بخشنامه گمرك در خصوص ارسال آيين نامه اجرايي واردات، صادرات و عبور پسماندها بر اساس مقررات كنوانسيون بازل

باسلام و احترام بپيوست تصوير نامه تصويب نامه هيئت محترم وزيران بشماره نامه 160219 /ت58960هـ مورخ 11 /12 /1400 در خصوص قانون مديريت پسماند (مصوب 1383) و با عنايت به عضويت جمهوري اسلامي ايران در كنوانسيون بازل درباره كنترل انتقالات برون مرزي مواد زايد زيان بخش و دفع آنها (مصوب 1371)، آيين نامه اجرايي واردات، صادرات و عبور پسماندها بر اساس مقررات كنوانسيون بازل در 27 ماده جهت اجرا ارسال مي گردد. خواهشمند است دستور فرماييد با رعايت مفاد مصوب اقدام لازم معمول نمايند.

علي وكيلي مديركل دفتر واردات

هيأت وزيران در جلسه 4 /12 /1400 به پيشنهاد شماره 11838 /100 /1400 مورخ 8 /4 /1400 سازمان حفاظت محيط زيست (با همكاري وزارتخانه هاي امور خارجه، راه و شهرسازي، نفت، صنعت، معدن و تجارت، كشور و امور اقتصادي و دارايي) و به استناد اصل يكصد و سي و هشتم قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران و ماده (14) قانون مديريت پسماند - مصوب 1383- و ماده واحده قانون اجازه عضويت جمهوري اسلامي ايران در كنوانسيون بازل درباره كنترل انتقالات برون مرزي مواد زايد زيان بخش و دفع آنها - مصوب 1371 -، آيين نامه اجرايي واردات، صادرات و عبور پسماندها بر اساس مقررات كنوانسيون بازل را به شرح زير تصويب كرد:

در اين آيين نامه، اصطلاحات زير در معاني مشروح مربوط به كار مي روند:

كنوانسيون: كنوانسيون بازل درباره كنترل انتقالات برون مرزي مواد زايد زيان بخش و دفع آنها.

كشور عضو: كشور عضو كنوانسيون.

سازمان: ازمان حفاظت محيط زيست.

مرجع صلاحيت دار : معاون محيط زيست انساني سازمان.

اداره كل : اداره كل حفاظت محيط زيست استان محل استقرار واحد متقاضي واردات، محل انبار جهت صادرات و يا محل استقرار گمرك جهت عبور.

عبور: رويه گمركي كه شامل موارد زير است: الف- عبور خارجي: رويه گمركي كه بر اساس آن كالايي به منظور عبور از قلمرو گمركي از يك گمرك مجاز وارد و از گمرك مجاز ديگري، تحت نظارت گمرك خارج شود. ب- عبور داخلي: رويه گمركي كه بر اساس آن كالايي از يك گمرك مجاز به گمرك مجاز ديگر و يا ساير اماكن تحت نظارت گمرك منتقل مي گردد تا تشريفات قطعي گمركي آن در مقصد انجام شود.

محموله : محموله حاوي پسماند.

دفع: كليه روش هاي از بين بردن يا كاهش خطرات ناشي از پسماندها از قبيل بازيافت، دفن بهداشتي، زباله سوزي و هر عملي كه در الحاقيه (4) كنوانسيون (عمليات دفع) مشخص شده است.

مديريت صحيح محيط زيستي: اقداماتي كه به منظور جلوگيري از ايجاد و انتشار آلودگي در محيط زيست، مطابق ضوابط و استانداردهاي ملاك عمل سازمان انجام مي شود.

شناسه (كد) آيسيك: شناسه (كد) مندرج در پروانه بهره برداري مربوط به طبقه بندي كليه فعاليت هاي اقتصادي صادره توسط دستگاه ذي ربط.

پسماندهاي ويژه (خطرناك): پسماندهايي كه به دليل بالا بودن حداقل يكي از خواص خطرناك از قبيل سمي بودن، بيماري زايي، قابليت انفجار يا اشتعال، خورندگي يا مشابه آن و همچنين تعلق به هر يك از گروه هاي مندرج در الحاقيه (1) (طبقه بندي مواد زايدي كه بايد تحت واپايش (كنترل) قرار گيرند به عنوان پسماندهاي ويژه (خطرناك) در نظر گرفته مي شوند مگر اينكه خصوصيات خطرناك مندرج در الحاقيه (3) (مشخصات خطرناك بودن مواد زايد) را دارا نباشند.

پسماندهاي الحاقيه (8) كنوانسيون : پسماندهايي كه مشمول كنوانسيون هستند از جمله موارد مذكور در الحاقيه شماره (1) (طبقه بندي مواد زايدي كه بايد تحت واپايش (كنترل) قرار گيرند) و داراي خصوصيات موجود در الحاقيه شماره (3) كنوانسيون (مشخصات خطرناك بودن مواد زايد).

پسماندهاي الحاقيه (9) كنوانسيون: پسماندهايي كه خطرناك نيستند مگر اينكه اجزاي الحاقيه (1) (طبقه بندي مواد زائدي كه بايد تحت واپايش (كنترل) قرار گيرند را تا حدي دارا باشند كه خصوصيات خطرناك مندرج در الحاقيه (3) (مشخصات خطرناك براي مواد زائد) را از خود نشان دهد.

ساير پسماندها: پسماندهايي كه از گروه مندرج در الحاقيه (2) كنوانسيون (ضايعاتي كه نياز به توجه خاص دارند) هستند و مورد انتقال برون مرزي قرار مي گيرند.

متقاضي: شخصيت حقيقي يا حقوقي كه قصد اقدام براي واردات، صادرات و يا عبور پسماندهاي موضوع كنوانسيون را دارد.

متصدي حمل و نقل: كليه شركت ها و مؤسسات حمل و نقل، سازمان ها، كارخانجات و از اين قبيل اعم از دولتي و غيردولتي كه به حمل و نقل محموله هاي خطرناك (توليدات يا مواد اوليه) مبادرت مي ورزند و داراي پروانه فعاليت معتبر از وزارت راه و شهرسازي مي باشند.

اظهارنامه: برگه (فرم) اظهارنامه كنوانسيون در خصوص نقل و انتقالات برون مرزي بر اساس بخش (الف) الحاقيه شماره (5) كنوانسيون (اطلاعاتي كه بايد هنگام تسليم اطلاعيه ارايه گردد)

ثبت سفارش: اخذ مجوز ورود پسماند به كشور از وزارت صنعت، معدن و تجارت در سامانه جامع تجارت ايران پس از اخذ مجوزهاي اوليه از سازمان.

آزمايشگاه معتمد: آزمايشگاهي كه در بخش هاي دولتي و غيردولتي كشور وجود دارد و توانايي آن جهت سنجش عامل (پارامتر) هاي محيط زيستي بر اساس ضوابط و مقررات جاري، مورد تأييد سازمان قرار گيرد.

سامانه: سامانه جامع مديريت محيط زيست كه اقدامات داخلي سازمان در خصوص نقل و انتقالات پسماند توسط آن صورت مي پذيرد.

سامانه اي پي ال: سامانه پنجره واحد تجارت برون مرزي گمرك.

هرگونه واردات، صادرات و عبور پسماند ويژه (خطرناك) و ساير پسماندها بدون رعايت مفاد كنوانسيون، مفاد اين آيين نامه و ساير قوانين و مقررات ملي مديريت پسماند در كشور ممنوع مي باشد.

واردات و صادرات پسماند ويژه (خطرناك) و ساير پسماندها از يا به كشور غيرعضو ممنوع است.

ثبت تمامي درخواست هاي واردات، صادرات، عبور و نيز ترخيص مواد موضوع اين آيين نامه از مناطق آزاد تجاري - صنعتي و ويژه اقتصادي، در سامانه الزامي مي باشد. كليه راهنماهاي نحوه ثبت و پيگيري درخواست ها بايد توسط سازمان در سامانه درج گردد.

هرگونه واگذاري مجوز واردات، صادرات و يا عبور پسماندهاي ويژه (خطرناك) به غيرممنوع مي باشد. متخلفين موظفند در اجراي ماده (17) قانون مديريت پسماندها - مصوب 1383 - حسب تشخيص سازمان، پسماندهاي مشمول كنوانسيون را به كشور مبدأ اعاده و يا در صورت امكان مديريت در داخل كشور، تحت نظارت سازمان و با هزينه خود با رعايت مديريت صحيح محيط زيستي دفع كنند.

صادرات، واردات و عبور پسماندها با رعايت استاندارد ملي كشور براي بسته بندي و حمل و نقل مواد ويژه با شماره استاندارد ايران (2925) و آيين نامه اجرايي حمل و نقل جاده اي مواد خطرناك موضوع تصويب نامه شماره 44870 /ت22029هـ مورخ 27 /12 /1380 و اصلاحات بعدي آن انجام مي شود.

پسماندهاي مندرج در الحاقيه هاي كنوانسيون، مشمول اين آيين نامه قرار مي گيرند و پسماندهاي بخش هاي دفاعي و پسماندهاي ويژه پرتوزا در دامنه شمول اين آيين نامه نمي باشند و تابع قوانين و مقررات مربوط به خود هستند.

واردات پسماند ويژه (خطرناك) و ساير پسماندها (الحاقيه هاي (8) و (2)) بر اساس مفاد كنوانسيون و به موجب بند (ز) ماده (122) قانون امور گمركي - مصوب 1390 - به كشور ممنوع مي باشد.

در موارد استثنا و در صورت اعلام نياز به واردات نوعي از پسماند ويژه و يا ساير پسماندهاي مربوط به عنوان ماده اوليه توسط وزارت صنعت، معدن و تجارت (با ارايه توجيهات و مستندات لازم مبني بر نبود و يا كمبود ماده اوليه مربوط در كشور) منوط به تأييد مديريت صحيح محيط زيستي در واحد بازيافت كننده داراي پروانه بهره برداري و شناسه (كد) آيسيك، واردات اين نوع از پسماندها توسط مرجع صلاحيت دار مجاز است.

مجوز واردات پسماندهاي مشمول الحاقيه )8) و (۲) كنوانسيون مشروط به دريافت تأييديه مرجع صلاحيت دار كشور مبدأ به صورت زير مي باشد:

دريافت برگه (فرم) تكميل شده اظهارنامه كنوانسيون ممهور به مهر مرجع صلاحيت دار كشور مبدأ مبني بر موافقت با صادرات پسماند با مشخصات محموله مورد نظر به زبان فارسي يا انگليسي از طريق رايانامه مرجع صلاحيت دار.

تنها به رايانامه هاي دريافتي از آدرس هاي رايانامه مراجع صلاحيت دار معرفي شده در پايگاه اينترنتي كنوانسيون ترتيب اثر داده خواهد شد.

در هنگام بررسي مراحل واردات پسماندها لازم است عدم آلودگي پسماندهاي مشمول فهرست (9) كنوانسيون به اجزاي ويژه الحاقيه هاي (1) و (3) كنوانسيون توسط سازمان محرز گردد.

در مرحله ثبت سفارش به دليل عدم دسترسي به محتواي محموله، ارايه تعهدنامه رسمي توسط واردكننده (واحد بازيافت كننده يا دارنده كارت بازرگاني) الزامي است. تعهد نامه مبني بر انجام واكاوي (آناليز) محموله پيش از ترخيص از گمرك مربوط و عودت كالا به مبدأ در صورت آلودگي به اجزاي ويژه (الحاقيه ۱) مي باشد.

صدور مجوز ثبت سفارش در خصوص پسماندهاي مندرج در الحاقيه (9) كنوانسيون براي دارندگان كارت بازرگاني منوط به معرفي واحد بازيافت كننده با تأييد عملكرد صحيح محيط زيستي توسط ادارات كل و دارا بودن پروانه بهره برداري و شناسه (كد) آيسيك مربوط مي باشد.

در صورت ورود موقت پسماندهاي مندرج در الحاقيه (9) كنوانسيون توسط دارندگان كارت بازرگاني، متقاضي بايد قبل از اقدام به واردات، واحد داراي شرايط مندرج در تبصره (1) اين ماده را به اداره كل معرفي نمايد. در غير اين صورت اظهارنامه عبور داخلي مربوط در سامانه اي ال پي به منظور عبور كالا از گمرك مرزي به گمرك استان مربوط تأييد نمي گردد.

صادرات پسماندهاي مشمول الحاقيه شماره هاي (2)، (8) و (9) (در صورت آلوده بودن به اجزاي ويژه) كنوانسيون منوط به اخذ مجوز از مرجع صلاحيت دار كشور مقصد است. در صورت اعلام نياز به مواد بازيافتي پسماندهاي فوق توسط وزارت صنعت، معدن و تجارت و نيز اعلام وجود واحدهاي بازيافت كننده واجد شناسه (كد) آيسيك مربوط در كشور و تأييد مديريت صحيح محيط زيستي آنها توسط اداره كل، بر اساس بند (10) ماده (4) كنوانسيون، صادرات انجام نمي پذيرد و واحدهاي دريافت كننده و مديريت كننده اين گونه پسماندها در داخل كشور در اولويت مي باشند.

پيش از هرگونه اظهار پسماندهاي مشمول الحاقيه شماره هاي (2)، (8) و (9) (در صورت آلوده بودن به اجزاي ويژه) در گمركات كشور، تقاضاي صادرات ابتدا بايد توسط صادركننده در سامانه ثبت، و مدارك مورد نياز منطبق بر موارد اعلام شده در سامانه بارگذاري گردد. متقاضي بايد پس از تأييد اوليه توسط مرجع صلاحيت دار، نسبت به پيگيري امور اظهارنامه اقدام و برگه (فرم) تكميل شده را در سامانه بارگذاري كند.

جهت اطمينان مرجع صلاحيت دار از موافقت كشور مقصد با صادرات پسماندهاي مشمول الحاقيه شماره هاي (2)، (8) و (9) (در صورت آلوده بودن به اجزاي ويژه) تكميل برگه (فرم) اظهارنامه كنوانسيون به زبان فارسي يا انگليسي بسته به كشور مقصد توسط صادركننده ضروري است.

درصورتي كه جهت تعيين نوع پسماند (تعيين ويژه و غيرويژه بودن) نياز به آزمايش باشد، نمونه گيري و واكاوي (آناليز) از پسماند توسط آزمايشگاه معتمد در حضور نماينده اداره كل پيش از بارگيري، در محل انبارش پسماند انجام و نتايج به اداره كل اعلام مي گردد.

مرجع صلاحيت دار بايد نامه و برگه (فرم) اظهارنامه تكميل شده را به مرجع صلاحيت دار كشور مقصد و يا كشور /كشورهاي محل عبور (در صورت وجود)، به منظور دريافت مجوز صادرات و يا عبور ارسال نمايد.

در صورت عدم دريافت پاسخ از كشور محل عبور چنانچه اعلام نظر كلي براي عبور در پرسش نامه كنوانسيون مربوط به آن كشور، كه سالانه توسط اعضا تكميل مي گردد، درج نشده باشد، عبور از محل كشور مربوط مجاز نمي باشد. تا پيش از دريافت اعلام رضايت كتبي از كشور محل عبور، آغاز صادرات مجاز نيست.

بارگذاري خلاصه يا مفاد بيمه نامه ها به ميزان مسئوليت هاي مقرر، وفق مقررات و قراردادها و اسناد حمل و نقل، توسط متقاضي در سامانه الزامي است.

به منظور رفع آلودگي ناشي از هرگونه سانحه هنگام حمل و نقل و پاك سازي محيط، تعيين مسئوليت متقاضي يا ديگر عوامل دخيل بر اساس مدارك مندرج در اين ماده انجام مي شود.

در خصوص پسماندهاي الحاقيه (8)، صادركننده بايد زمان بارگيري را به اداره كل جهت نظارت و انجام هماهنگي هاي لازم امور گمركي و امور حمل و نقلي اطلاع دهد.

متقاضي موظف به درج اطلاعات زير در سامانه مي باشد: ۱ - نوع، تركيبات و مقدار پسماند. ۲ - زمان ورود يا خروج پسماند به / از كشور. ۳ - نام كشور مبدأ / مقصد توليد پسماند به تفكيك در هر پيش صورتحساب (فاكتور). ۴ - اعلام وصول پسماند در واحد مربوط به اداره كل در واردات پسماند. ۵- اعلام پايان انجام فرايند بازيافت يا امحا به اداره كل در واردات پسماند.

انجام فرآيند صدور مجوز ثبت سفارش براي دفعات واردات يك محموله بعدي منوط به ارايه مستندات موضوع بندهاي (4) و (5) اين ماده به اداره كل در سامانه مي باشد.

در خصوص محموله هاي وارداتي يا صادراتي پسماندها، انجام واكاوي (آناليز) توسط آزمايشگاه هاي معتمد بايد مطابق با شيوه نامه هاي سازمان صورت پذيرد.

آزمايشگاه معتمد بايد داراي گواهينامه با تاريخ معتبر در انجام واكاوي (آناليز) براي عامل (پارامتر) هاي مورد آزمايش پسماندهاي مشمول الحاقيه هاي كنوانسيون باشد.

نظر به ظرفيت خطرسازي برخي پسماندهاي مشمول الحاقيه (8) كنوانسيون براي محيط زيست كشور، مجوز عبور خارجي پسماندهاي خطرناك با شناسه (كد) اچ 1(1H)، اچ 3(3H)، اچ 1،4 (4،1H)، اچ 2،4 (4،2H)، اچ 3،4 (4،3H)، اچ 1،6 (6،1H)، اچ 2،6 (6،2H)، اچ 10(10H)، اچ 11(11H) و اچ 12(12H) منطبق بر الحاقيه (3) كنوانسيون از قلمروهاي آبي، زميني (جاده اي و ريلي) و هوايي كشور صادر نمي گردد.

صدور مجوز عبور خارجي براي ساير پسماندهاي ويژه (خطرناك) منطبق بر شناسه (كد) هاي الحاقيه )۳) كنوانسيون توسط مرجع صلاحيت دار بررسي و در صورت موافقت، درج اطلاعات زير در سامانه توسط متقاضي الزامي است:

برگه فرم تكميل شده اظهارنامه كنوانسيون (به زبان انگليسي) ممهور به مهر و امضاي مرجع صلاحيت دار كنوانسيون كشور مبدأ براي دريافت مجوز از كشور مقصد.

تأييديه رسمي كشور مقصد براي واردات از كشور مبدأ.

ساير اطلاعات مورد نياز سازمان شامل مشخصات محموله، ضرورت عبور خارجي آن از قلمرو كشور جمهوري اسلامي ايران (نظير نبودن مسير جايگزين)، خط سير محموله، پاسخ ساير كشورهاي مسير عبور، زمان بندي تقريبي انجام عبور و بيمه نامه ها و قراردادهاي حمل و نقل.

اطلاع رساني به پليس راه، ادارات كل راهداري و حمل و نقل جاده اي و هلال احمر استان هاي محل عبور محموله توسط اداره كل از طريق مكاتبه جهت آمادگي در مقابل بروز سوانح احتمالي جاده اي و خطرات ناشي از حمل و نقل پسماندهاي ويژه (خطرناك).

تعهدنامه رسمي در سامانه، مبني بر عدم انجام هرگونه بارگيري، تخليه و يا بازنمودن مهر و موم (پلمپ) محموله ضمن انجام عبور خارجي از كشور و نيز عهده داري پاك سازي هرگونه آلودگي محيط زيستي ناشي از نشت يا انتشار محتويات محموله به محيط زيست.

كليه مجوزها و مدارك بين المللي و معيارهاي فني متصدي حمل و نقل براي حمل و نقل ايمن پسماندهاي ويژه (خطرناك) مطابق با اعلام سازمان راهداري و حمل و نقل جاده اي.

پيش صورتحساب (فاكتور) محموله.

مشخصات هويتي متقاضي صدور مجوز عبور خارجي شامل نام، نام خانوادگي، شماره تلفن همراه، شماره كارت ملي يا گذرنامه.

در صورت بروز هرگونه حادثه، اقدامات زير انجام مي شود:

متصدي حمل و نقل در اسرع وقت محل حادثه را به ادارات كل حفاظت محيط زيست و مديريت بحران استان اعلام نمايد.

كليه اقدامات لازم و اصولي اوليه وفق مقررات مربوط براي جلوگيري از انتشار و توسعه آلودگي هاي محيط زيستي در محل وقوع و پاك سازي منطقه از سوي متصدي حمل و نقل صورت پذيرد.

دستورالعمل نحوه پاك سازي و جلوگيري از آلودگي محيط زيست توسط سازمان با همكاري وزارتخانه هاي كشور و راه و شهرسازي و دستگاه هاي مرتبط تدوين و به دستگاه هاي مربوط ابلاغ مي شود.

عبور خارجي پسماندهاي الحاقيه (9) كنوانسيون نيازمند اخذ مجوز از اداره كل محل استقرار گمركات ورود مي باشد. درج مدارك زير در سامانه توسط متقاضي الزامي مي باشد: 1- تأييد گمرك اظهاركننده (ورودي) در خصوص عبور خارجي. 2- نام گمرك اظهاركننده (ورودي). 3 - نام گمرك محل خروج (مقصد) 4- كليه مشخصات و مدارك فعاليت شركت متصدي حمل و نقل. 5 - پيش صورتحساب (فاكتور) 6- تصوير كليه بيمه ها و اسناد حمل و نقل. 7 - تعهد رسمي در سامانه شامل عدم بارگيري و تخليه در طول مسير عبور و پاك سازي در صورت وقوع حادثه.

سازمان و گمرك جمهوري اسلامي ايران موظفند ظرف سه ماه نسبت به اتصال سامانه و سامانه اي پي ال اقدام نمايند.

عبور داخلي كليه پسماندها عيناً به عنوان ورود پسماندها به كشور محسوب شده و بر اساس شرايط اعلام شده در اين آيين نامه عمل مي گردد.

براي ترخيص پسماندها از مناطق آزاد تجاري - صنعتي و ويژه اقتصادي كشور، مشروط به حصول اطمينان از اينكه منبع توليد پسماند مربوط به منطقه آزاد تجاري - صنعتي و ويژه اقتصادي و نه خارج از قلمروي كشور باشد، همان رويه حمل و نقل پسماندهاي داخلي ملاك عمل قرار مي گيرد و صدور مجوز منوط به اعلام مديرعامل منطقه آزاد تجاري – صنعتي و ويژه اقتصادي به اداره كل مي باشد.

در صورتي كه بر اساس گواهي مبدأ، منبع پسماند، خارج از قلمرو كشور باشد و از طريق مناطق آزاد تجاري - صنعتي و ويژه اقتصادي وارد كشور شود، مشمول قوانين و مقررات كنوانسيون بوده و بر اساس رويه واردات مطابق احكام اين آيين نامه عمل مي شود.

در خصوص صادرات پسماند از طريق مناطق آزاد تجاري - صنعتي و ويژه اقتصادي به ساير كشورها بر اساس رويه صادرات مطابق احكام اين آيين نامه عمل مي شود.

محمد مخبـر معاون اول رييس جمهور