بخشنامه نخست وزير در خصوص افزودن به تعداد دبستانها در شهرها و تأسيس دبستان در دهات به منظور آموزش خواندن و نوشتن و افزايش سواد

از طرف جناب اشرف آقاي نخست وزير بخشنامه به اين مضمون به عنوان استانداران و فرمانداران صادر شده است.

مسلم است كه اولين وسيله ترقي و تعالي هر ملت بسته به اين است كه افراد آن داراي سواد بوده خواندن و نوشتن را بدانند تا بتوانند از ورطه هولناك جهالت خارج و به شاهراه ترقي و تكامل وارد گردند براي نيل به اين مقصود و تعميم اين منظور بايستي در درجه اول اطفال و در درجه دوم كساني كه بيسواد هستند به آموزش خواندن و نوشتن بپردازند و چون تربيت عمومي از اين مرحله شروع مي شود بايد بر هر كاري مقدم شمرده شود تا در نتيجه پيروي از آن اهالي كشور شاهنشاهي عموماً داراي سواد گرديده و كشور به ترقيات عاليه نائل و اوضاع سياسي و اجتماعي و اقتصادي و كشاورزي بهبود كلي حاصل نمايد بديهي است براي انجام اين امر مهم لازم است در شهرها بقدر احتياج بر تعداد دبستانها افزوده شود و در دهات هم دبستان تأسيس گردد نظر به اينكه اعتباري كه از بودجه عمومي دولت به وزارت فرهنگ داده مي شود براي اين مصرف كافي نيست و عملي شدن اين مقصود وقتي ميسر است كه عموم اهالي در هر جا براي پيشرفت اين كار كمك كنند بنابراين نسبت به شهرها چون قانون شهرداري اجازه داده است كه انجمنهاي شهر مي توانند براي كمك به فرهنگ عوارض وضع نمايند كه پس از تصويب هيئت وزيران به موقع اجرا گذارده شود بايستي فوراً كميسيوني با شركت رئيس انجمن و رئيس فرهنگ و رئيس آمار در هر شهر تشكيل و از روي آمار تعداد اطفال لازم التعليم را تشخيص داده و معلوم دارند كه افزايش چند دبستان مورد احتياج است و هزينه ساختمان و تهيه وسايل آن چيست و سپس برآوردي كه مي شود در انجمن مطرح و با در نظر گرفتن مقتضيات هر محل مطابق احتياج عوارض متناسبي پيشنهاد نمايند براي بخشها و دهات علاوه از آنچه كه در بخشنامه شماره 320555/3004 و 1325/4812 ذكرشده و از كمك مالكين و متمكنين و اشخاص خيّر و دانش پرور (به وسيله هدايا اعم از وجه ـ ساختمان ـ مصالح ـ زمين واگذاري عمارت و غيره) استفاده شده و مي شود شوراي بخش با در نظرگرفتن قانون عمران كمكهاي محلي براي اينكار بنمايند مثلاً يكي از شقوقي كه به نظر مي رسد اين است براي هر يك از دهات به تناسب احتياج سهمي از كليه عوايد آن ده تخصيص دهند كه قبل از تقسيم عوايد جنسي و نقدي بين مالك و رعيت از آن برداشته و به مصرف ساختمان و تهيه لوازم دبستان آن ده برسد و همچنين نظارت اين قبيل منابع كه بايد شوراي بخش با مطالعه در اوضاع و مقتضيات و تناسب جمعيت و استعداد محل در نظر گرفته به فراخوار اعتباري كه مورد ضرورت است معين نمايد و چنانچه عوارض ديگري براي شهر و بخشها مخصوصا براي اين كار بنظر برسد كه به مجلس شوراي ملي بايد پيشنهاد شود (مانند اضافه نمودن به ماليات يا اخذ عوارض از بعضي كالاها) آنرا هم در گزارش خود ذكر كنند البته بخشداران شوراي بخش را با شركت نماينده فرهنگ و نماينده آمار هر محل تشكيل داده و نتيجه اقدامات و نظري كه شوراي بخش اتخاذ مي نمايد هر چه زودتر گزارش دهند تا بطوركلي مراتب مورد مطالعه و تكليف آن معلوم و دستور لازم داده شود. در مورد پيشنهاد انجمنهاي شهرداري نيز تسريع به عمل آيد مخصوصاً سعي و مراقبت بشود كه در شهرها انجمن شهرداري و در بخشها شوراي بخش سرعت اقدام را مرعي دارند تا زودتر نتيجه مطلوبه حاصل گردد.

نخست‌ وزير و وزير كشور ـ احمد قوام