رأي شماره 474هيأت عمومي ديوان عدالت اداري با موضوع: «ماده 2 تعرفه عوارض محلي شهرداري آرادان، ماده 11 تعرفه عوارض محلي شهرداري ايوانكي، بند (خ) تبصره 3 ماده 2 تعرفه عوارض محلي شهرداري اميريه، ماده 8 تعرفه عوارض محلي شهرداري بسطام، صفحه 20 تعرفه عوارض محلي شهرداري بيارجمند، ماده 2 تعرفه عوارض محلي شهرداري دامغان، بند 16 ماده 4 تعرفه عوارض محلي شهرداري درجزين، ماده 21 تعرفه عوارض محلي شهرداري ديباج، ماده 18 تعرفه عوارض محلي شهرداري روديان، ماده 41 تعرفه عوارض محلي شهرداري سمنان، صفحه 9 تعرفه عوارض محلي شهرداري شهميرزاد، صفحه 22 تعرفه عوارض محلي شهرداري كلاته خيج، ماده 2 تعرفه عوارض محلي شهرداري كلاته رودبار، ماده 3 تعرفه عوارض محلي شهرداري كهن‌آباد و ماده 9 تعرفه عوارض محلي شهرداري مهديشهر كه همگي مربوط به سال 1399 هستند و در رابطه با عوارض و بهاي خدمات آماده‌سازي به تصويب شوراهاي اسلامي اين شهرها رسيده‌اند، از تاريخ تصويب ابطال شد.»

شماره 0002636 – 8 /4 /1401 بسمه تعالي جناب آقاي اكبرپور رئيس هيأت مديره و مديرعامل محترم روزنامه رسمي جمهوري اسلامي ايران يك نسخه از رأي هيأت عمومي ديوان عدالت اداري به شماره دادنامه 140109970905810474 مورخ 17 /3 /1401 باموضوع: «ماده 2 تعرفه عوارض محلي شهرداري آرادان، ماده 11 تعرفه عوارض محلي شهرداري ايوانكي، بند (خ) تبصره 3 ماده 2 تعرفه عوارض محلي شهرداري اميريه،‌ ماده 8 تعرفه عوارض محلي شهرداري بسطام، صفحه 20 تعرفه عوارض محلي شهرداري بيارجمند، ماده 2 تعرفه عوارض محلي شهرداري دامغان، بند 16 ماده 4 تعرفه عوارض محلي شهرداري درجزين، ماده 21 تعرفه عوارض محلي شهرداري ديباج، ماده 18 تعرفه عوارض محلي شهرداري روديان،‌ ماده 41 تعرفه عوارض محلي شهرداي سمنان، صفحه 9 تعرفه عوارض محلي شهرداري شهميرزاد، صفحه 22 تعرفه عوارض محلي شهرداري كلاته خيج، ماده 2 تعرفه عوارض محلي شهرداري كلاته رودبار، ماده 3 تعرفه عوارض محلي شهرداري كهن آباد و ماده 9 تعرفه عوارض محلي شهرداري مهديشهركه همگي مربوط به سال 1399 هستند و در رابطه با عوارض و بهاي خدمات آماده سازي به تصويب شوراهاي اسلامي ايرن شهرها رسيده اند، از تاريخ تصويب ابطال شد.» جهت درج در روزنامه رسمي به پيوست ارسال مي گردد. مدير كل هيأت عمومي و هيأت هاي تخصصي ديوان عدالت اداري – يدالله اسمعيلي فرد تاريخ دادنامه: 1401/3/17 شماره دادنامه: 474 شماره پرونده: 0002636 مرجع رسيدگي: هيأت عمومي ديوان عدالت اداري شاكي: سازمان بازرسي كل كشور موضوع شكايت و خواسته: ابطال 1ـ ماده 2 تعرفه عوارض محلي سال 1399 شوراي اسلامي شهر آرادان 2ـ بند (خ) تبصره 3 ماده 2 تعرفه عوارض محلي سال 1399 شوراي اسلامي شهر اميريه 3ـ ماده 11 تعرفه عوارض محلي سال 1399 شوراي اسلامي شهر ايوانكي 4ـ ماده 8 تعرفه عوارض محلي سال 1399 شوراي اسلامي شهر بسطام 5 ـ عوارض هزينه آماده‌سازي مسكوني تجاري (صفحه 20) تعرفه عوارض محلي سال 1399 شوراي اسلامي شهر بيارجمند 6 ـ ماده 2 تعرفه عوارض محلي و خدمات سال 1399 شوراي اسلامي شهر دامغان 7ـ بند 16 ماده 4 تعرفه عوارض محلي سال 1399 شوراي اسلامي شهر درجزين 8 ـ ماده 21 تعرفه عوارض محلي سال 1399 شوراي اسلامي شهر ديباج 9ـ ماده 18 تعرفه عوارض محلي سال 1399 شوراي اسلامي شهر روديان 10ـ ماده 41 تعرفه عوارض محلي سال 1399 شوراي اسلامي شهر سمنان 11ـ عوارض آماده‌سازي (صفحه 9) تعرفه عوارض محلي سال 1399 شوراي اسلامي شهر شهميرزاد 12ـ بهاي خدمات آماده‌سازي (صفحه 22) تعرفه عوارض محلي سال 1399 شوراي اسلامي شهركلاته خيج 13ـ ماده 2 دفترچه عوارض محلي سال 1399 شوراي اسلامي شهر كلاته رودبار 14ـ ماده 3 تعرفه عوارض محلي سال 1399 شوراي اسلامي شهر كهن آباد 15ـ ماده 9 تعرفه عوارض محلي سال 1399 شوراي اسلامي شهر مهديشهر گردش كار: معاون حقوقي، نظارت همگاني و امور مجلس سازمان بازرسي كل كشور به موجب شكايت ‎ نامه شماره 173678 ـ 24 /6 /1400 ابطال عوارض مربوط به هزينه آماده‌سازي در سال 1399 مصوب شوراهاي اسلامي شهرهاي آرادان، اميريه، ايوانكي ، بسطام، بيارجمند، دامغان، درجزين، ديباج، روديان، سمنان، شهميرزاد، كلاته خيج، كلاته رودبار، كهن آباد و مهديشهر را خواستار شده و در جهت تبيين خواسته به طور خلاصه اعلام كرده است كه: "احتراماً مصوبه شوراهاي اسلامي برخي از شهرهاي استان سمنان در سال 1399 در خصوص دريافت عوارض آماده‌سازي از جهت انطباق با قانون در اين سازمان مورد بررسي قرار گرفته كه نتيجه آن به شرح ذيل جهت استحضار و اقدام شايسته قانوني اعلام مي‌شود. طبق بند 1 ماده 55 قانون شهرداري، ايجاد خيابان‌ها، كوچه‌ها، ميدان‌ها، باغ‌هاي عمومي و مجاري آب و توسعه معابر در حدود موضوع از وظايف شهرداري‌ها است و در قوانين موضوعه فقط در تبصره 4 ماده واحده قانون تعيين وضعيت اراضي و املاك در طرح‌هاي دولتي و شهرداري‌ها در هنگام تقاضاي ورود به محدوده و استفاده از امكانات شهري، هزينه آماده ‎ سازي به عهده مالكين گذاشته شده است ضمن آنكه هيأت عمومي ديوان در مورد مشابه به موجب دادنامه شماره 1151 ـ 10 /11 /1396 مصوبه شوراي اسلامي شهر سرخه را از تاريخ تصويب ابطال نموده است. بنا به مراتب مصوبات شوراهاي اسلامي شهرهاي استان سمنان در مورد عوارض آماده‌سازي، مغاير با قانون موصوف و خارج از حدود اختيارات شوراهاي ياد شده مي‌باشد و ابطال آنها در هيأت عمومي ديوان عدالت اداري (به صورت فوق‌العاده و خارج از نوبت) با لحاظ ماده 13 قانون تشكيلات و آيين دادرسي ديوان عدالت اداري مورد تقاضا مي‌باشد." متن تعرفه‌هاي مورد شكايت به شرح زير است: الف ـ ماده 2 تعرفه عوارض محلي سال 1399 شوراي اسلامي شهر آرادان: "ماده 2ـ بهاي خدمات حاصل از آماده‌سازي معابر و شوارع: مطابق ماده 21، 22، 23 و 24 آيين ‌نامه اجرايي زمين شهري مصوب 24 /3 /71 كليه دستگاهها و بنيادها و نهادها و اشخاص حقيقي و حقوقي و كليه مالكين اراضي باير و داير كه طبق ماده 14 و 15 قانون زمين شهري مجوز تبديل، تغيير كاربري زمين خود را اخذ و قصد تفكيك يا افراز و تقسيم اراضي خود را دارند مي‌بايست نسبت به اجراي طرح ‎ هاي آماده‌سازي مطابق ماده 22 و 23 فصل 4 آيين‌نامه اجرايي زمين شهري اقدام نمايند و در صورت عدم اجراي طرح آماده‌سازي از سوي مالكين مي‌بايست هزينه‌هاي تمام شده اجراي طرح آماده ‌سازي را به قيمت روز پرداخت نمايد. «الف ـ به هنگام مراجعه مالكين به شهرداري ‌ ها بابت اخذ هرگونه استعلام براي زمين‌هايي كه بدون رعايت تشريفات قانوني تفكيك شده باشند و يا در اجراي ماده 147 و 148 قانون تعيين تكليف ثبت سند دريافت نموده اند. هزينه خدمات آماده‌سازي به نرخ روز محاسبه و دريافت خواهد شد. ب ـ كليه مالكين كه از تاريخ تصويب اين قانون نسبت به تفكيك ـ افراز و يا تقسيم اراضي و املاك خود اقـدام نمايند موظف به پرداخت هزينه‌هاي آماده‌سازي ملك خود شامل زيرسازي ـ جدول‌گذاري و قيرپاشي و آسفالت معابر مجاور ملك خود به نسبت سهم مي‌باشند كه به شرح ذيل محاسبه و دريافت خواهد شد.» جدول نهر از قرار هر متر طول 1/300/000 ريال جدول تك از قرار هر متر طول 650/000 ريال جدول كاتيو از قرار هر متر طول 1/100/000 ريال آسفالت از قرار هر مترمربع 450/000 ريال زيرسازي از قرار هر مترمربع 120/000 ريال قيرپاشي از قرار هر مترمربع 35/000 ريال روكش آسفالت از قرار هر مترمربع 230/000 ريال 5 ـ بند (خ) تبصره 3 ماده 2 تعرفه عوارض محلي سال 1399 شوراي اسلامي شهر اميريه: "تبصره 3 نحوه محاسبه عوارض زيربنا (احداث بنا پذيره) غير مسكوني: ............ خ ـ در صورت عدم پرداخت هزينه آماده‌سازي توسط مرجع واگذار‌كننده زمين و هزينه‌كرد شهرداري در اين زمينه، عوارض احداث بناي مسكوني و غيرمسكوني (پذيره) اينگونه املاك علاوه بر ضرايب موجود با ضريب 3,5 و در املاك دوبر و معابر با عرض بيشتر از ده متر، با ضريب 5 محاسبه مي‌گردد»." ج ـ ماده 11 دفترچه عوارض محلي سال 1399 شوراي اسلامي شهر ايوانكي: "11 ـ آماده‌سازي و حفاري تبصره1ـ توضيح اينكه ملاك و مبناي محاسبه تاريخ صدور پروانه ساختماني مي‌باشد. تبصره2ـ همچنين در توافقات (املاك در مسير توسعه و تعريض) هزينه آماده‌سازي به نرخ روز محاسبه مي‌شود. تبصره3ـ املاكي كه فاقد پروانه ساخت يا گواهي پايانكار مي‌باشند ملاك و مبناي محاسبه تاريخ دريافت سند مالكيت يا ارائه اسناد مالكيت مرتبط مي‌باشند. در خصوص مؤدياني كه مراجعه نموده و تقاضاي پرداخت هزينه آماده‌سازي در آينده (در زمان نقل و انتقال به غير و يا در هنگام دريافت شناسنامه ساختماني) را دارند، هزينه آماده‌سازي به قيمت روز محاسبه و قابل وصول مي‌باشد. تبصره4ـ اشخاص حقوقي و حقيقي كه اقدام به حفاري غير مجاز نمايند، مي‌بايست دو برابر جدول فوق هزينه پرداخت كنند." د ـ ماده 8 تعرفه عوارض محلي سال 1399 شوراي اسلامي شهر بسطام: "ماده8 ـ بهاي خدمات آماده‌سازي: «مالكيني كه املاك آنها در محدوده خدمات قانوني و حريم شهر و لكه‌هاي خدماتي واقع مي‌گردند (كوه بريده تا سه راهي ابرسج) فقط براي يكبار از طريق شهرداري مشمول پرداخت هزينه آماده‌سازي معابر مي‌گردند موظفند هزينه‌هاي مذكور را به شرح ذيل پرداخت نمايند: (هزينه آماده‌سازي شامل: هزينه خاكبرداري زيرسازي جدول‌ گذاري و آسفالت مي‌باشد) هزينه آماده‌سازي در زمان تفكيك املاك با صدور پروانه ساختماني فقط براي يك بار قابل وصول خواهد بود. تبصره1: براي املاك واقع در كوچه‌هاي تا عرض 8 متر به ازاي طول دهنه مشرف ملك از فرمول ذيل استفاده مي‌شود. عوارض آماده‌سازي = (80/000) * (طول دهانه مشرف به معبر) * (عرض معبر) * (50%) تبصره2: براي املاك واقع در خيابان‌هاي بالاتر از عرض 8 متر به ازاي طول دهنه مشرف ملك از فرمول ذيل استفاده مي‌گردد. عوارض آماده‌سازي = (105/000) * (طول دهانه مشرف به معبر) * (عرض معبر) * (50%) در خصوص آماده‌سازي بر بلوار امام خميني (ره) و داوود ميرباقري بر اساس 50 درصد عرض هر لاين آسفالت بزرگراه محاسبه مي‌شود. چنانچه ملك مورد نظر داراي پروانه يا پايانكار و يا بناي قديمي قبل از سال 74 باشد، عوارض آماده‌سازي اخذ نمي‌گردد. هزينه آماده‌سازي شركت‌ها و دستگاه‌هاي خدماتي دولتي براساس آخرين فهرست بها تعيين مي‌گردد»." هـ ـ عوارض هزينه آماده‌سازي مسكوني تجاري (صفحه 20) تعرفه عوارض محلي سال 1399 شوراي اسلامي شهر بيارجمند: "هزينه آماده‌سازي مسكوني تجاري: تبصره1:هزينه آماده‌سازي ادارات دولتي ـمراكز فرهنگي ـ هنري ـ بهداشتي درماني ـ صنعتي و ... بر اساس فهرست بهاء سال كه از طرف سازمان مديريت و برنامه ‌ريزي استان ابلاغ مي‌شود محاسبه و وصول مي‌گردد. تبصره 2: هزينه آماده‌سازي در هنگام تقاضاي ورود به محدوده خدماتي و استفاده از امكانات شهري، از مالكين اخذ خواهد شد». " و ـ ماده 2 تعرفه عوارض محلي و خدمات سال 1399 شوراي اسلامي شهر دامغان: "ماده 2 تعرفه خدمات با عنوان بهاي خدمات زيرسازي، آسفالت و جدول‌كشي معابر: «مطابق مواد 21، 22، 23 و 24 آيين‌نامه اجرايي زمين شهري مصوب 71/3/24 كليه دستگاه‌ها و بنيادها و نهادها و اشخاص حقيقي و حقوقي و كليه مالكين اراضي باير و داير كه طبق ماده 14 و 15 قانون زمين شهري مجوز تبديل ـ تغيير كاربري زمين خود را أخذ و قصد تفكيك يا افراز و تقسيم اراضي خود را دارند مي‌بايست نسبت به اجراي طرحهاي آماده ‌سازي مطابق مواد 22 و23 فصل چهارم آيين ‌نامه اجرايي قانون زمين شهري اقدام نمايند و در صورت عدم اجراي طرح آماده‌سازي از سوي مالكين مي‌بايست هزينه‌هاي تمام شده اجراي طرح آماده‌سازي را به قيمت روز پرداخت نمايند. شايان ذكر است اين ماده نيز به استناد بند (ب) ماده 174 قانون برنامه پنجم توسعه كشور تعيين گرديده است. كليه مالكين كه از تاريخ تصويب اين قانون نسبت به تفكيك ـ افراز و يا تقسيم اراضي و املاك خود نموده‌اند موظف به پرداخت هزينه‌هاي خاك‌برداري ـ شن‌ريزي ـ زيرسازي ـ جدول بندي و آسفالت معابر مجاور ملك خود مي‌باشند ... نحوه محاسبه: بهاء خدمات آماده‌سازي براساس فرمول و جدول ذيل محاسبه مي‌گردد: رديف عرض معبر هزينه هر مترمربع زيرسازي . آسفالت (ريال) هزينه هر متر طول جدول (ريال) هزينه هر متر طول فضاي سبز (ريال) 1 معابر با عرض كمتر از 10 متر 490/000 460/000 ـ ـ 2 معابر با عرض 10 تا 11 متر 490/000 1/604/000 ـ ـ 3 معابر با عرض 12 تا 15 متر 490/000 1/920/000 ـ ـ 4 معابر با عرض 16 تا 20 متر 490/000 2/660/000 1/800/000 5 معابر با عرض 21 تا 32 متر 490/000 4/045/000 1/800/000 6 معابر با عرض بالاتر از 32 متر 490/000 3/270/000 1/800/000 هزينه آسفالت= 2/ (عرض معبر× بر ملك × نرخ هر مترمربع آسفالت) هزينه جدول= 2/ (بر ملك × نرخ هر متر جدول) هزينه فضاي سبز= 2/ (بر ملك × نرخ هر متر طول فضاي سبز) الف ... د: هزينه‌هاي فوق در زمان تفكيك املاك و يا صدور پروانه ساختماني و پايان كار و يا نقل و انتقال و ... به نرخ روز محاسبه و وصول مي‌گردد»." ز ـ بند 16 ماده 4 تعرفه عوارض محلي سال 1399 شوراي اسلامي شهر درجزين: "بند 16 ماده 4 با عنوان آماده‌سازي مسكوني تجاري: «16ـ براساس فصل چهارم نحوه آماده‌سازي و عمران و واگذاري زمين‌هاي آيين‌نامه اجرايي قانون زمين شهري مصوب 24 /3 /1371 هيأت وزيران، كليه اشخاص اعم از حقيقي و حقوقي موظف به انجام آماده‌سازي در زمان تفكيك و صدور پروانه ساختماني مي‌باشند و شهرداري هيچ گونه تعهدي در اين خصوص ندارد وليكن به دليل عدم وجود امكانات و شرايط جهت انجام آماده‌سازي، شهرداري نسبت به انجام آماده‌سازي شامل خاكبرداري، زيرسازي، جدول‌گذاري، آسفالت و پياده روسازي اقدام نموده و مالك موظف مي‌باشد هزينه آماده‌سازي را به هنگام صدور پروانه ساختماني و تفكيك عرصه، معادل فرمول زير پرداخت نمايد. 200/000 * طول دهانه ملك مشرف به معبر* عرض معبر متصل به ملك»" ح ـ ماده 21 تعرفه عوارض محلي سال 1399 شوراي اسلامي شهر ديباج: "ماده 21: هزينه آماده‌سازي: «هزينه آماده‌سازي به هنگام تقاضاي صدور پروانه ساخت يا عدم خلاف يا پايان كار و غيره براساس قيمت تمام شده يك مترمربع آسفالت و يك متر طول جدول كه در اول سال توسط حوزه معاونت فني و عمران شهرداري تعيين مي‌شود به شرح ذيل وصول گردد. S×P 1 S = در فرمول فوق متراژ بر ملك منتهي به معابر مي‌باشد. P 1 = در فرمول فوق عدد ثابت 320/000 ريال مي‌باشد تبصره1: براي املاك تعاوني‌هاي مسكن كه متقاضي تفكيك و آماده‌سازي زمين مي‌باشند در خصوص تعيين بر و كف تسطيح (زيرسازي و جدول‌گذاري) آسفالت معابر با شهرداري به توافق برسند برابر فرمول فوق عمل خواهد شد. تبصره2: از هر ملك فقط يك بار هزينه مذكور دريافت مي‌گردد»." ط ـ ماده18 تعرفه عوارض محلي سال 1399 شوراي اسلامي شهر روديان: "ماده18: عوارض محاسبه هزينه آماده‌سازي مالكيني كه املاك آنها در محدوده خدمات قانوني و حريم شهر واقع مي‌گردند فقط براي يكبار از طريق شهرداري مشمول پرداخت هزينه آماده‌سازي معابر مي‌گردند و موظفند هزينه‌هاي مذكور را به شرح ذيل پرداخت نمايند: (هزينه آماده‌سازي شامل: هزينه خاكبرداري، زيرسازي، جدول‌گذاري و آسفالت مي‌باشد) هزينه آماده‌سازي در زمان تفكيك املاك يا صدور پروانه ساختماني فقط براي يك بار قابل وصول خواهد بود. هزينه آماده‌سازي به ازاي هر متر از عرض مشرف به معبر زمين به ريال: (50%) × (عرض معبر) × (طول دهانه مشرف به معبر) × (70/000)»" ي ـ ماده 41 دفترچه عوارض محلي سال 1399 شوراي اسلامي شهر سمنان: "ماده 41: آماده‌سازي. «مالكيني كه املاك آنها در محدوده خدمات قانوني و حريم شهر واقع مي‌گردند مشمول پرداخت هزينه آماده‌سازي معابر مي‌گردند لذا موظفند هزينه‌هاي مذكور را به شرح ذيل پرداخت نمايند: (هزينه آماده‌سازي شامل: هزينه خاك‌برداري، زيرسازي، جدول‌گذاري و آسفالت مي‌باشد.) هزينه آماده‌سازي به ازاي هر متر از عرض مشرف به معبر زمين به ريال: (1/800/000)×(طول دهانه مشرف به معبر)×(عرض معبر)×(50%) تبصره1: در معابر بالاي 20 متر حداكثر عرض معبر 20 متر درنظر گرفته شود. تبصره2: هزينه آماده‌سازي در زمان صدور پروانه احداث بنا، نقل و انتقال فقط براي يك بار قابل وصول خواهد بود. تبصره 3: هزينه آماده‌سازي مشمول كليه برهاي مشرف به خيابان مي‌گردد. تبصره 4:در زمان نقل و انتقال اراضي خارج از محدوده، هزينه آماده‌سازي تفهيم و در زمان صدور پروانه به روز محاسبه و وصول خواهد شد. تبصره 5:آماده‌سازي املاكي كه در سنوات قبل انجام و هزينه آن پرداخت نگرديده به شرح ذيل وصول مي‌گردد. قبل از سال 90 (50%) هزينه آماده‌سازي بعد از سال 90 به صورت كامل تبصره6:در صورت ارائه مستندات از سوي مالكين مبني بر انجام آماده‌سازي در سنوات گذشته توسط مالكين يا مسكن و شهرسازي و غيره به غير از شهرداري كه مورد تأييد شهرداري واقع گردد، شهرداري حق دريافت هيچ گونه هزينه آماده‌سازي را ندارد اما آماده‌سازي املاكي كه در سنوات قبل توسط شهرداري سمنان انجام و هزينه آن دريافت نگرديده در زمان مراجعه بر مبناي تعرفه روز محاسبه و اخذ گردد ...». تبصره7: در خصوص اراضي وقفي آماده‌سازي به صورت 70% وصول مي‌گردد. تبصره8 ـ پلاك‌هايي كه داراي هرگونه بنا در سنوات قبل مي‌باشند در صورتي كه بناي احداث شده تخلف محسوب نشود مشمول آماده‌سازي نمي‌گردند." ك ـ عوارض آماده‌سازي (صفحه 9) تعرفه عوارض محلي سال 1399 شوراي اسلامي شهر شهميرزاد: "عوارض آماده‌سازي. «با توجه به اينكه براساس فصل چهارم نحوه آماده‌سازي و عمران و واگذاري زمين‌ها آيين ‌نامه اجرايي قانون زمين شهري مصوب 24 /3 /1371 هيأت وزيران، كليه اشخاص اعم از حقيقي يا حقوقي موظف به انجام آماده‌سازي در زمان تفكيك و يا پروانه ساختماني مي‌باشند و شهرداري هيچ‌گونه تعهدي در اين خصوص ندارد ليكن به دليل عدم وجود امكانات و شرايط جهت انجام آماده‌سازي، شهرداري نسبت به انجام آماده‌سازي اقدام نموده است لذا مالك موظف مي‌باشد هزينه آماده‌سازي را به هنگام صدور پروانه ساختماني و تفكيك عرصه به قطعات به نرخ روز پرداخت نمايد. كليه املاك، اراضي كه داراي سند مالكيت اعم از 147 و 148 اصلاحي قانون ثبت و ماده 101 قانون شهرداريها و جزء اراضي تفكيكي سازمان مسكن و شهرسازي مي‌باشند مشمول پرداخت هزينه آماده‌سازي در هنگام صدور پروانه ساختماني خواهند بود (داخل محدوده و حريم شهر) كليه املاك و اراضي كه مشاعي مي‌باشند و فاقد بنا با كاربري باغات، مي‌توانند آماده‌سازي را در زمان صدور پروانه به نرخ روز پرداخت نمايند. تا قبل از ابلاغ فهرست بهاي ابنيه سال 1399 مبناي محاسبه نرخ تعرفه آماده‌سازي و حفاري براساس فهرست بهاي ابنيه سال 1398 (مبلغ ذيل مي‌بايست 20 درصد افزايش يابد) و با اعمال كليه ضرايب مربوطه به شرح ذيل مي‌باشد. 1ـ اجراي آسفالت نرخ روز و طبق استعلام هر مترمربع 960/302 ريال 2ـ زيرسازي هر مترمربع 214/297 ريال 3ـ جدول كاري يك طرفه با ليسه‌اي كف هر متر طول 721/868 ريال 4ـ اجراي ديوار سنگي حائل هر مترمربع 3/200/000 ريال 5 ـ تهيه و اجراي فرش كف با سنگ لاشه هر مترمربع 695/220 ريال 6 ـ تهيه و اجراي فرش كف با موزاييك آجدار دو لايه هر مترمربع 658/027 ريال تبصره1) شهرداري موظف است در مناطقي به جز اراضي سازمان مسكن و شهرسازي (درصورتي كه توسط مسكن و شهرسازي آماده‌سازي از مالك اخذ نگرديده باشد، شهرداري مي‌تواند آماده‌سازي را اخذ نمايد) و يا در اراضي منابع طبيعي قرار دارد ضمن توافق با دستگاه‌هاي فوق‌الذكر و اخذ مجوز از شوراي اسلامي شهر نسبت به آماده‌سازي اراضي و دريافت هزينه‌هاي انجام شده براساس فهرست بهاي سال 1399 اقدام نمايد. تبصره2) حفاري‌هاي بزرگ دستگاه‌هاي خدماتي، عوارض اخذ مجوز از كميته حفاري در خصوص نحوه محاسبه هزينه حفاري و توافق شهرداري با دستگاه‌هاي خدمات‌رسان براساس فهرست بهاي ابلاغي و اخذ مجوز از شوراي اسلامي شهر قابل اجرا مي‌باشد." ل ـ بهاي خدمات آماده‌سازي (صفحه 22) تعرفه عوارض محلي سال 1399 شوراي اسلامي شهركلاته خيج: "بهاي خدمات آماده‌سازي. «بهاي خدمات آماده‌سازي شامل هزينه خاك‌برداري، زيرسازي، جدول‌گذاري و آسفالت مي‌باشد. تبصره: هزينه آماده‌سازي در زمان تفكيك املاك يا صدور پروانه ساختماني فقط براي يك بار قابل وصول خواهد بود. براي كوچه‌هاي با عرض گذر 6 تا 12 متر مبلغ 7/488/000 ريال براي كوچه‌هاي با عرض گذر 12 متر و بالاتر با احتساب 10% افزايش، مبلغ 8/236/800 ريال. تبصره1: املاك واقع در شهرك كه پروانه ساختماني اخذ نموده‌اند ولي در زمان صدور پروانه هزينه آماده‌سازي را پرداخت ننموده‌اند مي‌بايست 50% عوارض سال 99 را پرداخت نمايند. تبصره2: املاك مزايده‌اي 80 قواره‌اي واقع در شهرك امام مربوط به ساليان گذشته فقط نسبت به پرداخت هزينه آسفالت طبق فرمول فوق مكلف مي‌باشند. تبصره3: هزينه آماده‌سازي املاك مسكن مهر و قطعاتي كه در سال 98 واگذار مي‌گردد و هزينه آن از طرف بنياد مسكن پرداخت نگردد بيست ميليون ريال خواهد بود. تبصره 4:هزينه آماده‌سازي فوق براي قطعات شهرك امام و پرديس 1 با مساحت 200 و 300 مترمربع با بر 10 متر به خيابان مي‌باشد. چنانچه ملكي اعم از تجاري، آموزشي، مسكوني، اداري و غيره با بر بيش از 10 متر به خيابان مشرف باشد به تناسب، هزينه آماده‌سازي محاسبه و قابل وصول خواهد بود»." م ـ ماده2 تعرفه عوارض محلي سال 1399 شوراي اسلامي شهر كلاته رودبار: "هزينه آماده‌سازي. «مطابق ماده 23 و 24 آيين‌نامه اجرايي زمين شهري مصوب 24 /3 /71 كليه دستگاه‌ها و بنيادها و نهادها و اشخاص حقيقي و حقوقي و كليه مالكين اراضي باير و داير كه طبق مواد 14 و 15 قانون زمين شهري مجوز تبديل ـ تغيير كاربري زمين خود را اخذ و قصد تفكيك يا افراز و تقسيم اراضي خود را دارند مي‌بايست نسبت به اجراي طرح‌هاي آماده‌سازي مطابق مواد 22 و 23 فصل چهارم آيين ‌نامه اجرايي قانون زمين شهري اقدام نمايند و در صورت عدم اجراي طرح آماده‌سازي از سوي مالكين مي‌بايست هزينه‌هاي تمام شده اجراي طرح آماده‌سازي را به قيمت روز پرداخت نمايند. 1ـ كليه مالكين كه از تاريخ تصويب اين قانون نسبت به تفكيك ـ افراز و يا تقسيم اراضي و املاك خود اقدام نموده‌اند موظف به پرداخت هزينه‌هاي آماده‌سازي ملك خود شامل هزينه خاك‌برداري ـ شن‌ريزي ـ زيرسازي ـ جدول بندي و آسفالت معابر مجاور ملك خود به نسبت سهم مي‌باشند .... نحوه محاسبه: هزينه آماده‌سازي براساس فرمول و جدول ذيل محاسبه مي‌گردد: رديف عرض معبر هزينه هر مترمربع زيرسازي و آسفالت (ريال) هزينه هر متر طول جدول (ريال) هزينه هر متر طول فضاي سبز (ريال) 1 هزينه آماده‌سازي معابر باعرض كمتر از 10 متر 550/000 375/000 ـ ـ 2 هزينه آماده‌سازي معابر با عرض 10 متر 550/000 495/000 ـ ـ 3 هزينه آماده‌سازي معابر با عرض 12 و 13 متر 550/000 605/000 ـ ـ 4 هزينه آماده‌سازي معابر با عرض 16و 18 متر 550/000 715/000 660/000 5 هزينه آماده‌سازي معابر با عرض بالاتر از 18 متر 550/000 825/000 660/000 هزينه آسفالت= 2 (عرض معبر× بر ملك × نرخ هر مترمربع آسفالت) هزينه جدول= 2 (بر ملك × نرخ هر متر جدول) هزينه فضاي سبز= 2 (بر ملك × نرخ هر متر طول فضاي سبز)" ن ـ ماده 3 تعرفه عوارض محلي سال 1399 شوراي اسلامي شهر كهن آباد: "ماده 3: بهاي خدمات آماده‌سازي هزينه آماده‌سازي به شرح ذيل محاسبه و دريافت خواهد شد: تهيه و نصب جدول نهر از قرار هر متر طول 900/000 ريال تهيه و نصب جدول تك از قرار هر متر طول 450/000 ريال جدول كانيو از قرار هر متر طول 500/000 ريال آسفالت از قرار هر مترمربع 250/000 ريال زيرسازي از قرار هر مترمربع 50/000 ريال قيرپاشي از قرار هر مترمربع 30/000 ريال تبصره يك: زير‌سازي و قيرپاشي و آسفالت ترانشه‌ها براساس فهرست بهاي ترميم ترانشه‌هاي سال مورد عمل محاسبه و دريافت خواهد شد و در صورت عدم فهرست بها مطابق اين ماده عمل مي‌شود. تبصره دو: در صورتي كه بهاي فروش محصولات مذكور (جدول بتني و آسفالت) دستخوش تغيير قيمت عوامل موثر بر آن شود با اعمال حداكثر نرخ رشد تورم براي سال 1397 محاسبه و دريافت خواهد شد. تبصره سه: جداولي كه بر اثر تصادف و يا بي احتياطي و يا عمد تخريب گردد هزينه بازسازي آن مطابق هزينه‌هاي فوق‌الذكر به اضافه پانزده درصد (15%) دريافت خواهد شد." س ـ ماده 9 تعرفه عوارض محلي سال 1399 شوراي اسلامي شهر مهديشهر: "ماده 9 با عنوان عوارض آماده‌سازي: «مالكيني كه املاك آنها در محدوده خدمات قانوني و حريم شهر واقع مي‌گردند مشروط بر اينكه مشمول پرداخت هزينه آماده‌سازي معابر گردند موظفند هزينه‌هاي مذكور را به شرح ذيل پرداخت نمايند: ( هزينه آماده‌سازي شامل: هزينه خاك‌برداري، زيرسازي، جدول‌گذاري و آسفالت و كانالهاي مسيل گذر و ديوار ساحلي مي‌باشد كه نبايد از فهرست بهاي همان سال كمتر باشد.) هزينه آماده‌سازي در زمان تفكيك املاك يا صدور پروانه ساختماني فقط براي يك بار قابل وصول خواهد بود. هزينه آماده‌سازي به ازاي هر متر از عرض مشرف به معبر زمين به ريال: هزينه آسفالت، زيرسازي، جدول * طول دهانه مشرف به معبر* عرض معبر*50%»" در پاسخ به شكايات مذكور، شهرداري شهر شهميرزاد به موجب لايحه شماره 1400/17440 ـ 25 /9 /1400 توضيح داده است كه: "احتراماً بازگشت به نامه شماره 447/3/27 ـ 24 /9 /1400 آن شورا در خصوص ابطال اخذ هزينه آماده‌سازي در شهرداري‌ها توسط هيأت عمومي ديوان عدالت اداري، به استحضار مي‌رساند پس از ابلاغ رأي ديوان توسط شوراي اسلامي شهر شهميرزاد به شماره نامه 657/3/61 ـ 16 /6 /1399 اين شهرداري از تاريخ ابلاغ از هيچ پلاكي هزينه آماده‌سازي اخذ ننموده است، مراتب جهت استحضار به حضور تقديم مي‌گردد." رئيس شوراي اسلامي شهر اميريه نيز به موجب لايحه شماره 599 ـ 28 /9/1400 توضيح داده است كه: "به استحضار مي‌رساند شهرداري اميريه در سال 1399 مبلغي تحت عنوان آماده‌سازي از متقاضيان وصول ننموده است و مبالغي كه در سال 99 به حساب شهرداري واريز شده است مربوط به بدهي مؤديان بابت سالهاي گذشته بوده است." رئيس شوراي اسلامي شهر ايوانكي نيز به موجب لايحه شماره 1993 ـ 29 /1 /1400 توضيح داده است كه: "طبق بند 16 ماده 80 قانون تشكيلات، وظايف و انتخابات شوراهاي اسلامي كشور و انتخاب شهرداران مصوب سال 1375 و اصلاحات بعدي « تصويب لوايح برقراري يا لغو عوارض شهر و همچنين تغيير نوع و ميزان آن با در نظر گرفتن سياست عمومي دولت كه از سوي وزارت كشور اعلام مي‌شود» از وظايف شوراهاي اسلامي شهر مي ‎ باشد. ماده 77 همان قانون اشعار مي‌دارد: «شوراي اسلامي شهر و دهستان مي‌توانند نسبت به وضع عوارض متناسب با توليدات و درآمدهاي اهالي به منظور تأمين بخشي از هزينه‌هاي خدماتي و عمراني مورد نياز شهر و روستا طبق آيين‌نامه مصوب هيأت وزيران اقدام نمايند.» همچنين بر اساس بند 2 ماده 45 قانون شهرداري‌ها «تصويب بودجه ساليانه و اصلاح بودجه و متمم بودجه و تفريغ بودجه شهرداري‌ها و ...» نيز جزء وظايف شوراي شهر مي‌باشد. همان‌طور كه مستحضر مي‌باشيد بر اساس قانون فهرست نهادها و مؤسسات عمومي غيردولتي مصوب 29 /4 /1373 شهرداري‌ها نهادهاي عمومي غيردولتي مي‌باشند. شهرداري‌ها به عنوان متولي توسعه شهرها يك نهاد عمومي و غيردولتي هستند كه بار اصلي توسعه شهري بر دوش آنها قرار دارد، اين نهاد با بودجه دولتي اداره نمي‌شود قبل از تصويب قانون خودكفايي شهرداري‌ها در سال 1361 بيش از 30 درصد بودجه شهرداري‌ها توسط دولت تأمين مي‌گرديد. اما بعد از آن كمك‌هاي دولتي نيز رو به كاهش يافت به طوري كه از سال 1370 به بعد تقريباً حذف گرديد. علي ايحال در حال حاضر بودجه شهرداري‌ها از محل درآمد آن تأمين مي‌گردد و تعرفه عوارض محلي چگونگي وصول بخشي از درآمدهاي شهرداري‌ها را تعيين مي‌نمايد. بر اساس تبصره 1 ماده 10 تعرفه عوارض آماده‌سازي بر مبناي تاريخ صدور پروانه ساختماني وصول خواهد شد. اگرچه طبق بند1 ماده55 قانون شهرداري‌ها ايجاد خيابان‌ها، كوچه‌ها، ميدان‌ها، باغ‌هاي عمومي و مجاري آب و توسعه معابر در حدود مقررات از وظايف شهرداري‌ها است وليكن انجام اين مهم نيازمند اين است كه مالكين نيز به تعهدات شهروندي خود عمل نمايند. در واقع عمل به اين وظيفه نيازمند اين مي‌باشد كه هزينه‌هاي آن از محل درآمد شهرداري تأمين گردد. لذا بر اساس ماده 11 تعرفه سال 1399 اين عوارض بايد توسط مالكين املاك و اراضي تأمين و متعاقباً هزينه گردد. بر اساس ماده 22 آيين‌نامه اجرايي قانون زمين شهري مصوب 24 /3 /1371 « آماده‌سازي زمين عبارت از مجموعه عملياتي است كه مطابق دستورالعمل وزارت مسكن و شهرسازي زمين را براي احداث مسكن مهيا مي‌سازد كه شامل موارد زير مي‌باشد: الف ـ عمليات زيربنايي از قبيل تعيين بر و كف، تسطيح و آسفالت معابر، تأمين شبكه‌هاي تأسيساتي آب و برق، جمع آوري و دفع آب‌هاي سطحي و فاضلاب و غيره ب ـ عمليات روبنايي مانند احداث مدارس، درمانگاه، واحد انتظامي، فضاي سبز، اداره آتش‌نشاني، اماكن تجاري و نظاير آن.» طبق ماده 8 آيين‌نامه اجرايي قانون ساماندهي و حمايت از توليد و عرضه مسكن آماده‌سازي زمين‌هاي موضوع اين برنامه و هزينه مربوط به آن بر عهده متقاضيان و تأمين خدمات زيربنايي و روبنايي بر عهده دستگاه‌هاي اجـرايي ذي ربط مي‌باشد. در طرح هادي شهرسازي مربوط، جانمايي خدمات روبنايي صورت گرفته و زمين آن بر اساس ماده 100 قانون تنظيم بخشي از مقررات مالي دولت مصوب 1380 به دستگاه‌هاي مربوط واگذار مي‌شود تا نسبت به احداث فضاهاي روبنايي، با اولويت در برنامه‌هاي خود اقدام نمايند. علي ايحال چون شهرداري از طريق وصول درآمدها بودجه سالانه خود را تأمين مي‌نمايد و از طريق هزينه بودجه نسبت به عمليات عمراني اقدام مي‌نمايد لذا جهت انجام آماده‌سازي كليه اراضي محدوده شهر بايد از طريق تعرفه محلي نسبت به دريافت عوارض آن اقدام و سپس در محل آن اجرا نمايد در غير اين صورت امكان عمليات آماده‌سازي وجود نخواهد داشت. " رئيس شوراي اسلامي شهر بيارجمند نيز به موجب لايحه شماره 769 ـ 13 /10 /1400 توضيح داده است كه: "به استحضار مي‌رساند كه دفترچه عوارض و بهاي خدمات سال 1399 اين شهرداري در بهمن ماه سال قبل (1398) به تصويب شوراي اسلامي دوره پنجم شهر و تأييد فرمانداري شهرستان شاهرود رسيده كه بعد از ابلاغ رأي ديوان عدالت اداري مبني بر ابطال دريافت بهاي خدمات آماده‌سازي از مالكين در محدوده قانوني شهر اين شهرداري در سال 1399 هيچ‌گونه وصولي بابت عوارض فوق‌الذكر از مالكين در محدوده قانوني نداشته است. لازم به ذكر است عوارض فوق حسب الامر آن ديوان از دفترچه عوارض و بهاي خدمات سال 1400 به طور كامل حذف شده است." رئيس شوراي اسلامي شهر دامغان نيز به موجب لايحه مورخ 5 /11 /1300 توضيح داده است كه: "برابر دادنامه به شماره پرونده 980362 ـ 17 /4 /1399 هيأت عمومي ديوان عدالت اداري صادره براي شوراهاي استان سمنان از جمله شهرداري دامغان هزينه و بهاي خدمات آماده‌سازي معابر و شوارع در غير از مـواردي كه ورود به محدوده صورت مي‌گيرد مغاير قانون و خارج از حدود اختيارات شوراي اسلامي شهر شناخته شده است و اين در حالي است كه عنوان بهاي خدمات ذكر شده در تعرفه اين شهرداري در سال 1399 با عنوان بهاي خدمات زيرسازي، آسفالت و جدول‌كشي معابر بوده و صرفاً قابل محاسبه و وصول مي‌باشد كه معبر يا گذر جديدي ناشي از درخواست تفكيك و يا افراز توسط مالكين ايجاد گرديده و مالكين اين گونه املاك بر اساس توافق و انعقاد موافقت‌نامه مراحل مربوط به زيرسازي، آسفالت و جدول‌كشي معبر جديد ايجاد شده را به شهرداري واگذار مي‌نمايند و طي توافق‌نامه مذكور، كليه هزينه‌هاي مرتبط بر اساس تعرفه فوق‌الذكر محاسبه و مالك اخذ و پس از آن شهرداري بر اجراي مراحل مربوطه اقدام مي‌نمايد. برابر دادنامه صادره به شماره پرونده ذكر شده در بند يك، اعلام گرديده وصول عوارض و يا هزينه آماده‌سازي صرفاً بر اساس تبصره 4 از ماده واحده قانون تعيين وضعيت اراضي و املاك واقع در طرح‌هاي دولتي و شهرداري ‎ ها و در هنگام تقاضاي ورود به محدوده و استفاده از امكانات شهري ميسر مي‌باشد. در حالي كه برابر مواد 21 الي 24 آيين‌نامه اجرايي قانون زمين شهري مصوب سال 1371 كليه دستگاه‌ها و اشخاص حقيقي و حقوقي و كليه اراضي باير و داير كه طبق مواد 14 و 15 قانون زمين شهري مجوز تبديل و يا تغيير كاربري زمين خود را اخذ و قصد تفكيك يا افراز يا تقسيم اراضي خود را دارند بايد نسبت به اجراي طرح‌هاي آماده‌سازي اقدام نمايند. همچنين به استحضار مي‌رساند قانونگذار در تبصره 1 ذيل ماده 50 قانون ماليات بر ارزش افزوده به صراحت اعلام نموده كه شوراي اسلامي شهر و بخش جهت وضع هر يك از عوارض محلي جديد كه تكليف آنها در اين قانون (يعني قانون ماليات بر ارزش افزوده) مشخص نشده باشد، موظفند موارد را حداكثر تا پانزدهم بهمن ماه هر سال براي اجرا در سال بعد تصويب و اعلان عمومي نمايند. در اين راستا مي‌توان به قوانين ديگري همچون ماده 30 آيين‌نامه مالي شهرداري‌ها، بند 16، 36 و 85 ماده 80 قانون شـوراها، بند 26 از ماده 55 قانون شهرداري‌ها،بندهاي (الف) و (ب) ماده 174 قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه كشور و آيين‌نامه نحوه وضع وصول عوارض (مصوب هيأت وزيران در سال 1378) اشاره نمود." علي‌رغم ابلاغ دادخواست و ضمائم آن به شوراهاي اسلامي شهرهاي آرادان، بسطام، درجزين، ديباج، روديان، سمنان، كلاته خيج، كلاته روبادر، كن آباد و مهديشهر تا زمان رسيدگي به پرونده در جلسه هيأت عمومي ديوان عدالت اداري پاسخي در ماهيت دعوا از طرف آن شوراها واصل نشده است. هيأت عمومي ديوان عدالت اداري در تاريخ 17 /3 /1401 به رياست معاون قضايي ديوان عدالت اداري در امور هيأت عمومي و با حضور معاونين ديوان عدالت اداري و رؤسا و مستشاران و دادرسان شعب ديوان تشكيل شد و پس از بحث و بررسي با اكثريت آراء به شرح زير به صدور رأي مبادرت كرده است. رأي هيأت عمومي با توجه به اينكه در آراي متعدد هيأت عمومي ديوان عدالت اداري از جمله دادنامه شماره 1145 ـ 25 /9 /1399 اين هيأت، وضع عوارض براي هزينه آماده‌سازي توسط شوراهاي اسلامي شهر مغاير با قانون و خارج از حدود اختيار تشخيص و ابطال شده است و همچنين طبق بند 1 ماده 55 قانون شهرداري، ايجاد خيابانها، كوچه‌ها، ميدانها، باغهاي عمومي و مجاري آب و توسعه معابر در حدود مقررات موضوعه از وظايف شهرداريها است و در قوانين موضوعه صرفاً در تبصره 4 ماده واحده قانون تعيين وضعيت اراضي و املاك واقع در طرح‌هاي دولتي و شهرداري‌ها در هنگام تقاضاي ورود به محدوده و استفاده از امكانات شهري، پرداخت هزينه آماده‌سازي برعهده مالكين گذاشته شده است، بنابراين ماده 2 تعرفه عوارض محلي شهرداري آرادان، ماده 11 تعرفه عوارض محلي شهرداري ايوانكي، بند (خ) تبصره 3 مـاده 2 تعرفـه عـوارض محلي شهرداري اميريه، ماده 8 تعرفه عوارض محلي شهرداري بسطام، صفحه 20 تعرفه عوارض محلي شهرداري بيارجمند، ماده 2 تعرفه عوارض محلي شهرداري دامغان، بند 16 ماده 4 تعرفه عوارض محلي شهرداري درجزين، ماده 21 تعرفه عوارض محلي شهرداري ديباج، ماده 18 تعرفه عوارض محلي شهرداري روديان، ماده 41 تعرفه عوارض محلي شهرداري سمنان، صفحه 9 تعرفه عوارض محلي شهرداري شهميرزاد، صفحه 22 تعرفه عوارض محلي شهرداري كلاته خيج، ماده 2 تعرفه عوارض محلي شهرداري كلاته رودبار، ماده 3 تعرفه عوارض محلي شهرداري كهن‌آباد و ماده 9 تعرفه عوارض محلي شهرداري مهديشهر كه همگي مربوط به سال 1399 هستند و در رابطه با عوارض و بهاي خدمات آماده‌سازي به تصويب شوراهاي اسلامي اين شهرها رسيده‌اند، خلاف قانون و خارج از حدود اختيار بوده و مستند به بند 1 ماده 12 و مواد 13 و 88 قانون تشكيلات و آيين دادرسي ديوان عدالت اداري مصوب سال 1392 از تاريخ تصويب ابطال مي‌شوند. هيأت عمومي ديوان عدالت اداري معاون قضايي ديوان عدالت اداري ـ مهدي دربين