آيين نامه مديريت،‌ بهره برداري، احداث و توسعه فرودگاه هاي غيرنظامي

هيأت وزيران در جلسه 30 /6 /1401 به پيشنهاد شماره 02 /100 /56929 مورخ 14 /4 /1401 وزارت راه و شهرسازي و به استناد تبصره (2) ماده (5) و ماده (22) قانون هواپيمايي كشوري – مصوب 1328 – و اصلاحات بعدي آن،‌ آيين نامه مديريت،‌ بهره برداري، احداث و توسعه فرودگاه هاي غيرنظامي را به شرح زير تصويب كرد:

در اين آيين نامه،‌ اصطلاحات زير در معاني مشروح مربوط به كار مي روند:

سازمان: سازمان هواپيمايي كشوري.

ستاد: ستاد كل نيروهاي مسلح.

ايكائو: سازمان بين المللي هواپيمايي كشوري.

كنوانسيون: كنوانسيون بين المللي هواپيمايي كشوري (كنوانسيون شيكاگو 1944)

استانداردها و توصيه هاي ايكائو: الزامات و توصيه هاي ايكائو كه در قالب ضمايم كنوانسيون ارايه شده اند.

ضميمه (14): ضميمه شماره (14) كنوانسيون حاوي استاندادها و توصيه هاي ايكائو در حوزه فرودگاهي.

ضميمه (15): ضميمه شماره (15) كنوانسيون حاوي استانداردها و توصيه هاي ايكائو در حوزه خدمات اطلاعات هوانوردي.

دستورالعمل هاي مربوط: مقررات،‌ استانداردها، اسناد راهنماي مدون و شيوه نامه هاي ابلاغي سازمان در حوزه صلاحيت خود مرتبط با موضوع اين آيين نامه.

نشريه اطلاعات هوانوردي: نشريه اي كه بر اساس قوانين و مقررات مربوط منتشر مي شود و در بردارنده اطلاعات هوانوردي موضوع ضميمه (15) كنوانسيون است.

وسيله پرنده: وسيله اي كه بتواند در نتيجه عكس العمل هوا بجز عكس العمل هوا در برابر سطح زمين خود را در هوا نگاه دارد.

فرودگاه: منطقه اي مشخص بر روي زمين يا آب شامل ساختمان ها، تأسيسات و تجهيزات نصب شده كه از كل يا بخشي از آن حسب مورد جهت نشست،‌ برخاست و حركت زميني انواع وسايل پرنده و حمل و نقل هوايي بار، مسافر و محموله هاي پستي استفاده مي شود و شامل انواع ذيل مي باشد:

فرودگاه بين المللي: فرودگاهي كه داراي الزامات، تجهيزات و تسهيلاتي از جمله گمرك،‌ گذرنامه،‌ بهداشت عمومي و قرنطينه گياهي و حيواني براي پروازهاي بين المللي مي باشد.

فرودگاه داخلي: فرودگاهي كه صرفاً براي انجام پروازهاي داخلي تعيين شده است.

فرودگاه مرز هوايي: فرودگاهي داخلي كه حسب مورد براي پروازهاي غيربرنامه اي با تأمين الزامات، تجهيزات و تسهيلاتي از جمله گمرك، گذرنامه، بهداشت عمومي و قرنطينه گياهي و حيواني، براي پروازهاي بين المللي استفاده مي شود.

فرودگاه مشترك: فرودگاهي كه هواپيماهاي نظامي و غيرنظامي بر اساس ضوابط مندرج در اين آيين نامه،‌ مجاز به عمليات در آن مي باشند.

فرودگاه نظامي با بهره برداري غيرنظامي: فرودگاهي نظامي كه بر اساس مصوبه (466) شوراي عالي امنيت ملي وسيله پرنده غيرنظامي بر اساس ضوابط و مقررات سازمان، مجاز به عمليات در آن مي باشند.

فرودگاه هوانوردي عمومي (جنرال آويشن): فرودگاهي صرفاً براي كاربري هاي خاص از جمله آموزشي،‌ تفريحي،‌ ورزشي،‌ آزمايش هاي پروازي وسايل پرنده و خدماتي هوايي كشاورزي استفاده مي شود و مجاز به انجام جا به جايي بار و مسافر نمي باشد.

فرودگاه اختصاصي: فرودگاهي كه با هدف ارايه خدمات به اشخاص حقيقي و يا حقوقي براي جا به جايي مسافر و بار اختصاصي همان اشخاص استفاده مي شود.

بالگردگاه (هلي پورت): يك فرودگاه يا يك منطقه ي مشخص روي سازه كه كل يا بخشي از آن براي نشست و برخاست و حركت روي سطح بالگردها مورد استفاده قرار مي گيرد.

پايگاه پروازي (ايرفيلد): منطقه اي مشخص بر روي زمين يا آب به غير از فرودگاه كه از كل يا بخشي از آن حسب مورد جهت نشست،‌ برخاست و حركت زميني انواع وسايل پرنده استفاده مي شود و الزاماً داراي پايانه، تاسيسات و يا باند روكش شده نمي باشد.

پايگاه (سايت) ورزش هاي هوايي: پايگاه (سايت) پروازي كه مورد استفاده ورزش هاي هوايي قرار مي گيرد.

باند: منطقه اي مستطيل شكل در فرودگاه كه براي نشست و برخاست وسايل پرنده تعيين شده است.

حريم باند: ناحيه مستطيل شكل محيط بر باند و ايست راه كه به منظور كاهش خطر آسيب ديدن وسايل پرنده اي كه از باند خارج مي شوند و محافظت از وسايل پرنده در هنگام عمليات نشست و يا برخاست به كار گرفته مي شود و داراي ابعاد ذيل مي باشد:

طول حريم باند بايد قبل از آستانه و پس از انتهاي باند يا ايست راه (در صورت وجود) حداقل به ابعاد زير توسعه يابد: 1 – (60) متر براي باندهاي با طول (800) متر و بيشتر. 2 – (60) متر براي باندهاي با طول كمتر از (800) متر و داراي دستگاه كمك ناوبري بصري و غيربصري . 3 – (30) متر براي باندهاي با طول كمتر از (800) متر و بدون دستگاه كمك ناوبري غيربصري.

عرض حريم باند بايد در دو طرف خط مركزي و در طول حريم باند به ابعاد زير توسعه يابد. 1 – (140) متر براي باندهاي با طول (1200) متر و بيشتر و داراي دستگاه كمك ناوبري بصري و غيربصري. 2 – (70) متر براي باندهاي با طول كمتر از (1200) متر و داراي دستگاه كمك ناوبري بصري و غير بصري. 3 – (75) متر براي باندهاي با طول (1200) متر و بيشتر و بدون دستگاه كمك ناوبري غيربصري. 4 – (40) متر براي باندهاي با طول (800) متر تا (1200) متر و بدون دستگاه كمك ناوبري غيربصري. 5 – (30) متر براي باندهاي با طول كمتر از (800) متر و بدون دستگاه كمك ناوبري غيربصري.

حريم فرودگاه: محدوده اي در اطراف فرودگاه كه مطابق با حدود مندرج در جدول پيوست اين آيين نامه كه تأييد شده به مهر دفتر هيئت دولت است، مشمول اعمال محدوديت ها و ممنوعيت هاي موضوع ضوابط و مقررات داخلي يا بين المللي مربوط مي باشد.

مانع: تمام و يا قسمتي از اشياي متحرك و ثابت دايمي يا موقت كه در محوطه حركت يا حريم فرودگاه يا بالاتر از سطحي قرار دارند كه براي حفظ ايمني از پرواز تعيين شده است.

تسهيلات فرودگاهي: خدمات و امكانات مطابق استانداردها و توصيه هاي ضميمه (9) كنوانسيون كه موجب ارتقاي سطح مطلوبيت فرودگاه با هدف افزايش ايمني،‌ امنيت، كيفيت يا سرعت جا به جايي بار و مسافر مي شود.

تجهيزات زميني فرودگاهي: وسايل مخصوص تعير، نگهداري و ارايه خدمات روي زمين به وسايل پرنده.

خدمات پشتيباني زميني فرودگاهي: خدمات مرتبط با پذيرش و سوار و پياده كردن مسافر، تخليه و بارگيري و خدمات (سرويس) دهي به هواپيماها كه روي زمين انجام مي شود.

ارايه كنندگان خدمات پشتيباني زميني فرودگاهي: اشخاص داراي صلاحيت مجاز به ارايه تمام و يا قسمتي از خدمات پشتيباني زميني فرودگاه.

سامانه مديريت ايمني فرودگاهي: رويكرد مدون و از پيش تعيين شده به مديريت ايمني كه در برگيرنده ساختار سازماني مورد نياز، مسئوليت ها،‌ خط مشي ها و روش هاي اجرايي لازم مي باشد.

نظام نامه فرودگاه: سندي كه در برگيرنده اطلاعات مرتبط با موقعيت مكاني،‌ تسهيلات، خدمات، تجهيزات،‌ دستورالعمل هاي عملياتي مربوط، ساختار سازماني و مديريت فرودگاه از جمله نحوه اعمال سامانه مديريت ايمني بوده و مورد پذيرش سازمان قرار گرفته است.

برنامه امنيتي فرودگاه: برنامه اي كه به منظور تأمين حفاظت و امنيت بخش هاي مختلف فرودگاه از جمله داخل و پيرامون محوطه حركت وسايل پرنده و تجهيزات كمك ناوبري، اشخاص، بار و محمولات پستي در فرودگاه، توسط بهره بردار فرودگاه تدوين و به تأييد سازمان مي رسد.

در فرودگاه هاي مشترك و نظامي مورد استفاده پروازهاي غيرنظامي در خصوص بخش هاي حفاظت پيراموني قسمت هاي مشترك فرودگاه، برنامه امنيتي بايد با هماهنگي پايگاه هاي نظامي مستقر در فرودگاه تدوين شود.

گواهينامه فرودگاهي: گواهينامه اي كه توسط سازمان مطابق با دستورالعمل هاي مربوط و بر اساس مشخصات زيرساخت؛ طراحي؛ عمليات و نگهداري فرودگاه و متعاقب پذيرش نظامنامه فرودگاه توسط سازمان، جهت بهره برداري از فرودگاه هاي بين المللي و مرز هوايي صادر مي گردد.

مالك فرودگاه: اشخاصي حقيقي يا حقوقي كه بر اساس قوانين و مقررات كشور، مالكيت يك فرودگاه را به عهده دارند.

بهره بردار فرودگاه: شخص حقوقي كه مسئوليت بهره برداري، عمليات و نگهداري فرودگاه را به عهده دارد و داراي اختيارات لازم از سوي مالك براي اطمينان از تأمين مالي و انجام فعاليت هاي فرودگاه مطابق دستورالعمل هاي مربوط باشد.

مدير فرودگاه: شخصي كه توسط بهره بردار فرودگاه بر اساس مقررات و استانداردهاي سازمان، منصوب و مسؤوليت اداره يك فرودگاه و پاسخگويي به سازمان را به عهده دارد.

طرح جامع فرودگاهي: سندي كه در برگيرنده نيازها و الزمات موجود و پيش بيني نيازهاي آتي ساخت و بهره برداري از فرودگاه بر اساس مطالعات اجتماعي، سياسي،‌ جغرافيايي و اقتصادي مستند مي باشد.

مديريت، بهره برداري، احداث و توسعه فرودگاه هاي غيرنظامي موضوع بند (11) ماده (1) اين آيين نامه با رعايت مقررات و استانداردهاي مربوط، مستلزم اخذ مجوز از سازمان مي باشد.

نحوه صدور، تمديد، اصلاح، تعليق،‌ لغو مجوز و ايجاد هرگونه محدوديت موضوع اين ماده در محدوده قوانين و احكام اين آيين نامه و بر اساس دستورالعمل هاي مصوب سازمان مي باشد.

وزارت راه و شهرسازي مكلف است با همكاري سازمان و ستاد و با توجه به نياز آتي بيست ساله كشور، سند جامع حمل و نقل شامل تعداد فرودگاه هاي مورد نياز در كشور را تدوين و به تصويب هيئت وزيران برساند. صدور مجوز احداث هرگونه فرودگاه بايد بر اساس سند مذكور انجام پذيرد.

در صورت صدور مجوز احداث فرودگاه غيرنظامي جديد، سازمان برنامه و بودجه كشور و سازمان اداري و استخدامي كشور مكلفند در چهارچوب قوانين اقدامات لازم را در راستاي تأمين منابع انساني، مالي، فني و حفاظتي حسب مورد براي سازمان و بهره بردار فرودگاه انجام دهند.

فرودگاه هاي بين المللي و مرز هوايي قبل از بهره برداري ملزم به دريافت گواهينامه فرودگاهي مطابق با مقررات و استانداردهاي سازمان مي باشند.

فرودگاه هاي داخلي قبل از كسب مجوزهاي لازم براي تغيير به عنوان فرودگاه بين المللي يا مرز هوايي ملزم به دريافت گواهينامه فرودگاهي مطابق با مقررات و استانداردهاي سازمان مي باشند.

شرايط ادامه عمليات فرودگاه هاي بين المللي و مرز هوايي كه در زمان تصويب اين آيين نامه فاقد گواهينامه فرودگاهي هستند مطابق با دستورالعمل هاي مربوط مي باشد و فرودگاه هاي بين المللي و مرز هوايي موجود ملزم به تطبيق با مفاد اين آيين نامه طبق جدول زمانبندي ذيل هستند: رديف فرودگاه ها بر اساس نوع شدآمد (ترافيك) مهلت اخذ يا تبديل گواهينامه 1 فرودگاه هاي بين المللي 1 تير ماه 1403 2 فرودگاه هاي داخلي داراي پرواز بين المللي (مرز هوايي) 10 آذرماه 1405

سازمان ملزم است براي فرودگاه هاي بين المللي و مرز هوايي فاقد گواهينامه، فرودگاه هاي بين المللي و مرز هوايي كه شرايط اعتبار گواهينامه را از دست مي دهند و فرودگاه هايي كه مقررات در آنها رعايت نمي گردد، در چهارچوب قوانين و متناسب با شرايط فرودگاه و تخلف صورت گرفته،‌ يك يا چند مورد از محدوديت هاي زير را مطابق دستورالعمل هاي ابلاغي اعمال نمايد: 1 – كاهش ظرفيت پروازهاي بين المللي. 2 – كاهش ظرفيت پروازهاي داخلي. 3 – توقف پروازهاي بين المللي. 4 – توقف پروازهاي داخلي. 5 – كاهش نوع رده هواپيما. 6 – كاهش نوع عمليات فرودگاهي و محدوديت هاي عملياتي. 7 – اعمال جرايم نقدي مطابق با مفاد ماده (34) قانون هواپيمايي كشوري. 8 – الزام به كاهش تعرفه هاي خدماتي فرودگاه. 9 – تعطيلي فرودگاه.

مقررات و استانداردهاي مربوط به مديريت، طراحي، عمليات،‌ تعيين حريم باند،‌ انواع طبقه بندي، احداث، تجهيزات، تسهيلات،‌ توسعه و بهره برداري فرودگاه هاي موضوع بند (11)‌ ماده (1) اين آيين نامه، متناسب با نوع كاربري و طبقه بندي آن، توسط سازمان و بر طبق (14) كنوانسيون تدوين و ابلاغ مي گردد.

مديريت، عمليات و بهره برداري از بخش هوايي (ايرسايد) در بخش هاي مشترك در فرودگاه هاي مشترك جهت استفاده نظامي و غيرنظامي، مطابق با دستورالعمل هاي مدون في ما بين سازمان و ستاد مي باشد.

سازمان مي تواند حسب تشخيص و در مواقع خاص به منظور حفظ و ارتقاي ايمني هوانوردي، بخشنامه ايمني در جهت چهارچوب اين آيين نامه صادر كند.

سازمان ملزم است اختلاف عملكرد مقررات ملي با محتويات ضميمه (14) كنوانسيون را بررسي و به ايكائو اعلام و از طريق ساز و كار (مكانيزم) نشريه اطلاعات هوانوردي اطلاع رساني نمايد.

سازمان موظف است در طول مدت انجام مطالعات، احداث، توسعه و يا تغيير در فرودگاه، نسبت به رعايت مقررات و استانداردهاي فرودگاهي توسط متقاضي نظارت نمايد و متقاضي نيز ملزم است در اين خصوص بر اساس دستورالعمل هاي مربوط، همكاري لازم با سازمان را به عمل آورد.

مراحل اخذ مجوز احداث و بهره برداري فرودگاه هاي موضوع بند (11) ماده (1) اين آيين نامه به ترتيب زير مي باشد:

موافقت اصولي: مراحل صدور موافقت نامه اصولي به ترتيب زير مي باشد:

ارايه طرح امكان سنجي احداث فرودگاه توسط متقاضي به سازمان مطابق با شيوه نامه ابلاغي سازمان جهت انجام مطالعات احداث و توسعه فرودگاه شامل ضرورت احداث، نكات فني، عملياتي، ارزيابي زيست محيطي، توجيه اقتصادي با رعايت كامل اصول پدافند غيرعامل و كاربري هاي مصوب شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران .

اخذ تأييديه صلاحيت امنيتي اشخاص حقيقي و حقوقي مطابق مصوبه (529) شوراي عالي امنيت ملي.

طرح موضوع احداث فرودگاه در كميته دايمي اداره امور فضاي كشور جهت اخذ مصوبه اين كميته.

اخذ استعلام از سازمان حفاظت محيط زيست، پدافند غيرعامل و حسب مورد از شوراي برنامه ريزي و توسعه استان و يا شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران توسط سازمان.

موافقت اصولي با تأييد سازمان حداكثر ظرف يك سال صادر و فقط براي يك بار قابل تمديد است.

صدور موافقت اصولي به منزله مجوز احداث نمي باشد و متقاضي موظف است پس از اخذ موافقت اصولي برابر با بند (2) اين ماده اقدامات لازم جهت اخذ مجوز احداث را انجام دهد.

مجوز احداث: صدور مجوز احداث پس از ارائه مدارك زير توسط متقاضي و پس از تأييد مدارك توسط سازمان مي باشد:

طرح جامع فرودگاهي مطابق با الزامات سازمان.

ارايه اسناد مالكيت يا اجاره زمين، اراضي ملي و دولتي و موافقت مالك براي احداث فرودگاه به سازمان.

ارائه جزئيات نقشه هاي اجرايي احداث فرودگاه شامل نقشه هاي بخش هوايي و بخش زميني.

ارائه نقشه ها و دستورالعمل هاي پروازي مسيرهاي ورودي، خروجي و طرح هاي تقرب فرودگاهي.

ارائه نقشه واپايش (كنترل) موانع فرودگاهي.

اعتبار مجوز احداث جهت شروع عمليات عمراني يك سال مي باشد و متقاضي بايد پس از دريافت مجوز احداث فرودگاه، شروع عمليات عمراني را آغاز نمايد. در صورت عدم شروع عمليات عمراني و با ارايه دلايل و مستندات علل عدم شروع فعاليت عمراني، مجوز احداث فرودگاه براي يك سال ديگر قابل تمديد مي باشد.

در صورت عدم شروع عمليات عمراني مطابق با تبصره (1) اين ماده، مجوز احداث و موافقت اصولي صادر شده ابطال مي گردد و در صورت درخواست متقاضي ضروري است مراحل اخذ مجوز مجددا طي گردد.

متقاضي موظف است در طول مدت احداث فرودگاه، گزارشات فني مطابق با الزامات سازمان را ارائه نمايد و سازمان در طول احداث فرودگاه بر مراحل ساخت فرودگاه نظارت مي نمايد.

متقاضي موظف است با نظر سازمان،‌ مشاور عامل چهارم به منظور نظارت به مراحل ساخت داشته باشد. عامل چهارم تحت نظر سازمان فعاليت خواهد نمود و گزارشات خود رابه سازمان ارائه مي نمايد.

مجوز بهره برداري: پس از احداث فرودگاه ضروري است مالك فرودگاه مطابق با دستورالعمل هاي مربوط، بهره بردار فرودگاه را معرفي و مجوز بهره برداري از فرودگاه را اخذ نمايد.

بهره بردار ملزم است در طول مدت بهره برداري هر (5) سال يكبار نسبت به بازنگري طرح جامع اقدام و نتيجه را به تأييد سازمان برساند.

فرودگاه هاي بين المللي و مرز هوايي با رعايت قوانين و مقررات مربوط، با پيشنهاد وزارت راه و شهرسازي و با رعايت شرايط زير و تصويب هيئت وزيران تعيين مي گردند:

استعلام سازمان از ستاد و وزارت اطلاعات جهت تعيين فرودگاه به عنوان فرودگاه بين المللي يا مرز هوايي و تغيير شدآمد (ترافيك) هوايي.

اخذ گواهينامه فرودگاهي از سوي بهره بردار فرودگاه مربوط، قبل از ارسال تقاضاي تعيين فرودگاه به عنوان فرودگاه بين المللي يا مرز هوايي به سازمان.

عدم وجود فرودگاه بين المللي و مرز هوايي در شعاع (300) كيلومتري فرودگاه متقاضي.

تأمين الزامات حفاظتي، امنيتي و تسهيلاتي بر اساس برنامه ملي امنيت هوانوردي (مصوبه (529) شوراي عالي امنيت ملي) و برنامه ملي تسهيلات هوانوردي.

تأييد احراز شرايط موضوع اين ماده در خصوص هر يك از فرودگاه هاي مذكور، بر عهده سازمان مي باشد.

هر فرودگاه بايد متناسب با نوع كاربري و طبقه بندي آن داراي خدمات، تسهيلات، تجهيزات لازم و سامانه هاي هوانوردي و فرودگاهي به شرح زير باشد:

تجهيزات هوانوردي شامل تجهيزات ارتباطي، كمك ناوبري،‌ نظارتي و هواشناسي.

تجهيزات فرودگاهي شامل تجهيزات پشتيباني زميني فرودگاهي (خدمات فرودگاهي)، اطلاعات پرواز، روشنايي و علايم و كمك بصري محوطه جابجايي، برف روبي و يخ زدايي، بازرسي بار و مسافر، سوخت رساني، واپايش (كنترل) مخاطرات حيات وحش، خدمات نجات و آتش نشاني فرودگاهي، چراغ ها و حصارهاي حفاظتي و علايم راهنمايي حمل و نقل هوايي بار و مسافر.

سامانه مديريتي شامل نظام مديريت ايمني، مديريت تغييرات، مديريت مخاطرات حيات وحش، واپايش (كنترل) موانع، تعمير و نگهداري پيشگيرانه فرودگاهي و مديريت تنظيم جريان شدآمد (ترافيك) هوايي.

خدمات و تسهيلات فرودگاهي شامل خدمات مراقبت پرواز،‌ پشتيباني زميني (هلدينگ)، خدمات نجات و آتش نشاني، هواشناسي،‌ گمرك،‌ گذرنامه،‌ قرنطينه،‌ مسير دسترسي در محوطه حركت و پايانه (ترمينالي) مسافران.

جزييات خدمات، تسهيلات، تجهيزات و سامانه هاي هوانوردي و فرودگاهي كه براي انجام فعاليت فرودگاه ها ضروري مي باشد،‌ توسط سازمان، به تفكيك نوع كاربري و طبقه بندي فرودگاه تعيين و ابلاغ مي شود.

سازمان مرجع سياست گذاري، صدور مجوز فعاليت،‌ نظارت و ابلاغ مقررات و استانداردهاي ارائه خدمات پشتيباني زميني در فرودگاه هاي كشور مي باشد.

ارائه دهندگان موجود خدمات پشتيباني زميني فرودگاه كه تا قبل از ابلاغ اين آيين نامه در زمينه خدمات مذكور فعاليت داشته اند، موظفند ظرف شش ماه پس از ابلاغ اين آيين نامه، فعاليت هاي خود را با مفاد آن تطبيق دهند.

اعمال هرگونه محدوديت در تسهيلات و عمليات يك فرودگاه توسط بهره بردار فرودگاه كه موجب تعطيلي دايم يا موقت يا كاهش ظرفيت پذيرش مسافر فرودگاه گردد، مستلزم كسب مجوز از سازمان مي باشد.

موارد غيرقابل پيش بيني و اضطراري با تشخيص مدير فرودگاه و اطلاع به سازمان از شمول حكم اين ماده مستثني مي باشد.

در فرودگاه هاي مشترك هر گونه محدوديت در تسهيلات و عمليات فرودگاه با هماهنگي سازمان و ستاد انجام خواهد شد.

سازمان مكلف است ظرف يك سال پس از ابلاغ اين آيين نامه نسبت به ايجاد سامانه جمع آوري اطلاعات آماري از جمله نشست و برخاست هواپيما، آمار بار و مسافر و ظرفيت فرودگاه مربوط به فرودگاه ها اقدام نمايد.

فرودگاه ها موظفند اطلاعات موضوع اين ماده را در اختيار سازمان قرار دهند.

بهره بردار فرودگاه ملزم است از ضوابط تعيين شده توسط سازمان در خصوص امور مربوط به نيروي انساني، ساختار سازماني، تجهيزات و نظامنامه ها و دستورالعمل هاي خود تبعيت نمايد.

بهره بردار فرودگاه ملزم به اخذ تأييد صلاحيت فني و تخصصي مديران و مسئولين عملياتي فرودگاه قبل از انتصاب مطابق با دستورالعمل هاي مربوط از سازمان مي باشد.

سازمان موظف به نظارت و بازرسي كليه فعاليت هاي موضوع اين آيين نامه از قبيل خدمات، تسهيلات، تجهيزات و سامانه هاي هوانوردي و فرودگاهي غيرنظامي و واپايش (كنترل) نفوذ موانع در سطوح بي خطري پرواز در فرودگاه هاي كشور مي باشد.

سازمان مي تواند در اجراي اين ماده به صورت كلي يا جزئي از خدمات اشخاص (حقيقي و حقوقي) صاحب صلاحيت استفاده نمايد.

بازرسان علاوه بر احراز صلاحيت هاي عمومي، حسب مورد بايد صلاحيت هاي تخصصي و امنيتي فرودگاه ها را مطابق با دستورالعمل هاي مربوط دارا بوده و از سازمان مجوز دريافت نمايند. مجوز فعاليت اشخاص مذكور به صورت موقت و قابل تمديد صادر مي شود.

بهره بردار فرودگاه ملزم است سامانه يكپارچه مناسبي براي مديريت تردد تمامي كاركنان (پرسنل)، خدمه هواپيما و افرادي كه به مناطق طبقه بندي شده غيرنظامي فرودگاه تردد مي نمايند را مطابق با ضوابط سازمان ايجاد نمايد. اين سامانه بايد دسترسي و واپايش (كنترل) بدون واسطه سازمان رافراهم نمايد، به نحوي كه در هر زمان امكان صدور يا لغو مجوز تردد افراد به مناطق طبقه بندي شده غيرنظامي فرودگاه به دلايل ايمني و امنيتي توسط سازمان وجود داشته باشد.

بازرسان سازمان بايد به كليه مناطق طبقه بندي شده غيرنظامي فرودگاه دسترسي كامل داشته باشند. بهره بردار فرودگاه و كليه عوامل پليس فرودگاه، سپاه حفاظت هواپيمايي و حراست مستقر در فرودگاه با رعايت مصوبه (529) شوراي عالي امنيت ملي ملزم هستند دسترسي كامل بازرسان سازمان به فرودگاه شامل دسترسي به زيرساخت ها و سامانه (سيستم) مديريت تمامي شركت هايي كه در فرودگاه فعاليت مي نمايند از قبيل خدمات فرودگاهي، دفاتر شركت هاي هواپيمايي، آشيانه هاي تعمير و نگهداري، غرفه ها، پيمانكاران طرف قرارداد،‌ شركت هاي مشاور، اسناد و مدارك مربوط و تجهيزات را به منظور حصول اطمينان از ايمني و امنيت پروازها و اجراي قوانين و مقررات هوانوردي بدون ممانعت و محدوديت فراهم نمايند.

سازمان مي تواند در موارد نقض مقررات موضوع اين آيين نامه هرگونه اجازه نامه يا گواهينامه متخلف را در چهارچوب قوانين لغو يا موقتاً توقيف نموده يا اختيارات مندرج در آن را محدود نمايد. سازمان ملزم است حسب مورد موضوع جرايم احتمالي را جهت تعقيب كيفري به مراجع ذي صلاح اعلام نمايد.

سازمان مي تواند در صورت احراز شرايط ناايمن و مشاهده هرگونه تخلف و يا عدم انطباق از مقررات و استانداردهاي سازمان به شرح تبصره (1) اين ماده در تمام يا بخشي از فرودگاه، حسب تشخيص نسبت به محدود كردن عمليات فرودگاه و يا غيرعملياتي نمودن فرودگاه تا زمان رفع عدم انطباق، اقدام نموده و اطلاعيه هوانوردي مربوط را صادر نمايد.

شرايط ناايمن، تخلف يا عدم انطباق از مقررات و استانداردهاي سازمان موضوع اين ماده حداقل شامل موارد زير مي گردد: 1 – عدم انطباق جدي با مشخصه هاي فني زيرساخت هاي فرودگاه كه مشخص كننده نوع عمليات فرودگاه بوده و گواهينامه فرودگاهي بر اساس آن صادر مي گردد كه به تشخيص بازرس سازمان مخاطره جدي ايمني براي عمليات پرواز در فرودگاه تلقي گردد. 2 – عدم فراهم نمودن دسترسي كامل سازمان به فرودگاه، مديريت فرودگاه، تجهيزات، اسناد و مدارك مربوط مطابق با مقررات و استانداردهاي سازمان. 3 – جعل يا ارسال شواهد ساختگي جهت كسب و حفظ اعتبار لازم براي صدور گواهينامه فرودگاهي 4 – استفاده متقلبانه يا استفاده كلاهبردارانه از گواهينامه فرودگاهي. 5 – فقدان مدير فرودگاه. 6 – عدم ارايه برنامه اقدام اصلاحي براي رفع يافته هاي گزارش شده توسط بازرسان سازمان توسط بهره بردار فرودگاهي. 7 – عدم اقدام متناسب بهره بردار فرودگاه مطابق با برنامه اقدام اصلاحي براي رفع يافته هاي گزارش شده توسط بازرسان سازمان.

در فرودگاه هاي مشترك محدوديت هاي اعمال شده اين ماده شامل عمليات پرواز وسايل پرنده نظامي نمي گردد.

بهره بردار فرودگاه ملزم است جهت رفع يافته هاي گزارش شده توسط بازرسان سازمان، مطابق با زمان بندي اعلامي توسط سازمان، برنامه اقدام اصلاحي ارايه نمايد. فرودگاه ملزم است پس از تأييد سازمان،‌ برنامه اقدام اصلاحي را پياده سازي نمايد.

پرواز هرگونه وسايل پرنده كنترلي، مدل، بدون سرنشين و تفريحي غيرنظامي در حريم فرودگاه، بايد بر اساس دستورالعمل هاي مصوب شوراي امنيت كشور و شوراي عالي امنيت ملي انجام شود.

استفاده از فرودگاه هاي نظامي جهت پروازهاي غيرنظامي بايد بر اساس مصوبه (466) شوراي عالي امنيت ملي و ضوابط تخصصي موضوع ماده (7) مصوبه مذكور صورت مي پذيرد.

هرگونه نمايش هوايي غيرنظامي بايد پس از اخذ مجوز سازمان و هماهنگي فرودگاه مربوط انجام شود.

هرگونه فعاليت نظامي اثرگذار بر فعاليت هاي فرودگاه هاي غيرنظامي با هماهنگي نيروي مسلح مربوط با سازمان ميسر خواهد بود.

ساز و كار اجرايي اين ماده بر اساس دستورالعمل مشترك بين سازمان و ستاد خواهد بود.

ايجاد هرگونه مانع، خواه موقت يا دايمي بالاتر از سطوح بي خطري يا اطراف دستگاه ناوبري و مخابراتي مطابق با مقررات و استانداردهاي تعيين شده توسط سازمان در حريم فرودگاه نظامي و غيرنظامي ممنوع يا محدود مي باشد.

بهره بردار فرودگاه علاوه بر رعايت مقررات مربوط به سطوح بي خطري پرواز در داخل فرودگاه ملزم به ارائه گزارش هرگونه تخلف از موضوع اين ماده در حريم فرودگاه، بلافاصله بعد از مشاهده به سازمان مي باشد.

ايجاد هرگونه مانع خواه موقت يا دايمي در اطراف فرودگاه هاي غيرنظامي، نظامي و مشترك يا اطراف دستگاه هاي ناوبري و مخابراتي علاوه بر رعايت موارد ذكر شده در ماده (27) اين آيين نامه بايد مطابق با الزامات تعيين شده در راستاي قانون تعيين حريم حفاظتي – امنيتي اماكن و تأسيسات كشور نيز باشد.

بهره بردار فرودگاه ملزم به تهيه نقشه حريم فرودگاه مطابق با مقررات و استانداردهاي ابلاغي سازمان و اخذ تأييد از سازمان، براي ابلاغ به مبادي موضوع ماده (30) اين آيين نامه مي باشد.

بهره بردار فرودگاه ملزم به واپايش (كنترل) كليه فعاليت هاي مجاز و غيرمجاز از جمله عمليات عمراني، روشنايي ها، جنس موانع،‌ تغييرات كاربري اراضي،‌ فعاليت هاي ورزشي، تفريحي يا هوانوردي،‌ پيشگيري از تداخلات بسامدي (فركانسي) در حريم فرودگاه و پيگيري از مبادي ذي ربط و در صورت لزوم معرفي متخلفان به مراجع قضايي مي باشد.

هرگونه استفاده عامدانه يا سهوا از چراغ هاي ليزر و يا پرتاب ليزر به سمت يك وسيله پرنده ممنوع بوده و بهره بردار فرودگاه ملزم به پايش محيط هاي اطراف فرودگاه و معرفي متخلفان به مراجع قضايي مي باشد.

نصب و بهره برداري از كليه چراغ ها در حريم فرودگاه ها به منظور جلوگيري از تداخل چراغ ها و سامانه هاي روشنايي با علائم كمك بصري فرودگاه ها، بايد مطابق با مقررات و استانداردهاي تعيين شده ابلاغي توسط سازمان، انجام گردد.

انجام هرگونه اقدام محيط زيستي كه آثار سوء براي ايمني پروازها داشته باشد، در حريم فرودگاه هاي غيرنظامي، نظامي و مشترك ممنوع مي باشد. مطالعات و ارزيابي مخاطرات حيات وحش و تدوين برنامه واپايش (كنترل) مخاطرات حيات وحش فرودگاه هاي كشور، توسط بهره بردار مطابق با دستورالعمل هاي مربوط صورت مي گيرد.

شهرداري ها، ادارات كل راه و شهرسازي،‌ سازمان هاي وابسته به وزارت جهاد كشاورزي،‌ شركت هاي زيرمجموعه وزارت نيرو، شركت هاي تابع وزارت نفت و شركت هاي زيرمجموعه شركت ملي نفت ايران و كليه سازمان ها، نهادها و ارگان هايي كه مجوز ساخت و يا بهره برداري از اماكن را مي دهند، قبل از صدور هرگونه مجوز احداث و بهره برداري در حريم و اطراف فرودگاه، ملزم به اخذ استعلام از فرودگاه مربوط (نظامي، مشترك و غيرنظامي) مي باشند. عدم پاسخ فرودگاه ظرف سه ماه به عنوان موافقت تلقي مي شود.

اجراي مواد (27)،‌ (28) و (30) اين آيين نامه در فرودگاه هاي مشترك بر اساس دستورالعمل في مابين بهره بردار فرودگاه و بخش نظامي مستقر در فرودگاه خواهد بود.

تغيير كاربري اراضي اطراف فرودگاه توسط شهرداري ها، ادارات كل راه و شهرسازي،‌ وزارت جهاد كشاورزي و ساير دستگاه هاي متولي بايد با اخذ استعلام از فرودگاه هاي نظامي و غيرنظامي و مطابق با دستورالعمل هاي مربوط باشد. عدم پاسخ فرودگاه ظرف سه ماه به عنوان موافقت تلقي مي شود.

تمامي بهره برداران طيف بسامد (فركانس) هاي راديويي در اطراف و داخل فرودگاه هاي غيرنظامي به منظور جلوگيري از تداخل بسامد (فركانس) هاي راديويي، قبل از نصب و بهره برداري سامانه (سيستم)‌هاي راديويي ملزم به اخذ مجوز (سازمان تنظيم مقررات و ارتباطات راديويي) و هماهنگي با بهره بردار فرودگاه و بهره برداران طيف بسامدي (فركانسي) مربوط در نيروهاي مسلح مي باشند.

بهره بردار فرودگاه، بالگردگاه (هلي پورت)، بالگردنشين (هلي پد)، عرشه بالگرد،‌ مالك باند، ‌پايگاه (سايت پروازي و پايگاه (سايت) ورزش هاي هوايي غيرنظامي ملزم به پرداخت هزينه انجام مميزي، بررسي مدارك، مطالعات هوانوردي و ارزيابي ايمني، صدور،‌ تمديد،‌ تعليق يا لغو مجوز يا گواهينامه فرودگاهي يا ساير خدمات دريافتي از سازمان، مطابق با تعرفه هاي مصوب شوراي عالي هواپيمايي كشوري مي باشد.

دستورالعمل هاي مورد نياز براي اجراي اين آيين نامه با رعايت قوانين و مقررات مربوط حداكثر ظرف يك سال پس از ابلاغ اين آيين نامه توسط سازمان تنظيم و ابلاغ مي شود.

از زمان تصويب اين آيين نامه، آيين نامه بي خطري پرواز هواپيماها موضوع تصويب نامه شماره 3786 /264 مورخ 11 /4 /1345 و تصويب نامه شماره 136 /31 مورخ 3 /2 /1352 مربوط به اداره كل هواپيمايي كشوري لغو مي گردد.

معاون اول رئيس جمهور - محمد مخبر

پيوست ابعاد و شيب هاي سطوح حد موانع – باندهاي تقرب سطح و ابعاد الف (طول ها بر حسب متر) دسته بندي باند پرواز تقرب بدون دستگاه تقرب با دستگاه تقرب دقيق طبقه بندي 1 طبقه بندي 2 يا 3 رده باند 1 2 3 4 2،‌ 1 3 4 2، 1 4،‌ 3 4، 3 مخروطي شيب 5 % 5 % 5 % 5 % 5 % 5 % 5 % 5 % 5 % 5 % ارتفاع 35 55 75 100 60 75 100 60 100 100 افقي داخلي ارتفاع 45 45 45 45 45 45 45 45 45 45 شعاع 200 2500 4000 4000 3500 4000 4000 3500 4000 4000 تقرب داخلي عرض - - - - - - - 90 120ث 120ث فاصله از آستانه باند - - - - - - - 60 60 60 طول - - - - - - - 900 900 900 شيب - - - - - - - 50 /2 % 2 % 2 % تقرب طول لبه داخلي 60 80 150 150 140 280 280 140 280 280 فاصله از آستانه باند 30 60 60 60 60 60 60 60 60 60 واگرايي (هر طرف) 10 % 10 % 10 % 10 % 15 % 15 % 15 % 15 % 15 % 15 % اولين برش طول 1600 2500 3000 3000 2500 3000 3000 3000 3000 3000 شيب 5 % 4 % 33 /3 % 50 /2 % 33 /3 % 2 % 2 % 50 /2 % 2 % 2 % دومين برش طول - - - - - ب 3600 ب 3600 12000 ب 3600 ب 3600 شيب - - - - - 50 /2 % 50 /2 % 00 /3 % 50 /2 % 50 /2 % برش افقي طول - - - - - ب 8400 ب 8400 - ب 8400 ب 8400 طول كلي - - - - - 15000 15000 15000 15000 15000 انتقالي شيب 20 % 20 % 30 /14 % 30 /14 % 20 % 30 /14 % 30 /14 % 30 /14 % 30 /14 % 30 /14 % انتقالي داخلي شيب - - - - - - - 40 % 30 /33 % 30 /33 % سطح انصراف از نشستن طول لبه داخلي - - - - - - - 90 ت 120 ت 120 فاصله از آستانه باند - - - - - - - ب ت 1800 ت 1800 واگرايي (هر طرف) - - - - - - - 10 % 10 % 10 % شيب - - - - - - - 4 % 33 /3 % 33 /3 % الف – مگر در حال خاص تمام ابعاد به طور افقي اندازه گيري شده است. ب – طول متغير است. پ – فاصله از انتهاي حريم باند ت – يا آخر باند پرواز هر كدام كمتر است. ث – وقتي كه فاصله دو سر بال هواپيما 65 متر و بيشتر تا 80 متر باشد عرض به 140 متر افزايش مي يابد.