مصوبه شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران پيرامون بررسي ضرورت تهيه طرح راهبردي يكپارچه توسعه مناطق و مبادي مرزي كشور

در راستاي پيگيري بيانات رياست محترم جمهوري در تاريخ 12 /4 /1399 مبني بر ضرورت آباداني منطقه سومار به عنوان يكي از نقاط مرزي مهم براي تجارت و تبادل كالا با كشور عراق و در چارچوب گردش كار مندرج در فراز 10 ماده 1 فصل يكم آيين نامه نحوه بررسي و تصويب طرح هاي توسعه و عمران، ضرورت تهيه "طرح ويژه توسعه منطقه مرزي با مركزيت شهر سومار"، پس از هماهنگي هاي استاني در جلسه مورخ 2 /7 /1399 كارگروه زيربنايي، توسعه روستايي، عشايري، شهري و آمايش سرزمين و محيط زيست و جلسه مورخ 24 /7 /1399 شوراي برنامه ريزي و توسعه استان كرمانشاه به تأييد رسيد. پيرو مصوبه شوراي برنامه ريزي استان، موضوع تهيه طرح ويژه مذكور در جلسه مورخ 29 /10 /1399 شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران مطرح و شوراي عالي پس از استماع گزارش و نظرات اعضا و رياست شوراي عالي در خصوص ضرورت تحول كاركردي مرز و مناطق مرزي در توسعه فضايي كشور، به شرح زير اتخاذ تصميم كرده و مصوب نمود:

طرح راهبردي يكپارچه توسعه مناطق و مبادي مرزي كشور موقعيت ممتاز و قلمرو جغرافيايي وسيع كشور ايران با پتانسيل ها و مزيت هاي متنوع در سطح آن، داشتن هم پيوندي هاي عميق تاريخي و مرزهاي مشترك طولاني با چندين كشور با توانايي ها و نيازهاي مختلف؛ انجام برنامه ريزي دقيق با هدف توسعه و بهينه كردن روابط با كشورهاي همسايه و بهره مندي حداكثري از آن در مقياس هاي ملي، منطقه اي و محلي را ضروري مي نمايد. تحقق بايسته هدف كلان مذكور تاكنون به دليل وجود برخي كاستي ها و نارسايي ها با محدوديت هايي روبرو بوده كه از آن جمله مي توان به موارد ذيل اشاره نمود: 1 – عدم وجود تسهيلات و زيرساخت هاي مناسب بويژه راه هاي مواصلاتي در جهت تسهيل در انتقال كالا و انجام مبادلات مرزي. 2 - عدم استفاده كافي از پتانسيل ها و مزيت هاي نسبي و خاص موجود در هر يك از مناطق مرزي و پس از كرانه آنها در انجام و توسعه مبادلات. 3 – عدم برخورداري حداكثري مناطق مرزي از فرصت و مزاياي ارتباط و مبادلات مرزي در جهت رفع تنگناها و ارتقاء سطح توسعه. 4 – نبود برنامه مدون و يكپارچه با هدف و دستور كار مشخص و زمينه محور بمنظور استفاده حداكثري اقتصاد ملي، منطقه اي و محلي از مبادلات مذكور، هماهنگ كردن فعاليت هاي تجاري مبادي مرزي كل كشور، استقرار و توزيع برنامه ريزي شده كانون هاي توليد در ارتباط مستقيم و معنادار با نيازمندي هاي كشورهاي همسايه و منابع و ظرفيت هاي موجود در مناطق مرزي. بر اين اساس، شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران در جهت رفع كاستي ها و مسائل مربوط به مناطق مرزي و رونق و توسعه بيش از پيش حوزه مناطق مذكور و پيوند كارآمد آن با تأمين نيازهاي توسعه كشور از مقياس ملي تا محلي؛ مقرر نمود طرح ويژه اي تحت عنوان "طرح ويژه توسعه يكپارچه مناطق و مبادي مرزي كشور" با محوريت و كارفرمايي معاونت شهرسازي و معماري وزارت راه و شهرسازي و با همكاري ديگر دستگاه هاي ذيربط تهيه گردد. اهداف، محدوده، نحوه بررسي و تصويب، نحوه تهيه چارچوب و شرح خدمات، نحوه انتخاب مهندسين مشاور داراي صلاحيت و تشكيل كميته تخصصي راهبري طرح مورد نظر به شرح زير خواهد بود:

اهداف تهيه طرح اهداف تهيه طرح ياد شده عبارتند از:

استفاده از پتانسيل و مزيت هاي نسبي هر يك از مناطق مرزي و توجه به ويژگي هاي خاص هر يك از آنها، خلق فرصت و ظرفيت سازي در مناطق مرزي با محوريت لجستيك، تجارت و فعاليت هاي توليدي و صنعتي صادرات محور.

انجام برنامه ريزي در جهت استفاده معقول و حداكثري از امكانات و ظرفيت هاي محلي مناطق مرزي در جهت افزايش مبادلات، كاهش هزينه ها و سودآوري بيشتر فعاليت هاي توليدي و بازرگاني.

تقسيم كار بهينه و هم افزا بين هسته هاي فعال تجاري در مناطق مرزي كشور.

تمهيد يكپارچگي و ساماندهي فضايي مطلوب كانون هاي جمعيتي، توليدي، بازرگاني و محورهاي ارتباطي در مناطق مرزي كشور و پس كرانه هاي آنها.

انجام برنامه ريزي و اعمال معيارها و استانداردهاي از پيش انديشيده شده در زمينه تأمين و ايجاد تسهيلات و زيرساخت هاي مورد نياز در مناطق مرزي در حوزه هاي لجستيكي و حمل و نقل، اقامتي، سكونتي، تفريحي، تجارت و بازرگاني،‌ درماني، آموزش و توسعه انساني مورد نياز جهت پشتيباني مبادلات مرزي، تقويت و پشتيباني فعاليت هاي توليدي و اقتصاد محلي و منطقه اي.

بهره مندي برنامه ريزي شده و هدفمند ساكنين جوامع محلي مراكز جمعيتي مناطق مذكور از مزاياي فعاليت مبادي و پايانه هاي مرزي در جهت رفع محروميت، حل مسائل معيشتي، رونق اقتصادي و معيشت و سكونت پايدا در مناطق مرزي.

جلوگيري از تبعات منفي ناشي از فعاليت ها و داد و ستدهاي مرزي از جمله گسترش قاچاق، سوداگري و بورس بازي زمين، تخريب محيط زيست،‌ عدم استفاده صحيح از منابع و سرمايه هاي موجود بويژه زمين، تشديد تخلفات در حوزه ساخت و ساز و ضوابط و مقررات شهرسازي، تغيير كاربري اراضي خارج از اصول و چارچوب هاي تعيين شده.

محدوده طرح محدوده كالبدي طرح، مبادي 20 گانه مرزي كشور و پس از كرانه هاي آنها كه فعاليت غالب اقتصادي ساكنين در بخش هاي مختلف اقتصادي در ارتباط مستقيم با نوع و نحوه فعاليت مبادي ياد شده مي باشد، را پوشش خواهد داد. حدود دقيق آن در مرحله اول تهيه طرح توسط مهندسين مشاور تعيين و براي بررسي و تأييد اوليه به كميته تخصصي راهبري طرح و سپس براي تصويب به شوراي عالي پيشنهاد خواهد شد. مطالعات تشخيص، تحليل و برنامه هاي پيشنهادي طرح بايستي سطوح زير را شامل شود: - سطح فرامرزي و بين المللي – سطح ملي و منطقه اي – سطح محلي (مشتمل بر مبادي 20 گانه به شرح فهرست پيوست)

چارچوب و شرح خدمات طرح طرح در دو مرحله زير تهيه خواهد شد: الف) برنامه ريزي راهبردي توسعه مناطق مرزي كشور ب) برنامه ريزي عملياتي مبادي مرزي 20 گانه كشور. معاونت شهرسازي و معماري و وزارت راه و شهرسازي با همكاري كميته تخصصي راهبري طرح تدوين اصول رويه اي و محتوايي، رويكردهاي بنيادين و آغازين طرح و چارچوب شرح خدمات طرح در دو سطح فوق را بعهده خواهد داشت. چارچوب و شرح خدمات تهيه طرح ياد شده در فرآيند انتخاب مهندسين مشاور براي تهيه طرح با توجه به اهداف ذكر شده در اين مصوبه، از سوي مهندسان مشاور داوطلب شركت در فراخوان تدقيق و پيشنهاد مي شود. مهندسان مشاور ذيصلاح شهرسازي و برنامه ريزي فضايي، دانشگاهها و مراكز پژوهشي معتبر و داراي ظرفيت علمي – تخصصي مي توانند داوطلب تهيه اين طرح در مراحل دوگانه آن باشند.

نحوه بررسي و تصويب طرح فرآيند بررسي و تصويب طرح مورد نظر به شرح زير خواهد بود:

مرحله اول: برنامه ريزي راهبردي توسعه مناطق مرزي كشور 1 – بررسي و اظهار نظر در كميته تخصصي راهبري طرح 2 – بررسي و اظهار نظر در كميته فني شماره 5 شوراي عالي شهرسازي و معماري 3 – بررسي و تصويب در شوراي عالي شهرسازي و معماري

مرحله دوم: برنامه ريزي عملياتي مبادي مرزي 20 گانه كشور 1 – بررسي و تأييد طرح هر يك مبادي در شوراي برنامه ريزي و توسعه استان هاي مرتبط 2 – بررسي و تصويب در شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران

كميته تخصصي راهبري طرح بمنظور هدايت طرح در راستاي اهداف و دستور كار مورد نظر و پيشبرد صحيح و سريع امور آن كميته اي تخصصي با حضور صاحبنظران حقيقي (به انتخاب دبير شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران با اولويت اعضاي حقيقي كميته هاي فني شوراي عالي) و نمايندگان سازمان برنامه و بودجه و وزارتخانه هاي كشور، امور خارجه، امور اقتصادي و دارايي، صنعت، معدن و تجارت، معاونتهاي شهرسازي و معماري و حمل و نقل وزارت راه و شهرسازي تشكيل خواهد شد. مدير كل دفتر طرح ريزي شهري و طرح هاي توسعه و عمران دبيري كميته تخصصي راهبري طرح را بعهده خواهد داشت.

نحوه انتخاب و انعقاد قرارداد با مهندسين مشاور - معاونت شهرسازي و معماري وزارت راه و شهرسازي مسئوليت انتخاب و انعقاد قرارداد با مهندس /مهندسان مشاور يا مجري /مجريان منتخب را طبق مقررات بر عهده خواهد داشت. ادارات كل راه و شهرسازي استانهاي مرتبط موظف به همكاري كامل در فرآيند تهيه و بررسي طرح خواهند بود. - تأمين اعتبارات مالي لازم براي تهيه طرح توسط سازمان برنامه و بودجه انجام و به وزارت راه و شهرسازي تخصيص داده خواهد شد.

پيوست فهرست مبادي مرزي كشور فهرست مبادي مرزي مورد نظر اين طرح به شرح زير است . اين فهرست حسب نظر و اعلام رسمي مراجع ذيصلاح قابل تغيير خواهد بود: 1 – اينچه برون 2 – دره گز و لطف آباد 3 – سرخس 4 – تايباد، دوغارون 5 – نهبندان ماهرود 6 – زابل، ميلك 7 – ميرجاوه 8 – كوهك، سروان 9 – پيشين 10 – ريمدان، گواتر11 – شلمچه 12 – سوسنگرد،‌ چزابه 13 – مهران، دهلران 14 – خسروي، سومار 15 – باشماق،‌ بانه و مريوان 16 – تمرچين، سرو،‌ رازي، بازرگان و ماكو 17 – ارس،‌ جلفا و نوردوز 18 – پارس آباد،‌ گرمي و بيله سوار 19 – آستارا 20 – اميرآباد

معاون شهرسازي و معماري و دبير شوراي عالي معماري ايران – فرزانه صادق مالواجرد