دستورالعمل چگونگي تشخيص رشد و كمال عقل افراد بالغ كمتر از هجده سال تمام شمسي

مقدمه: به منظور ايجاد رويه واحد در احراز رشد و كمال عقل افراد بالغ كمتر از 18 سال، مشمول ماده (91) قانون مجازات اسلامي مصوب 1392/2/1 و دقت لازم در اين امر، جلوگيري از اطاله دادرسي ناشي از نقص تحقيقات يا نقض آراء صادره بر اساس اين ماده و سرعت و دقت در اتخاذ تصميم و صدور راي در دادگاه هاي بدوي، تجديدنظر و ديوان عالي كشور. «دستورالعمل چگونگي تشخيص رشد و كمال عقل افراد بالغ كمتر از هجده سال تمام شمسي» به شرح مواد آتي است.

تعاريف و اختصارات در اين دستورالعمل به شرح زير است:

ماده (91) قانون: ماده (91) قانون مجازات اسلامي مصوب 1392/2/1؛

جرم/جرائم: جرم/جرائم مندرج در ماده (91) قانون ؛

مرتكب: فرد بالغ كمتر از هجده سال تمام شمسي موضوع ماده (91) قانون كه مرتكب يك يا چند جرم شده است؛

كميسيون: كميسيون تخصصي روان پزشكي سازمان پزشكي قانوني كشور؛

در صورت توجه اتهام به فرد بالغ كمتر از هجده سال موضوع جرائم ماده (91) قانون، چنانچه به تشخيص قاضي رسيدگي كننده، رفع شبهه در رشد و كمال عقل وي مستلزم استعلام از پزشكي قانوني باشد، وي ميتواند ضمن معرفي مرتكب به كميسيون و اعلام تاريخ وقوع جرم، گزارشي از پرونده و تصوير اوراقي از آن كه موثر در تشخيص رشد و كمال عقل وي باشد را جهت اخذ نظر كميسيون به پزشكي قانوني ارسال نمايد.

در صورتي كه قاضي رسيدگي كننده به طريقي غير از اخذ نظر كميسيون براي رفع شبهه اقدام كند، بايد به نحو واضح چگونگي آن را در پرونده منعكس نمايد.

قاضي رسيدگي كننده در خصوص درك مرتكب نسبت به ماهيت جرم انجام شده و يا حرمت آن در زمان ارتكاب جرم، تحقيقات لازم را به عمل مي آورد.

قاضي رسيدگي كننده بايد ترتيبي اتخاذ نمايد كه حداكثر تا قبل از اخذ آخرين دفاع وضعيت مرتكب از حيث رشد و كمال عقل و درك وي نسبت به ماهيت جرم و يا حرمت آن روشن باشد.

نظريه كارشناسي پزشكي قانوني بايد به طور مستدل، مستند، صريح و مشتمل بر خلاصه نتايج حاصل از بررسي هاي به عمل آمده باشد.

مقام قضايي در صورت نياز مي تواند پرونده باليني مرتكب را از مركز درماني و يا پزشكي قانوني مطالبه نمايد.

اين دستورالعمل در 4 ماده و 3 تبصره در تاريخ 1402/8/2 به تصويب رئيس قوه قضاييه رسيد و از تاريخ تصويب لازم الاجرا است.

رئيس قوه قضائيه - غلامحسين محسني اژيه