رأي شماره 2036422 هيئت عمومي ديوان عدالت اداري با موضوع: ابطال بند 14 قسمت (د) مصوبه شماره 1365/3/20 مورخ 1401/6/29 هيئت اجرايي جذب دانشگاه بيرجند كه متضمن تأسيس كارگروه غربالگري ثبت نام كنندگان فراخوان هاي جذب هيئت علمي دانشگاه و ممنوعيت دعوت از فارغ التحصيلان دانشگاه آزاد اسلامي به مصاحبه است، خارج از حدود اختيار بوده

شماره 0400616 1404/8/20 بسمه تعالي مديرعامل محترم روزنامه رسمي جمهوري اسلامي ايران يك نسخه از رأي هيئت عمومي ديوان عدالت اداري با شماره دادنامه 140431390002036422 مورخ 1404/8/13 مبني بر: بند 14 قسمت (د) مصوبه شماره 1365/3/20 مورخ 1401/6/29 هيئت اجرايي جذب دانشگاه بيرجند كه متضمن تأسيس كارگروه غربالگري ثبت نام كنندگان فراخوان هاي جذب هيئت علمي دانشگاه و ممنوعيت دعوت از فارغ التحصيلان دانشگاه آزاد اسلامي به مصاحبه است، خارج از حدود اختيار بوده و ابطال شد. جهت درج در روزنامه رسمي به پيوست ارسال مي گردد. مديركل هيئت عمومي و هيئت هاي تخصصي ديوان عدالت اداري ـ يداله اسمعيلي فرد تاريخ دادنامه: 1404/8/13 شماره دادنامه: 140431390002036422 شماره پرونده: 0400616 مرجع رسيدگي: هيئت عمومي ديوان عدالت اداري شاكي: سازمان بازرسي كل كشور طرف شكايت: دانشگاه بيرجند موضوع شكايت و خواسته: ابطال بند 14 قسمت (د) مصوبه شماره 1365/3/20 مورخ 1401/6/29 هيئت اجرايي جذب اعضاي هيئت علمي دانشگاه بيرجند گردش كار: معاونت حقوقي، نظارت همگاني و امور مجلس سازمان بازرسي كل كشور به موجب دادخواست و لايحه اي به شماره 481215 مورخ 1403/12/18 اعلام كرده است كه: "در بررسي فرآيند جذب اعضاي هيئت علمي در دانشگاه بيرجند مشاهده شد كه متقاضيان شركت كننده در فراخوان جذب هيئت علمي چنانچه از فارغ التحصيلان دانشگاه آزاد اسلامي باشند، از فرآيند جذب حذف مي گردند كه مبناي اين اقدام، بند 14 قسمت (د) مصوبه شماره1365/3/20 مورخ 1401/6/29«هيئت اجرايي جذب اعضاي هيئت علمي دانشگاه بيرجند» به شرح زير بوده است: «درخصوص تبصره يك بند 1 نامه شماره /1/251791م ج مورخ 1401/2/4 مركز جذب هيئت علمي: 14 ـ به استناد تبصره يك بند يك شيوه نامه شماره /1/251791م ج مورخ 1401/2/4 رئيس مركز جذب اعضاي هيئت علمي، مقرّر گرديد در فراخوان هاي ساليانه دانشگاه بيرجند و به منظور غربالگري اوليه متقاضيان ثبت نام شده در سامانه مركز جذب، كارگروه غربالگري براي هر رشته تحصيلي مورد درخواست، با تركيبي سه نفره ايجاد گردد كه رئيس دبيرخانه جذب در همه آنها به عنوان عضو ثابت، حضور داشته باشد و دو نفر ديگر در هر كارگروه، حسب مورد و به تشخيص دبير هيئت اجرايي جذب، تعيين شوند. همچنين مقرّر گرديد كه در فرآيند غربالگري، چنانچه متقاضي جذب در هر يك از مقاطع تحصيلي، از دانشگاه آزاد فارغ التحصيل شده باشد، دعوت به مصاحبه نگردد.» در بررسي و مقايسه مصوبه مذكور با «آيين نامه استخدامي اعضاي هيئت علمي دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالي، پژوهشي و فناوري مصوّب سال 1390 و الحاقات و اصلاحات بعدي»، «مصوبه اهداف، وظايف و تركيب هيئت هاي مركزي و اجرايي جذب هيئت علمي دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالي و پژوهشي» و «شيوه نامه اجرايي بررسي پرونده متقاضيان جذب عضو هيئت علمي براي هر رشته گرايش تحصيلي» مواردي به شرح زير ملاحظه شد: اولاً: در ماده 4 و 5 «آيين نامه استخدامي اعضاي هيئت علمي دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالي، پژوهشي و فناوري»، كه شرايط عمومي و اختصاصي متقاضيان ورود به خدمت جهت تصدّي عضويت در هيئت علمي دانشگاه را عنوان نموده، هيچ گونه محدوديتي براي نوع دانشگاه از جمله فارغ التحصيلان دانشگاه آزاد اسلامي گذاشته نشده است و اين مصوبه، خلاف آيين نامه مذكور مي باشد. ثانياً: اگرچه در مصوبه هيئت اجرايي جذب اعضاي هيئت علمي دانشگاه بيرجند به تبصره 1 بند 1 «شيوه نامه اجرايي بررسي پرونده متقاضيان جذب عضو هيئت علمي براي هر رشته گرايش تحصيلي» (ابلاغي توسط رئيس مركز جذب اعضاي هيئت علمي وزارت علوم، تحقيقات و فناوري) استناد شده است، اما در تبصره مذكور و به عبارتي در مفاد شيوه نامه يادشده به اين كه مدرك تحصيلي متقاضيان از چه دانشگاهي باشد و محدوديتي اعمال شود، اشاره اي نشده است و چنين استنباطي توسط هيئت اجرايي جذب، خلاف شيوه نامه مذكور مي باشد. ثالثاً: براساس ماده 5 مصوبه «اهداف، وظايف و تركيب هيئت هاي مركزي و اجرايي جذب هيئت علمي دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالي» كه شرح وظايف هيئت اجرايي جذب هيئت علمي، ذكر شده نيز چنين اختياري از مفاد موضوع ماده يادشده استنباط نمي شود و لذا مصوبه هيئت اجرايي جذب اعضاي هيئت علمي دانشگاه بيرجند خارج از حدود و اختيارات وضع شده است. رابعاً: بر اساس ماده واحده «قانون تأييد رشته هاي دانشگاهي دانشگاه آزاد اسلامي (مصوّب مجلس شوراي اسلامي در تاريخ 1367/2/14)» وزارت علوم، تحقيقات و فناوري نسبت به ارزيابي و تأييد مدارك فارغ التحصيلان دانشگاه آزاد اسلامي اقدام مي نمايد و مورد تأييد وزارت يادشده مي باشد. خامساً: مصوبه هيئت اجرايي جذب اعضاي هيئت علمي دانشگاه بيرجند مبني بر حذف فارغ التحصيلان دانشگاه آزاد اسلامي از فرآيند جذب، با بند 9 اصل 3 قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران كه در آن به رفع تبعيضات ناروا و ايجاد امكانات عادلانه براي هم، در تمام زمينه هاي مادي و معنوي تأكيد شده، در تعارض است. بنا به مراتب شق آخر از بند 14 قسمت (د) مصوبه شماره 1365/3/20 مورخ 1401/6/29 هيئت اجرايي جذب اعضاي هيئت علمي دانشگاه بيرجند كه به «حذف فارغ التحصيلان دانشگاه آزاد اسلامي از فرآيند جذب هيئت علمي» اشاره دارد، بر خلاف و مغاير با ماده 5 «آيين نامه استخدامي اعضاي هيئت علمي دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالي، پژوهشي و فناوري» بوده و از طرفي نيز خارج از حدود و اختيارات واضع (هيئت اجرايي جذب دانشگاه بيرجند) بوده است و همچنين از مصاديق تبعيض ناروا و مغاير با بند 9 اصل 3 قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران تشخيص و ابطال آن در هيئت عمومي ديوان عدالت اداري، مورد درخواست مي باشد." متن مقرره مورد شكايت به شرح زير است: "مصوبه شماره 1365/3/20 مورخ 1401/6/29 د ـ در خصوص تبصره يك بند 1 نامه شماره /1/251791م ج مورخ 1401/2/4 مركز جذب اعضاي هيئت علمي 14 ـ به استناد تبصره يك بند يك شيوه نامه شماره /1/251791م ج مورخ 1401/2/4 رئيس مركز جذب اعضاي هيئت علمي، مقرّر گرديد در فراخوان هاي ساليانه دانشگاه بيرجند و به منظور غربالگري اوليه متقاضيان ثبت نام شده در سامانه مركز جذب، كارگروه غربالگري براي هر رشته تحصيلي مورد درخواست، با تركيبي سه نفره ايجاد گردد كه رئيس دبيرخانه جذب در همه آنها به عنوان عضو ثابت، حضور داشته باشد و دو نفر ديگر در هر كارگروه، حسب مورد و به تشخيص دبير هيئت اجرايي جذب، تعيين شوند. همچنين مقرّر گرديد كه در فرآيند غربالگري، چنانچه متقاضي جذب در هر يك از مقاطع تحصيلي، از دانشگاه آزاد فارغ التحصيل شده باشد، دعوت به مصاحبه نگردد. ـ رئيس دانشگاه، رئيس و عضو حقوقي هيئت اجرايي جذب ـ مسئول دفتر نهاد نمايندگي مقام معظّم رهبري در دانشگاه و عضو حقوقي هيئت اجرايي جذب ـ معاون آموزشي دانشگاه، دبير هيئت اجرايي جذب ـ عضو حقيقي هيئت اجرايي جذب ـ رئيس دبيرخانه جذب دانشگاه و عضو حقيقي هيئت اجرايي جذب" در پاسخ به شكايت مذكور، دانشگاه بيرجند به موجب لايحه شماره 1340762 مورخ 1404/4/2 كه ثبت دفتر انديكاتور هيئت عمومي ديوان عدالت اداري شده است، توضيحاتي داده است كه خلاصه آن به قرار زير است: "به استناد بند (1) نامه شماره 12970 مورخ 1397/1/29 و بند (4) قسمت (الف) نامه شماره 262560 مورخ 1400/10/13 رئيس مركز جذب اعضاي هيئت علمي وزارت علوم، تحقيقات و فناوري، دانشگاه مي بايست در سنجش متقاضيان موارد قانوني و اجرايي مذكور در نامه هاي فوق از جمله شرط ذيل را رعايت نمايد: «ضرورت رعايت همترازي و كيفيت دانشگاه هاي محل تحصيل متقاضي با دانشگاه مورد تقاضا (حداقل در دو مقطع از سه مقطع تحصيلي) براي خدمت» ؛ لذا به استناد نامه هاي فوق هيئت اجرايي جذب اعضاي هيئت علمي دانشگاه بيرجند اقدام لازم درخصوص تعريف همترازي دانشگاه را لحاظ و مصوّب نموده است كه متقاضيان مي بايست دانش آموخته غير از دانشگاه آزاد اسلامي باشند. همچنين مواد (4) و (5) آيين نامه استخدامي اعضاي هيئت علمي دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالي، پژوهشي و فناوري كه شرايط عمومي و اختصاصي متقاضيان عضويت در هيئت علمي را تبيين مي نمايد، به درستي هيچ گونه محدوديت صريحي براي نوع دانشگاه محل تحصيل (اعم از دانشگاه هاي دولتي يا آزاد اسلامي) قائل نشده است. اما عدم وجود محدوديت صريح، به معناي الزام دانشگاه ها به پذيرش تمام متقاضيان نيست. به طوري كه در ماده (6) آيين نامه اشاره شده است: «مرجع استعلام و تشخيص شرايط عمومي و اختصاصي موضوع مواد «4» و «5» اين آيين نامه حسب مورد، مبادي قانوني ذي صلاح از جمله هيئت اجرايي جذب مؤسسه و هيئت مركزي جذب وزارت مي باشد.» از طرفي اين شيوه نامه، چهارچوب كّلي اجراي فرآيند جذب را تعيين مي كند و به دانشگاه ها اختيار مي دهد با رعايت اصول و اهداف كلّي، نسبت به طراحي ساز و كارهاي اجرايي متناسب با نيازهاي علمي، ظرفيت ها و استانداردهاي آموزشي خود اقدام نمايند. همچنين بايد توجه داشت كه شيوه نامه هاي اجرايي به طور عام، ناظر بر فرآيندها هستند و بسياري از ملاحظات مصداقي و فيلترهاي غربالگري در اختيار نهاد مُجرا قرار داده شده تا در تطبيق با شرايط دانشگاه و رشته اعمال شوند. بنابراين، تصميم هيئت اجرايي جذب دانشگاه بيرجند در خصوص عدم دعوت به مصاحبه فارغ التحصيلان دانشگاه آزاد اسلامي در مرحله غربالگري، نه تفسير موسع يا خودسرانه از شيوه نامه، بلكه دقيقاً اعمال شيوه نامه مذكور مي باشد. همچنين صلاحيت تشخيص و تطبيق شاخص هاي اوليه غربالگري متقاضيان جذب، مطابق اختيارات مندرج در شيوه نامه مارالاشاره مصوّب وزارت علوم و ابلاغيه هاي مركز جذب و ماده (6) آيين نامه استخدامي اعضاي هيئت علمي دانشگاه ها به هيئت اجرايي و كارگروه ها واگذار شده است. بنابراين، تشخيص معيارهاي كيفي و علمي و شرايط عمومي و اختصاصي، بخشي از اختيارات مرجع جذب دانشگاه محسوب مي گردد و خارج از حدود صلاحيت قانوني تلقّي نمي شود. برخلاف ادعاي شاكي، هيچ گونه نقض آشكار در مقرّرات بالادستي مانند آيين نامه استخدامي اعضاي هيئت علمي يا قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران در اين مورد مصداق ندارد. اعتبار مدرك دانشگاه آزاد مورد خدشه قرار نگرفته و مصوبه مورد اشاره، مانع از شركت افراد در فراخوان ها يا مانع حقوقي براي استخدام آنان نمي باشد. بلكه صرفاً به عنوان يكي از فيلترهاي غربالگري مقدماتي با هدف ارتقاي كيفي مراحل بررسي لحاظ گرديده است و اين اقدام صرفاً اجراي شيوه نامه مصوّب هيئت اجرايي جذب وزارت علوم مي باشد. به فرض قبول نماييم ايجاد محدوديت براي استخدام عضو هيئت علمي به جهت رعايت همترازي و كيفيت دانشگاه هاي محل تحصيل متقاضي با دانشگاه مورد تقاضا براي خدمت (حداقل در دو مقطع از سه مقطع تحصيلي) مخالف بند (9) اصل (2) قانون اساسي باشد، اين محدوديت توسط مركز جذب اعضاي هيئت علمي وزارت علوم ايجاد شده و ابطال مصوبه هيئت اجرايي جذب دانشگاه رافع محدوديت ايجاد شده نمي باشد؛ بنابراين مي بايست درخواست ابطال مصوبه هيئت اجرايي جذب وزارت علوم مطرح گردد. بنابراين با عنايت به مراتب فوق، و نظر به اين كه: عبارت مورد اعتراض صرفاً ناظر بر مرحله غربالگري اوليه بوده و فاقد جنبه الزام آور و حقوقي نهايي است؛ اساساً موجب محروميت متقاضيان از حقوق استخدامي يا منع قانوني براي شركت در فراخوان ها نبوده؛ با مقرّرات بالادستي از جمله آيين نامه استخدامي اعضاي هيئت علمي، شيوه نامه اجرايي جذب و اصول قانون اساسي مغايرتي ندارد؛ و همچنين در حدود اختيارات اجرايي هيئت جذب و مبتني بر بخشنامه و شيوه نامه هاي ابلاغي از مركز جذب وزارت علوم مي باشد؛ رد شكايت شاكي مورد استدعاست." هيئت عمومي ديوان عدالت اداري در تاريخ 1404/8/13 با حضور رئيس و معاونين ديوان عدالت اداري و رؤسا و مستشاران شعب ديوان تشكيل شد و پس از بحث و بررسي با اكثريت آراء به شرح زير به صدور رأي مبادرت كرده است. رأي هيئت عمومي با توجه به اين كه در هيچ يك از بندهاي مواد 4 و 5 مصوبه اهداف، وظايف و تركيب هيئت هاي مركزي و اجرايي جذب هيئت علمي دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالي كه در جلسات 5 و 6 مورخ 1387/2/2 و 1387/2/9 هيئت عالي جذب اعضاي هيئت علمي دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالي به تصويب رسيده، اختياري داير بر پيش بيني و تعيين محدويت مندرج در بند مورد شكايت براي هيئت يادشده مقرّر نشده است و در نتيجه هيئت هاي اجرايي اختياري براي وضع قاعده در امور جذب اعضاي هيئت علمي ندارند و رأي شماره 140231390002120648 مورخ 1402/8/16 هيئت عمومي ديوان عدالت اداري نيز مؤيد همين امر است، بنابراين بند 14 قسمت (د) مصوبه شماره 1365/3/20 مورخ 1401/6/29 هيئت اجرايي جذب دانشگاه بيرجند كه متضمّن تأسيس كارگروه غربالگري ثبت نام كنندگان فراخوان هاي جذب هيئت علمي دانشگاه و ممنوعيت دعوت از فارغ التحصيلان دانشگاه آزاد اسلامي به مصاحبه است، خارج از حدود اختيار بوده و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون ديوان عدالت اداري مصوّب سال 1392 ابطال مي شود. اين رأي براساس ماده 93 قانون ديوان عدالت اداري (اصلاحي مصوّب 1402/2/10) در رسيدگي و تصميم گيري مراجع قضايي و اداري معتبر و ملاك عمل است. رئيس هيئت عمومي ديوان عدالت اداري ـ احمدرضا عابدي