نظر مشورتي 7/1402/828 مورخ 1402/11/02 اداره كل حقوقي قوه‌قضائيه در خصوص اينكه اگر قاضي بدوي حكم محكوميت دهد و تجديدنظر به دليل نقص شكلي، قرار عدم استماع دعوا صادر كند و خواهان دوباره دعوا را مطرح كند، قاضي بدوي قبلي نمي‌تواند رسيدگي كند چون قبلاً در ماهيت دعوا تصميم گرفته است.

استعلام : چنانچه قاضي دادگاه بدوي حكم بر محكوميت خوانده صادر؛ اما دادگاه تجديدنظر به لحاظ عدم رعايت شرايط شكلي، با نقض حكم، قرار عدم استماع دعواي بدوي را صادر كند و خواهان بار ديگر موضوع همان دعوا را مطرح كند، آيا قاضي دادگاه بدوي صادر كننده رأي محكوميت مي‌تواند به اين دعوا رسيدگي كند يا از موارد امتناع از رسيدگي است؟ نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : در فرض سؤال كه قاضي دادگاه بدوي حكم بر محكوميت خوانده صادر؛ اما دادگاه تجديدنظر به لحاظ عدم رعايت شرايط شكلي، با نقض حكم، قرار عدم استماع دعواي بدوي را صادر و خواهان بار ديگر موضوع همان دعوا را مطرح كند، مشمول ايراد رد دادرس موضوع بند «د» ماده 91 قانون آيين دادرسي دادگاه‌هاي عمومي و انقلاب در امور مدني مصوب 1379 است؛ زيرا، در اين فرض دادگاه به موضوع دعوا رسيدگي ماهيتي كرده و در ماهيت قضيه نفياً يا اثباتاً اتخاذ تصميم كرده است؛ اما دادگاه تجديد نظر صرف‌نظر از صحت يا سقم تصميم ماهوي دادگاه از حيث انطباق با دعواي مطروحه و ادله اثباتي آن، صرفاً موجبات رسيدگي ماهوي را فراهم نديده و قراري شكلي صادر كرده است و لذا طرح بعدي دعوا از سوي خواهان و ارجاع پرونده به همان قاضي صادر‌كننده رأي ماهوي بدوي سابق، از موجبات صدور قرار امتناع از رسيدگي و رد دادرس است.