نظر مشورتي 7/1401/494 مورخ 1401/08/01 اداره كل حقوقي قوه قضائيه در خصوص عدم پرداخت ديه از بيت‌المال به اتباع ايراني در صورت بروز حادثه رانندگي منجر به آسيب تبعه ايراني خارج از كشور

استعلام : در فرض بروز حادثه از جمله حادثه ناشي از بي‌احتياطي در امر رانندگي نسبت به زائران ايراني اماكن زيارتي در خارج از كشور و با فرض آن‌كه مرتكب و مقصر حادثه تبعه غير ايراني با وسيله نقليه غير ايراني باشد، با توجه به آن‌كه سازمان حج و زيارت به عنوان متولي امر اعزام زائران وظيفه نظارتي بر عملكرد كاروان‌هاي زيارتي و حوادث ايجاد شده براي زائران را دارد، آيا دولت جمهوري اسلامي ايران و بيت‌المال مسؤول پرداخت خسارت وارده (ديه) به تبعه ايراني است؟ آيا موضوع مي‌تواند مشمول حكم مقرر در ماده 435 قانون مجازات اسلامي مصوب 1392 قرار گيرد؟ نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : نظر به اين‌كه مطابق ماده 8 قانون مجازات اسلامي مصوب 1392 هرگاه شخصي غير ايراني در خارج از ايران عليه شخص ايراني مرتكب جرمي شود، در صورتي مطابق قوانين كيفري جمهوري اسلامي ايران به جرم او رسيدگي مي‌شود كه در ايران يافت و يا به ايران اعاده گردد و چون در فرض سؤال، متهم در ايران يافت و يا به ايران اعاده نشده است و موارد پرداخت ديه از بيت‌المال نيز يك امر استثنايي و منحصر به موارد مصرح قانوني است، لذا موجبي براي رسيدگي دادگاه‌هاي ايران و پرداخت ديه از بيت‌المال وجود ندارد و سازمان حج و زيارت نيز در اين خصوص مسؤوليتي ندارد. قابل ذكر است در صورتي كه شخص مصدوم يا متوفي براي حوادث خارج از كشور تحت پوشش بيمه باشد برابر قرارداد بيمه، رفتار مي‌شود.