آيين نامه اجرايي بند (الف) ماده (22) قانون برنامه پنج ساله هفتم پيشرفت جمهوري اسلامي ايران (موضوع ارزيابي اثرات زيست محيطي (پروژه) هاي بزرگ جديد و توسعه اي بزرگ)

هيئت وزيران در جلسه 1405/2/27‌ به پيشنهاد سازمان حفاظت محيط زيست و تأييد شوراي عالي محيط زيست و به استناد بند (الف) ماده (22) قانون برنامه پنج ساله هفتم پيشرفت جمهوري اسلامي ايران مصوب 1403، آيين نامه اجرايي بند يادشده را به شرح زير تصويب كرد:

در اين آيين نامه، اصطلاحات زير در معاني مشروح مربوط به كار مي روند:

سازمان: سازمان حفاظت محيط زيست

ارزيابي: ارزيابي اثرات محيط زيستي يا فرآيند نظام مند شناسايي، پيش بيني، ارزيابي و كاهش اثرات محيط زيستي طرح، قبل از تصميم گيري هاي اصلي و عمليات اجرايي طرح است. فرآيند ارزيابي اثرات محيط زيستي، مجموعه مراحل غربالگري، دامنه يابي، ارزيابي، گزارش دهي، بازنگري، تصميم گيري و پيگيري (پايش) است كه با هدف بهبود تصميم گيري و با رعايت اصول شفافيت و مشاركت ذينفعان صورت مي پذيرد.

طرح: طرح (پروژه) بزرگ جديد و توسعه اي بزرگ داراي اثرات مهم محيط زيستي و مشمول ارزيابي به شرح پيوست كه به مهر دفتر هيئت دولت تأييد شده است.

متولي طرح: هر شخص حقيقي يا حقوقي (شامل دستگاه هاي اجرايي، مؤسسات و نهادهاي عمومي غيردولتي، شركت ها و تشكل هاي تعاوني يا خصوصي و ديگر اشخاص يا تركيبي از آنها) كه در حدود قانوني خود، درخواست اجراي طرح را دارد.

برنامه مديريت محيط زيستي (EMP): گزارشي براي تعيين تمهيدات، تعهدات، راهكارها و روش هاي مديريتي در راستاي كاهش، پايش و جلوگيري از اثرات نامطلوب محيط زيستي غيرقابل قبول يا قابل اجتناب و نيز افزايش مزاياي محيط زيستي طرح (پروژه) ها در مراحل اجرا، بهره برداري و برچيدن.

سامانه پنجره واحد مديريت زمين: سامانه موضوع ماده (1) ضوابط اجرايي سامانه پنجره واحد مديريت زمين (موضوع مصوبه شماره 149297/60575 مورخ 1401/8/18 ستاد هماهنگي مبارزه با مفاسد اقتصادي) كه به عنوان يك سامانه متمركز، امكان ثبت درخواست، پيگيري وضعيت و دريافت خدمات مرتبط با زمين را براي كاربران فراهم نموده و با هدف افزايش دقت و كاهش زمان انجام مراحل، طراحي شده است.

متولي طرح مكلف است پيش از هرگونه عمليات اجرايي، مجوز ارزيابي را از سازمان دريافت نموده و در تمام مراحل احداث، بهره برداري و برچيدن، گزارش هاي ادواري اجراي تمهيدات، تعهدات و شروط مندرج در مجوز ارزيابي صادره از سوي سازمان را به منظور اطمينان از شناسايي اثرات منفي پيش بيني نشده، اجراي درست اقدامات و عدم انحراف يا تخلف از شرايط مجوز، تهيه و به اداره كل حفاظت محيط زيست استان ارايه نمايد.

كليه اقدامات مربوط به فرايند ارزيابي طرح اعم از ثبت درخواست توسط متولي، بارگذاري مستندات، انجام استعلامات، اعلام نظر و صدور مجوز محيط زيستي از طريق سامانه پنجره واحد مديريت زمين انجام مي پذيرد.

سازمان مكلف است از ادامه فعاليت طرح هايي كه مجوز ارزيابي موضوع اين آيين نامه را اخذ ننموده اند، جلوگيري نمايد. همچنين در مواردي كه متولي طرح، مفاد مندرج در گزارش ارزيابي اثرات محيط زيستي و مجوز صادره را رعايت نكند، سازمان مكلف است نسبت به اعلام اخطار عدم رعايت مفاد گزارش و مجوز صادره اقدام نمايد. درصورت عدم اقدام متولي طرح براي رفع اشكال در مهلت پيش بيني شده در اخطار، سازمان مكلف است از ادامه اجراي طرح جلوگيري نمايد. ادامه فعاليت طرح پس از جبران خسارات محيط زيستي وارده (موضوع آيين نامه اجرايي جزء (1) بند (ث) ماده (22) قانون برنامه پنج ساله هفتم پيشرفت جمهوري اسلامي ايران موضوع تصويب نامه شماره 111436/ت64597هـ مورخ 1404/7/13) و مهار آلودگي هاي منتشره منوط به أخذ نظر موافق سازمان خواهد بود.

سازمان موظف است دستورالعمل هاي مراحل فرآيند ارزيابي و نظارت طرح و نيز تعيين تكليف وضعيت طرح هايي كه خارج از مقياس تعريف شده در جدول پيوست اين آيين نامه اجرا مي شوند را با همكاري دستگاه هاي اجرايي ذي ربط، حداكثر ظرف شش ماه از تاريخ ابلاغ اين آيين نامه، تهيه و ابلاغ نمايد. رعايت مفاد دستورالعمل هاي مذكور توسط متوليان طرح ها و دستگاه هاي اجرايي الزامي است.

سازمان مجاز است اختيار ارزيابي طرح ها را مطابق با دستورالعملي كه توسط رئيس سازمان ابلاغ مي شود به ادارات كل حفاظت محيط زيست استان ها تفويض نمايد.

ارزيابي اثرات محيط زيستي تأسيسات هسته اي و فعاليت هاي پرتويي بر اساس قانون سازمان انرژي اتمي ايران مصوب 1353 و قانون حفاظت در برابر اشعه مصوب 1368، توسط مراكز نظام ايمني هسته اي كشور و با رعايت قوانين و مقررات ملي و بين المللي و تأييد شوراي انرژي اتمي خواهد بود.

اين آيين نامه، سه ماه پس از تاريخ ابلاغ، لازم الاجرا است و جايگزين تصويب نامه شماره 214287/ت45880هـ مورخ 1390/11/3 با اصلاحات بعدي و بند (ث) تصويب نامه 75609/ت51052هـ مورخ 1394/6/11 مي گردد.

محمدرضا عارف معاون اول رئيس جمهور

پيوست - فهرست طرح هاي مشمول رديف نوع فعاليت نوع طرح مقياس توضيحات 1 راه و شهرسازي احداث آزادراه - تعريض فقط در مناطق چهارگانه تحت مديريت سازمان حفاظت محيط زيست مشمول است. 2 احداث بزرگراه 3 احداث جاده اصلي درجه يك - 4 احداث راه آهن - موارد زير مشمول مطالعات ارزيابي نمي باشد: 1- بهسازي و بازسازي خطوط و تجهيزات شبكه موجود. 2- ارتقاء و رفع گلوگاه هاي ظرفيتي شبكه موجود (برقي سازي، دو خطه يا چند خطه‌سازي، تجهيز و ارتقاء ارتباطات و علائم الكتريكي و اصلاحات در شبكه موجود نظير كمربندهاي ريلي) 3- خطوط آنتني و فرعي منشعب از ايستگاه هاي راه آهن به مراكز عمده بار 5 احداث و توسعه فرودگاه - - 6 احداث و توسعه بندر/اسكله - - 7 احداث و توسعه جزيره مصنوعي و استحصال سواحل - - 8 تامين انرژي احداث و توسعه نيروگاه هاي حرارتي گازي، سيكل تركيبي 300 مگاوات و بيشتر بخاري 50 مگاوات و بيشتر - 9 احداث و توسعه نيروگاه زمين گرمايي 20 مگاوات و بيشتر - 10 احداث و توسعه نيروگاه هاي تجديدپذير بادي، خورشيدي300 مگاوات و بيشتر، زيست توده به استثناي زباله سوزها - 11 مناطق آزاد تجاري ، صنعتي و ويژه اقتصادي تصويب طرح جامع مناطق آزاد تجاري، صنعتي/ مناطق ويژه اقتصادي - - 12 فعاليت هاي صنعتي و معدني احداث و توسعه شهركهاي‌ صنعتي - شهرك هاي تخصصي خورشيدي با ظرفيت 300 مگاوات و بالاتر مطابق با نيروگاه هاي تجديد‌پذير مي باشد. به دليل اثرات تجمعي ناشي از استقرار صنايع گوناگون احداث شهركهاي صنعتي در هر مقياس مشمول مي باشد. 13 احداث و توسعه واحد اسقاط و بازيافت كشتي و شناورها - - 14 احداث و توسعه كارخانجات توليد خودرو - مشروط به مشتمل بودن بر يكي از خطوط رنگ، آبكاري و يا ريخته گري 15 احداث و توسعه واحدهاي فرآوري آهن تا انتهاي تغليظ (كنسانتره) 300 هزار تن در سال و بالاتر - 16 احداث و توسعه واحدهاي استحصال/فرآوري مواد معدني از شورابه در تالابها و درياچه ها - - 17 احداث و توسعه واحدهاي توليد گندله، آهن اسفنجي و شمش فولاد - - 18 استخراج كليه معادن فلزي و كاني غيرفلزي - - 19 احداث و توسعه واحدهاي نورد فولاد/ شكل دهي 600 هزار تن در سال و بالاتر - 20 احداث و توسعه واحدهاي فرآوري طلا، سرب، روي، مس، ذغال سنگ، كك و قطران و يد - - 21 احداث و توسعه واحدهاي فرآوري كانسنگ‌هاي فلزي به استثناي آهن‏‏‏، طلا، سرب، روي، مس 50 هزار تن در سال و بالاتر - 22 احداث و توسعه واحدهاي فرآوري كانسنگ هاي غيرفلزي به جز ذغال سنگ‏، كك، قطران و يد‏ 100 هزار تن در سال و بالاتر - 23 كارخانجات كاشي و سراميك توليد كاشي با فرايند كامل (توليد خاك از سنگ شكن) با ظرفيت 1 ميليون مترمربع در سال و بالاتر) - 24 احداث و توسعه كارخانجات توليد گچ/آهك 500 هزار تن در سال و بالاتر - 25 احداث و توسعه كارخانجات توليد سيمان 600 هزار تن در سال و بالاتر - 26 احداث و توسعه كارخانجات توليد آلومينا يا آلومينيوم/ فروآلياژها 30 هزار تن در سال و بالاتر - 27 احداث و توسعه سد/ انباشتگاه‌ باطله - - 28 فعاليت هاي كشاورزي/ دامپروري احداث و توسعه مجتمع‌ كشت و صنعت و شهرك‌ كشاورزي - مجتمع كشت و صنعت 5000 هكتار و بالاتر - شهرك كشاورزي50 هكتار و بيشتر شهرك‌هاي گلخانه اي مشمول انجام برنامه مديريت محيط زيستي مي باشند. 29 احداث و توسعه مجتمع‌ دامداري مشتمل بر 5000 راس و بالاتر - 30 احداث و توسعه واحدهاي كشتارگاه‌ صنعتي دام و طيور - كشتارگاه صنعتي دام با ظرفيت 1000 راس سبك و 200 راس سنگين و بيشتر روزانه - كشتارگاه طيور با ظرفيت 2500 هزار قطعه و بيشتر در ساعت - 31 احداث و توسعه واحدها و مجتمع‌هاي پرورش آبزيان گرم آبي و سردآبي، ميگو، پرورش ماهي در قفس - آبزيان گرم آبي و سردآبي 20 هكتار و بالاتر/ 100 تن در سال و بالاتر - ميگو 200 هكتار و بيشتر - ماهي در قفس 500 تن سالانه و بيشتر - 32 تأمين آب احداث و توسعه سد سدهايي با ارتفاع بيش از 15 متر يا حجم بيش از سه ميليون مترمكعب ساختارهاي جنبي شامل شبكه آبياري و زهكشي، خط انتقال آب، تصفيه خانه، ايستگاه پمپاژ و نيروگاه برقابي مي باشد. 33 احداث و توسعه واحدهاي آب شيرين كن و سامانه انتقال آب آن 10 هزار مترمكعب در روز و بالاتر - 34 احداث و توسعه سامانه هاي انتقال آب بين حوضه اي - - 35 مديريت پسماند ايجاد مراكز دفن انواع پسماند عادي - - 36 ايجاد مراكز دفن انواع پسماند صنعتي و ويژه - - 37 احداث و توسعه سيستم تصفيه يا امحاء مركزي پسماندهاي پزشكي با ظرفيت روزانه 5 تن در روز و بالاتر - 38 احداث و توسعه واحدهاي زباله سوز از 50 تن در روز و بالاتر - 39 تفريحي و گردشگري احداث و توسعه واحدهاي مجتمع هاي گردشگري - در سواحل و جزاير15 هكتار و بالاتر - ساير مناطق 30 هكتار و بالاتر - 40 احداث و توسعه مجتمع هاي مناطق نمونه گردشگري 100 هكتار و بالاتر - 41 خدماتي احداث و توسعه تصفيه خانه فاضلاب شهري براي شهرهاي با جمعيت 50 هزار نفر و بيشتر يا حجم فاضلاب 5000 مترمكعب در روز و بالاتر -

پيوست - فهرست طرح­هاي مشمول در صنعت نفت (1) رديف نوع فعاليت نوع طرح مقياس ملاحظات 42 نفت و گاز احداث و توسعه پالايشگاه و پترو پالايشگاه (نفت و ميعانات گازي) - در واحدهاي موجود در حال بهره برداري، موارد زير مشمول انجام مطالعات ارزيابي اثرات محيط زيستي‌ نمي باشد. در اين موارد ارائه گزارش برنامه مديريت محيط زيستي الزامي است: - طرح هاي توسعه اي با هدف ارتقاء راندمان و افزايش كيفيت فرآورده. - افزايش ظرفيت تا ميزان 20% وضع موجود. - ايجاد واحدهاي نيروگاهي (تا سقف يكصد مگاوات)، آب‌شيرين‌كن، زباله سوز،تصفيه خانه پساب صنعتي و بهداشتي، صرفاً در داخل مرز (فنس) واحد موجود و فقط به منظور تأمين نيازهاي واحد. 43 احداث و توسعه پالايشگاه گاز - 44 صنايع پتروشيمي طرح‌هاي توليد پلي كربنات و اپوكسي - 45 احداث و توسعه واحدهاي الفيني و متانولي - 46 احداث و توسعه واحدهاي آروماتيك - 47 احداث و توسعه واحدهاي اوره و آمونياك - 48 احداث و توسعه تاسيسات مايع­سازي گاز (LNG) 1/5 ميليون تن در سال و بيشتر - 49 ميادين نفت و گاز نفت (دريا): بيش از 10 هزار بشكه در روز نفت (خشكي): بيش از 20 هزار بشكه در روز گاز (خشكي/دريا): بيش از 5 ميليون مترمكعب در روز - توسعه ميادين نفت و گاز صرفاً در عرصه جغرافيايي جديد مشمول انجام مطالعات ارزيابي مي باشد. - عمليات اكتشاف و لرزه‌نگاري (به‌جز مناطق تحت مديرت سازمان حفاظت محيط زيست) مشمول انجام مطالعات ارزيابي نمي باشد. -تأسيسات فرآورشي سريع نصب شونده بهره برداري و نمك زدايي مشمول ارائه گزارش برنامه مديريت محيط زيست مي باشد. 50 احداث و توسعه انبارها و پايانه هاي فرآورده هاي نفتي و ميعانات گازي بيش از 300 ميليون ليتر - مخازن سوخت گيري هوايي مشمول انجام مطالعات ارزيابي نمي باشد. - افزايش ظرفيت ذخيره سازي در انبارها و پايانه‌هاي موجود (به شرط عدم تمليك عرصه جديد و عدم وجود آلودگي خاك و آب) مشمول انجام مطالعات ارزيابي نمي باشد. 51 ذخيره سازي زيرزميني گاز طبيعي - -

پيوست - فهرست طرح هاي مشمول در صنعت نفت (2) رديف -عنوان طرح مشمول قطعي ملاحظات ظرفيت / مقياس 52 احداث و توسعه خطوط لوله انتقال نفت، ميعانات گازي و فرآورده هاي نفتي قطر اسمي لوله (اينچ) طول لوله (كيلومتر) - خطوط لوله جديد در داخل كريدورهاي موجود با هر قطر و مشروط به شرايط زير مشمول انجام مطالعات ارزيابي نمي باشد: 1- وجود سابقه مجوز ارزيابي اثرات زيست ‌محيطي براي يكي از خطوط داخل كريدور 2- عدم قرار­گيري بر روي آبخوان آبرفتي 3- عدم ورود به حوضه بلافصل رودخانه ها و سدهاي تأمين كننده آب شرب - جايگزيني (و تعويض به قطرهاي ديگر)، اصلاح و تعمير خط لوله، مشمول انجام مطالعات ارزيابي نمي باشد. 8 - 10 200 و بيشتر 12 - 20 160 و بيشتر 22 - 30 120 و بيشتر 32 - 38 80 و بيشتر 40 و بالاتر 40 و بيشتر 53 احداث و توسعه خطوط لوله انتقال گاز (فشار بيش از psi 400) قطر اسمي لوله (اينچ) طول لوله (كيلومتر) - خطوط لوله جديد در داخل كريدورهاي موجود، مشمول انجام مطالعات ارزيابي نمي باشد. - جايگزيني (و تعويض به قطرهاي ديگر)، اصلاح و تعمير خط لوله، مشمول انجام مطالعات ارزيابي نمي باشد. 8 - 10 300 و بيشتر 12 - 20 200 و بيشتر 22 - 30 150 و بيشتر 32 - 38 100 و بيشتر 40 - 46 70 و بيشتر 48 و بالاتر 50 و بيشتر