آيين نامه اجرايي قانون تعاوني نمودن توليد و يكپارچه شدن اراضي

هيئت وزيران در جلسه 12 /3 /1400 به پيشنهاد وزارتخانه هاي جهاد كشاورزي و نيرو و به استناد تبصره اصلاحي ماده (1) قانون تعاوني نمودن توليد و يكپارچه شدن اراضي – مصوب 1393-، آيين نامه اجرايي قانون ياد شده را به شرح زير تصويب كرد:

به وزارت جهاد كشاورزي اجازه داده مي ‌شود با رعايت حد نصاب فني و اقتصادي اراضي، موضوع ماده (1) قانون جلوگيري از خرد شدن اراضي كشاورزي و ايجاد قطعات مناسب فني، اقتصادي – مصوب 1385-، در مناطقي كه بر اساس موافقت صاحبان حداقل دو سوم اراضي مورد نظر اعضاي شركت تعاوني توليد روستايي و ساير كشاورزان برنامه يكپارچه كردن اراضي زراعي و حائز شرايط و نتايج مطالعات امكان سنجي، مناسب تشخيص داده شود، برنامه تعاوني نمودن توليد و يكپارچه شدن اراضي را اجرايي نمايد.

برنامه تعاوني نمودن توليد و يكپارچه شدن اراضي مشتمل بر مجموعه ‌اي از اقدامات فني و اجرايي است كه توسط وزارت جهاد كشاورزي به منظور بهره برداري جمعي و گروهي از منابع، عوامل توليد و اعمال مديريت يكپارچه آب و كشاورزي در قالب ساز و كارهاي مشاركتي نظير گروه هاي هم آب، يكجا كِشتي و مديريت يكپارچه توليد با هدف تسهيم منافع به نسبت منابع، كار، سرمايه و يكپارچه شدن قطعات اراضي در حوزه عمل شركت تعاوني توليد روستايي به اجرا درمي ‌آيد.

وزارت جهاد كشاورزي موظف است به منظور بهره برداري مناسب از منابع آب و خاك و افزايش بهره وري، برنامه تعاوني نمودن توليد و يكپارچه شدن اراضي را در قالب فرآيندهاي زير به اجرا درآورد: 1- حمايت از تشكيل شركت هاي تعاوني توليد روستايي (مطالعات امكان سنجي و بسترسازي اجتماعي). 2- استقرار و توانمندسازي شركت هاي تعاوني توليد روستايي از طريق مطالعات اجرايي شامل تجهيز و نوسازي اراضي، تأمين زيرساخت هاي عمومي، تسطيح و يكپارچه سازي، اجراي عمليات آب و خاك، احداث شبكه هاي آبياري و زهكشي، توسعه روش هاي نوين آبياري، تشكيل گروه هاي هم¬آب و كمك به استقرار مديريت مشاركتي منابع آب، ارايه كمك هاي فني، مهندسي و مشاوره اي، آموزش و توانمندسازي اعضا، اركان شركت و بهره برداران اراضي حوزه عمل شركت. 3- حمايت از توسعه و پايداري شركت هاي تعاوني توليد روستايي از طريق كمك به توسعه و تكميل زنجيره ارزش محصولات كشاورزي، توسعه و تكميل كسب و كارهاي كشاورزي و كشاورزي قراردادي، تجاري سازي فعاليت ها، به كارگيري سامانه هوشمند، نوين و دانش بنيان.

وزارت جهاد كشاورزي مكلف است در صورت وجود متقاضيان واجد شرايط، پس از انجام بررسي و تأييد، كليه اقدامات، عمليات و اعتبارات ذيل برنامه هاي اجرايي خود را با رعايت حق تقدم فرآيندها و تكاليف موضوع اين ماده، برنامه ريزي و اجرا كند.

دستورالعمل اجرايي اين ماده شامل نحوه و ميزان حمايت ها و مشوق هاي لازم، در چهارچوب قوانين و مقررات مربوط ظرف دو ماه از تاريخ ابلاغ اين آيين نامه، توسط وزارت جهاد كشاورزي با هماهنگي وزارت نيرو تهيه و پس از تأييد سازمان برنامه و بودجه كشور توسط وزير جهاد كشاورزي ابلاغ مي گردد.

وزارت جهاد كشاورزي مكلف است همه ساله منابع لازم براي اجراي اين آيين نامه را جهت درج در لايحه بودجه سنواتي در چهارچوب قوانين و مقررات مربوط، پيش بيني و به سازمان برنامه و بودجه كشور پيشنهاد نمايد.

شركت تعاوني توليد روستايي مي تواند رأساً بر حسب ضرورت و با موافقت كشاورزان، عمليات كاشت، داشت و برداشت محصولات كشاورزي را در تمام يا قسمتي از اراضي آنان انجام دهد و يا اجراي تمام يا قسمتي از برنامه را با موافقت اعضاي ذي نفع، تحت نظارت خود به گروهي از اعضا و يا اشخاص حقيقي و حقوقي واگذار كند. همچنين شركت مي‌ تواند در صورت لزوم اراضي اشخاصي را كه عضو شركت نيستند، اما اراضي آنان در حوزه عمل شركت قرار دارد، براي اجراي فعاليت‌ هاي توليدي و كشاورزي خريداري و يا اجاره نمايد.

به منظور جلوگيري از هر گونه كمبود و فزوني محصولات كشاورزي، شركت هاي تعاوني توليد روستايي مكلفند عمليات توليد محصولات را در چهارچوب سياست ها و برنامه سراسري كشت كه وزارت جهاد كشاورزي همه ساله در شهريور ماه ابلاغ مي كند، انجام دهند.

به كارگيري نيروي انساني تمام وقت و نيمه وقت و پرداخت حقوق يا اجرت ماهيانه يا به صورت روزمزد توسط هيئت مديره شركت تعاوني توليد روستايي در صورت ضرورت و با رعايت مقررات مربوط براي انجام امور تخصصي، فني و يا كارگري مجاز است. مديران عامل اين شركت ‌ها بايد به صورت تمام وقت از ميان فارغ ‌التحصيلان مقطع كارشناسي و بالاتر در رشته ‌هاي كشاورزي و يا مرتبط با فعاليت اين شركت ها انتخاب شوند.

وزارت جهاد كشاورزي مكلف است در راستاي تحقق قانون اجراي سياست هاي كلي اصل چهل و چهارم (44) قانون اساسي نسبت به واگذاري وظايف تصدي ‌گري‌ خود در زمينه‌ هاي اجراي عمليات آب و خاك، فعاليت هاي زراعي و باغي، حفظ نباتات، ماشيني كردن (مكانيزاسيون)، توليد، تأمين و توزيع نهاده ‌ها، خريد و فروش محصولات كشاورزي، ترويج و انتقال يافته ‌ها، خدمات فني و مهندسي و مشاوره ‌اي به شركت ‌هاي تعاوني توليد روستايي در حوزه عمل خودشان اقدام نمايد.

وزارت نيرو موظف است به منظور ارتقاي كارايي و بهره ‌وري آب كشاورزي، اعمال مديريت صحيح در جهت استقرار نظام بهره‌ برداري مناسب و تحقق مديريت مشاركتي آب كشاورزي در حوزه عمل شركت ‌هاي تعاوني توليد روستايي، اقدامات زير را انجام دهد: 1- تحويل حجمي آب در شبكه هاي آبياري، زهكشي و منابع آب زيرزميني در چهارچوب الگوي كشت منطقه تا سقف پروانه بهره برداري. 2- واگذاري وظايف مديريت توزيع، بهره برداري، نگهداري و حفاظت از منابع آب سطحي و زيرزميني، تأسيسات و شبكه هاي آبياري، زهكشي و جمع ‌آوري هزينه‌ ها و نيز ساير وظايف تصدي ‌گري به شركت‌ هاي تعاوني توليد روستايي مشروط به وجود توانمندي‌ ها و ظرفيت‌ هاي لازم مورد تأييد وزارت نيرو در اين شركت ‌ها در چهارچوب مقررات موجود.

وزارت نيرو مكلف است در قبال خريد خدمات مربوط به تعمير، نگهداري، حفاظت و بهره‌ برداري از منابع آب و تأسيسات شبكه‌ هاي آبياري و زهكشي اصلي مجراها (كانال هاي) درجه (1) و (2)) و وصول آب بها از مشتركان، تا سي و پنج درصد (35%) از آب بهاي دريافتي و واريزي به حساب تمركز وجوه شركت آب منطقه ‌اي نزد خزانه داري كل كشور را جهت پايدارسازي تعاوني‌ هاي توليد روستايي طرف قرارداد در چهارچوب مفاد قرارداد في مابين از محل اعتبارات مصوب مربوط به آنها پرداخت نمايد. 3- رفع نواقص و بهسازي شبكه هاي آبياري و نصب سامانه هاي واپايش (كنترل) و اندازه ‌گيري به منظور تحويل حجمي آب در منابع آب سطحي. 4- واپايش (كنترل) و نظارت بر فرآيند تجهيز چاه هاي كشاورزي به ابزار اندازه گيري . 5- تعيين نحوه استفاده و برداشت منابع آب با توجه به ضوابط موجود.

شركت هاي تعاوني توليد روستايي موظفند الگوي كشت و مصرف بهينه آب بر اساس مصوبات كارگروه ملي سازگاري با كم آبي و سياست هاي اجرايي وزارت جهاد كشاورزي براي آن منطقه تا سقف پروانه بهره برداري آب صادر شده توسط وزارت نيرو را رعايت كنند.

وزارت جهاد كشاورزي موظف است به منظور نهادينه نمودن مشاركت بهره برداران و اعمال مديريت يكپارچه و مشاركتي در كليه مراحل مطالعه، طراحي، اجرا و پذيرش مسئوليت بهره برداري و نگهداري تأسيسات و شبكه هاي آبياري و زهكشي قبل از ايجاد سازه تأمين آب و شبكه هاي آبياري و زهكشي و تخصيص آب توسط وزارت نيرو نسبت به ايجاد و ساماندهي الگوي مناسب نظام هاي بهره برداري با همكاري وزارت نيرو اقدام نمايد.

به منظور حمايت از تعاوني هاي توليدي روستايي، وزارت جهاد كشاورزي و سازمان ‌ها و شركت‌ ها و مؤسسات تابع مي‌ توانند امكانات مازاد خود را در حوزه عمل شركت ‌هاي تعاوني‌ توليد روستايي شامل خودروي سبك و سنگين، ماشين ‌آلات كشاورزي، ساختمان، انبار و تأسيسات كارگاهي در چهارچوب قوانين و مقررات مربوط در اختيار شركت‌ هاي مذكور قرار دهند.

در صورتي كه شركت هاي تعاوني توليد روستايي بر اساس مندرجات اين آيين نامه متعهد به اجراي برنامه تعاوني كردن توليد و يكپارچه سازي اراضي شوند، در صورت انتقال مالكيت زمين يا فوت كشاورز عضو شركت تعاوني توليد روستايي، انتقال گيرنده يا ورثه قانوني متوفي موظف به تبعيت از برنامه تعاوني نمودن توليد و يكپارچه‌ سازي اراضي و مصوبات قبلي مجمع عمومي و هيئت مديره شركت مي‌ باشند. بقاي تعهدات مالك ناشي از برنامه تعاوني نمودن توليد و يكپارچه سازي اراضي در صورت انتقال قهري يا ارادي زمين و انتقال اين تعهدات به انتقال گيرنده، به عنوان يكي از مندرجات قرارداد يا تفاهم نامه ميان وزارت جهاد كشاورزي و مالكان زمين درج مي شود.

شركت تعاوني توليد روستايي موظف است سود ناشي از درآمد اراضي داير و باير و موات و مسلوب المنفعه متعلق به دولت را كه حق بهره برداري از آنها بر اساس ماده (3) اصلاحي قانون تعاوني نمودن توليد و يكپارچه شدن اراضي توسط وزارت جهاد كشاورزي در اختيار شركت قرار داده مي ‌شود، با مجوز وزارت جهاد كشاورزي و تا سقف مجوزهاي تخصيص آب وزارت نيرو براي تقويت امور زيربنايي، تكميل زنجيره توليد، سرمايه ‌گذاري و همچنين آموزش حرفه ‌اي اعضا به ‌كار گيرد.

در پايان هر سال پس از انجام حسابرسي سالانه و كسر كليه هزينه ها و استهلاكات، ذخاير، كسور قانوني و سود سهام، مابقي درآمد خالص حاصل از عمليات توليدي و خدماتي شركت بر اساس مقررات و اساسنامه شركت تعاوني توليد روستايي به نسبت سهم اعضا بين آنها تقسيم خواهد شد.

شركت ‌هاي تعاوني توليد روستايي مي ‌توانند در چهارچوب قوانين و مقررات مرتبط، اتحاديه‌ هاي تعاوني توليد روستايي را تأسيس كنند.

وزارت جهاد كشاورزي مكلف است برنامه و گزارش عملكرد اين تصويب نامه را به صورت سالانه به سازمان برنامه و بودجه كشور ارسال نمايد.

آيين نامه اجرايي قانون تعاوني نمودن توليد و يكپارچه شدن اراضي در حوزه عمل شركت هاي تعاوني روستايي مصوب 9 /5 /1350 لغو مي شود.

معاون اول رئيس جمهور - اسحاق جهانگيري