رأي شماره 2120727 هيأت عمومي ديوان عدالت اداري با موضوع: ابطال بند يك بخشنامه شماره 1000/1400/8687 - 1400/9/4 و بندهاي 3,1 بخشنامه شماره 1000/1401/7580 -1401/7/6 سازمان تأمين اجتماعي

شماره 0106260 – 1402/8/27 بسمه تعالي مديرعامل محترم روزنامه رسمي جمھوري اسلامي ايران يك نسخه از رأي ھيأت عمومي ديوان عدالت اداري به شماره دادنامه 140231390002120727 مورخ 1402/8/16 با موضوع « بند يك بخشنامه شماره 1000/1400/8687 ـ 1400/9/4 و بندهاي 1 و 3 بخشنامه شماره 1000/1401/7580 ـ 1401/7/6 سازمان تأمين اجتماعي با موضوع استخدام و تبديل وضعيت استخدامي نيروهاي غيررسمي ايثارگر شاغل به استناد بند (د) تبصره 20 قانون بودجه سال 1400 كل كشور به لحاظ مقيد كردن خدمت مشمولين بخشنامه ها به خدمت تمام وقت ابطال شد» جهت درج در روزنامه رسمي به پيوست ارسال مي گردد. مديركل ھيأت عمومي و ھيأتھاي تخصصي ديوان عدالت اداري – يدالله اسمعيلي فرد تاريخ دادنامه: 1402/8/16 شماره دادنامه: 142031390002120727 شماره پرونده: 0106260 مرجع رسيدگي: هيأت عمومي ديوان عدالت اداري شاكي: آقاي محمدرضا بهرامي طرف شكايت: سازمان تأمين اجتماعي موضوع شكايت و خواسته: ابطال بند يك بخشنامه شماره 1000/1400/8687 ـ 1400/9/4 و بندهاي 1 و 3 بخشنامه شماره 1000/1401/7580 ـ 1401/7/6 سازمان تأمين اجتماعي گردش كار: شاكي به موجب دادخواست و لايحه تكميلي ابطال بخشنامه شماره 9955/1400/1000 ـ 29/9/1400 و بند 1 بخشنامه شماره 1000/1400/8687 ـ 1400/9/4 و بندهاي 1 و 3 بخشنامه شماره 1000/1401/7580 ـ 1401/7/6 سازمان تأمين اجتماعي را خواستار شده و در جهت تبيين خواسته به طور خلاصه اعلام كرده است كه : " اينجانب فرزند ايثارگر جنگ تحميلي از آبان سال 1400 به عنوان پزشك و پزشك خانواده در درمانگاه شهداي گمنام شهرستان ممسني در حال خدمت رساني و ويزيت بيماران مي باشم. حسب بند (د) تبصره 20 قانون بودجه سال 1400 و بند (و) تبصره 20 قانون بودجه سال 1401 استحقاق استخدام در سازمان طرف شكايت را دارم. شرط تمام وقت بودن به موجب دادنامه هاي 1008 الي 1035 ـ 8/6/1401 هيأت عمومي ديوان عدالت اداري منتفي شده است لذا تقاضاي ابطال بخشنامه هاي مورد شكايت را دارم . " در پي اخطار رفع نقصي كه از طرف دفتر هيأت عمومي ديوان عدالت اداري براي شاكي ارسال شده، وي به موجب لايحه اي كه به شماره 31676 ـ 21/12/1401 ثبت دفتر هيأت عمومي و هيأت هاي تخصصي ديوان عدالت اداري شده توضيح داده است كه : " بخشنامه هاي مورد شكايت مغاير با بند (د) تبصره 20 قانون بودجه سال 1400 و بند (و) تبصره 20 قانون بودجه سال 1401 در راستاي اجراي بند (د) ماده 87 قانون برنامه ششم توسعه مقرر شده دستگاه هاي مشمول ماده 2 قانون جامع خدمات رساني به ايثارگران كه با عناوين مختلف در دستگاه هاي موضوع قانون مذكور شاغل هستند و رابطه شغلي آنها به صورت پيماني، قرارداد انجام كار معين يا شركتي مي باشند يا طي مراحل گزينش با رعايت تبصره 2 و بند (و) و ماده 44 قانون برنامه پنجساله توسعه جمهوري اسلامي ايران مصوب 15/10/1389 به صورت استخدام رسمي اقدام نمايد. (با توجه به اينكه در بند قانوني مذكور بعد از عبارت رابطه شغلي آنها به صورت پيماني، قرارداد انجام كار معين، يا شركتي مي باشد عبارت و يا از محل اعتبارات جاري و تبصره ماده 32 و ماده 17 قانون مديريت خدمات كشوري و اجراي بند فوق از قانون بودجه سال 1400 مقيد به خدمت تمام وقت نشده است، بنابراين حكم بند قانوني ياد شده شامل افرادي نيز هست كه به صورت ساعتي بكارگيري شده اند و در نتيجه بندهاي شامل شرط تمام وقت بودن در بخشنامه شماره 1000/1400/8687 ـ 1400/9/4 و بخشنامه شماره 1000/1401/7580 ـ 1401/7/6 مديرعامل سازمان تأمين اجتماعي مغاير بندهاي قانوني ذكر شده در بالا مي باشد ." متن بخشنامه هاي مورد شكايت به شرح زير است : الف ـ بخشنامه شماره 1000/1400/8687 ـ 1400/9/4 سازمان تأمين اجتماعي " حوزه: معاونت توسعه مديريت و منابع انساني موضوع: استخدام و تبديل وضعيت استخدامي نيروهاي غير رسمي ايثارگر شاغل به استناد بند (د) تبصره 20 قانون بودجه سال 1400 كل كشور مديران كل تأمين اجتماعي استان ها مديران درمان تأمين اجتماعي استان ها با عنايت به بخشنامه مشترك شماره 13758 ـ 19/3/1400 سازمان اداري و استخدامي و سازمان برنامه و بودجه كشور و در راستاي اجراي تكليف بند (د) تبصره 20 قانون بودجه سال 1400 كل كشور و بند 8 دو هزار و دومين صورتجلسه مورخ 1/9/1400 هيأت مديره، بدين وسيله بخشنامه استخدام و تبديل وضعيت ايثارگران به رسمي ـ قطعي به شرح ذيل جهت اجرا ابلاغ مي گردد : 1ـ مشمولان اين بخشنامه عبارتند از مشمولين ذيل كه در زمان تصويب قانون مذكور ( 26/12/1399 ) به صورت تمام وقت در يكي از حالات رسمي ـ آزمايشي، پيماني، قرارداد ماده 20 آيين نامه استخدامي و شركتي براي انجام فعاليت هاي جاري در واحدهاي سازماني بكارگيري و قرارداد آنان در سال جاري تمديد و در حال حاضر نيز اشتغال به كار دارند . مشمولين ماده 21 قانون جامع خدمات رساني به ايثارگران عبارتند از : الف) خانواده شهدا شامل: پدر، مادر، همسر، فرزند، برادر و خواهر شهيد . ب) جانبازان: فرزند جانباز (با هر درصد جانبازي)، همسر جانباز 25 درصد و بالاتر . ج) آزادگان: فرزند آزاده (با هر مدت اسارت)، همسر آزاده بالاي يك سال اسارت . د) رزمندگان با حداقل شش ماه حضور داوطلبانه در جبهه، همسر و فرزندان آنان (سه چهارم مدت حضور غير داوطلبانه در جبهه، داوطلبانه محسوب مي شود .) .......... ـ سازمان تأمين اجتماعي " ب ـ بخشنامه شماره 1000/1401/7580 ـ 1401/7/6 سازمان تأمين اجتماعي " حوزه: معاونت اقتصادي و سرمايه گذاري موضوع: استخدام/تبديل وضعيت استخدامي نيروهاي ايثارگر غير رسمي مديران عامل شركت ها و مؤسسات تابعه پيرو بخشنامه شماره 9955/1400/1000 ـ 29/9/1400 (موضوع استخدام و تبديل وضعيت استخدامي نيروهاي غير رسمي ايثارگر به استناد بند (د) تبصره 20 قانون بودجه سال 1400 كل كشور) و با توجه به بخشنامه شماره 68135 ـ 4/12/1400 سازمان اداري و استخدامي كشور و بخشنامه مشترك شماره 69405 ـ 9/12/1400 سازمان مذكور و سازمان برنامه و بودجه كشور و بند (و) تبصره 20 قانون بودجه سال 1401 كل كشور و همچنين ابهامات مطروحه از سوي واحدهاي تابعه، بدين وسيله ضمن تأكيد بر اجراي ساير مفاد بخشنامه صدرالاشاره، استخدام/تبديل وضعيت استخدامي مشمولين ذيل، امكان پذير مي باشد : 1ـ كليه مشمولين بخشنامه فوق الذكر كه تا پايان بهمن ماه سال 1400 به صورت تمام وقت اشتغال به كار داشته و دارند . ............. 3ـ پزشكان ايثارگر مشمول شاغل در قالب قرارداد (ساعتي/پركيس) كه قرارداد منعقده با آنان به صورت تمام وقت (175 ساعت در ماه) بوده، مشروط به اينكه ميانگين ساعت كاركرد آنان در سال جاري (تاكنون) حداقل 155 ساعت در ماه باشد . ........... ـ سازمان تأمين اجتماعي " در پاسخ به شكايت مذكور، مديركل امور حقوقي و قوانين سازمان تأمين اجتماعي به موجب لايحه شماره 7560/1401/7100 ـ 19/11/1401 توضيحاتي داده كه خلاصه آن به قرار زير است : " در خصوص ابطال بندهاي 1 و 3 بخشنامه شماره 1000/1401/7580 ـ 1401/7/6 سازمان تأمين اجتماعي: بخشنامه مذكور در خصوص تبديل وضعيت نيروهاي ايثارگر شاغل در شركت ها، مؤسسات و بانك هاي تابعه است و اساساً ارتباطي با شرح شكايت شاكي ندارد. علي اي حال به استحضار مي رساند: بند 1 بخشنامه مورد اعتراض منطبق با بند (و) تبصره 20 قانون بودجه سال 1401 مي باشد. با توجه به نص صريح قانون شكايت شاكي در اين خصوص اجتهاد در برابر نص مي باشد. منظور از بند 3 بخشنامه مذكور آن دسته از پزشكان برون سازماني هستند كه قرارداد كار يا مشابه آن با سازمان تأمين اجتماعي ندارند، بلكه قرارداد مشاركت مدني تحت عنوان «قرارداد حق الزحمه كار اضافي» با رياست بيمارستان منعقد مي نمايند. قرارداد مورد استناد شاكي «قرارداد پركيس» يا قرارداد حق الزحمه كار اضافي است كه مطابق آراء متعدد قطعي صادره از هيأت عمومي ديوان عدالت اداري از جمله آراء شماره 630 ـ 11/9/1392 ، 1008 ـ 8/6/1401 و رأي شماره 81 ـ 31/4/1397 هيأت تخصصي بيمه، كار و تأمين اجتماعـي قرارداد مشاركتـي بوده و فاقـد هرگونه حقـوق اداري و استخدامـي است و داراي ماهيت خاص است . بنابراين درج شرط دارا بودن قرارداد پركيس تا سقف حداقل 175 ساعت در ماه و متعاقب آن احراز حداقل 155 ساعت كاركرد در ماه جهت تبديل وضعيت، به مثابه اشخاص داراي قرارداد كار تمام وقت، مصوبه هيأت مديره اين سازمان بوده و از حيث تمثيل مي باشد . در خصوص بخشنامه شماره 1000/1400/8687 ـ 1400/9/4 سازمان تأمين اجتماعي لازم به ذكر است با توجه به تصويب قانون بودجه سال 1401 و تصويب بخشنامه جديد سازمان امور اداري و استخدامي، سازمان تأمين اجتماعي بخشنامه شماره 1135/1401/1000 ـ 1/2/1401 را تصويب نموده كه جايگزين بخشنامه معترض عنه (بخشنامه شماره 1000/1400/8687ـ 1400/9/4) مي باشد و در حال حاضر بخشنامه مورد اعتراض به دليل تغيير قوانين و مقررات اجرايي نمي گردد و بخشنامه جديد ملاك و مناط اعتبار است. با عنايت به مطالب معروضه و دفاعيات رد شكايت شاكي مورد استدعا مي باشد ." در اجراي ماده 84 قانون ديوان عدالت اداري پرونده به هيأت تخصصي استخدامي ديوان عدالت اداري ارجاع و هيأت مذكور به موجب دادنامه شماره 140231390001903815 ـ 24/7/1402 بخشنامه شماره 9955/1400/1000 ـ 29/9/1400 سازمان تأمين اجتماعي را قابل ابطال تشخيص نداد و رأي به رد شكايت صادر كرد. رأي مذكور به علت عدم اعتراض از سوي رئيس و يا ده نفر از قضات ديوان عدالت اداري قطعيت يافت . رسيدگي به بند يك بخشنامه شماره 1000/1400/8687 ـ 1400/9/4 و بندهاي 1 و 3 بخشنامه شماره 1000/1401/7580 ـ 1401/7/6 سازمان تأمين اجتماعي در دستوركار هيأت عمومي قرار گرفت . هيأت عمومي ديوان عدالت اداري در تاريخ 1402/8/16 با حضور رئيس و معاونين ديوان عدالت اداري و رؤسا و مستشاران شعب ديوان تشكيل شد و پس از بحث و بررسي با اكثريت آراء به شرح زير به صدور رأي مبادرت كرده است . رأي هيأت عمومي با توجه به اينكه هيأت عمومي ديوان عدالت اداري براساس دادنامه شماره 1008 الي 1035 مورخ 8/6/1401 اعلام كرده است كه اجراي حكم بند (د) تبصره 20 قانون بودجه سال 1400 كل كشور مقيّد به خدمت تمام وقت نشده و به همين لحاظ شرط خدمت تمام وقت را در بند 2 قسمت (ج) بخشنامه شماره 20/710 مورخ 12/5/1400 وزارت آموزش و پرورش و ماده 2 بخشنامه شماره 13758 مورخ 19/3/1400 مشترك سازمان اداري و استخدامي كشور و سازمان برنامه و بودجه كشور خلاف قانون تشخيص و ابطال كرده است، بنابراين بخشنامه شماره 1000/1400/8687 مورخ 11400/9/4 و بندهاي 1 و 3 بخشنامه شماره 1000/1401/7580 مورخ 1401/7/6 سازمان تأمين اجتماعي به لحاظ مقيّد كردن خدمت مشمولين بخشنامه ها به خدمت تمام وقت با مفاد رأي مذكور هيأت عمومي ديوان عدالت اداري مغايرت دارد و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون ديوان عدالت اداري مصوب سال 1392 ابطال مي شود. اين رأي براساس ماده 93 قانون ديوان عدالت اداري (اصلاحي مصوب 10/2/1402 ) در رسيدگي و تصميم گيري مراجع قضايي و اداري معتبر و ملاك عمل است . رئيس هيأت عمومي ديوان عدالت اداري ـ حكمتعلي مظفري