آئين‌نامه راهنمائي و رانندگي

كليات

مقصود از وسايل نقلية نامبرده در اين آئين ‏نامه تمام وسائلي است كه در معرض حركت در معابر عمومي است از قبيل اتومبيل ـ اتوبوس ـ كاميون ـ موتورسيكلت ـ دوچرخة سواري پائي ـ درشگه و باركشهاي كندرو و يا موتوري ديگر.

درخيابانها تمام اشخاص بايد از پياده‌رو و وسائل نقليه از قسمت سواره رو خيابان بروند.

كلية روندگان و رانندگان بايد علائمي را كه براي راهنمائي و رانندگي در خيابانها و جاده‌هاي خارج شهر تعيين يا كذارده [گذارده] شده رعايت نمايند.

تعيين محل كلية علائم راهنمائي و رانندگي در شهرها با شهرباني و تهيه و نصب آنها با شهرداري است و در خارج شهرها تعيين محل و نصب علائم با ادارة امنيه و راه ميباشد.

عمليات ذيل ممنوع است: الف ـ خوراك دادن دامها و بستن آنها در خيابانهاي داخل شهر. ب ـ آزمايش هاي مكانيكي كه موجب توليد دود يا صداي زياد شود. ج ـ مسابقة با اسب و ساير وسائل نقليه در خيابان هاي شهر. دـ ورزشهاي بدني و مسابقه‌هاي ورزشي در خيابانها (مگر با اجازة مخصوص شهرباني). هـ ـ سوارشدن پشت درشگه [درشكه] و وسائل نقلية ديگر و همچنين دست گرفتن بوسائل نقليه با دو چرخة پائي و يا آويزان شدن به ‏آنها. و ـ بردن مواد محترقه در وسائل نقليه (مگر با رعايت مقرات آئين ‏نامة مخصوص حمل و نقل مواد محترقه). زـ راه رفتن اشخاص كور بدون چوب دست و يا استعانت غير در خيابانها ح ـ رها كردن و يا عبور دادن پرنده‌ها و دامها بدون نگهبان يا نگاهداشتن آنها در خيابانهاي شهر. ت ـ عبور اشخاص پياده در عرض خيابانها در خارج از نقاطيكه علائم عبور پياده گذارده شده. ي ـ حركت دادن بعضي از دامها از قبيل سك [سگ] و ميمون و امثال آنها در معابرشهري بدون گردن بند و بند.

شهرباني نقاط لازمه را در عرض خيابانها براي عبور اشخاص پياده تعيين و شهرداري علائم مخصوص نصب خواهد نمود.

پرنده‌ ها و دامها را بايد در ساير شهر و جاده‌ هاي خارج شهر از سمت راست سواره رو عبور دهند كه مزاحم عبور و مرور وسائل نقليه نباشند و دامها را بايد در يك رديف مهار نمايند و هر رديف دام نيز از هفت عدد نبايد تجاوز كند.

عبور كلية وسائل نقليه چرخ دار (باستثناي دوچرخه‌ پائي كه بايد با دست ببرند) و دامهاي باركش در بازار ممنوع است مگر با اجازة شهرباني.

مقررات مربوط بصاحبان وسايل نقليه

مالك هر وسيلة نقليه چرخ دار باستثناي يك چرخه‌هاي دستي بايد درخواستي براي شماره ‌گذاري وسيلة نقليه خود بشهرباني تسليم نموده و مدارك مالكيت را نيز ارائه نمايد شهرباني وسيلة نقليه را در صورتيكه مشمول مقررات آئين‏ نامة مربوط باشد شماره‌ گذاري نموده و پروانة راه انداختن را بطور مجاني صادر خواهد نمود.

مالك هر وسيلة نقليه كرايه بايد محل اقامت خود و جايگاه وسيلة نقليه را كتباً بشهرباني اطلاع داده و نيز در موقع تغيير منزل خود يا جايگاه وسيلة نقليه مراتب را بشهرباني گزارش دهد.

در موقع معامله و واگذاري وسيلة نقليه بديگر مالكين قبلي و بعدي ‌بايد مراتب را كتباً بشهرباني اطلاع دهند تا پروانة سابق باطل و پروانه جديد بنام مالك بعدي صادر گردد.

مالكين وسائل نقليه كرايه بايد در موقع انتقال وسيله نقليه خود يا بتعمير دادن و خارج كردن از تعمير (در صورتيكه تعمير بيش از ۳روز طول بكشد) مراتب را با ذكر شماره پروانه خود در ظرف ۴۸ ساعت بشهرباني محل اطلاع دهند.

مالكين وسائل نقليه كرايه و شخصي بايد هر موقع كه وسائل نقليه آنها فرسوده و اوراق ميشود مراتب را در ظرف ۴۸ ساعت بشهرباني محل اطلاع دهند و شهرباني بايد پروانه كليه وسايل نقليه كرايه و شخصي را كه فرسوده و از بين ميروند اخذ نمايد.

صاحبان وسائل نقليه كرايه بايد طبق نمونة كه شهرباني ميدهد دفتري براي ثبت اسامي رانندكان [رانندگان] و ساير كاركنان وسائل نقليه و محل سكونت آنها داشته باشند.

شرايط رانندگي

حداقل سن رانندگان وسايل نقليه و كاركنان آنها و برندگان دامها بترتيب ذيل تعيين ميشود: الف ـ براي رانندگان كاميون ـ اتوبوس ـ اتومبيلهاي كرايه ـ درشكه ـ گاري چهارچرخه ۲۳ سال تمام. ب ـ براي اتومبيـلهاي سـواري شخـصي- و مـوتورسـيكلت - انـواع دوچرخه‌هاي باري كه بوسيله يك دام يا باربر حمل ميشود دوچرخه ‏پائي كرايه ـ راندن قايق ـ بليط فروشها ـ شاگرد راننده‌ها بردن دام ۱۸سال تمام. ج ـ براي دوچرخه پائي شخصي ۱۳ سال تمام.

راندن هركونه [گونه] وسايل نقليه چرخ‌دار بدون گواهينامه رانندگي ممنوع است.

كواهينامه رانندكي بكساني داده ميشود كه علاوه بر شرط سن و داشتن سواد نوشتن و خواندن داراي بينائي و شنوائي كافي بوده و از لحاظ اعضاي بدن كه مؤثر در رانندكي است ناقص نباشند.

در صورتيكه متقاضي بدون استفاده از عينك و يا سمعك يا هر دو قسمت بينائي و شنوائي كافي نداشته باشد در گواهينامه رانندگي قيد خواهد شد كه متقاضي بدون عينك يا سمعك يا هر دو حق رانندگي ندارد و همچنين در صورتيكه متقاضي عضو مؤثر در رانندگي داشته باشد در صورت گواهي دو نفر از افسران آزمايش مركز و گذراندن آزمايشهاي رانندگي در صورت قبولي مي‌تواند با وسائل نقليه مخصوص رانندگي نمايد و در گواهينامه رانندگي نوع وسيله مجاز براي رانندگي درج خواهد شد.

كليه رانندگان وسائل نقليه كندرو و تندرو و شاگرد راننده و بليت فروشها بايد در موقع رانندگي و كار گواهينامه خود را همراه داشته و در صورت مطالبه مأمورين انتظامي آنرا ارائه دهند.

گواهينامه رانندگي اتومبيل بدو درجه تقسيم ميشود: الف ـ گواهينامه درجه (۱) باشخاصي داده ميشود كه از عهده امتحانات فني و عملي رانندگي اتومبيلهاي بزرك [بزرگ] كاميون و اتوبوس و ساير اتومبيلها بخوبي برآيند. ب ـ گواهينامه درجه 2 باشخاصي داده ميشود كه از عهده رانندگي اتومبيلهاي سواري و آمبولانس برآيند.

رانندكان [رانندگان] كليه وسايل نقليه تندرو و كندرو و شاگرد راننده‌ها و بليت فروشها بايد هرسال گواهينامه خود را در شهرباني تجديد نمايند.

اعتبار گواهينامه‌هاي فعلي براي تبديل بگواهينامه‌هائيكه دراين آئين ‏نامه نوشته شده از تاريخ اجراي اين آئين‏ نامه تا مدت ششماه خواهد بود.

تعداد برگهاي گواهينامه رانندگي بايد در صفحه اول آن چاپ شود.

گواهينامه رانندگي تنظيم شده در كشور خارجه در صورتي در كشور شاهنشاهي معتبر خواهد بود كه گواهينامه تنظيم شده در ايران در آن كشور معتبر شناخته شود.

گواهينامه بين‌المللي رانندگي براي مدتي كه قابل اعتبار است در كشور شاهنشاهي معتبر ميباشد.

شهرباني ميتواند از لحاظ حفظ انتظامات و در موقع بروز فساد اخلاق گواهينامه رانندگان وسائل نقليه تندرو و كندرو و شاگرد راننده و بليت فروشها را موقتاً توقيف نمايد.

و‌ظايف مخصوص رانندگان وسائل نقليه

رانندگان اتومبيل هاي كرايه شهري نبايد در ايستگاه از قبول مسافر امتناع نمايند.

رانندگاني كه وسيله نقليه خود را دربست گرايه [كرايه] ميدهند نبايد بدون رضايت كرايه‌ كننده ديكري [ديگري] را سوار كنند.

آئين ‏نامه و تعرفه وسيله نقليه كرايه بايد هميشه در وسيله نقليه موجود باشد.

نصب آگهي‌ها و پلاك هاي متفرقه و هر شيئي ديگر و همچنين نوشتن عبارات روي شيشه و داخل و خارج وسيله نقليه بدون اجازه شهرباني ممنوع است.

رانندگاني كه ميخواهند از كوچه داخل خيابان شوند يا بلعكس بايد وسيله نقليه را نگاهداشته طرفين را كاملاً بازديد و اگر موانعي نباشد عبور كنند.

حمل و نقل جنائز بايد با وسيله نقليه مخصوص متوفيات انجام گيرد مگر در مواقعي كه مامورين شهرباني حمل جنائز را در ساير وسائل نقليه بطور ضروري اجازه دهند.

رانندگان و شاگرد رانندگان و بليت فروش ها نبايد نسبت به‏ مسافرين با خشونت و بي‌احترامي رفتار نمايند.

رانندگان وسائل نقليه همگاني مسافري را كه خود يا اشياء همراه او آلوده به كثافت باشد نبايد قبول كنند:

رانندگان نبايد در موقع رانندگي با كسي صحبت نموده و بايد مراقب وظايف رانندگي باشند.

رانندكان [رانندگان] نبايد راندن وسيله نقليه خود را بكسي كه پروانه رانندگي ندارد واكذار [واگذار] نمايند.

كليه رانندگان وسائل نقليه همگاني و شاگرد راننده و بليت فروشها بايد در موقعي رانندگي و كار شماره ويژه را بسمت راست سينه خود نصب نموده و لباس و كلاهي كه نمونه آن از طرف شهرباني تعيين ميشود بپوشند لباس آنها بايد هميشه تميز و نظيف باشد.

بنگاهها اگر بخواهند علامت مميزه بنكاه [بنگاه] را بلباس رانندگان وسائل نقليه خود را اضافه نمايند بايد از شهرباني تحصيل اجازه كنند.

در موقع بروز حادثه رانندكان [رانندگان] نبايد بدون اجازه مامورين انتظامي وسيله نقليه را از محل وقوع حادثه حركت دهند و در اين مواقع چنانچه از مامورين انتظامي كسي حاضر نباشد راننده يا يكي از كاركنان وسيله نقليه بايد فوراً قضيه را در شهر باولين پاس يا كلانتري و در خارج شهرها به مامورين امنيه اطلاع دهند.

در صورتيكه وسيله نقليه بكسي صدمه وارد آورد راننده موظف است ولو اينكه تقصير را متوجه خود نداند برحسب مورد بشخص صدمه ديده كمك و مساعدت نمايد و او را بمامورين مربوطه برساند.

شماره جلو يا عقب وسيله نقليه نبايد تا شده و يا آثار شكستگي و تا خوردگي داشته و يا يكي از اعداد شماره ويژه آن افتاده و يا روي شماره با گل يا چيز ديگر پوشيده باشد.

رانندگان چنانچه نوشابه الكلي نوشيده باشند نبايد رانندگي كنند.

در موارديكه مأمورين راهنمائي و رانندگي نسبت بوجود حالت مستي در راننده اي ظنين شوند وسيله نقليه را متوقف ساخته و بلافاصله ميزان الكل خون راننده را بوسيله دستگاه الكل سنج از راه تنفس (الكل تست) تعيين مينمايند و هرگاه ميزان الكل خون راننده بيش از80 سانتي گرم در ليتر باشد از ادامه رانندگي او تا اعاده ميزان الكل خون به كمتر از80 سانتي گرم در ليتر جلوگيري مينمايند. در موارديكه راننده متهم به ارتكاب جرمي از درجه جنائي يا جنحه شده باشد بايد بلافاصله پس از دستگيري به پزشك معرفي شود تا پس از آزمايش هاي لازم اظهار نظر نمايد.

نسبت برانندكان وسائل نقليه مذكور در تبصره يك در نقاطيكه دستگاه الكل سنج از راه تنفس در اختيار مأمورين راهنمائي و رانندگي نباشد و در مورد رانندگان وسائل نقليه مذكور در قسمت اخير تبصره مزبور در صورتيكه آزمايشگاه وجود نداشته باشد طبق مقررات عمومي آئين نامه رفتار خواهد شد.

رانندگان كليه وسائل نقليه بايد مقررات بايد مربوطه راهنمائي و رانندگي را كاملاً بدانند و رانندگان وسائل نقليه همگاني و بليط فروشها و شاگرد رانندگان بايد هر يك وظايف مربوطه بخود را طبق آئين‏ نامه مربوطه در موقع اخذ و يا تجديد گواهينامه در شهرباني محل امتحان بدهند و در گواهينامه آنها ذكر شود.

رانندكان [رانندگان] كلية وسائل نقليه همگاني شهري بايد نقاط و خيابانهاي معروف شهر را بدانند.

رانندگان كليه وسائل نقليه همگاني چنانچه از شهري كه در آنجا كار ميكنند و وسيله آنها در آن شهر شماره ‌گذاري شده بخواهند مسافرت نموده و در شهر ديگر كار كنند بايد مراتب را بشهرباني محل جديد اطلاع داده تا شهرباني شماره وسيله نقليه آنها را تبديل بشماره شهرباني آن محل نمايد و همچنين صاحبان وسائل نقليه شخصي چنانچه بخواهند مسافرت نموده و بيش از ۳ ماه در شهر ديگر اقامت كنند بايد بشهرباني آن محل مراجعه و شماره وسيله نقليه خود را تبديل نمايند.

رانندگان وسائل نقليه شهري باستثناي اتوبوس حق ندارند قبل از رسانيدن مسافر بمقصد مطالبه كرايه نمايند و همچنين رانندگان وسايل نقليه كه از شهري بشهري ديگر كار ميكنند اعم از سواري يا اتوبوس باستثناي بنگاههاي رسمي دولتي نبايد قبل از رساندن مسافر بمقصد مطالبه تمام كرايه را بنمايند.

روشنائي

كليه رانندگان وسائل نقليه تندرو و كندرو بايد از اول غروب آفتاب و هنگام مه ‌غليظ چراغ هاي خود را روشن نمايند.

ترتيب روشنائي وسائل نقليه تندرو بقرار ذيل است: الف ـ وسايل نقليه موتوردار كه بيش از دوچرخ دارند بايد در جلو لااقل دو چراغ با نور كافي سفيد داشته و هر دو بقوه مساوي و در يك خط واقع باشند و اقلاً تا ۳۰ متر ديده شود. ب ـ در عقب چراغ قرمز خطر و شماره و ايست داشته باشند و اگر وسيله نقليه داراي يدك باشد چراغ هاي عقب بايد در عقب آخرين يدك نصب شود. ج ـ وسائل نقليه موتوري كه دو چرخ دارند از قبيل موتورسيكلت و دوچرخه‌‌هاي موتوري بايد لااقل يك چراغ سفيد در جلو و يك چراغ قرمز در عقب داشته باشند. د ـ نور چراغ كليه وسائل نقليه موتوردار بايد طوري باشد كه در موقع ضرورت راننده بتواند نور را كم يا زياد يا چراغ را خاموش و روشن كند كم و زياد كردن نور يا خاموش و روشن كردن چراغ در موقع روبرو شدن با وسيله نقليه ديگري كه در حركت است اجباري است. هـ ـ چراغ عقب وسايل نقليه موتوردار بايد شمارة آنها را كاملاً روشن و نشان بدهد.

عمليات زير ممنوع است: الف ـ نصب چراغ تمام الوان بجاي دوچراغ جلو. ب – روشن كردن چراغهاي بزرك [بزرگ] در موقع توقف ج ـ روشن كردن چراغهاي بزرك [بزرگ] در معابري كه داراي روشنائي كافي و لااقل تا۷۰ متر ديده ميشود.

نصب نورافكن در جلو وسائل نقليه مجاز است ولي بكاربردن آن در معابر عمومي شهري يا در مواقع روبروشدن با وسيله نقليه ديگر ممنوع ميباشد.

موتورسيكلت در صورتيكه سبد پهلو داشته باشد بايد يك چراغ قرمز هم در عقب آن نصب شود و سبد پهلو هم بايد در سمت راست موتورسيكلت قرار گيرد.

علائم و اخبار و اعلام

قرمز علامت خطر ـ زرد احتياط ـ سبز باز بودن راه و اجازه حركت ميباشد.

نصب هرگونه علائم و لوحه و آگهي در نزديك يا مقابل علائم راهنمائي و رانندگي ممنوع است.

براي اينكه رانندگان وسائل نقليه موتوردار در موقع حركت از قصد يكديگر مسبوق شوند بايد بترتيب ذيل قصد خود را اعلام كنند:

براي توقف بلندكردن دست بطور عمودي

براي آهسته رفتن مكرر حركت دادن دست از بالا به پائين.

براي رفتن بسمت چپ نشان دادن دست چپ بطور افقي

براي راه دادن بوسيله نقليه عقبي مكرر حركت دادن دست از عقب بجلو.

- در موقع شب براي تغيير جهت بسمت راست علاوه بر بوق زدن بايد يكمرتبه چراغ را خاموش و روشن نمود و بسمت چپ هم علاوه بر بوق زدن بايد دو مرتبه چراغ خاموش و روشن شود مستقيم رفتن محتاج بخاموش و روشن كردن چراغ نيست دو روز هم پس از بوق زدن بايد با دست نيز جهت حركت را نشان بدهند.

وسائل نقليه كه داراي راهنمائي الكتريكي هستند ميتوانند تغيير جهت را بوسيله راهنما اعلام نمايند.

كليه وسائل نقليه موتوري براي اخبار بايد داراي بوق يا يكي از آلات ديگر صدا داراي باشند كه صداي آن لااقل تا صدمترشنيده شود و رانندگان مكلفند قبل از رسيدن بهرپيچ يا محل تلاقي دو راه كه از نظر مستور باشد و يا براي عبور از يك راه براه ديگر و يا موقعيكه موانعي جلو آنها باشد بوسائل مزبور ديكر [ديگر] آن را اخبار كنند.

عمليات ذيل ممنوع است: الف ـ بوق زدن مكرر و بدون ضرورت و همچنين بوق زدن در حين توقف. ب ـ برآوردن صداهاي مهيب و ناهنجار و سوت بلبلي و بوقهاي شيپوري كه بوسيله برق يا كاز [گاز] صدا ميدهند در معابر همگاني شهر. ج ـ بوق زدن اعم از شب و روز در نقاط و معابري كه شهرباني ممنوع نموده است.

از نصف شب تا طلوع آفتاب در شهر و نواحي پرجمعيت اخبار بايد فقط بوسيله روشن و خاموش كردن چراغ بعمل آيد مگر در مواقعي كه اخبار جز بوسيله بوق و امثال آن ممكن نباشد.

ترتيب حركت و سرعت سير

رانندگان وسائل نقليه مكلفند هميشه از منتهي‌اليه سمت راست خود حركت نموده و سمت چپ خود را به‏ كلي آزاد بگذارند.

در مواقعي كه وسائل نقليه از گاراژها يا از كوچه‌ها بمعابر عمومي وارد ميشوند و همچنين در موقع عبور از معابر و گذرهاي تنك [تنگ] يا پرجمعيت و يا در مواقعيكه بيش از پنجاه متر مرئي نيست راننده مكلف است آهسته حركت كند و هنكامي [هنگامي] كه وقوع حادثه يا خلاف نظم و مزاحمتي متصور باشد حركت وسيله نقليه را برحسب مورد كند نموده و يا متوقف سازد.

در معابري كه عرض جاده كم و طول ماشين و محصولات آن بيش از معمول باشد و در سرپيچ ناچار قسمتي از سمت چپ جاده را اشغال نمايد رانندگان بايد براي اخبار و مصونيت عابرين احتياطات لازمه را بعمل آورند و در صورت لزوم يك نفر در عقب وسيله نقليه مواظب مواقع احتياط باشد و به عابرين اخبار كند.

وسائل نقليه كه در يك خط دنبال هم حركت ميكنند بايد بقدر لزوم فاصله داشته ‏باشند كه در موقع توقف ناگهاني وسيله نقليه جلو تصادف واقع نشود.

حداكثر سرعت وسائل نقليه موتوري باستثناي نقاطي كه لوحه‌هاي ويژه جهت آهسته رفتن نصب شده بقرار ذيل است: شهر ميدانها حومه اتوبوس و اتومبيل هاي باري 30 20 40 سواري 30 20 50 موتورسيكلت 30 20 50

سرپيچها كليه وسائل نقليه بايد بآهستگي قدم انساني حركت كنند.

اتومبيلهاي كرايه كه مسافر حمل مي‏نمايند بايستي دستگاه سرعت نماي آنها هميشه بدون عيب و منظم بوده و ميزان سرعت را درست نشان دهد.

سبقت

سبقت از وسيله نقليه ديگر كه در حركت است بايد با رعايت احتياط و از سمت چپ وسيله نقليه مقدم بعمل آيد و در صورتي انجام شود كه در سمت چپ مانعي براي سبقت نباشد و راننده بوسيله بوق زدن و يا در شب بوسيله خاموش و روشن كردن چراغ راننده وسيله نقليه جلو را مستحضر نمايد و راننده وسيله نقليه جلو نيز بايد انجام عمل را براي وسيله نقليه عقب خود تسهيل نموده و بمنتهي ‌اليه سمت راست خود رفته و بسرعت خود نيفزايد و در هر حال سبقت از سمت راست ممنوع است. وسيله نقليه سبقت ‌گيرنده پس از انجام اين عمل و رعايت فاصله كافي نسبت بنقليه عقب خود بايد بسمت راست منحرف شود.

سبقت گرفتن در موارد ذيل ممنوع است: الف ـ در نقاطي كه نصب علائم مخصوص اين عمل را ممنوع كرده است. ب ـ در محل تلاقي دو خيابان يا دو جاده. ج ـ در سرپيچها و سربالائي ها بويژه نزديك بقله كوه يا سرتپه. د ـ روي پلها هـ ـ در موقعي كه روشنائي كافي نيست و ـ در موردي كه وسيله نقليه كه از آن سبقت كرفته [گرفته] ميشود خود در حال سبقت گرفتن از وسيله نقليه ديگري باشد. ز ـ اتوبوسها و كاميونها در حال حركت در معابر شهري.

تقدم

در تقاطع راهها و خيابانها حق تقدم با وسيله نقليه‌ است كه در مسير عريض تر حركت ميكند.

اگر دو خيابان يا دو جاده متقاطع هر دو بيك عرض باشند حق تقدم با وسيله‌ نقليه است كه از سمت راست وسيله نقليه ديكر [ديگر] حركت ميكند.

در موارد ذيل هر راننده بايد حق تقدم وسيله نقليه ديگر را كه در حركت است رعايت نمايد: الف ـ وقتي كه متوقف بوده و در صدد حركت باشد. ب ـ وقتي كه از ايستگاه خارج مي‌شود. ج ـ موقعيكه در حال جلو و عقب زدن است د ـ در موقعيكه رانند بخواهد از سمت راست جاده بسمت چپ جاده برود يا منحرف شود حق تقدم با راننده‌ ايست كه مستقيم ميرود.

در موقع تلاقي وسائل نقليه باتومبيلهاي آتش ‌نشاني يا بهداري يا اتومبيل حامل مأمورين شهرباني كه بمحل حادثه ميروند حق ‌تقدم با وسائل نقليه نامبرده است مشروط براينكه بوسيله زنك [زنگ] يا بوق ويژه عبور خود را بوسايل نقليه ديگر اخبار دهند.

عبور وسائل نقليه از وسط دستجات ارتش و پاسبان و دانش آموزان و تشييع كنندكان [كنندگان] جنائز و ساير دستجات تشريفاتي و همچنين بوق زدن و اين مواقع ممنوع است.

رانندگي

رانندكان [رانندگان] وسائل نقليه بايد با فرمان پاسبان توقف و حركت نمايند.

رانندكان [رانندگان] بايد وسائل نقليه خود را در ايستكاه [ايستگاه] هائي كه از طرف شهرباني تعيين و علائم گذارده شده نگهدارند و توقف در غير آن ايستكاه [ايستگاه] ها ممنوع است.

رانندكان [رانندگان] در نقاطي كه نگهداشتن وسائل نقليه بوسيله نصب علائم ممنوع شده بهيچ عنوان ولو براي پياده و سوار كردن مسافر نبايد توقف نمايند.

رانندكان [رانندگان] بايد در موقع رسيدن بنقاطي كه در عرض خيابانها براي عبور اشخاص پياده تعيين شده وسائل نقليه را آهسته رانده و عبور پياده را مقدم دارند ولدي‌ الاقتضا وسيله نقليه را متوقف سازند.

سوار و پياده‌ شدن از سمت چپ وسائل نقليه ممنوع است مگر در خيابانها و معابري كه نكاهداشتن [نگاهداشتن] وسائل نقليه در سمت چپ از طرف شهرباني مجاز گرديده است.

نگهداشتن وسائل نقليه در جاهاي ذيل ممنوع است: الف ـ روي پلها ب ـ در جلو معابر و كوچه‌هائي كه بمعابر همكاني [همگاني] ديگر منتهي ميشود. ج ـ مقابل در ورودي يا خروجي تماشاخانه‌ها يا آموزشكاه [آموزشگاه] ها و دبستانها و امثال آنها. د ـ در خيابانهائيكه پياده‌رو آن قابل عبور نبوده و پياده‌ها مجبور بعبور قسمتي از خيابان باشند. هـ ـ در هر جا كه حركت وسيله نقليه ديكر [ديگر] را كه قبلاً توقف نموده مانع شود. و ـ در تقاطع كليه معابر و جاده‌ها تا ۱۵متر و سرپيچهاي جاده‌هاي شوسه تا ۳۰ متر. ز ـ در انتهاي سربالائي‌ها ح ـ در قسمتي از عرض خيابان كه براي عبور پياده علامت گذارده شده. ت ـ در معابري كه عرض آنها كمتر از شش متر باشد.

در تقاطع معابر و خيابانها در مواقعي كه پاسبان فرمان ايست ميدهد راننده بايد وسيله نقليه را در دو متري تقاطع نگاه دارد.

شهرداري بايد محل توقف را در دومتري تقاطع ها بوسيله كشيدن خط يا كوبيدن ميخ و امثال آن در روي زمين تعيين نمايد.

وسائل نقليه در ايستكاه [ايستگاه] ها بايد مطابق دستور مامورين شهرباني بايستند و از حدود ايستكاه [ايستگاه] تجاوز ننمايند.

در موقعي كه تعمير جزئي اتومبيل در معابر همكاني [همگاني] ضرورت پيدا كند تعميركننده بايد مراقبت نمايد كه مزاحم عبور و مرور ديگران نشود و در هر صورت اين تعمير بيش از يكساعت نبايد بطول انجامد.

شستن وسائل نقليه در معابر همكاني [همگاني] و انهار ممنوع است.

باز كردن در اتومبيل قبل از توقف ممنوع است .

خصوصيات متفرقه

ظرفيت وسائل نقليه موتوردار كرايه كه مسافر يا بار حمل مينمايند از طرف شهرباني معين و در داخل آن نوشته خواهد شد.

در موقع بارگيري اتومبيلهاي باري حد ارتفاع بار نبايد از ۴متر از سطح زمين تجاوز كند.

عرض محمولات وسائل نقليه باربر نبايد از عرض خود آنها تجاوز نمايد بارهائي را كه قابل تجزيه نبوده و عرض آنها از عرض وسيله نقليه بيشتر باشد ميتوان استثناء حمل نمود مشروط براينكه در روز پارچه زردرنك [زردرنگ] بقطع۵۰ سانتيمتر و در شب چراغ ببار نصب نمايند و علائم مزبور طوري بايد نصب شود تا رانندكان [رانندگان] وسائل نقليه كه از جلو و عقب ميايند بخوبي به بينند.

رانندكان [رانندگان] كليه وسايل نقليه چرخ‌دار نبايد كسي را روي گل گير يا ركاب و يا در محل ديگر در قسمت خارجي وسيله نقليه سوار كنند و همچنين سوار شدن اشخاص روي ركاب و محلهاي نامبرده ممنوع است.

وسائل نقليه باركش موتوري بايد يكنفر شاگرد راننده همراه داشته باشند و سوار كردن مسافر باستثناء يكنفر پهلوي راننده ممنوع است.

كليه اتومبيلها اعم از سواري و باركش بايد واجد خصوصيات ذيل باشند:

شماره سرب و منگنه شده شهرباني براي جلو و عقب.

شماره اتومبيل هاي درباري زمينه آبي ـ ارتش زمينه زرد -نمايندكان [نمايندگان] سياسي زمينه قرمز ـ شهرباني زمينه سبز ـ شخصي زمينه سفيد ـ كرايه زمينه سياه خواهد بود.

ترمز قوي دستي و پائي هركدام مستقل. ترمز دستي بايد طوري باشد كه پس از ترمز كردن تا حركت ثانوي وسيله نقليه بدون كمك راننده مستقلاً چرخها را نگاه دارد.

آئينه كه با آن بتوان سمت چپ و عقب اتومبيل را مشاهده نمود.

برف پاكن كن

اتومبيلهاي كرايه را كه بمسافرت ميروند اعم از باري و سواري بايد رانندگان قبل از حركت براي معاينه بشهرباني برده برك [برگ] معاينه دريافت نموده همراه داشته باشند و اشياء يدكي مورد احتياج را طبق تشخيص شهرباني در مسافرت ها همراه ببرند و همچنين اتوبوسها و اتومبيل هاي سواري كرايه و باري كه در شهر و اطراف شهر كار ميكنند رانندگان بايد هفته يكمرتبه بمعاينه شهرباني برده برك [برگ] معاينه دريافت نمايند.

شهرباني ميتواند به بنگاههاي حمل و نقل كه طبق آئين‏ نامه حمل و نقل بنگاه رسمي شناخته شده‌اند اجازه بدهد كه يكنفر متخصص براي معاينه اتومبيل‌هاي متعلق بان بنگاه تعيين نمايد در اينصورت مسئوليت معاينه و دادن برك [برگ] معاينه و تعيين اشياء يدكي مورد احتياج با متخصص بنگاه خواهد بود.

در شهرهائي كه شهرباني محل فاقد متخصص فني اتومبيل‌ راني باشد رانندگان اتومبيلهاي باري و سواري كرايه مسئول معايب و داشتن اشياء يدكي بوده و بايد اقلاً ماهي يك مرتبه براي معاينه اتومبيل و دريافت برك [برگ] معاينه بنزديك ترين شهرباني كه داراي متخصص فني باشد مراجعه نمايند.

در صورتي كه وسائل نقليه يدك بكشند شماره شهرباني بايد در عقب آخرين يدك نصب شود.

هنگام حركت درب كليه وسائل نقليه بايستي بسته باشد.

وسائل نقليه كه داراي علامت مميزه كشور عضو قرارداد بين‌المللي و شماره بين‌المللي هستند احتياج بتبديل شماره خود بشماره داخلي نخواهند داشت ولي اتومبيلهائي كه بغير از اين ترتيب وارد كشور ميشوند بايد طبق مقررات داخلي عمل نمايند.

غير از شماره‌هاي مجاز الصاق هر نوع علائم و مشخصات ديگر باستثناء علائم كانونهاي جهانگردي در جلو و عقب و داخل اتوبوسها و اتومبيل ها ممنوع ميباشد مگر با اجازه شهرباني.

هيچيك از وسائل نقليه باستثناء اتومبيلهاي نمايندكان [نمايندگان] سياسي بدون اجازه مخصوص حق نصب پرچم ندارند. نصب پرچم جهانگردي كه قبلاً بتصويب هيئت وزيران رسيده مجاز است.

يدك

اتومبيلها و ارابه‌ها بيش از يك يدك و تراكتورها بيش از ۳يدك نبايد بخود بكشند.

فاصله بين يدك و وسيله نقليه كشنده يدك بيش از ۵ متر نبايد باشد و در هر مورد كه فاصله از دو متر تجاوز كند بايد در وسط آن پارچه تيره رنك [رنگ] براي جلب توجه بعرض ۵۰ سانتيمتر آويخته شود زنجير يا هر وسيله ديگري كه براي اتصال يدك بكار ميرود بايد محكم باشد.

در هر مورد كه وزن يدك و بار آن از دو هزار كيلوگرام [كيلوگرم] زيادتر باشد بايد با دو وسيله محكم اتصال بسته شده باشد تا اگر يكي از آنها عيب كند ديگري مستقلاً يدك را بكشد.

در صورتيكه وزن يدك از دو هزار كيلوكرم [كيلوگرم] تجاوز نمايد يدك بايد ترمز مستقل دادشته [داشته] باشد و راننده هم براي بكارانداختن ترمز بايد در آن باشد.

آموزگاران اتومبيل‌ راني

آموزكاران [آموزگاران] اتومبيل ‌راني بايد قبلاً با تسليم درخواست و سه عكس سربرهنه از شهرباني پروانه تحصيل نمايند.

گواهينامه آموزكاري [آموزگاري] بكساني داده ميشود كه لااقل داراي ۲۵سال سن و طبق كواهي [گواهي] نامه بهداري ـ‌ شهرباني داراي قوه جسماني بوده و بيماريهاي واگير نداشته و از جهت اعضاء بدن كه براي رانندگي لازم است ناقص نبوده و معروف بفساد اخلاقي كه منافي اين كار است نباشد.

آموزكاران [آموزگاران] اتومبيل بايد لااقل يكدستكاه [يكدستگاه] اتومبيل از خود داشته و داراي گواهي نامه رانندگي درجه يك باشند.

اتومبيلهائيكه براي ياد دادن تخصيص داده ميشوند بايد بدون عيب بوده و آموزكاران [آموزگاران] هفته‌ يكبار آنها را به معاينه شهرباني رسانده و برك [برگ] معاينه تحصيل نمايند.

متخلفين از مقررات مواد ۲ ر ۳ ر ۵ ر۷ر ۸ ر ۱۰ ر ۱۱ ر ۱۲ قسمت اول ماده ۱۳ ماده ۱۴ ر ۱۶ ر ۱۸ ر ۲۰ ر ۲۵ الي ۳۹ - ۴۲ الي ۴۶ قسمت دوم ماده ۴۷ ماده 4۸ ـ۵۰ الي ۷۴ ـ ۷۵ (باستثناي تبصره) ۷۶ الي ۷۹ ـ ۸۱ الي ۸۶ قسمت دوم ماده ۸۷ ماده ۸۸ الي ۹۰ 142 الي ۹۸ر ۱۰۰ ر ۱۰۱ در غير از موارديكه تخلف آنها طبق مقررات مخصوصه مستوجب مجازات خاصي است بحبس تكسيري از ۲۴ساعت تا هفت روز يا بغرامت از سه ريال تا پنجاه ريال محكوم خواهند شد و در صورت تكرار تخلف جزاي مرتكب هر دو مجازات تواماً خواهد بود.

وزير دادگستري وزير كشور دكترمتين دفتري ‌ علي ‌اصغر حكمت