارش حادثه؛ - برنامه برگزاري مانورهاي دوره اي آمادگي.

۲۱ - متقاضي بايد دستورالعمل انجام آزمون هاي پذيرش/پس از تعمير/دوره اي را براساس پيشنهادات كارخانه سازنده به واحد قانوني ارائه دهد.

۲۲ - متقاضي بايد فهرست خطاها و اشكالات فني كه در هنگام كار دستگاه پرتودرماني پيش مي آيد را در ۳ سطح زير به واحد قانوني ارائه كند:

قابل برطرف شدن توسط مركز پرتودرماني دارنده دستگاه؛

قابل برطرف شدن توسط شركت/مركز خدمات دهنده؛

قابل برطرف شدن توسط كارخانه سازنده دستگاه.

۲۳ - درصورت مطابقت كامل اطلاعات و مدارك داده شده با الزامات اين مدرك، پروانه اشتغال خدمات دستگاه هاي پرتودرماني به نام متقاضي پروانه، شخص مسئول و مسئول فيزيك بهداشت صادر مي شود. تبصره: پروانه اشتغال خدمات دستگاه هاي پرتودرماني با توجه به نوع و مدل دستگاه پرتودرماني و كارخانه سازنده آن صادر مي شود.

۲۴ - دارنده پروانه اشتغال خدمات دستگاه هاي پرتودرماني براساس اين پروانه مجاز به واردات دستگاه هاي پرتودرماني نيستند.

۲۵ - دارنده پروانه اشتغال خدمات دستگاه هاي پرتودرماني مجاز به ارائه خدمات نصب و راه اندازي دستگاه پرتودرماني به مراكز داراي مجوز واگذاري/نصب دستگاه مورد تقاضا و مطابق با نقشه تأييد شده از سوي واحد قانوني است. همچنين مجاز به ارائه خدمات تعمير و نگهداري به دستگاه هاي پرتودرماني مورد درخواست و مندرج در فهرست منابع پرتو تأييد مجوز كار با اشعه معتبر مركز است.

۲۶ - دارنده پروانه اشتغال خدمات دستگاه هاي پرتودرماني بايد پس از نصب/تعمير/ارتقاء دستگاه پرتودرماني، آزمون هاي پذيرش (توصيه شده توسط كارخانه سازنده دستگاه) و آزمون هاي پس از تعمير/ارتقاء انجام شده و نتايج آن را پس از تأييد مركز گيرنده خدمات به همراه فرم تكميل شده پيوست ۲ در سه نسخه (براي مركز ارائه دهنده خدمات، مركز گيرنده خدمات و واحد قانوني) تهيه و حداكثر ظرف مدت يك ماه، نسخه واحد قانوني را ارسال كند.

۲۷ - دارنده پروانه اشتغال خدمات دستگاه هاي پرتودرماني قبل از ارتقاء هر دستگاه پرتودرماني بايد با ارائه مدارك زير نسبت به دريافت تأييديه از واحد قانوني اقدام نمايد: - درخواست كتبي مبني بر اخذ تأييديه به منظور ارائه خدمات ارتقاء به دستگاه پرتودرماني؛ - اعلام مشخصات و وضعيت فني دستگاه و مركز دارنده دستگاه به همراه مشخص نمودن ارتقاء مورد درخواست؛ - تأييديه كارخانه سازنده مبني بر امكان انجام ارتقاء مورد درخواست؛ - دستورالعمل نحوه راه اندازي دستگاه براساس پيشنهادات كارخانه سازنده؛ - دستورالعمل هاي كنترل كيفي شامل آزمون هاي پس از ارتقاء براساس پيشنهادات كارخانه سازنده.

شرح وظايف

۱ - دارنده پروانه اشتغال خدمات دستگاه هاي پرتودرماني دارنده پروانه اشتغال خدمات دستگاه هاي پرتودرماني بايد الزامات زير را رعايت و اجرا كند.

۱ – ۱ - با آگاهي از قانون، آيين نامه، مقررات پايه حفاظت در برابر پرتوهاي يون ساز و ايمني منابع پرتو و الزامات اين مدرك، مسئوليت محوله را براساس تعهدنامه پيوست شماره ۱، به طور كتبي بپذيرد.

۱ – ۲ - اطمينان حاصل كند كه كاركنان وي هيچ گونه پرتودهي بر روي انسان و حيوانات انجام نمي دهند.

۱ – ۳ - امكانات و شرايط آموزش متناسب با بند ۵ - ۲۱ (الف) اين مدرك براي حداقل يك شخص معرفي شده توسط مركز پرتودرماني (به عنوان مهندس دستگاه) را فراهم و مدارك و مستندات آموزشي مربوطه را به مركز دريافت كننده آموزش ارائه كند.

۱ – ۴ - اطمينان حاصل كند كه برنامه زماني و نحوه ارائه خدمات به دستگاه هاي تحت پوشش خود به گونه اي باشد كه در روند درمان بيماران خللي ايجاد نشود.

۱ – ۵ - اطمينان حاصل كند كه معاينات و آزمايشات پزشكي پرتوكاران براساس آخرين بازنگري "دستورالعمل معاينه باليني و آزمايش هاي پزشكي كاركنان در مراكز كار با پرتوهاي يون ساز و تأسيسات هسته اي" واحد قانوني انجام مي پذيرد.

۱ – ۶ - امكانات و تجهيزات مناسب و كافي براي حفاظت و ايمني پرتوكاران را تهيه كند.

۱ – ۷ - اطمينان حاصل كند كه تجهيزات لازم جهت انجام آزمون هاي پذيرش، پس از تعمير و ارتقاء در اختيار مركز گيرنده خدمات است.

۲ - شخص مسئول شخص مسئول بايد الزامات زير را رعايت و اجرا كند.

۲ – ۱ - با آگاهي از قانون، آيين نامه، مقررات پايه حفاظت در برابر پرتوهاي يون ساز و ايمني منابع پرتو و الزامات اين مدرك، مسئوليت محوله را براساس تعهدنامه پيوست شماره ۱، به طور كتبي بپذيرد.

۲ – ۲ - اطمينان حاصل كند ارائه خدمات دستگاه هاي پرتودرماني با نظارت و هماهنگي مسئول فيزيك بهداشت انجام مي پذيرد.

۲ – ۳ - اطمينان حاصل كند قطعات مطابق با استاندارد كارخانه سازنده نصب مي شوند.

۲ – ۴ - اطمينان حاصل كند دستگاه هاي پرتودرماني براساس نقشه هاي ساختماني مورد تأييد واحد قانوني نصب مي شوند.

۳ - مسئول فيزيك بهداشت مسئول فيزيك بهداشت بايد الزامات زير را رعايت و اجرا كند.

۳ – ۱ - با آگاهي از قانون، آيين نامه، مقررات پايه حفاظت در برابر پرتوهاي يون ساز و ايمني منابع پرتو و الزامات اين مدرك، مسئوليت محوله را براساس تعهدنامه پيوست شماره ۱، به طور كتبي بپذيرد.

۳ – ۲ - اطمينان حاصل كند كه پرتوگيري شغلي پرتوكاران از حدود مندرج در "مقررات پايه حفاظت در برابر پرتوهاي يون ساز و ايمني منابع پرتو" تجاوز نمي كند.

۳ – ۳ - اطمينان حاصل كند افراد زير ۱۸ سال به كار با اشعه گمارده نمي شوند و اگر افراد بين ۱۶ الي ۱۸ سال در دوره هاي آموزشي حضور دارند پرتوگيري آن ها از حدود مربوطه مندرج در "مقررات پايه حفاظت در برابر پرتوهاي يون ساز و ايمني منابع پرتو" تجاوز نمي كند.

۳ – ۴ - دستورالعمل هاي داخلي در زمينه حفاظت در برابر اشعه شامل مونيتورينگ فردي، مونيتورينگ محل كار، شرايط اضطراري (اورژانس) و روش هاي اجرايي حفاظت و ايمني را تهيه و در صورت نياز بازبيني و اصلاح نمايد و در اختيار پرتوكاران قرار دهد.

۳ – ۵ - پرتوگيري بيش از آستانه بررسي را ثبت و اقدامات لازم را انجام و به منظور جلوگيري از تكرار آن برنامه ريزي كند.

۳ – ۶ - به صورت دوره اي نسبت به ارسال تجهيزات دزيمتري به شركت هاي داراي پروانه معتبر جهت كاليبراسيون اقدام نمايد و همواره از صحت عملكرد دُزيمترهاي محيطي/فردي قرائت مستقيم و كاليبراسيون آن ها اطمينان داشته باشد.

۳ – ۷ - سوانح پرتوي احتمالي در رابطه با ارائه خدمات به دستگاه هاي پرتودرماني حوزه فعاليت خود را پيش بيني كند و دستورالعمل ها و تجهيزات مورد نياز براي پيشگيري از بروز اين سوانح و كاهش عواقب آن ها را در اختيار كاركنان قرار دهد.

۳ – ۸ - اطمينان حاصل كند نواحي كار با اشعه در هنگام ارائه خدمات دستگاه هاي پرتودرماني تعيين و مرزبندي مي¬شود.

۳ – ۹ - امكانات و تجهيزات مناسب و كافي براي حفاظت و ايمني پرتوكاران را به همراه دستورالعمل استفاده صحيح از آن ها در اختيار پرتوكاران قرار دهد.

۳ – ۱۰ - اقدامات لازم براي اجراي برنامه آزمايش ها و معاينات پزشكي پرتوكاران را براساس آخرين بازنگري "دستورالعمل معاينه باليني و آزمايش هاي پزشكي كاركنان در مراكز كار با پرتوهاي يون ساز و تأسيسات هسته اي" واحد قانوني انجام دهد.

۳ – ۱۱ - براي آموزش پرتوكاران و يا بازآموزي آن ها در زمينه حفاظت در برابر اشعه، برنامه ريزي هاي لازم را انجام دهد.

۳ – ۱۲ - سيستم بايگاني مدوني براي ثبت سوابق پرتوگيري ها، آزمايش ها و معاينات پزشكي (فرم گواهي سلامت پرتوكاران)، شرح وظايف، مدارك تحصيلي، تخصصي و دوره هاي حفاظت در برابر اشعه پرتوكاران، نتايج مونيتورينگ محل كار، نتايج دزيمتري دستگاه شتابدهنده خطي، حوادث و سوانح پرتوي و صورتجلسه انجام خدمات دستگاه هاي پرتودرماني (پيوست ۲) را در پرونده هايي مجزا ايجاد كند.

۴ - تكنسين فني (پرتوكار) تكنيسين فني (پرتوكار) بايد الزامات زير را رعايت و اجرا كند.

۴ – ۱ - از قانون، آيين نامه، مقررات پايه حفاظت در برابر پرتوهاي يون ساز و ايمني منابع پرتو، الزامات اين مدرك، دستورالعمل ها، اطلاعيه ها و توصيه هاي حفاظت در برابر اشعه در رابطه با معيارهاي حفاظت و ايمني پرتوها مطلع بوده و آن ها را به كار گيرد.

۴ – ۲ - به موقع و صحيح از تجهيزات مونيتورينگ فردي و محيطي طبق دستورالعمل هاي مربوطه استفاده كند.

۴ – ۳ - مسئوليت نگهداري و استفاده صحيح از دزيمتر فردي خود را برعهده گيرد و درصورت بروز هرگونه نقص و عملكرد غيرصحيح و يا نزديك بودن تاريخ انقضاء دوره كاليبراسيون دزيمترهاي قرائت مستقيم، مراتب را به مسئول فيزيك بهداشت گزارش كند تا نسبت به تعويض، تعمير و يا كاليبراسيون آن ها اقدام شود. ۶ – ۴ – ۴ - با مسئولين جهت انجام آزمايش هاي دوره اي پزشكي همكاري كند.

۴ – ۵ - هرگونه اطلاعات مؤثر در بهبود وضعيت حفاظت و ايمني را به مسئولين ذي ربط اطلاع دهد.

۴ – ۶ - موارد مغاير با ضوابط و دستورالعمل هاي حفاظتي در رابطه با شرايط محل كار، روش كار و يا وضعيت افراد را به مسئولين ذي ربط اطلاع دهد.

۴ – ۷ - از انجام اعمال خودسرانه كه باعث افزايش پرتوگيري يا افزايش احتمال پرتوگيري خود يا ديگران شود، خودداري كند.

۴ – ۸ - تكنسين فني خانم بايد بلافاصله پس از مطلع شدن از بارداري، مراتب را جهت بررسي و درصورت لزوم تغيير شرايط كار، به مسئول فيزيك بهداشت گزارش دهد.

اعتبار، اصلاح و تمديد پروانه

۱ - اعتبار پروانه اشتغال پنج سال از تاريخ صدور آن است.

۲ - دارنده پروانه اشتغال بايد حداقل ۲ ماه قبل از تاريخ خاتمه اعتبار پروانه، نسبت به تمديد اعتبار آن اقدام نمايد. براي اين منظور بايد برحسب مورد "فرم درخواست پروانه اشتغال خدمات دستگاه هاي پرتودرماني" (پيوست ۱) را تكميل و به همراه مدارك مربوطه و درخواست كتبي به واحد قانوني ارائه نمايد. اعتبار پروانه هاي تمديد شده، پنج سال از تاريخ انقضاي پروانه قبلي مي باشد.

۳ - دارنده پروانه اشتغال بايد قبل از انجام هرگونه تغييرات در اطلاعات و مداركي كه به موجب آن پروانه را دريافت كرده است، مراتب را جهت تغيير و يا اصلاح پروانه به واحد قانوني اعلام نمايد. دارنده پروانه قبل از اصلاح پروانه مجاز به انجام فعاليت مورد نظر نمي باشد.

۴ - دارنده پروانه اشتغال جهت اصلاح پروانه بايد برحسب مورد كليه تغييرات مورد نظر خود را در "فرم درخواست پروانه اشتغال خدمات دستگاه هاي پرتودرماني" درج و همراه با كليه مدارك مربوطه جهت بررسي به واحد قانوني ارسال نمايند.

۵ - دارنده پروانه اشتغال خدمات دستگاه هاي پرتودرماني موظف است دو ماه قبل از خاتمه فعاليت پرتوي، مراتب را به طور كتبي به واحد قانوني اعلام كند.

بازرسي و اعمال مقررات

۱ - براساس ماده ۱۶ قانون، دارنده پروانه، شخص مسئول و مسئول فيزيك بهداشت مكلفند در حوزه فعاليت شغلي خود تسهيلات و همكاري لازم را براي اعمال نظارت و بازرسي واحد قانوني فراهم كنند و اطلاعات و مدارك مورد نياز را دراختيار بازرسان واحد قانوني قرار دهند.

۲ - براساس ماده ۱۷ قانون، درصورت وقوف بر وجود اشكالات يا تخلفاتي در كار با اشعه نظير نصب، راه اندازي، تعويض قطعات، ارتقاء و نقض هر يك از وظايف ياد شده در اين مدرك و يا شرايط مندرج در پروانه اشتغال مربوطه، واحد قانوني پس از ابلاغ كتبي مدت دار و در صورت عدم رعايت توصيه ها، نسبت به توقف و يا تعطيل فعاليت ويا لغو پروانه مربوطه اقدام مي نمايد و درصورت لزوم و برحسب مورد موضوع به مراجع قانوني ارجاع مي گردد.

مستندات مرتبط

قانون حفاظت در برابر اشعه مصوب ۱۳۶۸ مجلس شوراي اسلامي.

آيين نامه اجرايي قانون حفاظت در برابر اشعه مصوب ۱۳۶۹ هيئت وزيران، و اصلاحيه هاي مورخ 1386/07/15 و 1396/11/01 آن.

"مقررات پايه حفاظت در برابر پرتوهاي يون ساز و ايمني منابع پرتو"، مركز نظام ايمني هسته اي كشور، اداره كل حفاظت در برابر اشعه.

"ضوابط دريافت مجوز كار با اشعه در مراكز پرتودرماني"، مركز نظام ايمني هسته اي كشور، اداره كل حفاظت در برابر اشعه.

"قواعد كار با پرتو در مراكز پرتودرماني"، مركز نظام ايمني هسته اي كشور، اداره كل حفاظت در برابر اشعه.

سوابق موردي ندارد.

تاريخچه رديف تغيير از ويرايش به ويرايش شرح تغييرات (صفحه /پاراگراف /تغيير) تاريخ اجرا

پيوست ۱

فرم درخواست پروانه اشتغال خدمات دستگاه هاي پرتودرماني ۱ - تاريخ درخواست: شماره ۲ - نوع درخواست پروانه: درخواست جديد درخواست تغيير يا اصلاح پروانه اشتغال قبلي درخواست تمديد پروانه اشتغال قبلي شماره پروانه اشتغال: شماره پروانه اشتغال: در صورت دارا بودن هرگونه سابقه در ارتباط با اين درخواست، لطفاً شماره و تاريخ آخرين نامه يا مجوز خود را در اين قسمت بنويسيد: شماره: تاريخ: موضوع: ۳ - مشخصات متقاضي/مركز: نام مركز: شماره كد مركز (پرتوكاري): آدرس مركز: تلفن ثابت: تلفن همراه: فاكس: نام و نام خانوادگي متقاضي دريافت پروانه اشتغال: كد ملي: ۴ - مشخصات شخص مسئول: نام و نام خانوادگي: آخرين مدرك تحصيلي: رشته تخصصي: سابقه كار مؤثر: كد ملي: دوره هاي حفاظت در برابر اشعه: دوره هاي تخصصي: تلفن همراه: آدرس: ۵ - مشخصات مسئول فيزيك بهداشت: نام و نام خانوادگي: آخرين مدرك تحصيلي: رشته تخصصي: سابقه كار موثر: كد ملي: دوره هاي حفاظت در برابر اشعه: دوره هاي تخصصي: تلفن همراه: آدرس: امضاي مسئول فيزيك بهداشت: امضاي شخص مسئول: مهر و امضاي متقاضي پروانه: ۶ - مشخصات تكنسين فني: رديف نام و نام خانوادگي كد ملي مدرك و رشته تحصيلي دوره هاي آموزشي سابقه كار مؤثر شماره دُزيمتر فردي (فيلم بج/TLD) حفاظت در برابر اشعه خدمات دستگاه ها مقدماتي پيشرفته ۷ - مشخصات دستگاه هاي دزيمتر محيطي و قرائت مستقيم: نام دستگاه شركت سازنده مدل دستگاه سريال دستگاه تاريخ كاليبراسيون تعداد دزيمتر محيطي دزيمتر قرائت مستقيم ديجيتال ۸ - فهرست دستگاه هاي پرتودرماني كه نسبت به خدمات آن ها اقدام مي گردد: نوع دستگاه[پاورقي 1 ] كارخانه سازنده مدل دستگاه ملحقات [پاورقي 2]

1 – ۱ - نوع دستگاه از قبيل LINAC، Brachytherapy Machine، IORT، Gammaknife و Tomotherapy است.

2 - ۲ - ملحقات دستگاه از قبيل MLC، EPID و CBCTاست. امضاي مسئول فيزيك بهداشت: تاريخ: امضاي شخص مسئول: تاريخ: مهر و امضاي متقاضي پروانه: تاريخ: نام، نام خانوادگي، مهر و امضاي مسئولين داراي حق امضاي اسناد تعهدآور (درصورت متفاوت بودن از متقاضي پروانه)

تعهد نامه اينجانبان ............................. به عنوان دارنده پروانه، ........................................ به عنوان شخص مسئول و ................................. به عنوان مسئول فيزيك بهداشتِ مركز ......................................... با آگاهي كامل، كليه مسئوليت هاي قانوني را درخصوص خدمات دستگاه هاي پرتودرماني موضوع پروانه مورد درخواست را پذيرفته و متعهد مي گرديم مقررات زير را كاملاً رعايت نماييم و در صورت تخلف و عدم رعايت مقررات، مسئوليت و عواقب آن را براساس مواد ۱۷ و ۱۸ قانون خواهيم پذيرفت. ۱ - قانون حفاظت در برابر اشعه، مصوب ۱۳۶۸ مجلس شوراي اسلامي ، ۲ - آئين نامه اجرائي قانون حفاظت در برابر اشعه، مصوب ۱۳۶۹ و اصلاحيه هاي ۱۳۸۶ و ۱۳۹۶ هيئت وزيران، ۳ - مقررات پايه حفاظت در برابر پرتوهاي يون ساز و ايمني منابع پرتو، ۴ - ضوابط دريافت پروانه اشتغال خدمات دستگاه هاي پرتودرماني (مدرك حاضر). امضاي مسئول فيزيك بهداشت: امضاي شخص مسئول: مهر و امضاي دارنده پروانه: نام، نام خانوادگي، مهر و امضاي مسئولين داراي حق امضاي اسناد تعهدآور (درصورت متفاوت بودن از دارنده پروانه)

مدارك مورد نياز الف) مدارك متقاضي - درخواست كتبي متقاضي؛ - فرم "درخواست پروانه اشتغال خدمات دستگاه هاي پرتودرماني" تكميل و مهر و امضا شده؛ - تاييديه اداره كل امور تجهيزات و ملزومات پزشكي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي؛ - مدارك مرتبط با نمايندگي مجاز خدمات از كارخانه سازنده دستگاه؛ - تصوير اساسنامه به همراه آخرين روزنامه رسمي براي شركت ها و موافقت بالاترين مقام براي مراكز دولتي؛ - تعهد نامه متقاضي (براساس تعهدنامه همين پيوست). ب) مدارك شخص مسئول/مسئول فيزيك بهداشت - تصوير مدرك تحصيلي؛ - تصوير گواهي نامه دوره حفاظت در برابر اشعه؛ - تصوير گواهي نامه دوره هاي آموزشي تخصصي؛ - گواهي سلامت. ج) - مدارك تكنسين فني - تصوير مدرك تحصيلي؛ - تصوير گواهي نامه دوره مقدماتي حفاظت در برابر اشعه ويژه افراد با مدرك تحصيلي غيرمرتبط با پرتو؛ - تصوير گواهي نامه دوره هاي آموزشي تخصصي؛ - گواهي سلامت. د) - مدارك دستگاه ها و تجهيزات - مستندات دراختيارگيري تجهيزات دزيمتري فردي قرائت غيرمستقيم؛ - ليست دزيمترهاي محيطي تهيه شده به همراه مستندات دراختيارگيري و گواهي كاليبراسيون آن ها؛ - ليست دزيمترهاي فردي قرائت مستقيم (ويژه متقاضيان ارائه خدمات به دستگاه هاي حاوي چشمه پرتوزا) تهيه شده به همراه مستندات دراختيارگيري و گواهي كاليبراسيون آن ها. ه) - دستورالعمل ها - دستورالعمل نحوه نصب و راه اندازي دستگاه بر اساس استانداردهاي كارخانه سازنده؛ - دستورالعمل هاي بارگذاري و حمل و نقل ايمن چشمه هاي پرتوزا (ويژه متقاضيان ارائه خدمات به دستگاه هاي حاوي چشمه پرتوزا)؛ - دستورالعمل هاي كنترل كيفي شامل انجام آزمون هاي پذيرش/پس از تعمير/دوره اي؛ - فهرست موارد خدمات فني مرتبط با هر دستگاه پرتودرماني مطابق بند ۲۱ - ۵ اين مدرك؛ - دستورالعمل حفاظت و ايمني پرتوي.

پيوست ۲ صورتجلسه انجام خدمات دستگاه هاي پرتودرماني نام و كد پرتوكاري مركز ارائه دهنده خدمات: تاريخ ارائه خدمات: نام و كد پرتوكاري مركز دريافت كننده خدمات: مشخصات دستگاه پرتودرماني: نوع دستگاه: كارخانه سازنده: مدل: شماره سريال: شماره شناسه واحد قانوني: نوع خدمات: □ نصب □ تعمير/تعويض قطعات □ سرويس دوره اي □ ارتقاء بارگذاري/تعويض چشمه شرح مختصر خدمات انجام شده: شرح مختصر آزمون هاي انجام شده پس از ارائه خدمات (مشروح نتايج آزمون ها به پيوست ارائه شود): زمان كاركرد فيلامان (filament hour) قبل از ارائه خدمات: زمان فعاليت HV قبل از ارائه خدمات: زمان كاركرد فيلامان (filament hour) بعد از ارائه خدمات: زمان فعاليت HV بعد از ارائه خدمات: تكنسين فني مركز ارائه دهنده خدمات: مسئول فيزيك بهداشت مركز دريافت كننده خدمات: نام و نام خانوادگي: نام و نام خانوادگي: مهر و امضاء: مهر و امضاء: