لايحه قانوني شوراي عالي فرهنگ

براي نظارت در كليه شئون فرهنگي كشور و اصلاح و توسعه فرهنگ و تعميم آموزش و پرورش صحيح و ترويج معارف اسلامي و تعظيم مفاخر ملي و اهتمام در تهذيب اخلاق عمومي و مراقبت در اجراي قوانين فرهنگي شورايعالي فرهنگ بطريق ذيل تشكيل ميگردد:

سازمان

شورايعالي فرهنگ مركب از شانزده نفر عضو بشرح زير است: 1) وزير فرهنگ 2) رئيس دانشگاه تهران 3) مديركل فني وزارت فرهنگ 4) رئيس كميسيون فرهنگ مجلس 5) يك نفر مجتهد جامع‌ ‌الشرائط به انتخاب يكي از مراجع تقليد مقيم ايران 6) سه نفر از استادان دانشگاه بانتخاب شوراي دانشگاه 7) يك نفر طبيب عالي مقام بانتخاب اطباي تهران 8) يك نفر مهندس عالي مقام بانتخاب مهندسين تهران 9) يك نفر حقوقدان عالي مقام از بين قضاة و وكلاي دادگستري بانتخاب هيئت عمومي ديوان كشور 20) سه نفر از دبيران پايتخت بانتخاب نمايندگان دبيران مشروط بر آنكه لااقل چهل سال عمر و 15 سال سابقه تدريس داشته باشند 11) دو نفر آموزگاران پايتخت بانتخاب نمايندگان آموزگاران مشروط بر آنكه لااقل چهل سال عمر و پانزده سال سابقه تدريس داشته باشند. عضويت شوراي عالي فرهنگ افتخاري است و درباره هر يك از اعضاء شوراي فرمان همايوني صادر خواهد شد.

دبير يا آموزگاري كه در اين قانون ذكر ميشود اعم از دبير و آموزگار شاغل تدريس يا رئيس دبيرستان يا دبستان است.

وزير فرهنگ ميتواند از رؤساي ارشد وزارت فرهنگ در موقع طرح مسائل مربوط بوظايف آنها براي مشاوره و تبادل نظر دعوت بعمل آورد.

با پيشنهاد وزير فرهنگ و تصويب شوري ممكن است بعضي از خاورشناسان يا استادان تعليم و تربيت خارجي كه تبليغات و تأليفاتي درباره معارف ايران دارند بعنوان عضو افتخاري شورايعالي فرهنگ ايران انتخاب شوند.

هر يك از دبيرستان ها و دبستان هاي پايتخت يكنفر نماينده بانتخاب شوراي دبيران يا شوراي آموزگاران خود كه رؤسا نيز جزو آنها خواهند بود انتخاب ميكنند و بعد نمايندگان هر يك از دو دسته در جلسه‌اي كه تحت نظر وزير فرهنگ تشكيل خواهد شد با رأي مخفي از بين واجدين شرايط كه صورت آنها قبلا از طرف كارگزيني تنظيم شده باشد اعضاء 10 و11 مذكور در ماده اول را انتخاب خواهند كرد. در مورد نمايندگان اطباء و مهندسين ايراني مقيم تهران هر كدام كه داراي مجمع رسمي واحدي باشند به آنجا مراجعه خواهد شد والا وزارت فرهنگ از عده‌ايكه مقتضي بداند بمنظور انتخاب نماينده دعوت خواهد نمود.

اعضاي 1 و2 و3 و4 مذكور در ماده اول كه بسبب شغل خود عضو شوري ميشود پس از بركناري از كار تا تعيين جانشين جديد در جلسات شورا شركت مينمايند. ساير اعضاي شوري براي مدت شش سال منصوب ميگردند و در پايان دومين و چهارمين سال اجراء اين لايحه قانون يك ثلث يا نزديكترين عدد به يك ثلث از اعضاء بحكم قرعه خارج و جانشين آنان بطريق مذكور در ماده اول انتخاب خواهد شد و از آن ببعد در انقضاي هر دو سال براي تعيين جانشين آن عده از اعضائي كه دوره شش ساله آنها بسر رسيده باشد تجديد انتخاب بعمل خواهد آمد.

در صورتي كه رئيس دانشگاه و رئيس كميسيون فرهنگ مجلس از شركت در جلسات خودداري داشته باشند يا استعفاء كنند شوراي فرهنگ از شوراي دانشگاه و كميسيون فرهنگ مجلس درخواست ميكند كه نماينده ديگري انتخاب و معرفي نمايد.

جلسات شوراي عالي فرهنگ لااقل هر دو هفته يك بار بدعوت وزير فرهنگ تشكيل خواهد شد و رأي شوري با اكثريت تام عده حاضر در مركز قاطع خواهد بود. حضور مرتب در جلسات و شركت در خدمات شوري وظيفه اداري و ملي هر يك از اعضاء مي‌باشد. هر يك از اعضاء انتخابي كه سه جلسه متوالي يا در عرض 12 ماه ده جلسه متناوب بدون اجازه قبلي شوري يا عذر موجه از حضور در شوري خودداري كند بايد مستعفي شناخته شود و نسبت بانتخاب جانشين او براي مدت باقيمانده دوره اقدام بعمل خواهد آمد.

هر موقع كه پنج نفر از اعضاء شوري تشكيل شوري را كتباً تقاضا كنند شوري دعوت ميشود.

رياست شوراي عالي فرهنگ با وزير فرهنگ وقت است و در غياب وزير با نايب رئيس مي‌باشد. انتخاب نايب رئيس بعهده خود شوري است.

شوراي عالي فرهنگ داراي دبيرخانه‌اي خواهد بود كه يك نفر از فرهنگيان شايسته و با سابقه به پيشنهاد وزير فرهنگ از طرف شوري برأي مخفي براي مدت سه سال برياست آن انتخاب مي‌گردد. رئيس دبيرخانه شوراي عالي فرهنگ عهده‌دار تنظيم امور دفتري شورا است و كاركنان دبيرخانه بنا بتقاضاي رئيس دبيرخانه و موافقت وزير فرهنگ از ميان كارمندان موظف وزارتخانه انتخاب مي‌شوند.

شوراي عالي فرهنگ براي مطالعات و تحقيقات فرهنگي و رسيدگي مقدماتي در امور مربوط بشوري هيئتي را بنام هيئت عالي مطالعات مركب از 5 نفر از بين خود يا از خارج انتخاب مي‌نمايد. هيئت مذكور طرحها و لوايح فرهنگي را مطالعه نموده و نظر خود را بشوراي عالي فرهنگ براي اتخاذ تصميم گزارش مي‌دهد. هيئت عالي مطالعات ميتواند براي رسيدگي بامور مخصوص هيئت هاي ديگري هم از اشخاص ذي‌فن بنام هيئت فني تشكيل داده از نظرات آنان در تهيه گزارش خود استفاده نمايد. تعيين عده و انتخاب اعضاي هيئتهاي فني بپيشنهاد هيئت عالي مطالعه و تصويب شوراي عالي فرهنگ خواهدبود.

باعضاي هيئت عالي مطالعات و همچنين بكساني كه براي عضويت هيئت هاي فني دعوت مي‌شوند در ازاء خدماتي كه با نظر شوراي عالي فرهنگ انجام ميدهند طبق آئين‏نامه مخصوص كه بتصويب هيئت وزيران خواهد رسيد حق‌الزحمه تأديه خواهد شد.

آئين‏نامه و مقررات مربوط بامور داخلي شوري و هيئت عالي مطالعات و هيئتهاي فني و دبيرخانه شوري با تصويب شوري بموقع اجراء گذارده خواهد شد.

وظايف

وظايف شوراي عالي فرهنگ بقرار ذيل است:

تصويب اساسنامه‌هاي مدارس و برنامه‌هاي تحصيلي اعم از مدارس دولتي و اختصاصي و ملي و تصويب آئين‏نامه‌ها و طرح هائي كه براي اصلاح تعليمات تهيه ميشود.

تصويب سازمان وزارت فرهنگ

تصويب اجازه تأسيس هرگونه كودكستان و آموزشگاه تا حدود متوسطه و يا الغاء اجازه نامه تاسيس آنها و تعيين شرايط كساني كه اين آموزشگاهها را اداره يا در آنها تدريس مينمايند. همچنين تطبيق ارزش تحصيلي گواهي نامه‌ها و دانشنامه‌هاي آنها با گواهينامه‌ها و دانشنامه‌هائي كه از طرف وزارت فرهنگ رسماً شناخته شده است.

تطبيق كتبي كه بايد مدارس تدريس شود يا برنامه رسمي و اجازه تدريس آنها در مدارس و انتخاب كسانيكه تأليف يا ترجمه و تصحيح كتب علمي و فني از طرف وزارت فرهنگ به آنان واگذار ميشود و اظهار نظر در مواردي كه تأليف يا ترجمه اي از طرف وزارت فرهنگ بمسابقه گذارده ميشود

اظهار نظر در شايستگي علمي متخصصين خارجي كه براي خدمت در وزارت فرهنگ يا امور آموزشي در نظر گرفته ميشوند و تشخيص لزوم استخدام آنها قبل از پيشنهاد وزارت فرهنگ بمجلس شوراي ملي و تاييد شايستگي وابستگان فرهنگي ايران و نمايندگاني كه بايد از طرف وزارت فرهنگ به سازمان ها و كنكره‌ها [كنگره ها] و كنفرانس هاي علمي و بين‌المللي اعزام شوند و همچنين تعيين شرايط اعزام معلمين و محصليني كه از طرف دولت براي انجام مطالعات و تكميل تحصيلات يا بتقاضاي كشورهاي بيگانه بخارجه فرستاده ميشوند و تصويب شرايط اعطاي امتيازات خاص (مانند ارز دولتي) به محصلين آزاد.

رسيدگي بمدارك تحصيلي اشخاصي كه در خارجه تحصيل كرده‌اند و تطبيق ارزش آنها با مدارك داخلي طبق آئين‏نامه مخصوص تا حدود متوسطه و يا معادل متوسط.

تشويق و تكريم دانشمندان و متخصصين كشور و جستجو و پيشنهاد تدابير علمي براي تسهيل خدمت و توفيق صاحبان استعداد در تحقيقات و تتبعات مفيده.

اجازه تأسيس انجمنهاي فرهنگي و تصويب اساسنامه‌هاي آنها در مورد انجمن هاي روابط فرهنگي ايران با كشورهاي بيگانه جلب نظر و موافقت قبلي وزارت امور خارجه و تصويب هيئت دولت ضروري است.

اتخاذ تصميم نهائي درباره اعطاي نشانها و مدالهاي فرهنگي كه از طرف وزارت فرهنگ پيشنهاد ميشود مطابق آئين‏نامه مخصوص.

اظهارنظر و اشتراك مساعي در هر امر فرهنگي ديگر كه وزارت فرهنگ ارجاع نمايد.

تعيين ارزش دانشنامه‌هاي مربوط بتحصيلات فوق متوسط با شوراي دانشگاه تهران است.

شوراي عالي فرهنگ فقط مداركي را كه از آموزشگاههاي دولتي عمومي يا اختصاصي و ملي مذكور در بند 3 و بند 6 صادر ميشود ميتواند در شوري مطرح و ارزش آنرا معين نمايد.

رأي شوراي عالي فرهنگ جز در مورد بندهاي 7 و10 قطعي و لازم‌الاجرا ميباشد.

مواد متفرقه

وزارت فرهنگ ميتواند پس از جلب موافقت شورايعالي فرهنگ شعب شورا را در مراكز مهم استانها و شهرستانها بر طبق آئين‏نامه مخصوصي كه به تصويب شورا رسيده باشد تاسيس كند.

پس از تصويب و ابلاغ اين لايحه قانوني شورايعالي سابق فرهنگ منحل ميباشد.

وزارت فرهنگ مامور اجراي اين لايحه قانوني است.

در دوره اختيارات اعضاي انتخابي شورا مندرج در قسمت 5 تا 11 ماده اول اين لايحه قانوني استثنائاً بر طبق پيشنهاد وزير فرهنگ و تصويب هيئت وزيران تعيين و انتخاب خواهند شد.

بر طبق قانون اعطاي اختيارات مصوب بيستم مرداد ماه 1331 لايحه قانوني شورايعالي فرهنگ مشتمل بر 12ماده و (10) تبصره تصويب ميشود. بتاريخ 18 ديماه 1331

نخست وزير ـ دكتر محمد مصدق