نظر مشورتي 7/1401/704 مورخ 1402/06/04 اداره كل حقوقي قوه قضائيه

استعلام : احتراما با توجه به ماده واحده قانون تعيين وضعيت املاك واقع در طرح‌هاي دولتي و شهرداري‌ها مصوب 1367 و قانون اصلاح تبصره 1 ماده واحده قانون تعيين وضعيت املاك واقع در طرح‌هاي دولتي و شهرداري‌ها مصوب 1380، در صورتي كه اجراي طرح و تملك املاك واقع در آن به موجب برنامه زمان‌بندي مصوب به حداقل پنج سال بعد موكول شده باشد، مالكان املاك واقع در طرح از كليه حقوق مالكانه مانند احداث يا تجديد بنا يا افزايش بنا و تعمير و فروش و اجاره و رهن و ... برخوردارند. با توجه به تفسيرهاي متفاوتي كه از واژه «حقوق مالكانه» در آراي ديوان عدالت اداري و همچنين مصوبات شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران شده است، خواهشمند است به پرسش‌هاي زير پاسخ دهيد: 1- در صورتي كه كاربري ملك در آخرين طرح مصوب غير مسكوني (آموزشي، درماني، ورزشي و ...) باشد و يا در مسير طرح خيابان قرار گرفته باشد و در طرح ماقبل آخر كاربري زمين مسكوني باشد، آيا شهرداري در صدور پروانه ساختماني مسكوني همانند ديگر پلاك‌هاي سطح شهر وفق ضوابط و مقررات حاكم، محدوديتي دارد؟ 2- در صورتي‌كه كاربري ملك در آخرين طرح مصوب غير مسكوني (آموزشي، درماني، ورزشي و ...) و يا در مسير طرح خيابان قرار گرفته باشد و در طرح ماقبل آخر كاربري زمين تجاري، صنعتي، تأسيسات و تجهيزات يا باغ باشد، نحوه اعمال حقوق مالكانه در صدور پروانه ساختماني (كاربري، طبقات، سطح اشغال، تراكم و ...) به چه صورت است؟ 3- در صورتي كه كاربري ملك در آخرين طرح مصوب غير مسكوني (آموزشي، درماني، ورزشي و ...) باشد و يا در مسير طرح خيابان قرار گرفته و فاقد كاربري در طرح ماقبل آخر باشد؛ اعم از اينكه اين پلاك در اخرين طرح مصوب به محدوده قانوني شهر افزوده شده و در طرح‌هاي پيشين خارج از محدوده بوده يا آن‌كه شهر صرفاً يك طرح مصوب داشته باشد، نحوه اعمال حقوق مالكانه در صدور پروانه ساختماني (كاربري، طبقات، سطح اشغال، تراكم و ...) چگونه است؟ 4- در صورتي كه كاربري ملك در آخرين طرح مصوب غير مسكوني (آموزشي، درماني، ورزشي و ...) باشد و يا در مسير طرح خيابان قرار گرفته باشد و در كليه طرح‌هاي مصوب پيشين شهر نيز كاربري پلاك غير مسكوني بوده و يا در مسير طرح باشد، نحوه اعمال حقوق مالكانه در صدور پروانه ساختماني (كاربري، طبقات، سطح اشغال، تراكم و ...) چگونه است؟ 5- در اجراي ماده 101 قانون شهرداري مصوب 1334 با اصلاحات و الحاقات بعدي، در اراضي كه فاقد كاربري مسكوني بوده و يا در مسير طرح خيابان قرار گرفته‌اند، حقوق مالكانه چگونه اعمال مي‌شود؟ نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : در خصوص هر يك از فروض پنج‌گانه استعلام، از آنجا كه مقتضاي اعمال حقوق مالكانه، شناسايي اختيار و اراده مالك در نحوه استفاده از ملك خود همانند املاك مشابه و مجاور فاقد طرح مي‌باشد، در هر يك از اين فروض، شهرداري بايد مقررات و ضوابط حاكم پيش از تصويب طرح اجرا نشده را اعمال كند. اين ديدگاه در برخي آراء هيأت عمومي ديوان عدالت اداري؛ از جمله دادنامه 437 و 438 مورخ 25/6/1386 منعكس شده است.