قانون نظارت شورای نگهبان بر انتخابات مجلس شورای اسلامی

پیش از شروع انتخابات از سوی شورای نگهبان پنج نفر از افراد مسلمان و مطلع و مورد اعتماد (بعنوان هیات مرکزی نظارت بر انتخابات) با اکثریت آراء انتخاب و به وزارت کشور معرفی می‌شوند.

هیات مرکزی نظارت بر انتخابات می‌تواند برای انجام مسئولیت محوله محل کار خود را در وزارت کشور قرار دهد و هیاتهای نظارت استان و حوزه‌های انتخابیه نیز می‌توانند محل کار خود را در استانداریها، فرمانداریها و بخشداریها قرار دهند.

هیات مرکزی نظارت بر کلیه مراحل و جریانهای انتخاباتی و اقدامات وزارت کشور در امر انتخابات و هیاتهای اجرائی و تشخیص صلاحیت نامزدهای نمایندگی و حسن جریان انتخابات نظارت خواهد کرد.

کیفیت نظارت بر انتخابات بشرح زیر انجام می‌شود:

هیات مرکزی نظارت بر انتخابات باید در هر استان هیاتی مرکب از پنج نفر با شرایط مذکور در مواد 1 و 2 جهت نظارت بر انتخابات آن استان تعیین کند. هیاتهای اجرائی استان موظفند هیات مذکور را در جریان کلیه امور انتخابات آن استان بگذارند و نظرات این هیات در همه موارد مربوط به انتخابات قطعیت دارد بجز موارد زیر:

هیات نظارت استان با موافقت هیات مرکزی باید برای هر حوزه انتخابیه هیاتی مرکب از سه نفر با شرایط مذکور در مواد 1 و 2 جهت نظارت بر انتخابات حوزه مربوطه تعیین کند.

هیاتهای نظارت سه نفره موظفند افرادی را که واجد شرایط مذکور در ماده 1 می‌باشند، جهت نظارت بر حوزه‌های فرعی انتخابات کنند.

در تمام مدتیکه انتخابات برگزار می‌شود، هیات مرکزی نظارت در تمام کشور و هیات پنج نفره استانها و هیاتهای سه نفره حوزه‌های انتخابیه بر کیفیت انتخابات نظارت کامل دارند و در هر مورد که سوء جریان یا تخلفی مشاهده کنند، به فرمانداران و بخشداران اعلام و آنان موظفند بنا به نظر هیاتهای مذکور طبق قانون انتخابات در رفع نواقص اقدام کنند. هیاتهای نظارت در صورتی که مقامات وزارت کشور نظرات آنان را ملحوظ ندارند مراتب را به شورای نگهبان گزارش خواهند کرد.

هیات مرکزی نظارت ابتداء بدون اینکه شکایتی از سوء جریان انتخابات برسد، باید با بررسی و دقت در گزارشهائی که وزارت کشور یا هیاتهای نظارت از تفصیل جریان انتخابات می‌دهند، اعلام نظر نماید.

هیات مرکزی نظارت حق ابطال انتخابات یا متوقف ساختن آنرا ندارد. فقط باید مدارک حاکی از عدم صحت یا لزوم متوقف ساختن آن را برای شورای نگهبان بفرستد تا شورا در مورد ابطال یا متوقف کردن آن نظر بدهد.

نظر شورای نگهبان در مورد ابطال یا توقف انتخابات قطعی و لازم الاجرا است. ادامه انتخابات در حوزه هائی که از طرف شورای نگهبان متوقف گردیده، بدون اعلام نظر ثانوی شورای نگهبان وجه قانونی ندارد و جز شورای نگهبان هیچ مقام و مرجع دیگری حق ابطال یا متوقف کردن انتخابات را ندارد.

در مواردی که هیات سه نفره نظارت حوزه انتخابیه نتایج انتخابات یک یا چند صندوق شعب اخذ رای را منطبق با قانون تشخیص ندهد، موضوع را با ذکر دلیل از طریق فرماندار یا بخشدار مرکز حوزه انتخابیه در هیات اجرائی محل مطرح خواهد کرد. در صورتی که هیات اجرائی مذکور نظر هیات سه نفره را نپذیرفتند مراتب به هیات پنج نفره استان احاله خواهد گردید و نظر این هیات قطعی و لازم الاجراء است و در مواردی که هیات نظارت استان وجود ندارد، به هیات مرکزی احاله خواهد شد.

در کلیه مواردی که هر یک از هیاتهای اجرائی موظفند صورتجلسه یا نتیجه اقدامات خود را به وزارت کشور یا فرماندار یا بخشدار بدهند باید یک نسخه هم به هیات نظارت سه نفره بدهند و در مواردی که امضای هیاتهای اجرائی در قانون انتخابات پیش‌بینی شده است، امضاء هیات نظارت شورای نگهبان نیز لازم است.

اعتبار لازم جهت نظارت شورای نگهبان بر انتخابات از محل اعتبارات انتخابات تامین و پرداخت خواهد شد.

وزارت کشور موظف است حداقل یکماه قبل از صدور دستور انتخابات در هر یک از حوزه‌های انتخابیه مراتب را به اطلاع و تایید شورای نگهبان برساند.

این قانون از تاریخ تصویب لازم الاجراء می‌باشد.

شورای نگهبان می‌تواند در هر یک از شعب اخذ رای حسب تشخیص هیات نظارت مرکز حوزه انتخابیه، به تعداد مورد نیاز نماینده تعیین نماید.

برگ رای باید به مهر هیات نظارت نیز ممهور باشد، و آرای بدون مهر مزبور جزء آراء باطله محسوب خواهد شد و جزء آراء ماخوذه نخواهد بود.