آيين نامه ارزيابي و اعطاي نشان اعتماد محصولات تربيتي، آموزشي، فرهنگي، هنري و سرگرمي اوان كودكي

در راستاي اجرايي سازي بند ۷ ماده ۶ اساسنامه سازمان ملي تعليم و تربيت كودك و مصوبه ششمين جلسه هيئت امناي سازمان ملي (مورخ 1402/07/02) و بند الف ماده ۸۹ قانون برنامه هفتم پيشرفت جمهوري اسلامي ايران، «آيين نامه ارزيابي و اعطاي نشان اعتماد محصولات تربيتي، آموزشي، فرهنگي، هنري و سرگرمي اوان كودكي» به شرح مفاد ذيل است:

1 . سازمان ملي: سازمان ملي تعليم و تربيت كودك

۲ . نشان اعتماد: تأييديه رسمي سازمان ملي به همراه درج ويژگي ها، راهنماي استفاده، سطح كيفي و نشان واره اختصاصي اعتمادآفرين سازمان ملي براي محصولات تربيتي، آموزشي، فرهنگي، هنري و سرگرمي اوان كودكي (بدو تولد تا شش سال تمام) كه الگوي كيفيت موضوع اين آيين نامه در مورد آن ها احراز شده است.

3 . محصولات: كالاها، مواد، منابع و آثار تربيتي، آموزشي، فرهنگي، هنري و سرگرمي در قالب هاي مكتوب، فيزيكي، الكترونيكي و چندرسانه اي با توليد صنعتي و كارخانه اي و يا در كارگاه هاي خانگي با قابليت عرضه عمومي براي مخاطبان كودك (بدو تولد تا شش سال تمام)، والدين، مربيان و ساير ذي ربطاني كه به نحوي با اين كودكان يا والدينشان تعامل مستقيم تربيتي، آموزشي و يا مراقبتي دارند.

۴ . صاحب محصول: از قبيل صاحب اثر، توليد كننده، مصنف يا ناشر كه حقوق مالكيت مادي و معنوي محصول را داراست.

۵ . محورهاي تخصصي: دسته بندي محصولات اوان كودكي بر اساس سنخيت، كاربرد و مخاطب كه با تصويب شوراي راهبردي نشان اعتماد تشكيل مي گردند؛ از جمله «بسته تربيت و يادگيري»، «كتاب كودك»، «اسباب بازي، وسايل بازي و يادگيري»، «برنامه و بازي ديجيتال»، «سرود، ترانه و لالايي» و «راهنماي مربي و والد» و ديگر دسته هاي مصوب

۶ . معيارهاي پايه: استانداردهاي كمينه و ويژگي هاي ضروري براي هر محصول كه در صورت فقدان آن ها، محصول مشمول اعطاي نشان اعتماد نخواهد بود.

۷ . معيارهاي كيفي: ويژگي هايي كه امتياز محصول بر اساس آن ها محاسبه مي شود و معيار برتري و دريافت نشان اعتماد سطح بالاتر است.

8 . شوراي راهبردي: شوراي راهبردي نشان اعتماد سازمان ملي

۹ . دبيرخانه: دبيرخانه ارزيابي تخصصي محصولات اوان كودكي و اعطاي نشان اعتماد سازمان ملي

۱۰ . كارگزار: شخصيت هاي حقيقي يا حقوقي ذي صلاح كه به صورت فردي يا نهادي در رابطه كارگزاري با سازمان ملي در فرآيند ارزيابي تخصصي محصولات اوان كودكي ايفاي نقش مي نمايند.

۱ . ارزيابي تخصصي محصولات اوان كودكي با بهره گيري از الگوي كارگزاري و روش هاي علمي متنوع

2 . جهت دهي به صاحبان محصولات براي توليد و عرضه محصولات اوان كودكي فاخر و كيفي با اعطاي نشان اعتماد و انتشار نمانام و نشان واره اختصاصي آن

۳ . بهره گيري حداكثري از ظرفيت هاي فردي و نهادي مردمي، غيردولتي و دولتي در تصميم سازي و ارزيابي تخصصي در چارچوب قوانين و مقررات و با حفظ شئون حاكميتي سازمان ملي

4 . بهره گيري از متخصصان و ذي ربطان اوان كودكي (والدين، نمايندگان كودكستان ها و ساير مراكز تربيتي) در قالب هاي راهبر تخصصي محور، كارگروه هاي تخصصي و كارگزاران ذي صلاح

۵ . حمايت از ارتقاي كمي و كيفي و عرضه محصولات اوان كودكي داراي نشان اعتماد

هر محصول پس از كسب حدنصاب لازم در فرايند ارزيابي تخصصي، نمانام اختصاصي «توتك» (سرواژه «تعليم و تربيت كودك») به همراه نشان واره نشان اعتماد اوان كودكي دريافت مي نمايد. نشان واره مذكور، ملهم از نشان واره سازمان ملي و عناصر مفهومي آن است كه براساس آن، كيفيت محصول باتوجه به نتيجه ارزيابي تخصصي در سطح بندي پنج درجه اي نمايش داده مي شود. سطح يك اين نشان واره بر احراز حداقل هاي ضروري و كمينه كيفيت مورد انتظار دلالت دارد و سطوح دو الي پنج براي محصولات با درجه كيفي بالاتر صادر مي گردد. اين نماد با درج نشان واره بصري اختصاصي و سطح آن بر روي محصول و از ساير روش ها به اطلاع مصرف كنندگان مي رسد.

: كودكستان ها و ساير مراكز تعليم و تربيت كودك داراي مجوز سازمان ملي مكلف اند در خريد، عرضه، بهره برداري و تبليغ محصولات موضوع اين آيين نامه، مصوبات شوراي راهبردي درباره الزام به دارا بودن نشان اعتماد را رعايت نمايند.

سازمان ملي در چارچوب بند ۷ ماده ۶ و بند ۵ ماده ۲ اساسنامه خود، موظف است براي اجرايي سازي فرآيند ارزيابي تخصصي محصولات اوان كودكي بر اساس معيارهاي پايه و كيفي و اعطاي نشان اعتماد با مدت اعتبار مشخص، نسبت به ملاحظات و تدابير ذيل اقدام نمايد:

۱ . ايجاد و عملياتي سازي سامانه ها و سازوكارهاي ارزيابي تخصصي محصولات اوان كودكي موضوع اين آيين نامه

2 . راه اندازي «شوراي راهبردي نشان اعتماد» به عنوان مرجع تصميم گيري و تصويب شيوه نامه ها و موارد مرتبط با نشان اعتماد «توتك»

3 . راه اندازي «دبيرخانه ارزيابي تخصصي محصولات اوان كودكي و اعطاي نشان اعتماد» ذيل شوراي راهبردي و به عنوان بازوي اجرايي آن با وظايف و اختيارات مشخص، با استقرار واحدهاي اجرايي و راهبران محورهاي تخصصي

4 . تشكيل كارگروه هاي تخصصي محورها با بهره گيري از ظرفيت متخصصان علمي و تربيتي، توليدكنندگان شاخص، مصرف كنندگان عام (والدين) و خاص (مراكز تربيت اوان كودكي)، توزيع كنندگان، نمايندگان بخش هاي دولتي مرتبط، نمايندگان ارزيابان يا كارگزاري ها

۵ . ايجاد كارگزاري فردي يا نهادي به عنوان مراجع ارزيابي تخصصي به منظور بهره گيري از ظرفيت مراجع تخصصي اعم از متخصصان، مؤسسات و نهادهاي ذي صلاح فعال بخش هاي مردمي، غيردولتي و يا دولتي

۶ . اعطاي نشان اعتماد «توتك» با سطح متناسب به محصولاتي كه بر اساس اهداف تربيتي و يادگيري، نظام جامع تربيت اوان كودكي و معيارهاي پايه و كيفي هر محور تخصصي، شرايط لازم را احراز كرده اند.

7 . تمهيد درج مؤلفه هاي رده سني مناسب براي مصرف كنندگان به تفكيك مصوب در شوراي راهبردي، نشان واره نشان اعتماد اوان كودكي به همراه سطح آن، راهنماي انتخاب و استفاده از محصول، امتياز محصول در معيارهاي ارزيابي تخصصي هر محور و تاريخ اعتبار نشان اعتماد بر روي محصولاتي كه نشان اعتماد «توتك» را دريافت مي كنند.

: چارچوب اخذ مجوز، فعاليت، نظارت بر حسن انجام كار و لغو مجوز كارگزاران ارزيابي تخصصي در شيوه نامه اخذ مجوز و فعاليت كارگزاري ارزيابي تخصصي به تصويب شوراي راهبردي مي رسد.

۱ . رئيس سازمان ملي (رئيس شورا)

۲ . معاون يا مديركل تخصصي ذي ربط در سازمان ملي (نائب رئيس شورا)

۳ . رئيس دبيرخانه ارزيابي تخصصي محصولات و اعطاي نشان اعتماد (دبير شورا)

۴ . نماينده تام الاختيار شوراي عالي انقلاب فرهنگي به معرفي ستاد تعليم و تربيت

5 . نماينده تام الاختيار سازمان پژوهش و برنامه ريزي آموزشي

6 . نماينده مصرف كنندگان عام محصولات اوان كودكي از ميان والدين عضو هيئت امناي سازمان ملي

7 . نماينده مصرف كنندگان خاص محصولات اوان كودكي از ميان مؤسسان كودكستان ها و ساير مراكز نگهداري و تربيت اوان كودكي عضو هيئت امناي سازمان ملي

8 . دو نفر نماينده تخصصي كه به تناسب دستور جلسه از بين گروه هاي ذيل:

:نمايندگان تام الاختيار دستگاه هاي مرتبط با محصولات اوان كودكي از جمله كانون پرورش فكري كودكان و نوجوانان

نمايندگان تشكل هاي تخصصي يا صنفي محصولات اوان كودكي

شخصيت هاي تربيتي، فرهنگي و علمي فعال و متخصص در حوزه تعليم و تربيت اوان كودكي (ترجيحاً عضو هيئت علمي رشته هاي مرتبط با تربيت اوان كودكي)

: رئيس دبيرخانه از ميان افراد باتجربه و داراي تخصص و از كنشگران اصلي زيست بوم اوان كودكي و با پيشنهاد نائب رئيس شورا و حكم رئيس سازمان ملي به مدت چهار سال منصوب مي شود. انتخاب وي از ميان نيروهاي ذي ربط سازمان ملي بلامانع است.

: رئيس دبيرخانه مجاز است از ديگر گروه هاي ذيل رديف «۵ - ۸» به تناسب موضوع جلسه به عنوان كارشناس ميهمان (بدون حق رأي) براي شركت در جلسه، دعوت به عمل آورد.

1 . بررسي و تصويب شيوه نامه ها، ضوابط و تعرفه هاي مورد نياز، از جمله:

محورهاي محصولات اوان كودكي

معيارهاي پايه و كيفي كلي ارزيابي تخصصي در هر محور

ويژگي هاي تأييديه رسمي نشان اعتماد

شيوه نامه اخذ مجوز و فعاليت كارگزاري ارزيابي تخصصي

- تعرفه هاي مرتبط با ارزيابي تخصصي محصولات اوان كودكي

2 . تعيين مدت اعتبار نشان اعتماد «توتك» در هر محور تخصصي

3 . تعيين محصولاتي كه دارا بودن نشان اعتماد براي خريد، عرضه، بهره برداري و تبليغ آنها الزامي است

4 . نظارت بر عملكرد دبيرخانه

5 . ساير امور محوله از طرف هيئت امنا و شوراي مديران سازمان ملي

1 . راهبري و پيگيري امور دبيرخانه براي انجام احسن وظايف محوله

2 . انتخاب همكاران، راهبران ستادي و محورهاي تخصصي، بر اساس شايستگي ها و معيارهاي تخصصي لازم به ويژه وظايف محوله

3 . هدايت و ايجاد هماهنگي بين راهبران تخصصي و نظارت بر ايشان

4 .كمك به راه اندازي و راهبري كارگروه هاي تخصصي محورها توسط راهبران تخصصي

5 . آماده سازي گزارش نوبه اي براي ارائه به مراجع ذي ربط

6 . ساير امور محوله از طرف شوراي راهبردي و شوراي مديران سازمان ملي

1 . تهيه و تنظيم پيش نويس شيوه نامه ها، ضوابط و تعرفه هاي مورد نياز، از جمله:

محورهاي محصولات اوان كودكي

معيارهاي كلي ارزيابي تخصصي در هر محور

ويژگي هاي تأييديه رسمي نشان اعتماد

شيوه نامه اخذ مجوز و فعاليت كارگزاري ارزيابي تخصصي

- پيشنهاد تعرفه هاي مرتبط با ارزيابي تخصصي محصولات اوان كودكي به شوراي راهبردي

2 . پيشنهاد مدت اعتبار نشان اعتماد «توتك» در هر محور به شوراي راهبردي

3 . تدوين شاخص ها و سنجه هاي جزئي ارزيابي تخصصي در چارچوب معيارهاي پايه و كيفي كلي هر محور

4 . طراحي، راه اندازي و راهبري سامانه هاي مورد نياز

5 . اجراي سازوكار ارزيابي تخصصي محصولات اوان كودكي در محورهاي مصوب

6 . اعطاي نشان اعتماد «توتك» به محصولات اوان كودكي تأييد شده

7 . ايجاد ساز و كار لازم براي راستي آزمايي عمومي نشان اعتماد صادر شده با استفاده از ابزارهايي مانند رمزينه سريع پاسخ ((QR Code، شناسه، پروانه و استعلام

۸ . اعلام محصولات برگزيده، تمهيد حمايت و تشويق ايشان

9 . شناسايي، تأييد، نظارت، لغو مجوز و راهبري اشخاص و مؤسسات به عنوان مراجع ارزيابي تخصصي در قالب كارگزاري، در چارچوب شيوه نامه اخذ مجوز و فعاليت كارگزاري ارزيابي تخصصي

10 . ساير امور محوله از طرف شوراي راهبردي و شوراي مديران سازمان ملي

راهبران ستادي و تخصصي محورها از بين كارشناسان و مديران سازمان ملي و يا فعالان مردمي و غيردولتي داراي تخصص محتوايي و توانمندي هاي مديريتي لازم در آن حوزه توسط رئيس دبيرخانه پيشنهاد و با حكم نائب رئيس شورا منصوب مي گردند. راهبر تخصصي هر محور، اعضاي كارگروه هاي تخصصي ذيل آن محور را با بهره گيري از متخصصان صاحب نظر، مجرب و ترجيحاً داراي پشتوانه صنفي از بين فعالان مردمي، غيردولتي و يا دولتي و حاكميتي با تأييد نائب رئيس شورا براي همكاري دعوت مي نمايد. فهرست نقش هاي مرتبط با نشان اعتماد به شرح ذيل است:

: ارزيابان و كارگزاران، ارزيابي تخصصي، حمايت و ارتقا، اجرايي و پشتيباني و اطلاع رساني (راهبران ستادي)

. راهبران محورهاي تخصصي (دبيران كارگروه هاي تخصصي محورها)

: در هر محور ۳، ۵، ۷ يا ۹ نفر كه با پيشنهاد راهبر محور تخصصي و تأييد رئيس دبيرخانه براي مدت يك سال انتخاب مي شوند.

: جبران خدمت نيروهايي كه به صورت پيماني يا رسمي با سازمان ملي همكاري ندارند، بدون تعهد استخدامي خواهد بود.

معيارها و شاخص هاي ارزيابي تخصصي (معيارهاي پايه و كيفي) مبتني بر نظام جامع تربيت دوره اوان كودكي (موضوع بند ۱ ماده ۶ اساسنامه سازمان ملي) و برنامه تربيت و يادگيري مصوب هيئت امناي سازمان ملي و ساير اسناد مصوب نهادهاي مرجع و اسناد بالادستي مرتبط، توسط دبيرخانه تدوين و پس از تصويب در شوراي راهبردي ابلاغ مي گردد.

: سازمان ملي موظف است معيارها و شاخص هاي ارزيابي تخصصي محصولات (معيارهاي پايه و كيفي) را از طرق مقتضي به اطلاع عموم برساند.

۱ . ثبت محصول و ارائه اطلاعات و مستندات مورد نياز از طريق سازوكارهاي اعلامي سازمان ملي توسط صاحب محصول يا نماينده قانوني وي

۲ . ارزيابي تخصصي محصولات براساس معيارهاي پايه توسط كارگزاران ذي صلاح

۳ . احراز يا عدم احراز شرايط اعطاي نشان اعتماد «توتك» به محصول براساس نتايج ارزيابي تخصصي از معيارهاي پايه توسط دبيرخانه و اعلام اخذ نشان سطح اول

: در صورت عدم احراز شرايط معيارهاي پايه (سطح اول نشان اعتماد «توتك»)، ايرادات و اشكالات به صورت مشروح به صاحب محصول ارائه مي شود. در صورت اعمال اصلاحات لازم، صاحب محصول بايد مجدداً محصول اصلاح شده را در فرآيند ارزيابي تخصصي ثبت نمايد.

: صاحبان محصول مي توانند حداكثر تا ۱۰ روز كاري پس از اعلام عدم احراز معيارهاي پايه، اعتراض خود را به همراه مستندات و ادلّه از طريق سازوكار اعلامي سازمان ملي ثبت نمايند. عدم اعتراض در مهلت مقرر به منزله پذيرش نتيجه ارزيابي تخصصي است.

۴ . ارزيابي تخصصي كيفيت محصول براساس معيارهاي كيفي توسط كارگزاران ذي صلاح

۵ . تعيين سطح نشان اعتماد (۱ تا ۵) براساس گزارش نتايج ارزيابي تخصصي معيارهاي كيفي مراجع ذي صلاح توسط دبيرخانه

۶ . صدور تأييديه رسمي و اختصاصي محصول (رده سني، ويژگي ها، راهنماي استفاده و سطح كيفي) توسط دبيرخانه

۷ . ابلاغ تأييديه به صاحب محصول توسط دبيرخانه

صاحبان محصول حداكثر تا 10 روز كاري پس از ابلاغ تأييديه اعطاي نشان اعتماد مي توانند اعتراض خود را نسبت به خروجي ارزيابي تخصصي و سطح نشان اعتماد اعطا شده به همراه مستندات و ادله از طريق سازوكار اعلامي سازمان ملي ثبت نمايند. عدم اعتراض در مهلت مقرر، به منزله پذيرش نتيجه ارزيابي تخصصي است.

۸ . انتشار عمومي تأييديه رسمي و اختصاصي محصول توسط دبيرخانه

صاحب محصول در زمان ثبت آن متعهد مي شود كه مقررات و ضوابط لازم از جمله رعايت حقوق مالكيت مادي، معنوي و شرايط و ضوابط عمومي توليدي مرتبط با محصول ثبت شده را رعايت نموده است و موظف به ارائه مدارك و مستندات مثبته در اين موارد است. در صورت اثبات عدم پايبندي به اين مقررات و ضوابط، نشان اعتماد صادر شده ابطال مي گردد.

سازمان ملي مجاز است كه بنا به تعرفه هاي مصوب شوراي راهبردي، به ازاي هر محصول ثبت شده در فرآيند ارزيابي تخصصي تمام يا بخشي از هزينه هاي مرتبط را دريافت كند. وجوه مذكور به حساب درآمدهاي اختصاصي سازمان ملي نزد خزانه داري كل كشور واريز مي گردد و براي كمك به اجراي مفاد اين آيين نامه از جمله در هزينه هاي مرتبط با منابع انساني، حق الزحمه ها و امور اجرايي و پشتيباني قابل هزينه كرد است. تا زمان استقرار كامل ساختار مذكور، هزينه هاي اجراي سازوكار ارزيابي تخصصي و اعطاي نشان اعتماد و تحقق تدابير حمايتي و ارتقايي براساس منابع و اعتبارات مصوب در برنامه سالانه سازمان ملي و در چارچوب وظايف ذاتي آن تأمين مي گردد.

سازمان ملي موظف است در راستاي ارتقاي طراحي، كيفيت، كميت توليد و تسهيل عرضه محصولات اوان كودكي اقدامات زير را در دستور كار قرار دهد:

۱ . هدايت و تشويق توليدكنندگان به توليد محصولات فاخر و متناسب با نياز زيست بوم اوان كودكي

۲ . كمك به ارتقاي محصولات اوان كودكي به روش هاي گوناگون متناسب و در حدود امكانات و منابع، از جمله:

۳ . حمايت از محصولات اوان كودكي داراي نشان اعتماد به انحاي گوناگون به تناسب و در حدود امكانات و منابع، از جمله:

با عنوان «يارستان»

د. سكوي عرضه (عرضه گاه) محصولات داراي نشان اعتماد براي دسترسي و بهره مندي همه ذي نفعان

۴ . برقراري ارتباط منسجم با نهادهاي دولتي و غيردولتي ذي ربط در حوزه ي محورها به منظور تحقق اهداف مذكور

در راستاي بند ۱۰ ماده ۲ اساسنامه سازمان ملي و به منظور پيشگيري از بروز هر گونه تعارض منافع، اشخاص حقيقي و حقوقي دخيل در فرآيند اجرايي ارزيابي تخصصي و اعطاي نشان اعتماد، ضمن اعلام تعهد كتبي به رعايت مفاد اين ماده مكلف اند از اظهار نظر و ارزيابي تخصصي در موارد ذيل امتناع نمايند. مصاديق تعارض منافع براي اشخاص حقيقي و حقوقي دخيل در فرآيند اجرايي ارزيابي تخصصي و اعطاي نشان عبارتند از:

۱ . خود ايشان صاحب محصول مورد نظر باشند يا در توليد آن به صورت حقيقي يا حقوقي به هر نحو همكاري رسمي داشته باشند.

۲ . ايشان، همسر يا فرزندانشان، داراي نفع مادي يا معنوي در توليد يا ارائه محصول مورد نظر باشند.

۳ . با صاحب محصول مورد نظر قرابت نسبي يا سببي تا درجه دوم از هر طبقه داشته باشند.

۴ . بين ايشان، همسر يا فرزندانشان از يك سو و صاحب محصول يا ديگر نقش آفرينان اصلي در توليد محصول مورد نظر دعواي حقوقي و يا كيفري مطرح باشد و يا سابقاً مطرح بوده و از تاريخ حكم قطعي حداقل دو سال نگذشته باشد.

۵ . ساير موارد به تشخيص شوراي راهبردي

: در صورتي كه مصاديق تعارض منافع، پس از اظهار نظر يا ارزيابي تخصصي يا اعطاي نشان اعتماد كشف گردد، همه آثار ارزيابي تخصصي و اظهار نظر و همچنين نشان اعتماد اعطايي حاصل شده براساس نظر فرد دخيل در فرايندهاي فوق لغو مي گردد.

: توليدكنندگان يا ارائه كنندگان محصولات مي توانند با ارائه مستندات، موقعيت هاي تعارض منافع مذكور را به سازمان ملي اعلام نمايند.

به استناد بند ۱۰ ماده ۱۰ اساسنامه سازمان ملي تعليم و تربيت كودك اين آيين نامه در ۱۵ ماده و ۱۲ تبصره تنظيم و در هفتمين جلسه هيئت امناي سازمان ملي تعليم و تربيت كودك مورخ 1403/03/30 مورد بررسي و تصويب قرار گرفت و براساس اختيار تبصره ۳ ماده ۱۰ اساسنامه براي اجرا ابلاغ مي گردد و از تاريخ ابلاغ براي همه ذي ربطان و ذي نفعان موضوع اساسنامه سازمان ملي لازم الاجراست. سازمان ملي مكلف است پس از طي دوره سه سال و براساس بازخوردهاي دريافتي و ارزيابي به عمل آمده از اجرا و تحقق اهداف، در صورت لزوم آيين نامه را مورد اصلاح قرار دهد. از تاريخ ابلاغ اين آيين نامه، مفاد آن بر كليه قوانين، مقررات و ضوابط مشابه و ناظر بر زيست بوم اوان كودكي (از جمله كودكستان ها و ساير مراكز نگهداري، تربيت و آموزش كودكان) و ساير مقررات مشابه، در موارد مغايرت، حاكم خواهد بود.

رضا مراد صحرايي وزير آموزش و پرورش و رئيس هيئت امناي سازمان ملي تعليم و تربيت كودك