رأي شماره 3197340 هيأت عمومي ديوان عدالت اداري در خصوص ابطال تصميم سازمان ثبت احوال داير بر ممنوعيت انتخاب نام ژاكلين

شماره0105256 - 19/ 12 /1402 بسمه تعالي مديرعامل محترم روزنامه رسمي جمهوري اسلامي ايران يك نسخه از رأي هيأت عمومي ديوان عدالت اداري با شماره دادنامه 140231390003197340 مورخ 1402/12/8 با موضوع: «تصميم سازمان ثبت احوال داير بر ممنوعيت انتخاب نام ژاكلين ابطال شد» جهت درج در روزنامه رسمي به پيوست ارسال مي‌ گردد. مديركل هيأت عمومي و هيأت ‌هاي تخصصي ديوان عدالت اداري ـ يداله اسمعيلي ‌فرد تاريخ دادنامه: 1402/12/8 - شماره دادنامه: 140231390003197340 شماره پرونده: 0105256 مرجع رسيدگي: هيأت عمومي ديوان عدالت اداري شاكي: آقاي غلام رضا طاهري امامي طرف شكايت: سازمان ثبت احوال كشور موضوع شكايت و خواسته: ابطال تصميم سازمان ثبت احوال داير بر ممنوعيت انتخاب نام ژاكلين گردش كار: شاكي به موجب دادخواستي ابطال تصميم سازمان ثبت احوال داير بر ممنوعيت انتخاب نام ژاكلين را خواستار شده و در جهت تبيين خواسته اعلام كرده است كه: "معروض مي ‌دارد كه طبق ماده 20 قانون ثبت احوال صرفاً انتخاب اسامي و عناوين مبتذل و مستهجن و مخالف جنس و اسامي كه موجب هتك حيثيت مقدسات اسلامي شود ممنوع است اما سازمان ثبت احوال در اقدامي فراقانوني با تشكيل كميته نام در ثبت احوال انتخاب نام ژاكلين را براي اناث به علت خارجي بودن اين اسم ممنوع اعلام كرده است در حالي كه اين اسم به معناي محافظت شده از سوي خداست و مؤنث ژاك يعني يعقوب است در نتيجه اين اسم مشمول هيچ يك از ممنوعيت‌ هاي مذكور در قانون ثبت احوال نيست ضمن اينكه تلفظ اين اسم در فرانسه با فارسي متفاوت است در تلفظ فرانسوي جاكلين است و از همه مهمتر اينكه در حال حاضر چه بسيار اسامي خارجي كه از نگاه سازمان انتخاب آنها مجاز اعلام شده است، مثل رزا، مرسده، هيلدا، آدريانا، انيسا، ليندا، فرانك، موژان، هلن، رونيكا و ... به موجب قانون صرف خارجي بودن يك اسم دليل ممنوعيت انتخاب آن توسط اتباع ايراني نيست و سازمان ثبت احوال نمي ‌تواند رأساً و بدون مراعات اصول قانوني و با زير پا گذاشتن حقوق مردم و يا نقض آشكار قانون مصاديق ديگري غير از موارد چهارگانه در ماده 20 قانون ثبت احوال به موارد ممنوعيت انتخاب اسم اضافه نمايد در ضمن قطعاً تشكيل كميته انتخاب نام كه حتي اسامي مجاز هم بايد در اين كميته بررسي شود خلاف قانون است و خصوصاً بند 7 بخش (ب) دستورالعمل انتخاب نام كه در آن قيد شده اسامي انتخابي بايد از نظر ريشه شناسي و معنا شناسي و آوا شناسي و موسيقي واژه و فرهنگ قومي و منطقه ‌اي و عرف و فراواني و مناسب بودن (غير از مناسب جنس) بايد در اين كميته بررسي شود اقدامي كه صد در صد خلاف قانون است و ناقض صريح حقوق شهروندي است." متن نامه ‌اي كه به موجب آن انتخاب نام ژاكلين ممنوع اعلام شده به شرح زير است: "نام انتخاب شده: ژاكلين ـ جنسيت: دختر ـ اداره درخواست‌ كننده: امور خارجه ـ محل سكونت والدين: آلمان مطالب استخراج شده از فرهنگي ‌ها و ساير منابع: دهخدا و معين نظر كميته نام سازمان ثبت احوال: عيناً واژه خارجي است (فرانسوي) و با انتخاب آن برابر مقررات فعلي موافقت نمي ‌شود." در پاسخ به شكايت مذكور، مديركل امور حقوقي و هماهنگي امور استان‌ هاي سازمان ثبت احوال كشور به موجب لايحه شماره 1401/361955 ـ 1401/12/27 توضيح داده است كه: "به استناد قانون ممنوعيت به كارگيري اسامي، عناوين و اصطلاحات، بيگانه مصوب 1375/9/28 مجلس شوراي اسلامي و بند (ج) ماده 1 آيين ‌نامه اجرايي آن كه به اعلام ممنوعيت انتخاب اسامي بيگانه براي ناميدن اشخاص (اسامي خاص) پرداخته و همچنين با عنايت به اينكه واژه مورد نظر در زمره نام ‌هاي خارجي با ريشه انگليسي (جاكلين) و فرانسوي (ژاكلين) مي ‌باشد، كميته تخصصي و مشورتي نام اين سازمان متشكل از اساتيد زبان و ادبيات دانشگاه و نمايندگان فرهنگستان زبان و ادب فارسي و كارشناسان حقوقي و امور نام اين سازمان با مجوز شوراي عالي ثبت احوال (مستند به تبصره 2 ماده 20 قانون ثبت احوال كه تشخيص نام ‌هاي ممنوع را از جمله وظايف آن شورا قرار داده)، با توجه به فرهنگ عمومي كشور و همچنين مقابله با اشاعه فرهنگ بيگانه واژه ژاكلين را مورد تأييد و تصويب قرار نداده است. ضمناً به نظر اين اداره كل، موضوع به عنوان شكايتي موردي مي‌ بايست در شعب ديوان عدالت اداري مورد رسيدگي قرار مي ‌گرفت." هيأت عمومي ديوان عدالت اداري در تاريخ 1402/12/8 با حضور رئيس و معاونين ديوان عدالت اداري و رؤسا و مستشاران شعب ديوان تشكيل شد و پس از بحث و بررسي با اكثريت آراء به شرح زير به صدور رأي مبادرت كرده است. رأي هيأت عمومي براساس تبصره 1 ماده 20 قانون ثبت احوال مصوب سال 1355 انتخاب نام‌هايي كه موجب هتك حيثيت مقدسات اسلامي مي ‌گردد و همچنين انتخاب عناوين و القاب و نام‌ هاي زننده و مستهجن يا‌ نامتناسب با جنس ممنوع است و برمبناي تبصره 2 ماده 20 اين قانون، تشخيص نام‌ هاي ممنوع برعهده شوراي عالي ثبت احوال است و اين شورا نمونه‌ هاي آن را تعيين و به سازمان ثبت احوال اعلام مي ‌كند. بنا به مراتب فوق و با عنايت به اينكه اولاً براساس اعلام سازمان ثبت احوال به موجب لايحه تقديمي، شوراي عالي ثبت احوال به موجب دستورالعمل شماره 1/15879 صادره در سال 1399 اختيار رسيدگي و تشخيص نام ‌هاي ممنوعه را به كميته تخصصي و مشورتي نام، مركب از اساتيد دانشگاه و نمايندگان فرهنگستان زبان و ادب فارسي احاله كرده و واگذاري اين تكليف قانوني به كميته مشورتي مغاير با حكم مقرر در تبصره 2 ماده 20 قانون ثبت احوال است و ثانياً نام «ژاكلين» از مصاديق عناوين و القاب و نام‌ هاي زننده و مستهجن يا‌ نامتناسب با جنس نيست، لذا تصميم ثبت احوال داير بر ممنوعيت انتخاب نام ژاكلين خلاف قانون و خارج از حدود اختيار است و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون ديوان عدالت اداري مصوب سال 1392 ابطال مي ‌شود. اين رأي براساس ماده 93 قانون ديوان عدالت اداري (اصلاحي مصوب 1402/2/10 ) در رسيدگي و تصميم ‌گيري مراجع قضايي و اداري معتبر و ملاك عمل است. رئيس هيأت عمومي ديوان عدالت اداري ـ حكمتعلي مظفري