قانون اجازه مبادله لايحه شيلات منعقده بين ايران و اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي

مجلس شوراي ملي لايحه شيلات را كه داراي بيست و يك ماده و پنج صورتمجلس و پنج مراسله ميباشد و در تاريخ هشتم مهر ماه1306 (‌اول اكتبر 1927) بين نمايندگان ايران و اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي امضاء شده است تصويب و اجازه مبادله نسخ صحه شده‌آنها را بدولت ميدهد. اين قانون كه مشتمل بر يك ماده و متن لايحه منضمه است در جلسه سي‌ام مهر ماه يكهزار و سيصد و شش شمسي بتصويب مجلس شوراي ملي ‌رسيد. رئيس مجلس شوراي ملي - حسين پيرنيا

متن قرارداد شيلات منعقده بين دولت ايران و دولت اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي چون دولت عليه ايران از يكطرف و دولت اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي از طرف ديگر لازم دانستند مسئله بهره‌‌برداري از شيلات سواحل ‌جنوبي بحر خزر را بر طبق فصل چهاردهم عهدنامه مورخه 26 فوريه 1921 منعقد مابين دولتين عليه ايران و جمهوري سوسياليستي فدراتيف[فدراتيو] شوروي‌ روسيه تسويه نمايند لهذا براي نيل باين مقصود نمايندگان مختار خود را بترتيب ذيل معين نمودند. دولت عليه ايران آقاي عليقليخان انصاري وزير امور خارجه ايران. دولت اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي آقاي لوميخايلويچ گاراخان قائم‌مقام كميسر ملي امور خارجه اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي. نمايندگان مختار مزبور پس از ارائه اعتبارنامه‌هاي خود كه مطابق قاعده و ترتيبات لازمه بود در موارد ذيل موافقت حاصل كردند:

دولت عليه ايران بر طبق اين قرارداد موافق شرايط ذيل امتياز صيد و تهيه محصول صيد ماهي را در سواحل خود در جنوب بحر خزر در ‌حدود معينه در مادة 2 بشركت مختلط تجارتي و صنعتي كه دولت عليه ايران و دولت اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي تشكيل مينمايند واگذار‌ميكند. شركت مختلط مذكور در اين قرارداد ‌كمپاني ناميده ميشود.

حدود شيلات كه امتياز آن بكمپاني واگذار ميشود همان حدود شيلاتي است كه سابقاً امتياز آن از طرف دولت عليه ايران به برادران ‌ليانازفها واگذار شده بود، رودخانه‌هائي كه در حدود امتياز بدريا ميريزند از امتياز حاليه موضوع ميشوند حد فاصل رودخانه‌هاي مزبور با آبهاي داخل‌در امتياز خط دخول رودخانه‌هاي مزبور بدريا خواهد بود. دهانه‌هاي رودخانه‌هاي ذيل از اين قاعده مستثني ميباشند: ا - سفيدرود كه بواسطه كمي عمق دو شعبه آن - سفيدرود و موسي‌چاي نميشود در دهانه صيد نمود باين جهت كمپاني حق خواهد داشت در دو‌ شعبه مزبور اين رودخانه تا محلي كه ابنيه صيد كه سابقاً متعلق به برادران ليانازفها بوده موجود است صيد نمايد. ب - رودخانه بابل در ولايت مشهدسر كه همچنين بواسطه كمي عمق دهانه آن كمپاني تا حدود صيد سابق برادران ليانازفها حق صيد خواهد داشت. ج - رودخانة گرگان و شعبه آن قره‌سوء تا حدوديكه سابقاً برادران ليانازفها صيد ميكردند. اگر بمرور ايام در ظرف مدت امتياز دهانه‌هاي رودخانه‌هاي مذكوره بواسطه تغيير مجراي رودخانه عوض شوند يا شعب تازه ايجاد نمايند حقوق صيدي ‌كه به كمپاني داده ميشود شامل دهانه‌ها و شعب تازه خواهد بود.

كمپاني در حوزه صيد و حدودي كه مطابق اين قرارداد معين ميشود در باب محل صيد بغير از مقررات اين قرارداد محدود بقيد ديگري ‌نخواهد بود.

براي تنظيم صيد كمپاني ترتيب ذيل مقرر است:

تمام ماهيهاي بي‌فلس (‌حرام) در حوزه امتياز متعلق بكمپاني است و صيادان آزاد و صيادان كمپاني آنها را بايد بكمپاني بقيمتهائيكه قبلاً براي‌دوره‌هاي معيني از طرف كمپاني برقرار ميشود بكمپاني بفروشند.

تمام ماهيهاي بافلس (‌حلال) كه ممكن است بتوسط صيادان آزاد و صيادان كمپاني صيد شود متعلق بخود آنهاست و آنها ميتوانند بهر كس‌كه ميل داشته باشند بفروشند منجمله هم بكمپاني.

براي اينكه كمپاني و صيادان آزاد اتباع ايران در حوزه امتياز مخل كار يكديگر نشوند مناطق صيد صيادان آزاد سه سال به سه سال بين دولت عليه ‌ايران و هيئت مديرة كمپاني معين خواهد شد و كمپاني متعهد ميشود كه شرايط و ترتيب اجازه صيد صيادان آزاد را در آبهائي كه كمپاني مستقيماً در آنجا صيد مينمايند سه سال به سه سال تهيه و قبلاً اعلان نمايد.

مدت اين امتياز كه به كمپاني واگذار مي‌شود 25 سال از تاريخ روز اجراي آن خواهد بود و بعد از انقضاي مدت بيست و پنج سال مزبور ‌تقبلات دولت عليه ايران كه ناشي از فصل 14 عهدنامه 26 فوريه 1921 است خاتمه‌ يافته محسوب خواهد شد. اگر دولت علية ايران نخواست دوباره امتياز شيلات مذكور را با كمپاني تجديد نمايد كمپاني منحل شده محسوب ميشود و دارائي آن بغير از اراضي‌ كه دولت علية ايران بر طبق مادة 17 اين قرارداد مجاناً به كمپاني واگذار نموده است بطور مساوي مابين طرفين تقسيم خواهد شد و اراضي مذكوره‌ مجدداً در تحت اختيار دولت علية ايران در خواهد آمد دولت علية ايران متعهد ميشود كه امتياز شيلات مزبور را در صورت عدم تجديد امتياز كمپاني ‌در ظرف 25 سال بعد بممالك ثالث و اتباع آنها ندهد. دولت علية ايران متقبل ميشود كه فقط بوسيله ادارات مربوطه خود از شيلات بهره‌برداري ‌نمايد و از طرف خود متخصصين ديگري را جز اتباع ايران براي اداره كردن شيلات دعوت ننمايد.

طرفين ايران و شوروي هر كدام در كمپاني سهم مساوي يعني پنجاه درصد خواهند داشت.

براي تنظيم شيلات و خريد آلات و ادوات لازمه صيادي و براي مخارج بهره‌برداري از شيلات كمپاني تشكيل سرمايه عمومي ميدهد كه‌نبايد از سه ميليون تجاوز كند. درصورتيكه اين مبلغ زياد باشد طرفين سرمايه عمومي را كه براي احتياجات حقيقي لازم باشد تأديه خواهند نمود و نصف ‌اين مبلغ را دولت عليه ايران و نصف ديگر را دولت اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي خواهد پرداخت. طرفين سهم خود را در اوقاتي كه مابين خود ‌معين كرده باشند و براي توسعه كار لازم باشد تأديه خواهند نمود و حق صيد سنوات گذشته كه مطابق مادة 13 اين قرارداد بايد به دولت عليه ايران برسد‌ از بابت سهم دولت عليه ايران در سرمايه عمومي كه براي بهره‌برداري لازم است محسوب خواهد شد. در صورتيكه دولت عليه ايران سهم خود را نقداً ً‌تأديه نمايد ترتيب مندرجه در مادة 7 اين قرارداد اجرا خواهد شد و در اين صورت مبالغ ذيل كه ميبايست بدولت عليه ايران عايد بشود از بابت ‌استهلاك بدهي دولت ايران به دولت اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي محسوب خواهد شد. ا - حق‌الامتياز مطابق مادة 8. ب - صدي پنجاه عايدات خالص مطابق مادة 9. ليكن دولت علية ايران حق خواهد داشت در هر موقع كه بخواهد مبلغ تأديه نشده اقساط خود را نقداً بپردازد و در اينصورت مبالغ مذكوره در فقرات ا و ب اين ماده بخزانة ايران تأديه خواهد شد. پس از تأديه شدن سهم دولت علية ايران در سرمايه عمومي كه براي بهره‌برداري لازم است مبالغ ‌مذكوره در فقرات ا ب اين ماده مستقيماً به دولت علية ايران تأديه خواهد شد.

اگر مبالغ مذكوره در مادة 6 براي تأديه سهم دولت عليه ايران در سرمايه كه بموجب مادة 6 حقيقةً لازم محسوب شده است كافي نباشد و‌اگر دولت عليه ايران مابقي سهم خود را تأديه ننمايد بقيه سهم دولت علية ايران را پس از اخطار مربوط باين كار از طرف دولت مشاراليها بدولت ‌اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي طرف شوروي تأديه خواهد نمود. دولت علية ايران پس از اطلاع دادن دولت شوروي كه مبلغ مزبور تأديه شده ‌است از تاريخ تأديه سالي صدي هشت فرع براي مبلغ مزبور تأديه خواهد پرداخت تا اينكه تمام سهم ايران در سرماية مذكوره در فوق تأديه شود ولي راجع بتقسيم منافع كمپاني طرف شوروي در مواردي هم كه در اين ماده پيش‌بيني شده است حق نخواهد داشت كه از عايدات كمپاني بيش از آنچه در مادة 9‌ اين قرارداد ذكر شده است يعني پنجاه درصد دريافت دارد: بديهي است كه تنزيل صدي هشت مذكور در فوق كه دولت عليه ايران مي‌پردازد در موقع تقسيم منافع بر طبق ماده 9 اين قرارداد در جزء تقسيم منافع‌محسوب نخواهد شد.

حق‌الامتياز ساليانه امتيازي كه مطابق اين قرارداد واگذار ميشود و از طرف كمپاني بدولت عليه ايران تأديه خواهد شد عبارت است از: 1) هشتاد هزار تومان در سال از عايدات مطلق كمپاني از بابت حق امتياز. 2) صدي پانزده از بقيه عايدات كمپاني كه بعد از وضع مخارج اداري و بهره‌برداري عايدات خالص كمپاني محسوب ميشود. مبلغ مذكوره در فوق مربوط بعوايدي كه مطابق ماده 9 اين قرارداد از بابت حق شركت در كمپاني بدولت عليه ايران بايد عايد شود نخواهد بود.

تمام منفعت خالص كه از عمليات كمپاني حاصل ميشود بالمناصفه صدي پنجاه بين شركاء يعني دولتين عليه و دولت اتحاد جماهير‌شوروي سوسياليستي تقسيم خواهد شد.

كمپاني مكلف است محصولات شيلات را به بهترين قيمت در بازارهاي ايران و اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي و بازارهاي خارجه با در‌نظر گرفتن اينكه قيمت كدام يك از بازارهاي مذكوره مرجح خواهد بود بفروش برساند.

هيئت مديره كمپاني كه تمام كارهاي كمپاني را اداره ميكند و اقامتگاه آن در طهران خواهد بود مركب است از شش نفر كه براي مدت يك‌ سال معين ميشوند سه نفر آنها از طرف دولت عليه ايران و سه نفر ديگر آنها از طرف دولت اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي معين ميشوند.‌ تصميمات و مقررات هيئت مديره باكثريت آراء اتخاذ ميشود. اعضاء هيئت مديره را طرفين در مدتيكه بيش از يكماه از روزي كه اين قرارداد بموقع اجرا گذارده ميشود نبايد معين خواهند نمود. در هيئت مديره يكنفر از اعضائيكه از طرف دولت هستند بموجب انتخاب دولت عليه ايران سمت رياست خواهد داشت. اگر پس از سي روز از تاريخ انقضاي مدت يكماه مذكوره در فوق اعضاي هيئت مديره كلاً يا جزئاً از هر يك از طرفين معين نشده باشند اعضائي كه تا آنوقت معين شده‌اند هيئت مديره را تشكيل داده و تا تكميل هيئت مديره حق اتخاذ تصميمات را راجع بتمام مطالب كمپاني خواهد داشت.

طرفين توافق نظر حاصل نمودند كه در شيلات بغير از متخصصين شوروي استفاده كامل از متخصصين تبعه ايران بعمل آيد و براي ‌اين مقصود كمپاني مكلف است كه براي تهيه متخصصين تبعه ايران اقدامات لازمه را بنمايد و به نسبت پيدا شدن متخصصين ايراني در عوض ‌متخصصين شوروي بخدمت كمپاني پذيرفته خواهند شد. بقيه مستخدمين و عملجات و كارگران كمپاني كه محتاج به تخصص نيستند بايد تبعه ايران ‌باشند. تمام مستخدمين كمپاني بايد مطابق دستورالعمل مصوب از طرف هيئت مديره كمپاني رفتار نمايند و نيز طرفين توافق نظر حاصل نمودند كه كمپاني حق ‌ندارد اتباع دول ديگري را غير از اتباع ايران و شوروي استخدام نمايد.

كمپاني مطيع تمام قوانين جاريه و تصويب‌نامه‌ها و نظامات مصوبه از طرف هيئت وزراء ايران را راجع به كمپانيهاي ايراني خواهد بود. ‌در حدود قوانين و تصويب‌نامه‌ها و نظامات جاريه مذكوره دولت علية ايران حق تفتيش در عمليات كمپاني را خواهد داشت.

براي مدت استفاده از شيلات از سال 1923 يعني پس از سال 1922 كه حساب آن سال بمبلغ پنجاه هزار تومان مفروغ شده است تا ‌روزي كه اين قرارداد بموقع اجرا گذارده ميشود دولت اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي هرساله مبلغ پنجاه هزار تومان بدولت عليه ايران تأديه‌ خواهد نمود. در عوض دولت علية ايران محصولات صادره از شيلات و ادوات صيادي وارد به شيلات را در اين مدت از حقوق تأديه نشده گمركي و ساير عوارضات ‌معاف خواهد بود.

سال عملي كمپاني از اول ماه اكتبر كه مطابق مهر ماه ايراني است شروع ميشود تفريغ محاسبات سال گذشته كمپاني با دولتين علية ‌ايران و شوروي نبايد ديرتر از اوايل ماه آوريل كه مطابق فروردين ماه ايراني است بعمل آيد.

براي جلوگيري از تضييع وقت كمپاني ميتواند بلاتأخير پس از تأدية سرمايه كه براي ابتداي كار لازم است و اعلان بدولت علية ايران‌در باب شروع به كار مشغول بهره‌برداري از شيلات بشود طرفين سهم خود را در مواعدي كه از طرف هيئت مديره كمپاني معين ميشود خواهند ‌پرداخت در صورتي كه طرف ايراني سهم خود را در موعد مقرر از طرف هيئت مديره كمپاني تأديه ننمود طرف شوروي مطابق مقررات ماده 7 مكلف ‌است كه آنرا تأديه كند.

دولتين علية ايران و دولت اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي اسباب و ادوات و مواد و لوازم ديگري را كه كمپاني براي بهره‌برداري از‌شيلات لازم خواهد داشت و همچنين هر نوغ [نوع] محصولات شيلات را از كليه حقوق گمركي و عوارضي كه در ضمن ورود و خروج اخذ ميشود معاف ‌داشته و حق ترانزيت آزاد و حق كاپوتاژ براي آنها قائل ميشود ولي در هر صورت اشيا مذكوره از تفتيش گمركي معاف نميباشد ولي ادارات گمركي ‌طرفين با اجراء قوانين و نظامنامه‌ها و مقررات موجوده براي تفتيش از فراهم نمودن تسهيلات و مساعدتهاي لازمه براي واردات و صادرات كمپاني‌ مضايقه نخواهند نمود.

دولت عليه ايران قبول مي‌كند اراضي را كه در حوزه امتياز براي ابنيه شيلات و مؤسسات آن لازم است مجاناً به كمپاني واگذار نمايد ‌ولي كمپاني موظف است رضايت خاطر آن مالكين خصوصي را كه قطعات اراضي آن‌ها براي ابنيه و مؤسسات مذكوره در فوق لازم است فراهم نمايد.

دولتين عليه ايران و دولت اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي هر كدام باندازة كه مربوط باوست در حدود خود مساعدت لازمه را‌در كارهاي كمپاني خواهند نمود مخصوصاً دولت علية ايران بكمپاني مساعدت خواهد كرد كه كمپاني موفق بجلوگيري از صيد بطور قاچاق در‌آبهائي كه در اجارة اوست بشود و ماهي حرام حتماً بكمپاني تحويل داده شود.

چون حفظ نظم عمومي در منطقه امتياز بر عهده دولت علية ايران است دولت علية ايران قبول ميكند كه بكمپاني براي مجري داشتن ‌شرايط مقرره در اين قرارداد و همچنين نسبت بمحافظت انبارها و ساير ابنيه در شيلات مساعدتهاي لازمه را بنمايد.

اين قرارداد بايد بر طبق قوانين هر يك از مملكتين بتصديق و تصويب برسد. تصويب مزبور بايد در هر يك از دو مملكت در اسرع اوقات ‌ممكنه بعمل آيد. از روزي كه تصويب‌نامه‌هاي فوق در شهر تهران مبادله ميشوند اين قرارداد بموقع اجرا گذارده خواهد شد.

قرارداد حاضر بزبان فارسي و روسي و فرانسه نوشته شده و امضا ميشود و بهريك از طرفين امضاء‌كنندگان اين قرارداد يك ‌نسخه به هر يك از سه زبان مذكموره [مذكوره] كه در موقع تفسير هر سه متن معتبر شمرده ميشوند داده خواهد شد در صورت بروز اختلافات در تفسير متن ‌فرانسه اصلي محسوب ميشود. عليهذا نمايندگان مختار مذكور در فوق اين قرارداد را امضا كرده و بمهر خود ممهور داشتند. مسكو ...

طرفين توافق نظر حاصل مينمايند در اينكه در تمام مواد قرارداد حاضر كه اتباع ايران ذكر ميشود اين عنوان شامل اتباع سابق ساير دول كه تابعيت ايران‌را قبول كرده باشند نميباشد.

دولت عليه ايران رضايت ميدهد كه دارائي شيلات كه دولت اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي از مارتين ليانازف مطابق مادة دوم قرارداد دهم اوت1923 منعقده مابين مارتين ليانازف و اداره دولتي مؤسسات صيادي كه سواد آن منضم است ابتياع كرده و مارتين ليانازف آن را نظر بمالكيت خود بر‌طبق تقسيم‌نامه مايملك منقول و غير منقول تجارتخانه سابق ليانازف‌ها مابين ورثة كه در 6 نوامبر 1922 واقع شده است بادارة مذكوره فروخته است‌ از بابت سهم دولت اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي در سرمايه عمومي كمپاني محسوب شود ولي اراضي كه دولت اتحاد جماهير شوروي ‌سوسياليستي با ساير مايملك مارتين ليانازف كه از او خريداري نموده است در صورتي در جزء سهم دولت شوروي محسوب خواهند شد كه در‌تقسيم‌نامه وراث تجارتخانه سابق ليانازف‌ها كه در 6 نوامبر 1922 واقع شده است و به تصويب دولت عليه ايران رسيده است داخل شده باشد. از طرف خود دولت شوروي رضايت مي‌دهد كه دارائي ساير شركاء تجارت‌خانه سابق ليانازف كه بدولت ايران رسيده است از بابت سهم دولت ايران در‌سرمايه عمومي كمپاني مختلط محسوب شود. استخراج از قرارداد مارتين ليانازف مورخه 10 اوت 1923 مارتين گرگويچ ليانازف تمام حقوق خود را نسبت باموال منقول و غير منقول مذكور در فوق باداره مؤسسات صيادي دولتي كميسارياي ملي ارزاق ‌جمهوري سوسياليستي فدراتيو شوروي روسيه واگذار مي‌نمايد اين واگذاري عبارت است از: شيلات واقعه در انزلي و در خليج انزلي و در آستاراي ايران و در ساحل از آستارا تا بندر انزلي و در مساحت ده ورست در ساحل دريا بطرف شرقي كه‌عبارت است از ابنيه و قطعات زمين در انزلي بشرح ذيل: 1 - قطعه زمين بطول 50 ساژن و بعرض چهل و يك ساژن و دو ارشين. 2 - قطعه زمين بمساحت 1792 ارشين مربع خاني و دو ورشك. 3 - اراضي ابنيه شيلات انزلي با جزاير (‌كولان‌گودا) واقعه در مرداب. ا ( كولان‌گوداي بزرگ بطول 460 ساژن و بعرض 316 ساژن. ب) كولان‌گوداي كوچك بطول 197 ساژن و بعرض 112 ساژن با بارگاسهاي‌موسوم به «‌ماهي‌گير» و «‌لوا» و «اريل» و مصالح و ذخاير و آلات صيد و وسايل نقليه و كارخانجات سرد نگاه‌داشتن و دستگاههاي بشگه‌سازي و‌دستگاههاي ديگر و اثاثيه دفتر و انبارها و غيره كه عيناً موجود باشد.

دولت اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي اعلام مي‌دارد كه تمام حقوق و دعاوي مارتين ليانازف نسبت بدولت علية ايران و دعاوي كه از دعاوي ‌مذكوره نسبت بمأمورين دولت علية ايران ايجاد مي‌شود بدولت اتحاد شوروي انتقال يافته است باينجهت دولت شوروي بنام خود و بنام ‌مارتين ليانازف از همه و هر گونه حقوق و دعاوي كه تا به امروز موجود است و از مجموع ارتباطات مارتين ليانازف با دولت علية ايران و دعاوي راجعه بحكميت كه خالي از اعتبار و قوت قانوني شمرده مي‌شود حاصل شده است صرف نظر مي‌نمايد. دولت علية ايران از طرف خود اعلام مي‌دارد كه از تمام دعاوي دولتي نسبت بشخص مارتين ليانازف و از هر نوع دعاوي نسبت بدارائي سابق ‌شيلات مشاراليه كه مطابق قرارداد مشاراليه با دولت شوروي در حدود صورت‌مجلس نمرة 2 اين قرارداد كه مسئله دارائي شيلات را تنظيم مي‌نمايد انتقال يافته است صرف نظر مي‌نمايد. هر گونه دعاوي اتباع ايران نسبت بمارتين ليانازف اعم از اينكه آن دعاوي از طرف خود صاحب حق و يا بر حسب انتقال باشد از طريق محاكم قضائي ‌ممكن بوده و در صورت محكوميت مشاراليه آن محكوميت در هيچ موقع متوجه اثاثيه شيلات و دارائي كمپاني نخواهد شد.

از مقررات جمله (ب) ماده سوم قرارداد راجع به بهره‌برداري از شيلات سواحل جنوبي بحر خزر و ماهيهاي صوف و كپور و كلمه استثناء مي‌شود و ‌طرفين موافقت حاصل نمودند كه صيد اين ماهيها هم از طرف صيادان كمپاني و هم از طرف صيادان آزاد ممكن است بعمل آيد ولي چه صيادان آزاد و‌چه صيادان كمپاني شصت درصد صيد سه نوع ماهي مذكور را بايد بقيمتي كه قبلاً براي دوره‌هاي معين از طرف كمپاني تعيين ميشود به كمپاني ‌بفروشند و چهل درصد بقيه صيد را صيادان مختارند بميل خود بهر كس بخواهند و همچنين بكمپاني بقيمت مرضي‌‌الطرفين بفروش برسانند. تفتيش تسليم شصت درصد صيد ماهيهاي مزبور بتوسط كمپاني بعمل خواهد آمد و دولت علية ايران براي اجراء تفتيش مذكور مساعدات لازمه را ‌بكمپاني خواهد نمود و اگر چهل درصد صيد صوف و كپور و كلمه كه در فوق ذكر شده است براي رفع احتياجات داخلي ايران كافي نباشد كمپاني ‌اقدامات لازمه را براي رفع احتياجات بازار داخلي ايران از حيث اين ماهيها بعمل خواهد آورد. ضمناً طرف ايران تشكيل هيچ نوع مؤسسه ثانوي ديگري را كه قصد آن صدور ماهي و محصول ماهي بدست‌آمده در قسمت ايراني بحر خزر و در‌رودخانه‌هائي كه داخل بحر خزر ميشوند بخارجه باشد اجازه نخواهد داد.

در مواقعي كه كمپاني بموجب مقررات مادة يازدهم اين قرارداد اتباع دولت شوروي را براي خدمت دعوت خواهد نمود طرفين منافع كمپاني را در ‌داشتن متخصصين منظور داشته بكمپاني مساعدت‌هاي لازمه را در تسهيلات رسومات تذكره و ويزاي آن براي اشخاص فوق‌الذكر خواهند نمود.

مراسلات مبادله شده راجع به قرارداد شيلات

آقاي كميسر ملي صيد ماهي بوسيله استعمال مواد شيميائي يا منفجره و امثال آن اكيداً ممنوع ميباشد بغير از وسايل مذكوره كمپاني در اتخاذ وسايل صيد آزاد است. ضمناً اگر دولت عليه ايران از كمپاني تقاضا كند كمپاني موظف است در تكثير مصنوعي انواع ماهي‌ها كه ممكن است نوع آنها بر طرف شود اقدام بعمل ‌بياورد. علاوه بر اين براي اينكه ذخائر ماهي بهتر حفظ شود و براي تسهيلات تخم‌ريزي در موارد ذيل صيد ماهي ممنوع است: 1 - در سفيدرود بالاتر از نقطة كه در جمله (1) ماده 2 ذكر شده است براي تمام سال. 2 - در ساير رودخانه‌ها يكماه در سال يعني از دهم آوريل تا دهم مه ـ ‌از احترامات فائقه من نسبت بخودتان اطمينان داشته باشيد. جواب مراسله نمرة 1 آقاي وزير توقيراً وصول مراسله محترم عالي مورخه امروز را كه بمضمون ذيل است اطلاع مي‌دهد: (صيد ماهي بوسيله استعمال مواد شيميائي يا منفجره و امثال آن اكيداً ممنوع ميباشد بغير از وسائل مذكوره كمپاني در اتخاذ وسائل صيد آزاد است. ضمناً اگر دولت علية ايران از كمپاني تقاضا كند كمپاني موظف است در تكثير مصنوعي انواع ماهي‌ها كه ممكن است نوع آنها بر طرف شود اقدام بعمل ‌بياورد. علاوه بر اين براي اينكه ذخائر ماهي بهتر حفظ شود و براي تسهيلات تخم ‌ريزي در موارد ذيل صيد ماهي ممنوع است: 1- - در سفيدرود بالاتر از نقطة كه در جملة (ا) ماده 2 ذكر شده است براي تمام سال. 2- - در ساير رودخانه‌ها يكماه در سال يعني از دهم آوريل تا دهم مه ـ. ‌از احترامات فائقه من نسبت بخودتان اطمينان داشته باشيد. و با كمال احترام خاطر عالي را مستحضر ميدارد كه دولت متبوعه دوستدار مندرجات مراسله مذكوره را قبول كرده است احترامات فائقه...

آقاي كميسر ملي دولت علية ايران اميدوار است كه دولت اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي چه حالا و چه در آتيه با دعاوي شركاء و وراث تجارتخانه سابق برادران ‌ليانازفها نسبت به دولت عليه ايران و مأمورين آن راجع به تمام مسائل مربوطه به شيلات مساعدت نخواهد نمود و همچنين هيچ ادعائي داير به ‌حكميتي كه مابين دولت علية ايران و شركاء و وراث تجارتخانه مزبور واقع شده است ابراز نخواهد كرد و همچنين دولت علية ايران اميدوار است كه ‌دولت اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي در نظر ندارد مايملكي كه شركاء و وراث مذكور در فوق در شيلات سواحل جنوبي بحر خزر متعلق بخود‌ ميدانند خواه بواسطه خريد و خواه بوسائل ديگر بخود تعلق دهد باستثناء اموال متعلقه بمارتين ليانازف كه دولت اتحاد جماهير شوروي ‌سوسياليستي قبلاً خريداري نموده است.ـ ‌موقع را مغتنم شمرده احترامات فائقه خود را تقديم ميدارم. صورت مراسله نمرة 2 آقاي وزير بنام دولت متبوعه خود توقيراً وصول مراسله ذيل را اطلاع ميدهم: دولت عليه ايران اميدوار است كه دولت اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي چه حالا و چه در آتيه با دعاوي شركاء و وراث تجارتخانه سابق برادران ‌ليانازفها نسبت بدولت علية ايران و مأمورين آن راجع بتمام مسائل مربوطه بشيلات مساعدت نخواهد نمود و همچنين هيچ ادعائي داير به ‌حكميتي كه مابين دولت علية ايران و شركاء و وراث تجارتخانه مزبور واقع شده است ابراز نخواهد كرد و همچنين دولت علية ايران اميدوار است كه‌دولت اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي در نظر ندارد مايملكي كه شركاء و وراث مذكور در فوق در شيلات سواحل جنوبي بحر خزر متعلق بخود ‌ميدانند خواه بواسطه خريد و خواه بوسائل ديگر بخود تعلق دهد باستثناء اموال متعلقه به مارتين ليانازف كه دولت اتحاد جماهير شوروي‌سوسياليستي قبلاً خريداري نموده است. موقع را مغتنم شمرده احترامات فائقه خود را تقديم مي‌دارم. احتراماً باستحضار خاطر عالي مي‌رساند كه دولت متبوعه دوستدار مندرجات مراسله شما را قبول نموده است . متمني است احترامات فائقه دوستدار ‌را بپذيرند.

آقاي كميسر ملي بر حسب دستورالعمل دولت متبوعه خود افتخار دارم باطلاع شمار برسانم كه هر نوع تبليغات سياسي و تحريكات در ميان سكنه محل و كارگران و‌مداخله در امور سياسي و مذهبي و اجتماعي داخلي ايران از طرف اتباع دولت شوروي كه بموجب مقررات قرارداد راجع به بهره‌برداري از شيلات سواحل‌جنوبي بحر خزر بخدمت كمپاني پذيرفته ميشوند اكيداً ممنوع است و در صورت تخلف از اين ممنوعيت تخلف‌كنندگان پس از ثبوت تقصير بمجازاتهائيكه از طرف محاكم ايران معين شود حتي انفصال از شغل خود محكوم خواهند شد. همچنين تشكيل اتحاديه‌هاي كارگران براي كارگران اتباع ايران و اجازه ورود آنها باتحاديه‌هاي مزبوره ممنوع است. در هر صورت اگر مستخدمين اتباع ايران كمپاني در مقابل عمليات بر خلاف قوانين ايران و مقررات دولت عليه محكوم بمجازاتهائي بشوند هيچ نوع ‌مسئوليتي از اين حيث متوجه دولت علية ايران نخواهد شد. جواب مراسله نمره 3 آقاي وزير در جواب مراسله مورخه امروز توقيراً خاطر شما را مستحضر ميدارد كه دولت اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي بنا بر اصل عدم مداخله در امور ‌داخلي ايران رضايت ميدهد كه تقاضاهاي شما را راجع بتحريكات و تبليغات سياسي بطوريكه در يادداشت فوق‌الذكر شما مذكور است در موقع‌اجرا نمايد. اما راجع به تشكيل اتحاديه كارگران براي عملجات ايراني و نيز قبول آنها در اين قبيل تشكيلات نظر باينكه اين موضوع مربوط بصلاحيت دولت ‌ايران و قوانين داخلي مملكت ايران ميباشد توقيراً اشعار ميدارد كه حكومت اتحاد شوروي مندرجات مراسله شما را ميپذيرد. متمني است احترامات فائقه مرا قبول بفرمائيد.

آقاي كميسر ملي بموجب دستورالعمل دولت متبوعه خود براي تكميل مادة دهم قرارداد راجع به بهره‌برداري از شيلات سواحل جنوبي بحر خزر احتراماً اظهار ميدارم‌كه از اين كه از هيئت مديره يكنفر از اعضاء طرف ايراني سمت رياست خواهد داشت براي طرف ايراني هيچ مزيتي در حل امور منظور نميگردد و هر‌پيشنهادي از هر طرفي كه باشد تا در هيئت مديره باكثريت آراء اتخاذ نشده است بموقع اجرا گذارده نخواهد شد. موقع را مغتنم شمرده احترامات فائقة خود را تقديم مي‌دارم. جواب مراسله نمرة 4 آقاي وزير: افتخار دارم وصول مراسلة شما را بمضمون ذيل اعلام نمايم: « براي تكميل مادة دهم قرارداد راجع ببهره‌برداري از شيلات سواحل جنوبي بحر خزر احتراماً اظهار ميدارم كه از اينكه در هيئت مديره يكنفر از‌اعضاي طرف ايراني سمت رياست خواهد داشت براي طرف ايراني هيچ مزيتي در حل امور منظور نمي‌گردد و هر پيشنهادي از هر طرفي كه باشد تا در‌هيئت مديره باكثريت آراء اتخاذ نشده است بموقع اجرا گذارده نخواهد شد». افتخار دارم رضايت دولت متبوعه خود را بمندرجات مراسله شما اعلام دارم.

آقاي وزير: بر حسب دستورالعمل دولت متبوعه افتخار دارم باطلاع شما برسانم كه: دولت اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي رضايت ميدهد كه دعاوي ثابته اتباع ايران را نسبت به مارتين ليانازف راجع بمبالغي كه اتباع ايران به ‌ضمانت دارائي شيلات مشاراليه باو قرض داده‌اند و دولت عليه ايران بدولت شوروي اعلام نمايد با نظر مساعدت تلقي نموده اقدامات لازمه را براي ‌تسويه آنها بنمايند»موقع را مغتنم شمرده احترامات فائقه خود را تقديم ميدارم. جواب مراسلة نمرة 5 آقاي كميسر ملي افتخار دارم وصول مراسلة مورخه امروز شما را بمضمون ذيل اعلام نمايم دولت اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي رضايت ميدهد كه دعاوي ثابته اتباع ايران را نسبت بمارتين ليانازف راجع بمبالغي كه اتباع ايران بضمانت دارائي شيلات مشاراليه باو قرض داده‌اند و دولت عليه ايران بدولت شوروي اعلام نمايد با نظر مساعدت تلقي نموده اقدامات لازمه را‌تسويه آنها بنمايند». افتخار دارم رضايت دولت متبوعه خود را بمندرجات مراسله شما اعلام بدارم.

اجازه مبادله اين لايحه كه مشتمل بر بيست و يك ماده و پنج صورت‌مجلس و پنج مراسله است در جلسة 30 مهر ماه و1306 ‌شمسي داده شده است .

رئيس مجلس شوراي ملي - حسين پيرنيا