آيين نامه نظارت بر توليد و نشر آثار ادبي و تاريخي دفاع مقدس

مقدمه: در حال حاضر آثار ادبي و تاريخي مختلفي در حوزه دفاع مقدس و مقاومت توليد و منتشر مي‌ شود كه بر اساس مفاد بند (ل) ماده (۹) اساسنامه بنياد حفظ آثار و نشر ارزش‌ هاي دفاع مقدس اين نوع توليدات ‌بايد با حقايق جنگ تحميلي انطباق داشته و از هرگونه تحريف ارزش‌ ها به دور باشد. براي نيل به چنين هدفي نياز است تا آيين ‌نامه ‌اي به شكل نظام ‌مند، روابط كاري بين بنياد و كليه متصديان توليد آثار ادبي و تاريخي را تعريف نمايد.

: هدف حفاظت و بهره برداري از آثار و ارزش هاي دفاع مقدس و مقاومت در حوزه توليد و نشر آثار ادبي و تاريخي.

: منظور ايجاد ساز و كارها و اتخاذ روش‌ هاي نظارتي نظام ‌مند براي تطبيق محتواي آثار ادبي و تاريخي دفاع مقدس و مقاومت (كتب و محصولات چند رسانه ‌اي) با حقايق جنگ تحميلي و جلوگيري از تحريف ارزش‌ هاي دفاع مقدس و مقاومت.

: تعاريف و اختصارات

بنياد: منظور بنياد حفظ آثار و نشر ارزش‌ هاي دفاع ‌مقدس ستاد كل نيروهاي مسلح است.

اساسنامه بنياد: به اساسنامه بنياد حفظ آثار و نشر ارزش‌ هاي دفاع ‌مقدس اطلاق مي ‌شود كه شامل ۴ فصل، ۱۴ ماده و ۱۱ تبصره است و در تاريخ 22 /12 /1383 به تصويب مقام معظم رهبري و فرماندهي كل قوا (مدظله ‌العالي) رسيده است.

سند راهبردي بنياد: اين سند شامل رسالت، اصول و ارزش‌ ها، چشم ‌انداز، محيط‌ شناسي راهبردي، راهبردهاي كلان و موضوعات راهبردي است كه توسط بنياد حفظ آثار تهيه و در تاريخ 21 /12 /1393 به تصويب هيئت‌ امناي بنياد حفظ آثار رسيده است.

آثار ادبي دفاع مقدس و مقاومت: شامل كتب و محصولات چند رسانه ‌اي در حوزه ادبيات دفاع مقدس و مقاومت است كه موضوعاتي از قبيل زندگي‌ نامه، داستان، رُمان، خاطره، شعر، پژوهشي‌ هاي ادبي و ... در برمي ‌گيرد.

آثار تاريخي دفاع مقدس و مقاومت: شامل كتب و محصولات چند رسانه ‌اي در حوزه تاريخ توصيفي دفاع مقدس و مقاومت است. اين آثار مشتمل بر آن بخش از فرآيند تاريخ ‌نگاري دفاع مقدس و مقاومت است كه بدون ذكر دلايل و علت وقايع و حوادث صرفاً به شرح آنچه رخ ‌داده است مي‌ پردازد و از تاريخ تحليلي متمايز است.

جبهه مقاومت: شامل فرهنگ مقاومت و ادبيات پايداري ساير ملل و نهضت هاي آزادي بخش براي ترويج فرهنگ ايثار، شهادت و استقامت در برابر استكبار جهاني است.

محصولات چند رسانه ‌اي (مالتي مديا): اصطلاح چند رسانه ‌اي به تركيب رسانه ‌هاي منفرد نظير صدا، تصوير، متن، پايگاه ‌هاي اطلاعاتي و جز آن اطلاق مي‌ شود كه از طريق فن‌ آوري رايانه به ‌صورت محصول واحد بر محملي رقومي (ديجيتال) ذخيره ‌شده و قابل ‌انتشار است. در اينجا كتب و ساير محصولات صوتي و تصويري از قبيل كتب صوتي، گويا و غيره را شامل مي ‌شود.

شوراي نظارت بر توليد و نشر آثار ادبي و تاريخي دفاع مقدس و مقاومت: به‌ عنوان بالاترين مرجع سياست‌ گذاري، هدايت و نظارت كلي بر فرآيند توليد و نشر آثار ادبي و تاريخي دفاع مقدس و مقاومت در سطح كشور است كه از اين‌ پس به آن شوراي نظارت گفته مي ‌شود.

كارگروه كشوري نظارت و داوري آثار ادبي و تاريخي دفاع مقدس و مقاومت: اين كارگروه در تابعيت شوراي نظارت و در بنياد مركز تشكيل مي ‌شود كه از اين ‌پس به آن كارگروه كشوري نظارت و داوري گفته مي ‌شود.

كارگروه‌ استاني نظارت و داوري آثار ادبي و تاريخي دفاع مقدس و مقاومت: اين كارگروه‌ در تابعيت شوراي نظارت بوده و در ادارات كل حفظ آثار استان‌ ها تشكيل مي ‌شود و از اين‌ پس به آن كارگروه‌ استاني نظارت و داوري گفته مي ‌شود.

سازمان ادبيات و تاريخ دفاع مقدس: يكي از سازمان‌ هاي تخصصي تحت ‌امر بنياد است كه از وظايف آن نظارت بر توليد و انتشار آثار ادبي و تاريخي دفاع مقدس و مقاومت است.

ادارات ‌كل حفظ آثار: ادارات ‌كل حفظ آثار و نشر ارزش‌ هاي دفاع ‌مقدس استان ‌ها كه در تابعيت بنياد حفظ آثار و نشر ارزش‌ هاي دفاع ‌مقدس هستند.

داور يا داوران: به كارشناس يا كارشناسان واجد شرايط و ذي‌ صلاح گفته مي ‌شود كه از سوي كارگروه كشوري يا استاني براي نظارت و داوري كتاب و آثار دفاع مقدس و مقاومت انتخاب مي ‌شوند.

: مستنـدات ۱ ـ فرامين و تدابير مقام معظم رهبري و فرماندهي كل قوا (مدظله ‌العالي)، ‌۲ ـ بند (ل) ماده (۹) اساسنامه بنياد، ۳ ـ هدف‌ راهبردي يكم از موضوع راهبردي شماره پنج (۵) سند راهبردي بنياد.

: تركيب اعضاي شوراي نظارت

رئيس بنياد يا جانشين وي (رئيس)،

رئيس سازمان ادبيات و تاريخ دفاع مقدس (دبير)،

نماينده تام ‌الاختيار قرارگاه مركزي خاتم ‌الانبياء (ص)،

نماينده تام الاختيار معاون عمليات ستاد كل نيروهاي مسلح،

نماينده تام الاختيار معاون فرهنگي و تبليغات دفاعي ستاد كل نيروهاي مسلح،

نماينده تام ‌الاختيار ارتش جمهوري اسلامي ايران،

نماينده تام ‌الاختيار سپاه پاسداران انقلاب اسلامي،

نماينده تام ‌الاختيار نيروي انتظامي جمهوري اسلامي ايران،

نماينده تام ‌الاختيار وزارت جهاد كشاورزي،

معاون امور فرهنگي وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي،

نماينده تام الاختيار مديريت حوزه هاي علميه،

رئيس حوزه هنري سازمان تبليغات اسلامي،

معاون فرهنگي و امور اجتماعي بنياد شهيد و امور ايثارگران،

دو نفر از فرماندهان دوران دفاع مقدس با انتخاب رئيس بنياد،

دو نفر كارشناس خبره در حوزه نشر با پيشنهاد رئيس سازمان ادبيات و تاريخ دفاع مقدس و تأييد رئيس بنياد.

: وظايف شوراي نظارت

ايجاد ساز و كارهاي مناسب براي هماهنگي بين وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، بنياد و كليه دست اندركاران حوزه چاپ و نشر آثار ادبي و تاريخي دفاع مقدس و مقاومت،

سياست‌ گذاري، هدايت و نظارت كلي بر فرآيند توليد و نشر آثار ادبي ‌و تاريخي دفاع ‌مقدس و مقاومت بر اساس ضوابط مصوب،

برنامه ‌ريزي و ايجاد بسترهاي مناسب براي همكاري و مشاركت نهادها و سازمان ‌هاي لشكري و كشوري در اجراي مصوبات شوراي نظارت،

بررسي و تصويب طرح ‌ها و برنامه ‌هاي نظارت،

آسيب ‌شناسي وضع موجود، بررسي مسائل و مشكلات و رفع موانع احتمالي در اجراي اين آيين ‌نامه،

تهيه و تدوين اصلاحيه ‌هاي بعدي اين آيين ‌نامه براي تصويب در هيئت ‌امناي بنياد،

نظارت بر عملكرد كارگروه‌ كشوري و كارگروه ‌هاي استاني نظارت و داوري،

تهيه و تصويب شرايط و معيارهاي انتخاب داوران و معيارهاي نظارت و داوري آثار ادبي و تاريخي دفاع مقدس و مقاومت،

تهيه و تصويب شيوه ‌نامه فرآيند و چرخه انجام نظارت و داوري آثار ادبي و تاريخي دفاع مقدس و مقاومت در سطح كشور و استان ‌ها.

: تعداد و زمان برگزاري جلسات شورا بنا به ‌ضرورت و تشخيص رئيس شوراي نظارت خواهد بود.

: جلسات شورا با حضور نصف به ‌علاوه يك اعضا، رسمي است و تصميمات آن با موافقت دو سوم اعضاي حاضر اتخاذ مي ‌شود.

: تركيب اعضاي كارگروه كشوري نظارت و داوري ۱ ـ رئيس سازمان ادبيات و تاريخ دفاع مقدس (رئيس)، ۲ ـ رئيس دايره پايش و مميزي كتب و نشريات دفاع مقدس (دبير)، ۳ ـ كارشناسان عالي و صاحب‌ نظران سازمان ‌ها و دستگاه ‌هاي عضو شوراي نظارت، ۴ ـ ساير كارشناسان و صاحب‌ نظران حوزه چاپ و نشر كتاب، بنا به نياز و تشخيص رئيس كارگروه.

: وظايف كارگروه كشوري نظارت و داوري

نظارت و داوري؛ آثار ملي و مرجع، توليدات ادبي و تاريخي وزارتخانه ها، سازمان ‌ها و نيروهاي مسلح در مركز و همچنين آثار توليد شده توسط بنياد مركز،

اعلام نهايي موافقت يا مخالفت با چاپ و نشر آثار ادبي و تاريخي دفاع مقدس و مقاومت،

رسيدگي به اعتراضات دريافتي از مؤلفين و ناشرين،

: مقررات و ضوابط نحوه تجديدنظر درنتيجه آراء و فرآيند مربوط به ‌آن توسط اين كارگروه تهيه و پس از تصويب شوراي نظارت توسط رئيس شورا ابلاغ مي‌ شود.

تهيه گزارش‌ از وضعيت نظارت و داوري آثار ادبي و تاريخي دفاع مقدس و مقاومت در مركز و استان ‌ها به ‌صورت فصلي و ارائه گزارش تحليلي و آماري در شوراي نظارت.

: تعداد و زمان برگزاري جلسات اين كارگروه بنا به ‌ضرورت و تشخيص رئيس كارگروه خواهد بود.

: جلسه با حضور نصف بعلاوه يك اعضاء رسمي است و مصوبات آن با رأي نصف بعلاوه يك نفر از حاضرين لازم‌ الاجرا است.

: تركيب اعضاي كارگروه استاني نظارت و داوري

مديركل حفظ آثار استان (رئيس)،

مدير ادبيات و تاريخ دفاع‌ مقدس اداره ‌كل حفظ آثار (دبير)،

نماينده فرمانده ارشد ارتش جمهوري اسلامي ايران در استان،

نماينده فرمانده سپاه پاسداران انقلاب اسلامي استان،

نماينده فرمانده انتظامي استان،

نماينده اداره ‌كل جهاد كشاورزي استان،

نماينده اداره ‌كل فرهنگ و ارشاد اسلامي استان،

نماينده اداره ‌كل بنياد شهيد و امور ايثارگران استان،

نماينده رئيس حوزه هنري استان،

دو نفر از فرماندهان دوران دفاع مقدس با تأييد مديركل حفظ آثار استان،

يك نفر كارشناس خبره در حوزه نشر با تأييد مديركل حفظ آثار استان،

نماينده ساير سازمان ‌ها و نهادهاي مرتبط به‌ تناسب موضوع جلسات به تشخيص مديركل حفظ آثار استان.

: دعوت از نماينده دستگاه يا ناشر ذي‌ نفع براي ارائه توضيحات در جلسه كارگروه بلامانع است.

: تعداد و زمان برگزاري جلسات اين كارگروه بنا به ‌ضرورت و تشخيص رئيس كارگروه خواهد بود.

: جلسه با حضور نصف بعلاوه يك اعضاء رسميت مي ‌يابد. مصوبات كارگروه با رأي نصف بعلاوه يك حاضرين لازم‌ الاجرا است.

: وظايف كارگروه استاني نظارت و داوري ۱ ـ نظارت و داوري آثار ادبي و تاريخي دفاع مقدس و مقاومت توليد شده در استان، ۲ ـ اعلام نهايي موافقت يا مخالفت با چاپ و نشر آثار ادبي و تاريخي دفاع مقدس و مقاومت به اداره كل فرهنگ و ارشاد اسلامي استان، ۳ ـ ارجاع درخواست مؤلفين يا ناشرين نسبت ‌به تجديدنظر در رأي صادره به كارگروه كشوري، ۴ ـ تهيه گزارش نوبه ‌اي در خصوص آثار داوري شده و ارسال به كارگروه كشوري.

: معيارها و ضوابط خاص چاپ و نشر آثار ادبي و تاريخي دفاع مقدس و مقاومت

رعايت انصاف و حقوق ديگران در بيان: ۱ ـ نقش و عملكرد سازمان‌ هاي حاضر در نبردها، عمليات و ساير فعاليت ‌هاي مرتبط با دفاع مقدس و مقاومت، ۲ ـ نقش افراد كليدي مثل فرماندهان، طراحان و مجريان، ۳ ـ استعداد همه سازمان ‌هاي درگير در حوادث ذكرشده، ۴ ـ عملكرد ضعيف همه يگان‌ ها و سازمان ‌هاي درگير در حوادث ذكرشده در صورت لزوم.

رعايت انطباق و عدم مغايرت: ۱ ـ با مفاهيم و ارزش‌ هاي دفاع مقدس و مقاومت (ايثار، جهاد، شهادت و...)، ۲ ـ با رويكردهاي دفاع مقدس در جنگ تحميلي، ۳ ـ نتايج عمليات با نتايج كلان اعلام ‌شده (به ‌استثناي آثار پژوهشي‌ و تحقيقي)، ۴ ـ با بيانات و رهنمودهاي حضرت امام خميني (ره) و مقام معظم رهبري (مدظله ‌العالي)، ۵ ـ با آموزه ‌هاي ديني در موضوع جهاد و دفاع، ۶ ـ با مضامين قرآن و عترت، ۷ ـ با روش‌ هاي علمي و متعارف حوزه ادبيات و تاريخ (ذكر منبع، مأخذ و...).

رعايت حدود قانوني: 1 ـ عدم تطهير گروه ‌هاي معاند و ضد انقلاب و معدوم، 2 ـ عدم ارائه چهره ‌اي‌ خشن از رزمندگان در برخورد با دشمن و گروه ‌هاي‌ معاند و ضد انقلاب، 3 ـ عدم بيان خرافات، حوادث جعلي و تحريفات به ‌عنوان واقعيات دفاع مقدس و مقاومت، 4 ـ عدم زير سؤال بردن پيروزي جمهوري اسلامي ايران در جنگ تحميلي و دفاع مقدس، 5 ـ عدم برتري‌ طلبي يا تخريب ساير يگان ‌ها و سازمان ‌ها، 6 ـ عدم غلو و بزرگ‌ نمايي در بيان عملكرد فردي، گروهي يا سازماني و ناديده گرفتن اقدامات و استعدادهاي نيروهاي خودي و دشمن، 7 ـ عدم تحقير يا تضعيف فرد، گروه‌ يا سازما‌ن ‌ها و نيروهاي مسلح، 8 ـ عدم بهره ‌برداري سياسي از ناكامي يك عمليات يا نبرد توسط يك سازمان خاص، 9 ـ پرهيز از هرگونه افترا به نيروهاي خودي و دشمن، 10 ـ عدم تشكيك در ضرورت ادامه دفاع مقدس در زمان ‌هاي خاص (مثل ادامه جنگ بعد آزادسازي خرمشهر و ...).

: دستورات هماهنگي

وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي و ادارات كل تابعه مي بايست تمام آثار ادبي و تاريخي دفاع مقدس و مقاومت را به بنياد و ادارات كل تابعه در استان ارسال و پس از اخذ نظر كارشناسي و داوري نسبت به صدور مجوز چاپ و نشر اين آثار اقدام نمايد.

بنياد و ادارات كل تابعه موظف اند نتيجه نهايي كارشناسي و داوري را به ‌طور كتبي حداكثر ظرف مدت ۴۵ روز از تاريخ وصول به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي و ادارات كل تابعه اعلام نمايد؛ در غير اين صورت تأييد شده تلقي مي ‌گردد.

كليه وزارتخانه ها، سازمان ها، نهادها و مؤسسات آموزش عمومي و عالي و ادارات كل و رده هاي تابعه آن ها مي بايست تمام آثار ادبي، تاريخي و آموزشي مرتبط با دفاع مقدس و مقاومت را قبل از چاپ و انتشار به بنياد و ادارات كل تابعه در استان ارسال و پس از دريافت مجوز نسبت به چاپ آن ها اقدام نمايند.

آثار ادبي و تاريخي و همچنين متون آموزشي دفاع مقدس و مقاومت در خصوص فعاليت ‌ها و عمليات مشترك (ارتش، سپاه، ناجا ...) بايد ابتدا توسط بالاترين مرجع ذي ‌صلاح در سازمان‌ هاي ذي ‌ربط تأييد و سپس جهت دريافت نظر كارشناسي و صدور مجوز چاپ به بنياد ارسال شود.

كليه وزارتخانه ‌ها، ‌نهادها و سازمان‌ هاي كشوري و سازمان ‌هاي نيروهاي مسلح و واحدهاي استاني آن ‌ها، موظف‌ اند يك نسخه از آثار ادبي و تاريخي و متون آموزشي مرتبط با دفاع مقدس و مقاومت خود كه تا قبل از ابلاغ اين آيين ‌نامه منتشرشده است را در تهران به بنياد مركز و در استان ‌ها به ادارات ‌كل حفظ آثار دفاع مقدس ارسال نمايند.

آثار ادبي، تاريخي و متون آموزشي دفاع مقدس و مقاومت كه قبل از ابلاغ اين آيين ‌نامه منتشرشده ‌اند، براي چاپ مجدد بايد مجوز چاپ دريافت نمايند.

آثار ادبي، تاريخي و متون آموزشي دفاع مقدس و مقاومت كه طبق مقررات اين آيين‌ نامه چاپ و منتشر مي‌ شوند، چنانچه در متن و محتواي آن ‌ها تغييري ايجاد شود، يا ناشر آن عوض شود براي تجديد چاپ بايد دوباره مجوز چاپ دريافت نمايند.

: اين آيين ‌نامه در ۱۳ ماده و ۸ تبصره در تاريخ 26 /11 /1396 به تصويب هيئت‌ امناي بنياد رسيد و از تاريخ تصويب لازم‌ الاجرا است.

رئيس ستاد كل نيروهاي مسلح و رئيس هيئت ‌امناي بنياد حفظ آثار و نشر ارزش هاي دفاع مقدس سرلشكر پاسدار محمد باقري