بخشنامه وزير دادگستري راجع به 18 واژه جديد علوم طبيعي و رياضي

در فرهنگستان هيجده واژه مربوط بعلوم طبيعي و رياضي برگزيده شده و بتصويب پيشگاه اعليحضرت همايون شاهنشاهي نيز رسيده است كه در پائين درج: ۱ـ شخانه بجاي احجار ساقطه Meteorite پذيرفته شده و آن سنك [سنگ] هاي پراكنده در است كه چون در ضمن جنبش خود از هواي زمين بگذرند افروخته شده روشنائي ميدهند و تيزشهاب ناميده ميشوند اگر بعضي از آن ها بزمين برسند بفرانسه آن ها را Meteorit Bolide ميگويند- شخانه در كتاب هاي لغت قديمي بهمين معني ضبط است. ۲ـ بارخيز بجاي Fertile در اصطلاح گياه ‌شناسي پذيرفته شده - در اصطلاح كشاورزي زمين را حاصل ‏خيز ميگويند ولي در گياه شناسي شاخـه ‌هائي از رسـتني‌ ها را كه بـرآنها ممكن اسـت بار و ميوه‌اي پيـدا شود Fertile اصطلاح كرده‌اند و بارخيز ناميده خواهد شد. ۳ـ باردهي بارآوري به جاي Fructification پذيرفته شده. ۴ ـ رخ بجاي Entaille در اصطلاح زمين شناسي پذيرفته شـده و مقصود از Entaille خطهائي است بر روي سنك [سنگ] ها كه چون ضربه به سنك [سنگ] برسد از آن خط ها شكسته مي‌شود. رخ در اصطلاح سوهانكاري امروزه نيز بخطوطي ميگويند كه از كشيدن سوهان برروي فلز باقي ميماند. ۵ ـ نارديس بجاي Syncline يعني چين خوردگي هاي زمين كه بشكل ناواست اختيار شده. ۶ ـ تاقديس بجاي Anliclinal يعني چين خوردگي‌ هاي زمين كه بشكل طاق است پذيرفته شده. ۷ـ تنده بجاي Escarpemext يعني سراشيبي بسيار تندكوه پذيرفته شده. ۸ ـ گسله بجاي Faille يعني گسيخته ‌گي آشكوب هاي موازي رسوبي پذيرفته شده است و در لغت به همين معني آمده است. ۹ـ تراك بجاي Fissure پذيرفته شده و در زبان عوام آنرا ترك ميگويند. ۱۰ـ شكاف بجاي Fente ۱۱ـ شكست بجاي Cassure ۱۲ـ جر بجاي Crevasse يعني تراكهاي زمين پذيرفته شده و در لغت‌هاي قديم بهمين معني آمده است. ۳ـ كوه ‌زائي بجاي Orogenese ۱۴ـ كوه را بجاي Orogenique مقصود از كوه ‌زائي حركات پوسته زمين اسـت كه موجب پيدايش كوه ها و ناهمواري‌ها و فرو رفته گي هاي زمين ميشود. ۱۵ـ ستيغ بجايCrete پذيرفته شده است. ۱۶ـ بستگي بجاي Relation و رابطه در اصطلاح حساب ۱۷ـ كمينه بجاي Minimum ۱۸ـ پيشينه بجاي Maximum و لزوماً ابلاغ ميشود كه در موارد لزوم واژه‌هاي مزبور را بكار ببريد.

وزير دادگستري دكتر متين دفتري