رأي شماره هاي 3213 الي 3216 هيأت عمومي ديوان عدالت اداري با موضوع: دستورالعمل اجرايي مصوبه جلسه 735ـ 1392/4/25 شوراي عالي انقلاب فرهنگي در خصوص نقل و انتقال فرزندان اعضاي هيأت علمي (مصوب تير سال 1399)

شماره 0002710 – 17 / 1 / 1401 جناب آقاي اكبرپور رئيس هيأت مديره و مديرعانل محترم روزنامه رسمي جمهوري اسلامي ايران يك نسخه از رأي هيأت عمومي ديوان عدالت اداري به شماره دادنامه هاي 140009970905873212 الي 140009970905813216 مورخ 30 / 11 / 1400 مورخ 30 / 11 / 1400 با موضوع: «دستورالعمل اجرايي مصوبه جلسه 735 – 25 / 4 / 1392 شوراي عالي انقلاب فرهنگي در خصوص نقل و انتقال فرزندان اعضاي هيئت علمي مصوب تيرماه 1399، متمم دستورالعمل اجرايي مصوبه جلسه 735 – 25 / 4 / 1392 شوراي عالي انقلاب فرهنگي بر الحاق تسهيلات انتقال مشروط به نقل و انتقال فرزندان اعضاي هيئت علمي مصوب مهرماه 1399 و متمم دستورالعمل اجرايي مصوبه جلسه 735 – 25 / 4 / 1392 شوراي عالي انقلاب فرهنگي مبني بر الحاق تسهيلات انتقال مشروط به نقل و انتقال فرزندان اعضاي هيئت علمي مصوب شهريورماه 1400 كه توسط وزراي علوم، تحقيقات و فناوري و بهداشت، درمان و آموزش پرشكي و رئيس دانشگاه آزاد اسلامي به تصويب رسيده اند از تاريخ تصويب ابطال شد»جهت درج در روزنامه رسمي به پيوست ارسال مي گردد . مديركل هيأت عمومي و هيأتهاي تخصصي ديوان عدالت اداري – يدالله اسمعيلي فرد شماره دادنامه : 3213 الي 3216 تاريخ دادنامه : 30؍11؍1400 شماره پرونده : 0003554 - 0003137 - 0003042 - 0002710 مرجع رسيدگي : هيأت عمومي ديوان عدالت اداري شاكي : رئيس ديوان عدالت اداري و آقاي علي وطن خواه موضوع شكايت و خواسته : 1 - ابطال دستورالعمل اجرايي مصوبه جلسه 735 - 25؍4؍1392 شوراي عالي انقلاب فرهنگي در خصوص نقل و انتقال فرزندان اعضاي هيأت علمي ( مصوب تير سال 1399) 2 - ابطال متمم دستورالعمل اجرايي مصوبه جلسه 735 - 25؍4؍1392 شوراي عالي انقلاب فرهنگي (مصوب مهر سال 1399) 3 - ابطال متمم دستورالعمل اجرايي مصوبه جلسه 735 - 25؍4؍1392 شوراي عالي انقلاب فرهنگي (مصوب شهريور سال 1400) 4 - ابطال نامه مورخ 28؍6؍1400 رئيس سازمان سنجش آموزش كشور گردش كار : رئيس ديوان عدالت اداري در اجراي حكم مقرر در ماده 86 قانون تشكيلات و آيين دادرسي ديوان عدالت اداري مصوب سال 1392 كه متضمن صلاحيت رئيس قوه قضائيه و رئيس ديوان عدالت اداري براي طرح تقاضاي ابطال مقررات مغاير با شرع يا قانون يا خارج از حدود اختيار در هيأت عمومي ديوان عدالت اداري است، به موجب نامه‌اي خطاب به معاون قضايي ديوان عدالت اداري در امور هيأت عمومي و هيأتهاي تخصصي اعلام كرده است كه دستورالعمل اجرايي مصوبه جلسه 735 مورخ 25؍4؍1392 شوراي عالي انقلاب فرهنگي درخصوص نقل و انتقال فرزندان اعضاي هيأت علمي (مصوب تيرماه 1399)، متمم دستورالعمل اجرايي مصوبه جلسه 735 مورخ 25؍4؍1392 شوراي عالي انقلاب فرهنگي مبني بر الحاق تسهيلات انتقال مشروط به نقل و انتقال فرزندان اعضاي هيأت علمي (مصوب مهرماه 1399) و متمم دستورالعمل اجرايي مصوبه جلسه 735 مورخ 25؍4؍1392 شوراي عالي انقلاب فرهنگي مبني بر الحاق تسهيلات انتقال مشروط به نقل و انتقال فرزندان اعضاي هيأت علمي (مصوب شهريورماه 1400) كه متضمن وضع ضوابطي درخصوص اعطاي جواز انتقال يا انتقال مشروط فرزندان اعضاي هيأت علمي هستند و همچنين نامه مورخ 28؍6؍1400 رئيس سازمان سنجش آموزش كشور با موضوع نحوه اعمال دستورالعملهاي فوق‌الذكر، با اصول نوزدهم و بيستم قانون اساسي و آراي شماره 790 - 5؍11؍1388، 929-14؍12؍1391 و 1230-1229 مورخ 22؍4؍1400 هيأت عمومي ديوان عدالت اداري مغايرت دارند و مقتضي است تقاضاي ابطال آنها از تاريخ تصويب در هيأت عمومي ديوان عدالت اداري مطرح گردد . آقاي علي وطن خواه نيز به موجب دادخواستي تقاضاي ابطال متمم دستورالعمل اجرايي مصوبه جلسه 735-25؍4؍1392 شوراي عالي انقلاب فرهنگي مبني بر الحاق تسهيلات انتقال مشروط به نقل و انتقال فرزندان اعضاي هيأت علمي (مصوب شهريورماه 1400) را به دليل مغايرت آن با رأي شماره 1230-1229 مورخ 22؍4؍1400 هيأت عمومي ديوان عدالت اداري از تاريخ تصويب مطرح كرده است . در پاسخ به شكايت مذكور، سرپرست اداره كل حقوقي و تنظيم مقررات وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي به موجب لايحه شماره 1866؍107 - 2؍9؍1400 به طور خلاصه توضيح داده است كه : « با توجه به اينكه بند 2 دستورالعمل اجرايي مصوبه جلسه 735-25؍4؍1392 شوراي عالي انقلاب فرهنگي مصوب تير سال 1399 وزراي بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، علوم، تحقيقات و فناوري و رياست دانشگاه آزاد اسلامي به قوت خود باقي مي باشد . استناد به دادنامه شماره 1229-1230 مورخ22؍4؍1400 هيأت عمومي ديوان عدالت اداري فاقد وجاهت است . همچنين شوراي عالي انقلاب فرهنگي به موجب نظر صريح بنيانگذار جمهوري اسلامي ايران و نظرات روشن و مؤكد رهبر معظم انقلاب، بر اساس اصل 57 قانون اساسي تشكيل شده و ادامه حيات پيدا كرده است . طبق فرمان امام خميني (ره) و تأكيد مقام معظم رهبري مدظله العالي مصوبات شوراي عالي انقلاب فرهنگي بايد ترتيب اثر داده شود و به نحوي نباشد كه يك مرجع حتي قانونگذاري مانند مجلس شوراي اسلامي تصميمات آن را بي اثر كند . همچنين وفق مصوبات جلسات 388، 392، 393، 407، 408، 409 شوراي عالي انقلاب فرهنگي، شوراي مذكور به عنوان مرجع عالي سياستگذاري، تعيين خط مشي، تصميم گيري و هماهنگي و هدايت امور فرهنگي، آموزشي و پژوهشي كشور در چارچوب سياست هاي كلي نظام محسوب مي شود و تصميمات و مصوبات آن لازم الاجرا و در حكم قانون است . مضافاً اينكه به موجب فرمايشات مقام معظم رهبري در تاريخ 23؍3؍1390 « شوراي عالي انقلاب فرهنگي همچون يك قرارگاه اصلي وظيفه سياست گذاري راهبردي و هدايت دستگاه ها و مراكز تاثير گذار فرهنگي و بخش هاي اجرايي را بر عهده دارد . شوراي عالي انقلاب فرهنگي از نهادهاي قانوني و قطعي نظام و مصوبات آن لازم ‎ الاجرا است . تضميمن اجراي مصوبات شوراي عالي انقلاب فرهنگي، حضور رؤساي سه قوه در اين شورا است و مصوبـات شـوراي عـالي انقلاب فـرهنگي همواره بايد به سرعـت ابلاغ شوند . همچنين رهبر معظم انقلاب در مـورد لازم الاجرا بودن مصوبات در ديدار با رئيس و اعضاي شوراي عالي انقلاب فرهنگي در مورخ 4؍11؍1376 فرمودند : « هيچ كس در كشور از وجود يك دستگاه متفكر، جامع، داراي همه خصوصيات برجسته و آگاه به كمبودها و نيازها مانند شوراي عالي انقلاب فرهنگي بي نياز نيست . اين شورا متصدي شناخت مسائل فرهنگي و بحث و تصميم گيري در مورد آنها و ابلاغ مصوبات براي اجراست . بنابراين مصوبات شوراي عالي انقلاب فرهنگي لازم الاجرا است و همه دستگاه ها بايد خود را موظف به اجراي تصميمات اين شورا بدانند . بر اين اساس و با عنايت به مراتب فوق الذكر شوراي عالي انقلاب فرهنگي مصوبه شماره 735-25؍4؍1392 را در راستاي افزايش كيفيت آموزش عالي كه در درجه اول همه اقشار دانشجويي و در نهايت كل جامعه از منافع آن بهره مند خواهند شد به تصويب رسانده است . برابر مصوبه 735 - 25؍4؍1392 شوراي عالي انقلاب فرهنگي با موضوع « تفويض اختيار در خصوص نقل و انتقال فرزندان اعضا هيأت علمي» هرگونه اختيارات مربوط به تصميم گيري در خصوص نقل و انتقال فرزندان اعضا هيأت علمي دانشگاهها و مراكز آموزشي و پژوهشي كه در آزمون هاي سراسري ورود به دانشگاه ها و مراكز آموزشي و پژوهشي پذيرفته مي شوند به وزاري علوم، تحقيقات و فناوري و بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و رئيس دانشگاه آزاد اسلامي تفويض شده است . بنابراين و وفق توافقات به عمل آمده بين وزاري علوم، تحقيقات و فناوري و بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و رئيس دانشگاه آزاد اسلامي دستورالعمل اجرايي مصوبه مذكور تحت شماره 69312؍و - 14؍5؍1392 تصويب گرديده و در دستورالعمل مورد اشاره شرايط نقل و انتقال و تغيير رشته فرزندان اعضا هيأت علمي دانشگاه ها اعلام شده است . متعاقباً در تير سال 1399 دستورالعمل جديد اجرايي مصوبه شماره 735 - 25؍4؍1392 شوراي عالي انقلاب فرهنگي طبق اصلاحيه ابلاغي شماره 41104؍42679 - 18؍4؍1399 معاون حقوقي رئيس جمهور تهيه و با امضاي وزاري بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، علوم، تحقيقات و فناوري و دانشگاه آزاد اسلامي تصويب و از سوي سازمان سنجش آموزش كشور ابلاغ گرديده است . شايان ذكر است به موجب مصوبه جديد، دستورالعمل سابق به شماره 69312؍و - 14؍5؍1392 لغو گرديده و مفاد دستورالعمل جديد براي پذيرفته شدگان سال 1399 و بعد از آن ملاك عمل قرار گرفته است كه متمم مورد اعتراض نيز به ماده 2 دستورالعمل سال 1399 الحاق شده است . براي فرزندان اعضاي هيأت علمي سهميه اي در آزمون هاي پذيرش تحصيلي وجود نداشته است و همانند بقيه داوطلبان در آزمون هاي مربوطه شركت نموده و پس از قبولي در آزمون با لحاظ ساير ضوابط و مقررات قانوني، از جمله ضوابط مربوط به تغيير رشته و همچنين توجه به ظرفيت هاي قانوني انتقال از مزاياي نقل و انتقال استفاده نمايند . خاطرنشان مي شود كه انتقال صرفاً مخصوص فرزندان هيأت علمي نبوده و بلكه هر يك از دانشجويان در دانشگاه بر اساس آيين نامه هاي مربوطه مي توانند در صورت دارا بودن شرايط، ميهمان، ميهمان دايم و يا انتقال يابند ." همچنين معاون وزير علوم، تحقيقات و فناوري و رئيس سازمان سنجش آموزش كشور به موجب لايحه شماره 80585 - 5؍10؍1400 به طور خلاصه اعلام كرده است كه : « سازمان سنجش به عنوان يك دستگاه اجرايي، صرفاً مجري برگزاري آزمون هاي ورودي به دانشگاه و مؤسسات آموزش عالي بوده و در اين مسير مكلف به رعايت شرايط و ضوابط ابلاغي از سوي دستگاه هاي ذي ربط از جمله شوراي عالي انقلاب فرهنگي است و به لحاظ حقوقي در جايگاهي قرار ندارد كه مصوبات بالادستي خود را اجرا نكند . نقل و انتقال فرزندان اعضاي هيأت علمي تا سال 1399 بر اساس دستورالعمل اجرايي مصوب جلسه 735 - 25؍4؍1392 شوراي عالي انقلاب فرهنگي بوده است دستورالعمل اجرايي تير سال 1392 در جلسه مورخ 11؍4؍1399 از سوي تصويب كنندگان آن نسخ و دستورالعمل جديدي در تير سال 1399 به اين سازمان ابلاغ گرديد . علي رغم منسوخ شدن دستورالعمل اجرايي سال 1392، هيأت عمومي ديوان عدالت اداري طي دادنامه شماره 1229 - 22؍4؍1400 حكم ابطال آن را صادر كرده است . حاليه مقام معظم رهبري در نامه شماره 23749 - 30؍6؍1392 مقرر فرموده اند : مصوبات شوراي عالي انقلاب فرهنگي همانند ساير شوراها از شمول ورود ديوان عدالت اداري استثناء شود . با عنايت به مراتب مذكور و با توجه به اينكه : اولاً : آيين نامه هاي متعدد در خصوص نقل و انتقال دانشجو وجود دارد و همه ساله هزاران داشنجو با استفاده از آيين نامه هاي مذكور به ساير دستگاه ها و مؤسسات آموزش عالي منتقل مي شوند اگر انتقال فرزندان اعضاي هيأت علمي تبعيض ناروا است انتقال دانشجو بر اساس ساير آيين نامه ها هم مي بايست تبعيض تلقي شود . ثانياً : هيأت عمومي ديوان عدالت اداري طي دادنامه شماره 1229 - 22؍4؍1400 آيين نامه اجرايي منسوخ شده را ابطال كرده است حاليه نقل و انتقال فرزندان اعضاي هيأت علمي در آزمون سراسري سال 1400 بر اساس آيين ‎ نامه اجرايي جديد مصوب سال 1399 انجام شده و به قوت خود باقي است . ثالثاً : طبق دستور مقام معظم رهبري (مدظله العالي) مصوبات شوراي عالي انقلاب فرهنگي همانند مصوبات شوراي عالي امنيت ملي، شوراي نگهبان و ... از شمول ورود ديوان استثناء شده است . شوراي عالي انقلاب فرهنگي در جلسه 735 مصوب نمود براي انتقال فرزندان هيأت علمي تسهيلاتي در نظر گرفته شود حداقل امتياز اين مصوبه انتقال مشمولين به محل اقامتشان است . در آيين نامه اجرايي هم كه توسط وزاري علوم، تحقيقات و فناوري و بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و رئيس دانشگاه آزاد اسلامي تهيه شده است، حداقل تسهيلات براي آنان پيش بيني شده است . رابعاً : براي انتقال فرزندان هيأت علمي دارا بودن حداقل 90 درصد نمره آخرين فرد پذيرفته شده دانشگاه مقصد الزامي است حاليه در ساير آيين نامه ها هيچ حداقلي پيش بيني نشده و با هر نمره اي امكان انتقال وجود دارد . بنابراين اقدامات صورت گرفته وفق مقررات ابلاغ شده بوده و به هيچ وجه امتيازات اعطاء شده تضييع حقوق و يا تبعيض حقوق ساير داوطلبان نمي باشد ." هيأت عمومي ديوان عدالت اداري در تاريخ 30؍11؍1400 با حضور رئيس و معاونين ديوان عدالت اداري و رؤسا و مستشاران و دادرسان شعب ديوان تشكيل شد و پس از بحث و بررسي با اكثريت آراء به شرح زير به صدور رأي مبادرت كرده است . رأي هيأت عمومي اولاً : براساس بند 9 اصل سوم قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران، رفع تبعيضات ناروا و ايجاد امكانات عادلانه براي همه در تمام زمينه‌هاي مادي و معنوي از وظايف دولت جمهوري اسلامي ايران است و بر مبناي اصل نوزدهم قانون اساسي، مـردم ايـران از هر قـوم و قبيله كه باشند از حقـوق مساوي برخوردارند و به موجب اصل بيستم قانون اساسي همه افراد ملّت اعم از زن و مرد يكسان در حمايت قانون قرار دارند و از همه و حقوق انساني، سياسي، اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي با رعايت موازين اسلام برخوردارند . ثانياً برمبناي صدر «مصوبه جايگاه، اهداف و وظايف شوراي عالي انقلاب فرهنگي» مصوب جلسه شماره 409-20؍8؍1376 شوراي عالي انقلاب فرهنگي: «شوراي عالي انقلاب فرهنگي به عنوان مرجع عالي سياستگذاري، تعيين خط مشي، تصميم‌گيري و هماهنگي و هدايت امور فرهنگي، آموزشي و ‌پژوهشي كشور در چارچوب سياستهاي كلّي نظام محسوب مي‌شود ... » و به موجب بند 2-6 سياستهاي كلّي علم و فناوري (نظام آموزش عالي، تحقيقات و فناوري) كه در تاريخ 29؍6؍1393 توسط مقام معظم رهبري و در اجراي بند 1 اصل 110 قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران ابلاغ شده، «توزيع عادلانه فرصتها و امكانات تحصيل و تحقيق در آموزش عالي در سراسر كشور»، از سياستهاي كلّي نظام براي دستيابي به اهداف سند چشم‌انداز و شكوفايي علمي است و مصوبات مقامات و نهادهاي مأذون از طرف شوراي عالي انقلاب فرهنگي نيز با توجـه به حكم مقرر در مصوبه جايگاه، اهداف و وظايف شوراي عالي انقلاب فرهنگي بايد در چارچوب سياست كلّي مذكور به تصويب برسند . ثالثاً : هيأت عمومي ديوان عدالت اداري قبلاً و در اجراي تكاليف قانوني مقرر براي اين هيأت به شرح مقرر در بند 1 ماده 12 قانون تشكيلات و آيين دادرسي ديوان عدالت اداري مصوب سال 1392 و به موجب آراي شماره 16 - 24؍1؍1382، 929 - 14؍12؍1391 و 1229-22؍4؍1400 حكم به ابطال مقرراتي صادر كرده است كه خارج از ضوابط مقرر در آيين‌نامه‌هاي مصوب وزارتين علوم و بهداشت و در مغايرت با احـكام مقرر در اصـول سوم، نوزدهم و بيستم قـانون اسـاسي، نقـل انتقـال و تغيير رشتـه فرزندان اعضاي هيأت علمي دانشگاهها و مراكز آموزش عالي را تجويز كرده‌ بودند . با توجه به مراتب فوق، دستورالعمل اجرايي مصوبه جلسه 735-25؍4؍1392 شوراي عالي انقلاب فرهنگي درخصوص نقل و انتقال فرزندان اعضاي هيأت علمي (مصوب تيرماه 1399)، متمم دستورالعمل اجرايي مصوبه جلسه 735 - 25؍4؍1392 شوراي عالي انقلاب فرهنگي مبني بر الحاق تسهيلات انتقال مشروط به نقل و انتقال فرزندان اعضاي هيأت علمي (مصوب مهرماه 1399) و متمم دستورالعمل اجرايي مصوبه جلسه 735-25؍4؍1392 شوراي عالي انقلاب فرهنگي مبني بر الحاق تسهيلات انتقال مشروط به نقل و انتقال فرزندان اعضاي هيأت علمي (مصوب شهريور ماه 1400) كه توسط وزراي علوم، تحقيقات و فناوري و بهداشت، درمـان و آموزش پزشكي و رئيس دانشگاه آزاد اسلامي و در راستاي وضع ضوابطي درخصوص اعطاي جواز انتقال يا انتقال مشروط فرزندان اعضاي هيأت علمي به تصويب رسيده‌اند و همچنين نامه مورخ 28؍6؍1400 رئيس سازمان سنجش آموزش كشور با موضوع نحوه اعمال دستورالعمل هاي فوق‌الذكر كه متضمن انتقال قطعي و مشروط فرزندان اعضاي هيأت علمي هستند، به لحاظ ايجاد تبعيض ناروا بين فرزندان اعضاي هيأت علمي دانشگاهها و مراكز آموزش عالي با آحاد مردم و به دليل مغايرت با حكم مقرر در بند 9 اصل سوم و اصول نوزدهم و بيستم قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران مستند به بند 1 ماده 12 و مواد 13 و 88 قانون تشكيلات و آيين دادرسي ديوان عدالت اداري مصوب سال 1392 از تاريخ تصويب ابطال مي‌شوند ./ حكمتعلي مظفري رئيس هيأت عمومي ديوان عدالت اداري