نظام فني و تخصصي حفاظت از زيرساخت هاي كشور

به استناد تبصره ۱ قانون تشكيل سازمان پدافند غيرعامل كشور مصوب مجلس شوراي اسلامي و ماده ۸ اساسنامه اين سازمان - مصوّب مقام معظّم رهبري - هفتاد و هفتمين جلسه كارگروه (كميته) دائمي پدافند غيرعامل كشور در تاريخ 1402/06/28 تشكيل گرديد و پيشنهاد آن سازمان با موضوع نظام فني و تخصصي حفاظت از زيرساخت هاي كشور را بررسي و به شرح زير تصويب نمود؛

مقدمه پياده سازي و اجراي دقيق طرح راهبردي حفاظت از زيرساخت هاي كشور - مصوبه شماره ۲۳۰۱ كميته دائمي پدافند غيرعامل كشور - در مراحل طراحي، ساخت و بهره برداري از مراكز زيرساختي مستلزم بكارگيري دانش تخصصي و بهره گيري از نظام فني يكپارچه در موضوع حفاظت از زيرساخت در جهت تضمين تداوم كاركرد و ارتقاء تاب آوري و آمادگي اين مراكز در مواجهه با تهديدات جديد در كشور مي باشد. از اين رو در اجراي جزء ۲ از بند (ي) ماده ۱۰ اين طرح و بمنظور ارتقاء دانش فني و مهندسي پدافند غيرعامل و همچنين پياده سازي زيست بوم يكپارچه حفاظت از زيرساخت در سطح ملي، نظام فني و تخصصي حفاظت از زيرساخت هاي كشور براي هماهنگي، هم افزايي، وحدت رويه و مشاركتِ ملي كليه ذي نفعان در حفاظت از زيرساخت ها و شريان هاي با اهميت كشور، جهت اجرا ابلاغ مي گردد.

تعاريف و اختصارات

عمومي

سازمان: سازمان پدافند غيرعامل كشور

كميته دائمي: كارگروه (كميته) دائمي پدافند غيرعامل كشور

نظام: مجموعه اي يكپارچه شامل عوامل، اصول، برنامه ها، فرآيندها، اسناد (مقرّرات، ضوابط و دستورالعمل ها) مربوط به پديدآوري، طراحي، ساخت و بهره برداري مراكز زيرساختي مي باشد.

طراحي: مجموعه اي از فرآيندها كه الزامات و يا خواسته ها را به ويژگي هاي مشخص شده يا به مشخصات فنّي تبديل مي كند.

ساخت: طيف گسترده اي از فعاليت هاي مهندسي كه به منظور ايجاد، تغيير و يا بازسازي يك مركز زيرساختي انجام مي شود.

اجرا: انجام فعاليت هاي مربوط به تامين كالا، عمليات اجرايي و سازماندهي براي بهره برداري از يك مركز زيرساختي است.

بهره برداري: ورود فعاليت هاي يك مركز زيرساختي به مرحله عملياتي و ارائه خدمات توسط آن بطوريكه به ما اطمينان دهد عملكرد طرح، طبق دستورالعمل تهيه شده به وسيله طراح بوده و اهداف طرح برآورده شده است.

دستگاه نظارت: شخصي است حقيقي يا حقوقي، داراي صلاحيت در حوزه پدافند غيرعامل كه براي كنترل و حصول اطمينان از صحّت اجراي يك مركز طبق اسناد، مدارك، نقشه هاي اجرايي و مشخصات فنّي اقدام مي كند.

نظارت عاليه: نظارتي است مستمر همراه با بازديدهاي منظّم براي ارزيابي و كنترل روند پيشرفت كيفي (ارزيابي اثربخشي اقدامات و رعايت نظامات پدافند غيرعامل) و كمّي (فيزيكي، ريالي و زماني) يك مركز زيرساختي كه توسط سازمان يا نماينده آن با هدف هماهنگي بين كلّيه عوامل دست اندركار در مراحل طراحي، اجرا و بهره برداري صورت مي پذيرد.

مشاور پدافند غيرعامل: ظرفيتي حقيقي يا حقوقي كه توسط سازمان براي تهيه و يا نظارت بر انجام فرآيند مطالعه، طراحي يا اجراي طرح هاي پدافند غيرعامل احراز صلاحيت شده و در چارچوب اختيارات تعيين شده معرفي مي شود. مشاور پدافند غيرعامل، گواهي نامه صلاحيت انجام خدمات مشاوره پدافند غيرعامل خود را در گروه هاي تخصصي ذي ربط از سازمان دريافت مي كند.

پايان كار پدافند غيرعامل: تأييديه اي مكتوب حاكي از اتمام عمليات اجرايي طرح حفاظت از زيرساخت با رعايت اصول، الزامات و ملاحظات فنّي پدافند غيرعامل كه پس از حصول اطمينان از اجراي تمهيدات و احكام پدافند غيرعامل و تأييد دستگاه نظارت، توسط سازمان صادر مي شود.

تخصصي [پاورقي 1]

تعاريف تخصصي مرتبط با الزامات اين نظام برگرفته از اسناد علمي است كه برخي از آنها در پيوست هاي تخصصي ارائه شده است.

حفاظت از زيرساخت [پاورقي 2]: مجموعه تدابير و اقدامات پدافند غيرعاملي كه توانايي و آمادگي عملياتي زيرساخت و تداوم كاركرد آن و دستگاه هاي اجرايي مسئول براي پاسخ مؤثر به حوادث و سوانح ناشي از تهديدات نظامي، امنيتي و تروريستي، سايبري زيرساختي و تهديدات از درون دشمن پايه را افزايش مي دهد بطوري كه فعّاليت آن حفظ گرديده و خسارات انساني و مادي ناشي از آن را به حداقل مي رساند.

Critical Infrastructure Protection (CIP)

نظام فني حفاظت از زيرساخت [پاورقي 3]: مجموعه اي از الزامات، معيارها، مقرّرات و ضوابط فنّي و تخصصي پدافند غيرعامل كه روابط حاكم بر طراحي، ساخت و بهره برداري از مراكز زيرساختي كشور را تنظيم مي كند.

Technical System of Critical Infrastructure Protection (TSOCIP)

مصونيّت[پاورقي4]: سطح مورد انتظار از مصون سازي مراكز زيرساختي با تأكيد بر تاب آوري، آسيب ناپذيري و تداوم كاركرد مي باشد.

Immunization

مصون سازي: مجموعه اقدامات و تدابير پدافند غيرعاملي كه بكارگيري آنها باعث كاهش عمده آسيب پذيري ها و يا بي اثرسازي تهديدات بر زيرساخت، جامعه و پيكره كشور، ايجاد پايداري، تاب آوري و دستيابي به امنيت كامل در برابر تهديدات مي شود.

سطح بندي[پاورقي5]: ميزان ارزش و اهمّيت مراكز زيرساختي كشور كه از منظر پدافند غيرعامل در سطوح حياتي، حساس، مهم و قابل حفاظت تقسيم بندي و تعريف مي شود.

Classification

درجه بندي[پاورقي6]: ميزان حسّاسيت[پاورقي7] دارايي هاي مراكز زيرساختي كه به لحاظ كاركرد و اهمّيت آنها از منظر پدافند غيرعامل در طيفي از درجات ۱، ۲، ۳ و ۴ قرار مي گيرند.

Ranking

Criticality

زيرساخت[پاورقي8] به مجموعه اي از مراكز و تأسيسات زيربنايي و شريان هاي عمده اطلاق مي گردد كه خدمات و نيازهاي ضروري و اساسي كشور را به مردم و ساير مجموعه ها ارائه مي كند. زيرساخت بشرح زير مشتمل بر فرابخش (حوزه)، بخش، زيربخش، دارايي و اجزاء آن مي باشد. • حوزه[پاورقي9]: هريك از عناصر اصلي شكل گيري زيرساخت ها كه مطابق طرح راهبردي حفاظت از زيرساخت هاي كشور عبارتند از: انرژي، آب، غذا و كشاورزي، حمل و نقل، بهداشت و سلامت، دفاعي و امنيتي، صنعت، رسانه، هسته اي، فضا، جمعيت، حاكميتي، خدمات ضروري و فوريتي، پولي و مالي، ارتباطات و فناوري اطلاعات. • بخش[پاورقي10]: آن قسمت از زيرساخت كه متناسب با عملكرد و ويژگي هاي خاص خود در توليد محصولات و يا ارائه خدمات ذيل هريك از حوزه هاي با اهميت كشور قابل تعريف و تفكيك است. به طور مثال بخش هاي برق، نفت و گاز در حوزه انرژي قابل تعريف مي باشند. • زيربخش/مركز[پاورقي11]: مجموعه اي از دارايي هاي فيزيكي و غيرفيزيكي هريك از بخش ها در زيرساخت كه مي توانند متناسب با حسّاسيت و درجه اهمّيت خود به عنوان هدف براي دشمن جذاب باشند. از قبيل؛ بندر، فرودگاه، پالايشگاه و ... • دارايي[پاورقي12]: اجزاي فيزيكي و غيرفيزيكي با ارزش مراكز زيرساختي كه هرگونه اختلال در عملكرد آنها متناسب با درجه اهمّيت شان بر توليد محصول و ارائه خدمت آن مركز اثر مي گذارد.

Infrastructure

Sector

Sub - Sector (System)

Sub - System

Asset

تذكر - در اين نظام تمامي الزامات و ملاحظات فني ارائه شده لايه زيربخش/مركز و اجزاي آن را شامل مي شود.

مكان يابي: انجام اقدامات لازم به منظور انتخاب مكاني مناسب مبتني بر سطح تهديدات و آسيب پذيري هاي مربوطه براي استقرار و احداث مراكز، تأسيسات زيربنايي و شريان هاي عمده مي باشد.

وابستگي[پاورقي13]: خدمت گيري يك طرفه ي يك دارايي از ساير دارايي هاي يك مركز زيرساختي را وابستگي مي گويند.

Dependency

وابستگي متقابل/اندركنش [پاورقي 14]: عبارت است از ارتباط و وابستگي عملكرد دارايي هاي يك مركز زيرساختي به يكديگر كه درصورت اختلال در يكي از آنها احتمال ايجاد اختلال در ساير دارايي هاي وابسته به آن وجود دارد.

Interdependency

درجه وابستگي[پاورقي15]: ميزاني از وابستگي مبتني بر ويژگي هاي ساختاري يك دارايي در شبكه ارتباطي با ساير دارايي ها كه در صورت وقوع تهديد/حادثه در عملكرد آن اختلال ايجاد شود.

Degree of dependency

مركزيت [پاورقي16]: جذّابيت يك دارايي براي پذيرش تهديد براساس ميزان ارتباطي كه در شبكه با ساير دارايي ها برقرار مي كند. مركزيت مي تواند در خصوص مكان قرارگرفتن دارايي (گره[پاورقي17])، نحوه ي پيوند و ميزان رابطه آن با ساير دارايي ها در شبكه مطرح گردد. مركزيت براساس شاخص هاي درجه، بينابيني و نزديكي اندازه گيري مي شود. • درجه مركزيت[پاورقي18]: مجموع ارتباط يك سويه و دوسويه بدون بعد كه يك دارايي در شبكه دارا مي باشد. • مركزيت بينابيني[پاورقي19]: جايگاه يك دارايي در درون شبكه زيرساختي برحسب توانايي آن براي ايجاد كوتاه ترين مسير ارتباطي ميان ساير دارايي ها در شبكه مي باشد. • نزديكي مركزيت[پاورقي20]: كوتاه ترين فاصله ميان يك دارايي با ساير دارايي ها در شبكه زيرساختي مي باشد. • گام: فاصله بين دو دارايي در شبكه مي باشد. • مسير: هر تعداد گام (فاصله) تعريف شده ميان دو دارايي در شبكه را مسير مي گويند. • مسير مستقيم: كوتاه ترين مسير ارتباطي بين دو دارايي در شبكه مي باشد.

Centrality

Node

Degree centrality

Betweenness centrality

Closeness centrality

روابط سيستمي زيرساختي: توسعه مراكز زيرساختي بصورت سيستمي و شبكه اي ناشي از روابط درون و برون سيستمي و تعاملات بين آنها كه منجر به ايجاد روابطي تحت شبكه از قبيل هم افزايي، تضاد، ارتباط و وابستگي متقابل مي شود.

شبكه زيرساختي درهم تنيده[پاورقي21]: مجموعه اي از دارايي هاي بهم پيوسته يا درهم تنيده در يك شبكه زيرساختي كه عملكرد يكپارچه داشته و خدمات گسترده اي را در ارتباط با يكديگر ارائه مي دهند . • درهم تنيدگي كامل[پاورقي22]: نوعي ارتباط سيستمي به هم پيوسته و مستقيم از يك دارايي به كليه دارايي هاي موجود در يك شبكه زيرساختي كه به واسطه آن ارائه خدمات و انجام فعاليت بين كليه دارايي ها صورت گرفته و از ايجاد قطب منحصر به فرد در شبكه جلوگيري مي كند. • درهم تنيدگي بخشي[پاورقي23]: نوعي ارتباط سيستمي به هم پيوسته و مستقيم از يك دارايي به برخي از دارايي هاي موجود در يك شبكه زيرساختي كه به واسطه آن ارائه خدمات و انجام فعّاليت بين تعدادي از دارايي ها صورت گرفته و مي تواند باعث ايجاد قطب منحصر به فرد در شبكه گردد. • قطب[پاورقي24]: يك دارايي كه بالاترين ارتباط را با ساير دارايي ها در شبكه دارد. شكل 1 - انواع شبكه زيرساختي درهم تنيده الف: درهم تنيدگي بخشي ب: درهم تنيدگي كامل

Mesh network

Full Mesh

Partial Mesh

Hub

درجه بيشينه منحصر به فرد: مجموع ارتباط يك سويه و دوسويه بدون بُعد يك دارايي كه به عنوان يك رأس در شبكه مي تواند با ديگر دارايي هاي مركز ايجاد كند.

ضريب خوشه بندي[پاورقي25]: نسبت تعداد ارتباطات موجود بين يك دارايي با دارايي هاي وابسته به آن به تمام ارتباطات ممكن بين دارايي ها مي باشد.

Clustering

تاب آوري[پاورقي26]: توانايي مقاومت مركز زيرساختي در مقابل يك تغيير ناخواسته يا رويداد اخلال گر (قابليّت جذب)، تطبيق با شرايط جديد (قابليّت انطباق پذيري) و سرعت بخشيدن به بازيابي پس از اختلال (قابليّت برگشت پذيري) تاب آوري گفته مي شود. • ظرفيت جذب: توانايي يك دارايي براي جذب اثرات ناشي اختلال و به حداقل رساندن پيامدهاي آن با كمترين تلاش را ظرفيت جذب مي گويند. • ظرفيت تطبيق پذيري: توانايي يك دارايي براي بهبود و حفظ سطح عملكرد خود (خودسازماندهي) در شرايط حادثه/تهديد را ظرفيت تطبيق پذيري مي گويند. • ظرفيت برگشت پذيري/بازيابي: توانايي يك دارايي براي بازگشت به شرايط عملياتي اوليه قبل از وقوع حادثه/تهديد و ارتقاء توان توليد/ارائه خدمت به نحوي كه از پايداري تدوام كاركرد آن اطمينان حاصل گردد را ظرفيت برگشت پذيري/بازيابي مي گويند.

Resiliency

درجه تاب آوري: سطوح مختلفي از تاب آوري در مراكز زيرساختي مبتني بر قابليت دستيابي به ظرفيت هاي جذب، تطبيق پذيري و برگشت پذيري را درجه تاب آوري مي گويند.

تداوم كاركرد: توانايي ادامه توليد محصول يا ارائه خدمت توسط يك مركز زيرساختي درچارچوب زماني مورد پذيرش، قابل قبول و درحد ظرفيت از پيش تعيين شده، حين و پس از وقوع تهديد يا حادثه، تداوم كاركرد گفته مي شود.

خدمات زيرساختي: قابليت مورد انتظار از كاركرد يك دارايي در مركز را براي ارائه خدمت يا توليد محصول خدمات زيرساختي مي گويند كه به سطوح زير تقسيم بندي مي شود: • خدمات كليدي: سطح مورد انتظار از ارائه خدمات زيرساختي متناسب با نوع دارايي كه در مواجهه با حادثه/تهديد، با بكارگيري امكانات و تسهيلات در دسترس بتواند ضمن حفظ تداوم فعّاليت بدون وقفه خود، قابليت برگشت پذيري به حالت عملياتي را در حداقل زمان ممكن (متناسب با مأموريت آن) داشته باشد. • خدمات ضروري: سطح مورد انتظار از ارائه خدمات زيرساختي متناسب با نوع دارايي كه در مواجهه با حادثه/تهديد، ضمن حفظ حداقل سطح تداوم فعّاليت بدون وقفه خود، قابليت برگشت پذيري به حالت عملياتي را در مدت زمان معين (متناسب با مأموريت آن) به همراه داشته باشد. • خدمات لازم: سطح مورد انتظار از ارائه خدمات زيرساختي متناسب با نوع دارايي كه در مواجهه با حادثه/تهديد، قابليت برگشت پذيري به حالت عملياتي را در زمان قابل قبول (متناسب با مأموريت آن) داشته باشد.

تذكر - زمان برگشت پذيري متناسب با نوع خدمات زيرساختي و براساس حفظ سطح رفاه و امنيت جامعه تعيين مي شود.

جايگزيني: پيش بيني ظرفيت مشابه تطبيق پذير براي اجزاي يك دارايي (تأسيسات و تجهيزات آن) به نحوي كه در صورت آسيب ديدن آنها امكان استفاده از اين ظرفيت وجود داشته و فعّاليت هاي مركز بي وقفه ادامه يابد.

پيامد: نتيجه وقوع تهديد يا حادثه بصورت ايجاد خسارات و صدمات (با شدت صفر تا صد در صد) همراه با اثرات كوتاه مدت، بلندمدت، مستقيم و غيرمستقيم بر اجزاي يك دارايي را پيامد مي گويند. • پيامد دومينويي[پاورقي27]: قابليت تسرّي و انتقال اختلال از يك دارايي به ساير دارايي هاي وابسته به آن در شبكه در يك فرآيند سري و تكرارپذير كه افزايش شدت خرابي و توقف بخشي از عملكرد را در ساير دارايي هاي شبكه به همراه دارد. • پيامد آبشاري[پاورقي28]: قابليت تسرّي و انتقال اختلال از يك دارايي به ساير دارايي هاي وابسته به آن در شبكه در يك فرآيند تصاعدي كه افزايش وسعت بالاي خرابي و توقف كامل عملكرد را در ساير دارايي هاي شبكه به همراه دارد. • پيامد سيستمي[پاورقي29]: هريك از پيامدهاي دومينويي، آبشاري يا تركيبي از آن دو را در شبكه زيرساختي، پيامد سيستمي مي گويند.

Domino effect

Cascading effect

Systematical effect

خطر[پاورقي30]: هر منبع داراي پتانسيل ايجاد خسارت به نيروي انساني، اموال و دارايي ها را خطر مي گويند.

Hazard

مخاطره[پاورقي 31]: در معرض خطر قرار گرفتن يك دارايي را مخاطره مي گويند. به عبارت ديگر وقتي يك خطر از حالت بالقوّه به حالت بالفعل تبديل شود، مخاطره رخ مي دهد.

Danger

ريسك[پاورقي32]: امكان بالقوّه (استعداد) توليد يك نتيجه ناخواسته ناشي از وقوع تهديد يا حادثه، به گونه اي كه مي توان رتبه آن را برحسب احتمال وقوع و شدّت پيامدهاي مرتبط با آن در قالب ريسك قابل قبول، بهينه، نسبي و حداقلي، متناسب با طيف ليكرت[پاورقي33] برآورد نمود.

Risk

Likert Spectrum

آسيب پذيري[پاورقي34]: ظرفيت پذيرش خسارات و صدماتي كه ناشي از عوامل و پديده هاي بالقوه (تهديدات) يا بالفعل خسارت زا به نيروي انساني، تجهيزات و تأسيسات در يك دارايي يا شبكه زيرساختي وارد مي شود.

Vulnerability

تهديدات درون زا[پاورقي35]: به تهديداتي اطلاق مي گردد كه در آن كاركنان يك مركز زيرساختي يا شبكه هاي همكار آنها اعم از پيمانكاران و سايرين بصورت فردي يا شبكه اي، با همكاري يا هدايت عوامل بيگانه، از سطح دسترسي مجاز، دانش و اختيارات خود براي آسيب رساندن به آن مركز استفاده نمايند، اين موضوع مي تواند شامل خسارت به تأسيسات، سيستم ها، سامانه ها، تجهيزات، كاركردها و فرآيندها (خرابكاري صنعتي) توقف فعّاليت هاي ضروري و يا اقدامات ديگري (صدمه زدن به مأموريت سازمان و منابع) باشد كه مركز را از ادامه ارائه خدمات خود باز مي دارد.

Insider threat

تذكر - در اين نظام، الزامات فنّي مرتبط با تهديدات درون زا صرفاً موضوعات فنّي مرتبط با خرابكاري صنعتي را شامل مي شود، ساير موارد مرتبط با اين موضوع در ساير اسناد ارائه خواهد شد.

آسيب پذيري سايبري: هر نوع ضعف، نقص و عيب موجود در يك دارايي سايبري كه قابليت فعّال شدن تهاجم و يا جنگ سايبري را در قالب پياده سازي تهديدات سايبري داشته باشد.

هوشمندسازي: بكارگيري ابزارها و روش هاي فني و اطلاعاتي (هرگونه ارتباط بين افراد، فرآيند ها و سيستم ها) جهت تسهيل فعّاليت ها، حصول اطمينان از عملكرد صحيح و شتاب بخشيدن به اجراي دقيق، تجزيه و تحليل و پيش بيني عميق عملكردهاي زيرساختي و بهره برداري حداكثري از خدمات حوزه فناوري اطلاعات در تبديل دارايي هاي غيرهوشمند به هوشمند را هوشمندسازي مي گويند.

آمادگي: مجموعه تدابير و اقداماتي است كه ظرفيّت زيرساخت و دستگاه هاي اجرايي مسئول را براي پاسخ موثّر به حوادث و سوانح ناشي از تهديدات پايه زيرساختي افزايش مي دهد بطوري كه خسارات انساني و مادي ناشي از آن را به حداقل مي رساند.

اسناد بالادستي

سياست هاي كلّي نظام در موضوع پدافند غيرعامل

قانون تشكيل سازمان پدافند غيرعامل كشور

اساسنامه سازمان پدافند غيرعامل كشور

بند ۲۴ سياست هاي كلّي برنامه پنج ساله هفتم توسعه جمهوري اسلامي ايران

بند پ ماده ۱۰۶ و ماده ۱۰۹ برنامه پنج ساله ششم توسعه جمهوري اسلامي ايران

ماده ۵۸ قانون احكام دائمي برنامه هاي توسعه كشور

ماده ۲۳ قانون الحاق برخي مواد مقرّرات مالي دولت

آئين نامه اجرايي ماده ۳۴ قانون احكام دائمي برنامه هاي توسعه كشور (نظام فني و اجرايي يكپارچه كشور) مصوّب 1400/02/05

طرح راهبردي حفاظت از زيرساخت هاي كشور - مصوبه شماره۲۳۰۱ مورخ 1401/07/20 كميته دائمي

هدف ايجاد نظامي مدوّن و يكپارچه شامل الزامات، ضوابط و مقرّرات به منظور اجرا و پياده سازي طرح راهبردي حفاظت از زيرساخت هاي كشور، در سطوح فنّي و تخصصي براي دستيابي به اهداف زير: ۱ - تعيين معيارها و شاخص هاي فنّي و تخصصي براي اجراي طرح حفاظت از زيرساخت در كشور ۲ - استانداردسازي فرآيند تهيه و تدوين مطالعات طرح هاي پدافند غيرعامل مراكز زيرساختي در كشور ۳ - تدقيق و تسهيل روابط و تعاملات ميان سازمان و دستگاه هاي متولّي راهبري زيرساخت هاي با اهميت كشور

قلمرو اجرا مراكز زيرساختي با اهميت كشور در مراحل پيدايش، مطالعه، طراحي، اجرا و بهره برداري در دستگاه هاي اجرايي (موضوع ماده ۵ قانون مديريت خدمات كشوري) و سازمان هاي نيروهاي مسلح و مراكز زيرساختي با اهميت كشور در بخش خصوصي

ساختارهاي اجرايي

سطح راهبردي و سياست گذاري به منظور هدايت، سياست گذاري، برنامه ريزي و ايجاد هم گرايي، هم افزايي، مديريت هماهنگ و رفع تعارض در راهبري و اجراي الزامات حفاظت از زيرساخت در حوزه هاي كليدي كشور «شوراي هماهنگي حفاظت از زيرساخت» با عضويت اشخاص زير تشكيل مي شود: • سازمان پدافند غيرعامل كشور (رئيس شورا) • وزارتخانه هاي نيرو، نفت، ارتباطات و فناوري اطلاعات، كشور، بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، جهاد كشاورزي، دفاع و پشتيباني ن.م، راه و شهرسازي و اطلاعات (سازمان حراست كل كشور) • سازمان برنامه و بودجه كشور • سپاه پاسداران انقلاب اسلامي • فرماندهي انتظامي جمهوري اسلامي ايران • معاونت طرح ريزي و نظارت فني سازمان (دبير شورا) • و ساير دستگاه هاي اجرايي ذي ربط بنا به موضوع وظايف شوراي هماهنگي حفاظت از زيرساخت عبارت است از: • تعيين خط مشي ها، سياست ها و برنامه هاي كلان و مشترك در موضوع حفاظت از زيرساخت ها • راهبري پياده سازي طرح راهبردي حفاظت از زيرساخت ها در كشور • هماهنگ سازي و هم افزايي بين دستگاهي در راستاي ارتقاء تاب آوري ملّي • ايجاد هماهنگي و مشاركت موثّر در دستگاه هاي متولّي حوزه هاي با اهميت در اجراي طرح هاي مشترك حفاظت از زيرساخت و رفع تعارض فيمابين • اشتراك اطلاعاتي و تعيين اولويت تهديدات زيرساختي در حوزه هاي با اهمّيت در كشور • واپايش و نظارت بر وضعيت آمادگي و ارتقاء آن در زيرساخت هاي كشور • اولويت بندي و پيش بيني تأمين منابع مالي براي طرح هاي حفاظت از زيرساخت در كشور

شوراي هماهنگي حفاظت از زيرساخت در سطح معاونين روساي دستگاه هاي اجرايي (معاون وزير) برگزار مي گردد.

سطح عملياتي به منظور ارتقاء تاب آوري، ايجاد هم افزايي عملياتي و مديريت پيامد ناشي از حادثه/تهديد در جهت مصونيّت و حصول اطمينان از اجراي الزامات حفاظت از زيرساخت در مراكز زيرساختي «مركز مديريت و هماهنگي عملياتي زيرساخت» با عضويت اشخاص زير تشكيل مي شود: • سازمان پدافند غيرعامل كشور (رئيس مركز) • وزارتخانه هاي نيرو، نفت، ارتباطات و فناوري اطلاعات، كشور، بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، جهاد كشاورزي، دفاع و پشتيباني ن.م، راه و شهرسازي و اطلاعات (سازمان حراست كل كشور) • سپاه پاسداران انقلاب اسلامي • فرماندهي انتظامي جمهوري اسلامي ايران • معاونت اطلاعات و عمليات سازمان (دبير مركز) • مركز فرماندهي و كنترل سازمان • قرارگاه ذي ربط پدافند غيرعامل كشور متناسب با موضوع • و نماينده حراست ساير دستگاه هاي اجرايي ذي ربط بنا به موضوع وظايف مركز مديريت و هماهنگي عملياتي زيرساخت عبارت است از: • رصد، پايش، تشخيص، هشدار و برآورد تهديدات و مخاطرات در مراكز زيرساختي با اهمّيت كشور • سازماندهي سامانه فرماندهي و كنترل حوزه عملياتي حفاظت از زيرساخت • هدايت، راهبري و نظارت بر طرح ريزي، آموزش، تمرين، رزمايش و آمادگي ملّي • راهبري و نظارت بر مصون سازي مراكز زيرساختي با اهمّيت كشور • مديريت، كاهش و كنترل پيامدهاي ناشي از تهديدات در مراكز زيرساختي با اهمّيت كشور • طرح ريزي، هدايت و راهبري اجراي عمليات مقابله و پاسخ در شرايط اضطراري • اشتراك اطلاعاتي در خصوص تهديدات و مخاطرات و آسيب پذيري هاي زيرساختي بين دستگاه ها

اين مركز در دستگاه هاي داراي مراكز زيرساختي با اهميت و در استان ها و شهرها، سازماندهي، تشكيل و راهبري گرديده و با مركز مديريت و هماهنگي عملياتي زيرساخت در سازمان ارتباط برقرار مي كند.

مركز فرماندهي و كنترل سازمان برابر شرح وظايف مشخص در مصوبه شماره ۸۰۴ كميته دائمي اقدام مي كند.

مديركل پدافند غيرعامل دستگاه هاي فوق، موظف به شركت در جلسات مركز مديريت و هماهنگي عملياتي زيرساخت مي باشند.

سطح فنّي به منظور تدوين، تصويب، روزآمدسازي، بررسي، ارزيابي و نظارت بر اعمال مقرّرات و ضوابط فنّي مرتبط با موضوع حفاظت از زيرساخت ، «مركز تنظيم مقرّرات حفاظت از زيرساخت» با عضويت اشخاص زير تشكيل مي شود: • رئيس سازمان پدافند غيرعامل (رئيس مركز) • رئيس دفتر مقرّرات ملي ساختمان وزارت راه و شهرسازي • معاون فني/رئيس امور نظام فني و اجرايي، مشاورين و پيمانكاران سازمان برنامه و بودجه كشور • معاون تدوين و ترويج استاندارد سازمان ملّي استاندارد كشور • رييس مؤسسه استاندارد دفاعي و صنعتي وزارت دفاع • رئيس مجتمع پدافند غيرعامل دانشگاه صنعتي مالك اشتر • رئيس دانشكده پدافند غيرعامل دانشگاه جامع امام حسين (ع) • دو نفر از اعضاي هيئت علمي مرتبط با موضوع با انتصاب توسط رئيس سازمان • معاون فني دستگاه هاي اجرايي ذي ربط بنا به موضوع • معاون طرح ريزي و نظارت فني سازمان (دبير مركز) • معاون آموزش و پژوهش سازمان • رئيس مركز مطالعات و تدوين آئين نامه هاي فني مهندسي سازمان وظايف مركز مديريت و هماهنگي عملياتي زيرساخت عبارت است از: • تدوين، توليد و به روزرساني محتواي فني مقرّرات، الزامات، ضوابط و استانداردهاي حفاظت از زيرساخت • تعيين شاخص ها، معيارها، الزامات و ملاحظات فنّي تخصصي حفاظت از زيرساخت • تدوين دستورالعمل ها و بازبينه هاي ارزيابي تخصصي حفاظت از زيرساخت • بررسي، ارزيابي و اصلاح مقرّرات، اصول، ضوابط و استانداردهاي فني حفاظت از زيرساخت • تصويب و ابلاغ مقررات، اصول، ضوابط و استانداردهاي فني حفاظت از زيرساخت و نظارت بر اجراي آن • تشكيل كارگروه هاي فنّي حفاظت از زيرساخت در حوزه هاي تخصصي • پشتيباني فنّي تخصصي از شوراي هماهنگي حفاظت از زيرساخت • ايجاد وحدت رويه در تدوين، ارزيابي و تصويب ضوابط فنّي حفاظت از زيرساخت در كشور

مصوبات مركز تنظيم مقررات حفاظت از زيرساخت، توسط رئيس سازمان ابلاغ مي شود.

فرآيند اقدامات حفاظت از زيرساخت اين بخش به تبيين فرآيند اقدامات حفاظت از زيرساخت در قالب گام هاي زير؛ شامل انجام مطالعات، تجزيه و تحليل و ارائه راهكارها، تدوين طرح هاي عملياتي، اجرا و نظارت بر پياده سازي آنها در طرح هاي توسعه اي مراكز زيرساختي جديد و در حال بهره برداري مي پردازد؛ به همين منظور براي انجام خدمات مطالعه و طراحي توسط مهندسين مشاور ذيصلاح با رويكرد حفاظت از زيرساخت، رئوس اقدامات و مراحل اجرايي اين موضوع در قالب اقدامات زيرساختي (گام اول و دوم) و عملياتي (گام سوم) بشرح زير پيش بيني شده است. لازم به ذكر است در كليه مراحل، فرايند انجام خدمات تا تدوين جزئيات و نقشه هاي اجرايي ادامه خواهد داشت.

4.gif" target="_blank">گام اول - انجام مطالعات حفاظت از مراكز زيرساختي

مطالعات توجيهي و مكان يابي ۱ - گردآوري اطلاعات، شناخت اجزا و ابعاد طرح ۲ - بررسي، مطالعه و انتخاب مقياس طرح ۳ - ارزيابي و سطح بندي مركز ۴ - بررسي گزينه هاي مكان يابي ۵ - بررسي سناريوهاي تهديد دشمن در هر گزينه ۶ - بررسي آسيب پذيري گزينه ها در برابر تهديدات با احتمال بيشتر ۷ - آناليز ريسك و مقايسه گزينه ها از ديدگاه پدافند غيرعامل ۸ - پيشنهاد گزينه برتر طرح

ارزيابي دارايي ها ۱ - شناسايي ماهيّت دارايي (فيزيكي، انساني، سايبري، معنوي و تركيبي) ۲ - شناسايي كاركرد دارايي ۳ - شناسايي و تعيين نوع و درجه وابستگي و وابستگي متقابل دارايي ۴ - شناسايي مخاطرات دارايي (براساس سطح و شدت خطرزايي) ۵ - شناسايي هوشمندي دارايي ۶ - شناسايي سلّولي و سيستمي بودن دارايي ۷ - تعيين درجه حسّاسيت دارايي

ارزيابي و برآورد تهديدات ۱ - بررسي و توصيف تهديدات ۲ - برآورد تهديدات ۳ - برآورد جذابيت هدف از منظر دشمن ۴ - غربال گري، تجزيه و تحليل تهديدات ۵ - تعيين تهديدات پايه و مبنا ۶ - تعيين سناريوي پايه تهديد ۷ - شناسايي و انتخاب سلاح معيار تهديد

برآورد و ارزيابي آسيب پذيري ها ۱ - بررسي و تعيين نوع و سطح آسيب پذيري ها ۲ - بررسي و تعيين اندركنش تهديد و آسيب پذيري ۳ - تجزيه و تحليل آسيب پذيري ۴ - تعيين آسيب پذيري پايه (تعيين درجه آسيب محتمل) ۵ - تعيين آستانه آسيب پذيري قابل پذيرش

بررسي و ارزيابي پيامدها ۱ - تعريف و دسته بندي پيامدهاي اوّليه، ثانويه، ... و نهايي ۲ - بررسي و مطالعه نوع تخريب (آبشاري، دومينويي، سلّولي) ۳ - برآورد شدّت، وسعت و مانايي پيامد ۴ - ارزيابي شدّت، وسعت پيامد ۵ - اقدامات كنترل، مديريت و كاهش پيامدها

بررسي، ارزيابي و مديريت ريسك ۱ - شناسايي و ارزيابي مخاطرات ۲ - تعيين شدّت مخاطرات ۳ - برآورد و تحليل ميزان، نوع و محل ريسك ۴ - تعريف ريسك قابل قبول و راهكارهاي كاهش آن

5.gif" target="_blank">گام دوم - تجزيه و تحليل و ارائه راهكارها در طرح هاي توسعه اي مراكز جديد ضرورت دارد پس از ارائه راهكارها، جزئيات تهيه شده در نقشه هاي اجرايي قرار گيرد و در مراكز در دست بهره برداري پس از ارائه راهكارها، جزئيات مربوطه اجرا و پياده سازي مي شوند.

5.gif" target="_blank">گام سوم - تدوين طرح، اجرا و نظارت

تهيه و تدوين طرح هاي عملياتي ۱ - طرح پاسخ اضطراري به حوادث و تهديدات ۲ - طرح تضمين و تسهيل تداوم كاركردهاي اساسي و بازيابي ۳ - طرح ارتقاء تاب آوري ۴ - طرح كاهش آسيب پذيري ۵ - طرح بهينه سازي وابستگي و وابستگي متقابل ۶ - طرح ارزيابي و ارتقاء آمادگي هاي زيرساختي

اجرا و پياده سازي ۱ - اجرا و پياده سازي طرح هاي عملياتي ۲ - بازخوردگيري، اصلاح نواقص و اشكالات و به روزرساني طرح ها

نظارت بر اجرا ۱ - اجراي نظارت ۲ - احصاء اشكالات و ايرادات اجرايي ۳ - ارائه گزارش

به روزرساني و ارزيابي مجدد اقدامات ۱ - بررسي و برآورد به روز تهديدات ۲ - بررسي اندركنش تهديدات روزآمد شده و اقدامات لازم ۳ - احصاء نواقص، اشكالات و آسيب پذيري هاي طرح نسبت به تهديدات ۴ - تهيه و اجراي راهكارهاي اصلاحي

فرايند نظارت در مراحل مطالعه، طراحي، ساخت و بهره برداري براساس «نظام نظارت بر طرح هاي حفاظت از زيرساخت» توسط مشاوران حقوقي/حقيقي صلاحيت دار پدافند غيرعامل انجام مي شود.

در كليه مراكز زيرساختي ضرورت دارد طرح هاي پدافندي درخصوص حفاظت از مردم، حفاظت فيزيكي مركز و نيروي انساني ارائه و پياده سازي شود.

پس از توليد و ابلاغ استانداردهاي پدافند غيرعامل متناسب با الزامات تخصصي حفاظت از زيرساخت دستگاه هاي اجرايي موظف به پياده سازي آنها در مراكز زيرساختي و اخذ گواهي استاندارد پدافند غيرعامل مي باشند.

تهيه و تدوين طرح هاي عملياتي در جهت مصون سازي، افزايش آمادگي، ارتقاء تاب آوري و اَمن سازي مراكز زيرساخت هاي با اهمّيت كشور، گام هاي اجرايي در تهيه و تدوين هر يك از طرح هاي جامع عملياتي پدافندي بشرح زير مي باشد:

طرح پاسخ اضطراري به حوادث و تهديدات زيرساختي ۱ - تعيين سطح شرايط اضطراري/بحران متناسب با نوع تهديد/حادثه ۲ - بررسي و برآورد سطح خسارت وارده (به مردم، نيروي انساني، تجهيزات، تأسيسات و ساير) ۳ - بكارگيري ظرفيت هاي پيش بيني شده براي مقابله با تهديد/حادثه (مديريت شرايط اضطراري) ۴ - سازماندهي و بكارگيري تيم هاي عملياتي ارزيابي امنيتي، امن سازي اضطراري و پاسخ به رخدادهاي سايبري ۵ - بازيابي اوليه و حفظ سطح خدمات متناسب با سطح بندي مركز ۶ - مستندسازي و ارائه گزارش ها ۷ - اجراي آموزش هاي دوره اي براي نيروي انساني مركز ۸ - طرح ريزي رزمايش پاسخ به شرايط اضطراري در مركز ۹ - به روز رساني طرح

طرح تضمين و تسهيل تداوم كاركردهاي اساسي و بازيابي ۱ - شناسايي مركز زيرساختي و تعيين عملكردهاي كليدي آن ۲ - تعيين سطح تهديدات و آسيب پذيري ها ۳ - برآورد سطح ريسك ۴ - تنظيم برنامه تداوم كاركردهاي اساسي متناسب با ميزان تقاضا و نيازها ، ظرفيت و توان زيرساخت هاي جايگزين، امكان بازيابي، تعيين حداقل سطح كاركرد، راهكارهاي كنترل كننده چالش ها، مديريت وكاهش پيامدها و حداكثر مدت زمان اختلال زنجيره ناشي از حادثه/تهديد ۵ - تدوين ساختار، تعيين وظايف، پيش بيني و تأمين تجهيزات لازم ۶ - اجراي آموزش دوره اي طرح براي نيروي انساني مركز ۷ - پياده سازي و اجراي طرح ۸ - طرح ريزي رزمايش تداوم كاركرد و بازيابي در مركز ۹ - انجام فرآيند بازيابي زنجيره در حين حادثه/تهديد ۱۰ - اجراي فرآيند به روزرساني و اصلاح برنامه تداوم كاركرد و بازيابي پس از وقوع تهديد يا حادثه

طرح ارتقاء تاب آوري ۱ - شناسايي و ارزيابي تهديدات و تعيين تهديد مبنا ۲ - پيش بيني ظرفيت هاي لازم براي ايجاد و ارتقاء آمادگي در برابر تهديد/حادثه ۳ - بررسي و ارزيابي ميزان قابليت جذب تنش ناشي از تهديد/حادثه (ميزان مقاومت مركز) ۴ - بررسي و ارزيابي ظرفيت هاي بازيابي و بازتواني مركز ۵ - بررسي و ارزيابي ميزان اثرپذيري عملكرد مركز ناشي از تهديد/حادثه ۶ - بررسي و ارزيابي قابليت هاي تطبيق پذيري وضع موجود با شرايط اوليه عملكردي مركز ۷ - ارائه راهكارهاي لازم براي ارتقاء تاب آوري مركز زيرساختي ۸ - به روز رساني طرح

طرح كاهش آسيب پذيري ۱ - بررسي و تعيين نوع و سطح آسيب پذيري ها ۲ - تعيين نوع تهديدات مبتني بر آسيب پذيري هاي موجود ۳ - بررسي و تعيين اندركنش تهديد و آسيب پذيري ۴ - تجزيه و تحليل آسيب پذيري ۵ - تعيين آسيب پذيري پايه (تعيين درجه آسيب محتمل) ۶ - تعيين آستانه آسيب پذيري قابل پذيرش ۷ - توليد سناريو و برنامه ريزي كاهش تأثيرپذيري ۸ - نظارت و كنترل بر كاهش آسيب پذيري ۹ - مستندسازي آسيب پذيري ها ۱۰ - ارزيابي، بازخورد و به روز رساني طرح

طرح بهينه سازي وابستگي و وابستگي هاي متقابل ۱ - بررسي ويژگي هاي وابستگي و تعيين نوع آن (دروني و بيروني) ۲ - دسته بندي وابستگي ها (فيزيكي، جغرافيايي، سايبري و منطقي) ۳ - تعيين و بررسي درجه وابستگي دارايي ها و تاثير آن بر عملكرد مركز ۴ - بررسي پيامدهاي ناشي از وابستگي و تعيين نوع تخريب ۵ - ارائه راهكار بهينه سازي وابستگي مبتني بر نوع ارتباطات (دروني و بيروني) ۶ - به روز رساني طرح

طرح ارزيابي و ارتقاء آمادگي هاي زيرساختي ۱ - تهيه و تصويب طرح رزمايش ۲ - سازماندهي ساختارها، ظرفيت ها، نيروي انساني و تقسيم كار لازم برابر طرح مصوب شده ۳ - تأمين تجهيزات طرح رزمايش ۴ - آموزش عمومي و تخصصي نيروهاي رزمايش ۵ - تمرين و مهارت افزايي ۶ - اجراي رزمايش ۷ - ارزيابي، بازخورد و اصلاح طرح

طرح حفاظت از مردم و نيروي انساني در مراكز زيرساختي

حفاظت از مردم ۱ - تعيين محدوده ايمني براي استقرار مراكز سكونتگاهي در اطراف مراكز ۲ - اعلام فوري و هشدار وضعيت اضطراري به مراجع ذيربط پس از وقوع حادثه/تهديد ۳ - حفظ حداكثري آرامش و ايجاد امنيت با به كارگيري ظرفيّت هاي انتظامي در زمان وقوع تهديد/حادثه ۴ - آموزش عمومي به مردم براي پيشگيري از شدت حادثه/تهديد با همكاري دستگاه هاي ذيربط ۵ - برگزاري رزمايش هاي سالانه ۶ - ارزيابي اثربخشي اقدامات حفاظت از مردم و به روزرساني طرح

تمام مراكز زيرساختي موظفند مبتني بر شدّت و سطح پيامدهاي احتمالي ناشي از وقوع تهديد يا حادثه در آنها، حريم ايمني، امنيتي و حفاظتي براي استقرار مراكز سكونتگاهي در مجاورت خود را مشخص و پس از تأييد سازمان به ذي نفعان اطلاع رساني نمايند.

حفاظت از نيروي انساني در مركز ۱ - شناسايي و ارزيابي نيروي انساني موجود (كاركنان، مراجعين، پيمانكاران) در مركز ۲ - شناسايي ريسك متوجه نيروي انساني متناسب با نوع شغل و محل فعّاليت آنها ۳ - پيش بيني و طراحي ظرفيت هاي لازم در مركز جهت حفاظت از نيروي انساني (نقاط امن، پناهگاه، اسكان اضطراري و مانند آن) متناسب با جانمايي تأسيسات و تجهيزات پرخطر در سايت مركز ۴ - پيش بيني و تأمين امكانات و تجهيزات حفاظت از نيروي انساني در شرايط تهديد/حادثه ۵ - پيش بيني تضمين جبران خسارت (بيمه عمر، بيمه حوادث، بيمه مسئوليت و ساير) در صورت وقوع حادثه/تهديد ۶ - آموزش و تمرين طرح تهيه شده و برگزاري رزمايش هاي سالانه ۷ - ارزيابي اثربخشي اقدامات حفاظت از نيروي انساني و به روزرساني طرح

طرح حفاظت فيزيكي مراكز زيرساختي ۱ - شناسايي دارايي هاي مركز ۲ - ارزيابي و درجه بندي دارايي ها ۳ - تعيين نقاط كليدي و گره هاي اصلي در فرآيند و تعيين جذابيت هدف ۴ - حيطه بندي امنيتي و تعيين محدوده هاي مجاز دسترسي متناسب با درجه اهميت دارايي ها ۵ - پيش بيني و بكارگيري تجهيزات و سامانه هاي حفاظت فيزيكي متناسب با ارزش دارايي با لايه هاي انساني، مهندسي، مكانيكي و سايبري هوشمند ۶ - ارزيابي اثربخشي اقدامات حفاظتي و به روزرساني طرح

تذكر۱ - در تهيه طرح هاي عملياتي مراكز زيرساختي رعايت الزامات عمومي مندرج در دستورالعمل شماره ۰۱۰۲ - ث مهرماه ۱۴۰۲ سازمان، مورد تاكيد است.

تذكر۲ - دستگاه هاي اجرايي در تهيه طرح هاي عملياتي، رؤس گام هاي فوق را مدنظر قرار داده و متناسب با مأموريت هريك از مراكز زيرساختي، درصورت لزوم، آنها را تكميل كنند.

تذكر۳ - دستگاه هاي متولي راهبري مراكز حياتي و حساس موظفند طرح هاي عملياتي مراكز خود را هر ۴ سال يكبار مبتني بر روند تهديدات آتي با هماهنگي سازمان به روز رساني كنند.

تهيه و تدوين طرح هاي جامع حفاظت از زيرساخت

طرح جامع موضوعي[پاورقي36] به منظور دستيابي به پايداري و تاب آوري ملّي و همچنين خدمات رساني بي وقفه به مردم، ضرورت دارد در سطح راهبردي طرح هاي جامع موضوعي در حوزه هاي با اهمّيت كشور از منظر پدافند غيرعامل مورد توجّه و مطالعه قرار گيرند؛ گام هاي اجرايي در تهيه و تدوين اين طرح ها بشرح زير است:

Sector Specific Plan (SSP)

شناخت و ارزيابي ۱ - شناخت كلي از موضوع و دامنه تأثير آن ۲ - شناخت مأموريت، سياست ها، الزامات و ملاحظات پدافند غيرعامل در موضوع موردنظر ۳ - گردآوري و بررسي اسناد (سياست هاي كلان، برنامه هاي توسعه اي، اسناد راهبردي داخلي و خارجي، سند چشم انداز، معاهدات و قوانين بين المللي و ساير) فرادستي و فرودستي مرتبط با موضوع ۴ بررسي مطالعات موجود مرتبط (داخلي و خارجي) ۵ - مطالعات تكميلي با هدف تبيين اهداف و انتظارات پدافند غيرعامل در موضوع موردنظر

تذكر - قبل از ورود به مرحله بعد لازم است مشاور نتيجه مرحله شناخت و ارزيابي را ارائه و نظر سازمان را دريافت كند.

محيط شناسي ۱ - شناخت و ارزيابي تهديدات و آسيب پذيري هاي ملّي (در موضوع مورد نظر) ۲ - بررسي چالش هاي اساسي كشور (در موضوع مورد نظر) ۳ - بررسي پيشران هاي اساسي كشور (در موضوع مورد نظر)

تدوين راهبردها ۱ - ارائه اهداف كلان و چشم انداز ملي (در موضوع مورد نظر) ۲ - ارائه سياست ها، راهبردها و برنامه هاي كلان موضوعي ۳ - ارائه نقشه راه پدافند غيرعامل (در موضوع مورد نظر) ۴ - الزامات تحقّق و زمان بندي دستيابي به اهداف

طرح جامع بخشي طرح هاي جامع بخشي يكي از انواع طرح هاي موضوعي حفاظت از زيرساخت است كه در سطح عملياتي متناسب با مأموريت دستگاه هاي اجرايي كشور ذيل هر يك از حوزه هاي با اهمّيت تهيه مي شوند؛ گام هاي اجرايي در تهيه و تدوين اين طرح ها بشرح زير مي باشد:

محيط شناسي ۱ - بررسي گروداران و ذينفعان بخش (در ارتباط با ساير بخش هاي وابسته به آن) ۲ - شناخت مراكز و دارائي هاي با اهميت بخش (دسته بندي و سطح بندي) ۳ - شناخت و ارزيابي تهديدات مؤثر بر عملكرد بخش (دسته بندي و تعيين تهديد مبنا) ۴ - شناخت و ارزيابي آسيب پذيري هاي بخش (ذاتي، سيستمي و ساير) و تعيين ميزان وابستگي و اندركنش با ساير بخش ها ۵ - شناخت، دسته بندي و ارزيابي پيامدها (پيامدهاي احتمالي اختلال در عملكرد بخش) ۶ - بررسي و شناسايي ريسك هاي بخشي ۷ - مديريت ريسك و راهكارهاي آن

تدوين راهبردهاي بخشي ۱ - ارائه اهداف كلان و چشم انداز حاكم بر بخش ۲ - ارائه سياست ها، راهبردها و برنامه هاي كلان بخشي در راستاي برنامه توسعه كشور ۳ - بررسي و ارزيابي اثربخشي اقدامات

ارائه الگوي بومي پدافند غيرعامل بخش ۱ - ارائه طرح هاي عملياتي مرتبط با بخش ۲ - اولويت هاي تحقيق و توسعه بخشي

تذكر۱ - دستگاه هاي اجرايي در تهيه طرح هاي جامع موضوعي و بخشي، رؤس گام هاي فوق را مدنظر قرار داده و درصورت لزوم، آنها را تكميل كنند.

تذكر۲ - طرح هاي جامع موضوعي و بخشي متناسب با برنامه هاي پنج ساله توسعه كشور، هر ۵ سال يكبار مبتني بر روند تهديدات آتي با هماهنگي سازمان به روز رساني مي شوند.

الزامات فنّي به منظور اثربخشي اقدامات، مشاركت ذينفعان و هم افزايي بخش هاي فنّي در تهيه طرح هاي حفاظت از زيرساخت و ارتقاء سطح كيفي خدمات پدافند غيرعامل و همچنين تدوين معيارها و شاخص هاي ارزيابي فنّي براي طرح هاي زيرساختي در كشور، دستگاه هاي متولّي مراكز زيرساختي با اهمّيت موظّفند الزامات فنّي زير را در مراحل طراحي، اجرا و بهره برداري از دارايي هاي مراكز خود پياده سازي و اجرا نمايند.

درجه بندي دارايي براي درجه بندي دارايي هاي مراكز زيرساختي ضرورت دارد متناسب با ويژگي هاي خاص هر مركز و اهمّيت آن، مؤلفه هاي ماهيّت، هوشمندي، كاركرد، وابستگي، سيستمي يا غيرسيستمي بودن و خطرزايي نيز مدنظر قرار گيرند. براي درك بهتر از مفهوم درجه بندي دارايي براي هريك از مراكز زيرساختي، راهنماي درجه بندي دارايي ها توسط سازمان تهيه و ابلاغ مي گردد.

وابستگي متقابل الزام 1 - مراكز زيرساختي حياتي با سطح بدون پيامد سيستمي از وابستگي متقابل و تأكيد بر حذف حداكثري درجه بيشينه منحصربفرد (حذف حداكثري قطب منحصربفرد) حذف هرگونه وابستگي براساس مركزيت مسيرهاي مستقيم و افزايش 85 درصدي به بالاي سطح خوشه بندي در دارايي هاي اصلي (درجه 1 و 2) طراحي و اجرا شود. الزام 2 - مراكز زيرساختي حساس با سطح بسيار محدود پيامد سيستمي از وابستگي متقابل و تأكيد بر حذف حداكثري درجه بيشينه منحصربفرد (حذف حداكثري قطب منحصربفرد) حذف حداكثري وابستگي براساس مركزيت مسيرهاي مستقيم و افزايش 60 درصدي به بالاي سطح خوشه بندي در دارايي هاي اصلي، طراحي و اجرا گردد. الزام 3 - مراكز زيرساختي مهم با سطح بهينه پيامد سيستمي از وابستگي متقابل و تأكيد بر حذف بهينه درجه بيشينه منحصر بفرد (حذف بهينه قطب منحصربفرد)، حذف بهينه وابستگي براساس مركزيت مسيرهاي مستقيم و افزايش 45 درصدي به بالاي سطح خوشه بندي در دارايي هاي اصلي، طراحي و اجرا گردد. الزام 4 - مراكز زيرساختي قابل حفاظت مي بايست با سطح قابل قبول پيامد سيستمي از وابستگي متقابل و تأكيد بر حذف حداقلي درجه بيشينه منحصربفرد (حذف حداقلي قطب منحصربفرد) نگهداشت قابل قبول وابستگي براساس مركزيت مسيرهاي مستقيم و نگهداشت حداقل 20 درصدي سطح خوشه بندي در دارايي هاي اصلي، طراحي و اجرا گردد. مركز درجه بيشينه منحصر بفرد مركزيت مسيرهاي مستقيم خوشه بندي سطح پيامد سيستمي حياتي حذف حداكثري حذف هرگونه وابستگي حداقل 85 درصد بدون پيامد حساس حذف حداكثري حذف حداكثري وابستگي حداقل 60 درصد بسيار محدود مهم حذف بهينه حذف بهينه وابستگي حداقل 45 درصد بهينه قابل حفاظت حذف حداقلي نگهداشت قابل قبول وابستگي نگهداشت حداقل 20 درصد قابل قبول

سيستمي و شبكه اي روابط سيستمي و شبكه اي در مراكز زيرساختي متناسب با سطح اهمّيت آنها بايد به نحوي طراحي گردد كه: الزام 1 - مراكز زيرساختي حياتي از درجه وابستگي حداقلي با نوع ارتباط سيستمي درهم تنيده كامل و قابليت مورد انتظار كاركرد در ارائه خدمات كليدي به صورت پايدار و مستمر برخوردار باشند. الزام 2 - مراكز زيرساختي حساس از درجه وابستگي حداقلي با نوع ارتباط سيستمي درهم تنيده كامل و قابليت مورد انتظار كاركرد در ارائه خدمات كليدي برخوردار باشند. الزام 3 - مراكز زيرساختي مهم از درجه وابستگي قابل قبول با نوع ارتباط سيستمي درهم تنيده بخشي و قابليت مورد انتظار كاركرد در ارائه خدمات ضروري برخوردار باشند. الزام 4 - مراكز زيرساختي قابل حفاظت از درجه وابستگي قابل قبول با نوع ارتباط سيستمي درهم تنيده بخشي و قابليت مورد انتظار كاركرد در ارائه خدمات لازم برخوردار باشند. مركز درجه وابستگي ارتباط سيستمي قابليت مورد انتظار كاركرد حياتي حداقل وابستگي درهم تنيده كامل ارائه خدمات كليدي حساس حداقل وابستگي درهم تنيده كامل ارائه خدمات كليدي مهم وابستگي قابل قبول درهم تنيده بخشي ارائه خدمات ضروري قابل حفاظت وابستگي قابل قبول درهم تنيده بخشي ارائه خدمات لازم * درجه وابستگي بصورت بهينه شده و مبتني بر طيف ليكرت تعريف گردد.

سايبري به كارگيري الزامات سايبري در مراكز زيرساختي متناسب با سطح اهمّيت آنها بايد به نحوي باشد كه: الزام 1 - مراكز زيرساختي حياتي بصورت آسيب ناپذير سايبري با معماري شبكه مبتني بر متدولوژي دفاع در عمق، دفاع لايه به لايه، اصل اعتماد صفر، هوشمندسازي بسيار محدود، بومي و امن (حتي المقدور بدون هوشمند سازي)، با كاركرد سلولي مستقل از ساختار هوشمند و بصورت موازي با اولويت فرمان دستي با هدف ارائه خدمات كليدي طراحي و اجرا گردند. الزام 2 - مراكز زيرساختي حساس برخوردار از ذات سايبري مستحكم با معماري شبكه مبتني بر متدولوژي دفاع در عمق، دفاع لايه به لايه، اصل اعتماد صفر، هوشمندسازي بومي و امن با كاركرد سلولي مستقل از ساختار هوشمند و بصورت موازي با اولويت فرمان دستي با هدف ارائه خدمات كليدي طراحي و اجرا گردند. الزام 3 - مراكز زيرساختي مهم با حداقل آسيب پذيري سايبري ممكن و معماري شبكه مبتني بر متدولوژي دفاع در عمق، دفاع لايه به لايه، اصل اعتماد صفر، هوشمندسازي آزموده شده و بصورت موازي با اولويت فرمان دستي با هدف ارائه خدمات ضروري طراحي و اجرا گردند. الزام 4 - مراكز زيرساختي قابل حفاظت با حداقل آسيب پذيري قابل قبول سايبري و معماري شبكه مبتني بر متدولوژي دفاع در عمق، دفاع لايه به لايه، هوشمندسازي ايمن و بصورت موازي با اولويت فرمان دستي با هدف ارائه خدمات لازم طراحي و اجرا گردند. مركز پايداري سايبري نوع هوشمند سازي نوع فرمان كاركرد سايبري حياتي آسيب ناپذير سايبري بسيار محدود و بومي با قابليت فرمان دستي ارائه خدمات كليدي حساس ذات سايبري مستحكم هوشمندسازي بومي با قابليت فرمان دستي ارائه خدمات كليدي مهم حداقل آسيب پذيري سايبري ممكن هوشمندسازي آزموده شده با قابليت فرمان دستي ارائه خدمات كليدي قابل حفاظت حداقل آسيب پذيري قابل قبول سايبري هوشمندسازي ايمن با قابليت فرمان دستي ارائه خدمات كليدي

مديريت مخاطرات

در مرحله طراحي در اين مرحله، مديريت مخاطرات در مراكز زيرساختي داراي پتانسيل خطر با پيامد گسترده[پاورقي37] الزامات زير پياده سازي مي شود: الزام 1 - مراكز زيرساختي حياتي براي بدترين سناريو در جهت دستيابي به سطح ايمني حداكثري با رويكرد حذف/كنترل كامل عامل خطر در تمامي اجزاي پرخطر، سطح حفاظتي و امنيتي حداكثري و عدم پذيرش هرگونه ريسك طراحي گردند. الزام 2 - مراكز زيرساختي حساس براي بدترين سناريو در جهت دستيابي به سطح ايمني حداكثري با رويكرد حذف/كنترل كامل عامل خطر در تمامي اجزاي پرخطر، سطح حفاظتي و امنيتي حداكثري و قبول ريسك حداقلي طراحي گردند. الزام 3 - مراكز زيرساختي مهم براي محتمل ترين سناريو در جهت دستيابي به سطح ايمني حداقلي با رويكرد حذف/كنترل نسبي عامل خطر در اجزاي با پتانسيل خطر بالا، سطح حفاظتي و امنيتي حداقلي و قبول ريسك نسبي طراحي گردند. الزام 4 - مراكز زيرساختي قابل حفاظت براي محتمل ترين سناريو در جهت دستيابي به سطح ايمني حداقلي با رويكرد حذف/كنترل بهينه عامل خطر در اجزاي با پتانسيل خطر بالا، سطح حفاظتي و امنيتي حداقلي و قبول ريسك بهينه طراحي گردند. مركز سناريو/رويكرد طراحي سطح ايمني (تجهيزاتي) حذف/كنترل عامل خطر سطح حفاظتي - امنيتي سطح ريسك حياتي بدترين سناريو حداكثري كامل حداكثري بدون قبول ريسك حساس بدترين سناريو حداكثري كامل حداكثري قبول ريسك حداقلي مهم محتمل ترين سناريو حداقلي نسبي حداقلي قبول ريسك نسبي قابل حفاظت محتمل ترين سناريو حداقلي بهينه حداقلي قبول ريسك بهينه * سطح پذيرش تعريف شده براي ريسك مبتني بر طيف ليكرت تعريف گردد.

As Low As Reasonably Practicable (ALARP)

در مرحله بهره برداري (عمليات) در اين مرحله، اقدامات مرتبط با مديريت مخاطرات در زيرساخت هاي داراي پتانسيل خطر با در رعايت الزامات زير پياده سازي مي شود: الزام 1 - مراكز زيرساختي حياتي با ايجاد و پياده سازي ساختار فرماندهي حادثه و اجراي كامل طرح مديريت ايمني فرآيند، بدون قبول ريسك از قابليت پاسخ سريع و فوري به شرايط اضطراري برخوردار باشند. الزام 2 - مراكز زيرساختي حساس با ايجاد و پياده سازي ساختار فرماندهي حادثه و اجراي كامل طرح مديريت ايمني فرآيند، با قبول ريسك حداقلي از قابليت پاسخ سريع و فوري به شرايط اضطراري برخوردار باشند. الزام 3 - مراكز زيرساختي مهم با راه اندازي مركز كنترل شرايط اضطراري و اجراي طرح مديريت ايمني فرآيند در بخش هاي داراي پتانسيل خطر، با قبول ريسك نسبي از قابليت پاسخ نسبي به شرايط اضطراري برخوردار باشند. الزام 4 - مراكز زيرساختي قابل حفاظت با راه اندازي مركز كنترل شرايط اضطراري و اجراي طرح مديريت ايمني فرآيند در بخش هاي داراي پتانسيل خطر، با قبول ريسك بهينه از قابليت پاسخ بهينه به شرايط اضطراري برخوردار باشند. مركز مديريت و فرماندهي حادثه[پاورقي38] طرح مديريت ايمني فرآيند[پاورقي39] پاسخ سطح ريسك حياتي ايجاد و پياده سازي ساختارفرماندهي حادثه اجراي كامل طرح سريع و فوري بدون قبول ريسك حساس ايجاد و پياده سازي ساختارفرماندهي حادثه اجراي كامل طرح سريع و فوري قبول ريسك حداقلي مهم راه اندازي مركز كنترل شرايط اضطراري اجرا در بخش هاي داراي پتانسيل خطر نسبي قبول ريسك نسبي قابل حفاظت راه اندازي مركز كنترل شرايط اضطراري اجرا در بخش هاي داراي پتانسيل خطر بهينه قبول ريسك بهينه * سطح پذيرش تعريف شده براي ريسك مبتني بر طيف ليكرت تعريف گردد.

Incident Command System (ICS)

Process Safety Management (PSM)

رصد و پايش تهديدات و آسيب پذيري رصد و پايش تهديدات و آسيب پذيري در مراكز زيرساختي متناسب با سطح اهمّيت آنها بايد به نحوي باشد كه: الزام 1 - در مراكز زيرساختي حياتي، تهديدات اثرگذار مستقيم هر سه ماه يكبار و تهديدات با حيطه اثر غيرمستقيم نيز هر شش ماه يكبار احصاء و پايش گردد. اين مراكز بايد بصورت كامل به سامانه هاي رصد و پايش برخط متصل باشند. آسيب پذيري ها نيز هر سه ماه يكبار پايش و بر اساس نوع، اندازه، احتمال وقوع و پيامد، ارزيابي، درجه بندي و اندازه گيري شوند. الزام 2 - در مراكز زيرساختي حساس، تهديدات اثرگذار مستقيم بصورت شش ماه يكبار و تهديدات با حيطه اثر غيرمستقيم نيز هر سال يكبار احصاء و پايش گردد. اين مراكز بايد بصورت بهينه به سامانه هاي رصد و پايش برخط متصل باشند. آسيب پذيري ها نيز هر شش ماه يكبار پايش و براساس نوع، اندازه، احتمال وقوع و پيامد، ارزيابي، درجه بندي و اندازه گيري شوند. الزام 3 - در مراكز زيرساختي مهم، تهديدات اثرگذار مستقيم و غيرمستقيم هر سال يكبار احصاء و پايش گردد. اين مراكز بايد بصورت بهينه در خدمات ضروري به سامانه هاي رصد و پايش برخط متصل باشند. آسيب پذيري ها نيز هر سال يكبار پايش و براساس نوع، اندازه، احتمال وقوع و پيامد، ارزيابي، درجه بندي و اندازه گيري شوند. الزام 4 - در مراكز زيرساختي قابل حفاظت، تهديدات اثرگذار مستقيم بصورت سالي يكبار و تهديدات با حيطه اثر غيرمستقيم نيز هر دو سال يكبار احصاء و پايش گردد. اين مراكز بايد بصورت حداقلي در خدمات ضروري به سامانه هاي رصد و پايش برخط متصل باشند. آسيب پذيري ها نيز هرسال يكبار پايش و بر اساس نوع، اندازه، احتمال وقوع و پيامد، ارزيابي، درجه بندي و اندازه گيري شوند. مركز رصد و پايش تهديدات اثرگذار مستقيم رصد و پايش تهديدات اثرگذار غيرمستقيم اتصال به سامانه رصد و پايش برخط تهديدات پايش و ارزيابي آسيب پذيري ها حياتي سه ماه يكبار شش ماه يكبار بصورت كامل سه ماه يكبار حساس شش ماه يكبار سالي يكبار بصورت بهينه شش ماه يكبار مهم سالي يكبار سالي يكبار بصورت بهينه و خدمات ضروري سالي يكبار قابل حفاظت سالي يكبار دو سال يكبار بصورت حداقلي در خدمات ضروري سالي يكبار

تهديدات درون زا شرايط مواجهه با تهديدات درون زا در مراكز زيرساختي متناسب با سطح اهميت آنها بايد به نحوي باشد كه: الزام1 - در مراكز زيرساختي حياتي، سطح صيانت در برابر عامل تهديد درون زا با سطح اعتماد صفر، دانش كاملاً محدود شده و دسترسي بسته، ميزان در معرض عامل تهديد بودن به صورت حذف كامل جذابيت، سطح قابل قبول پيامد اعمال تهديد به صورت بدون اختلال و ساز و كار محافظتي به صورت كاملا آزموده شده با لايه بندي كامل حفاظتي مي باشد. الزام 2 - در مراكز زيرساختي حساس، سطح صيانت در برابر عامل تهديد درون زا با سطح اعتماد صفر، دانش محدود شده و دسترسي كنترل شده، ميزان در معرض عامل تهديد بودن به صورت حذف جذابيت بدون تأثير در عملكرد، سطح قابل قبول پيامد اعمال تهديد به صورت بدون اختلال و ساز و كار محافظتي به صورت آزموده شده بر پايه اولويت بندي با لايه بندي كامل حفاظتي مي باشد. الزام 3 - در مراكز زيرساختي مهم، سطح صيانت در برابر عامل تهديد درون زا با سطح اعتماد، دانش و دسترسي كنترل شده، ميزان در معرض عامل تهديد بودن به صورت حذف جذابيت با درنظر گرفتن سطح عملكرد، سطح قابل قبول پيامد اعمال تهديد به صورت اختلال در حد قابل تعمير و بازيابي و ساز و كار محافظتي مبتني بر الگوي تأمين مي باشد. الزام 4 - در مراكز زيرساختي قابل حفاظت، سطح صيانت در برابر عامل تهديد درون زا با سطح اعتماد، دانش و دسترسي كنترل شده، ميزان در معرض عامل تهديد بودن به صورت بهينه سازي جذابيت، سطح قابل قبول پيامد اعمال تهديد به صورت اختلال در حد قابل تعمير و بازيابي و ساز و كار محافظتي مبتني بر الگوي تأمين مي باشد. مركز سطح صيانت در برابر عامل تهديد در معرض عامل تهديد بودن سطح قابل قبول پيامد ساز و كار محافظتي حياتي اعتماد صفر دانش كاملا محدود شده دسترسي بسته حذف كامل جذابيت بدون اختلال كاملا آزموده شده با لايه بندي كامل حفاظتي حساس اعتماد صفر دانش محدودشده دسترسي كنترل شده حذف جذابيت بدون تاثير در عملكرد بدون اختلال آزموده شده بر پايه اولويت بندي با لايه بندي كامل حفاظتي مهم اعتماد، دانش و دسترسي كنترل شده حذف جذابيت با در نظرگرفتن سطح عملكرد اختلال در حد قابل تعمير و بازبيني مبني بر الگوي تامين قابل حفاظت اعتماد، دانش و دسترسي كنترل شده بهينه سازي جذابيت اختلال در حد قابل تعمير و بازبيني مبني بر الگوي تامين

ارتقاي آمادگي براساس سطح بندي مراكز و سطح پيامد متصور به ازاي تهديدات مرتبط، سطح و ميزان آمادگي زيرساختي در آنها به شرح ذيل مي باشد: الزام ۱ - مراكز زيرساختي حياتي از سطح آمادگي كامل با قابليت پاسخ سريع و فوري به حادثه/تهديد و آمادگي دائمي ۷*۲۴ فعّاليت هاي اصلي در ارائه خدمات زيرساختي برخوردار باشند. الزام ۲ - مراكز زيرساختي حساس از سطح آمادگي كامل با قابليت پاسخ سريع و فوري به حادثه/تهديد و آمادگي دائمي ۷*۲۴ فعّاليت هاي اصلي در ارائه خدمات زيرساختي برخوردار باشند. الزام ۳ - مراكز زيرساختي مهم از سطح آمادگي هوشيارانه با قابليت آمادگي براي پاسخ حادثه/تهديد و آمادگي نوبه اي ۷*۱۶ فعّاليت هاي اصلي در ارائه خدمات زيرساختي برخوردار باشند. الزام ۴ - مراكز زيرساختي قابل حفاظت از سطح و قابليت آمادگي عمومي براي پاسخ حادثه/تهديد و آمادگي نوبه اي ۷*۱۶ فعّاليت هاي اصلي در ارائه خدمات زيرساختي برخوردار باشند.

توضيح - منظور از آمادگي دائمي7*24 آمادگي براي ارائه خدمات زيرساختي در طول هفته و بصورت 24 ساعته مي باشد و منظور از آمادگي نوبه اي7*16 آمادگي براي ارائه خدمات زيرساختي در طول ايام هفته و بصورت 16 ساعته مي باشد. مركز سطح آمادگي قابليت مورد انتظار ميزان آمادگي حياتي كامل پاسخ سريع و فوري به حادثه و تهديد دائمي 7*24 حساس پيشگيرانه پاسخ سريع و فوري به حادثه و تهديد دائمي 7*24 مهم هوشيارانه آمادگي براي پاسخ نوبه اي7*16 قابل حفاظت عمومي آمادگي عمومي نوبه اي7*16

تداوم كاركرد متناسب با سطح اهميت مراكز زيرساختي ضروريست ميزان تداوم كاركرد و پايداري خدمات در آنها به شرح ذيل تأمين و تضمين گردد: مركز حياتي حساس مهم قابل حفاظت تداوم كاركرد خدمات كليدي خدمات كليدي خدمات ضروري خدمات لازم

توضيح - منظور از تداوم كاركرد براي ارائه خدمات، حفظ عملكرد مركز در حين بروز تهديد/حادثه مي باشد.

تاب آوري سطح تاب آوري در مراكز زيرساختي متناسب با ظرفيت مورد انتظار در هريك از آنها بايد به نحوي باشد كه: الزام 1 - در مراكز زيرساختي حياتي با تأكيد بر ظرفيت جذب حداكثري تنش، ظرفيت تطبيق پذيري و جايگزيني كامل، عدم اثرپذيري كليه خدمات مركز و برگشت پذيري اضطراري، سطح تاب آوري درجه 1 تأمين گردد. الزام 2 - در مراكز زيرساختي حساس با تأكيد بر ظرفيت جذب متعادل تنش، ظرفيت تطبيق پذيري و جايگزيني بالا، عدم اثرپذيري كليه خدمات مركز و برگشت پذيري اضطراري، سطح تاب آوري درجه 2 تأمين گردد. الزام 3 - در مراكز زيرساختي مهم با تأكيد بر ظرفيت جذب محدود تنش، ظرفيت تطبيق پذيري و جايگزيني بهينه، عدم اثرپذيري و ظرفيت برگشت پذيري با هدف برگشت سريع خدمات ضروري مركز، سطح تاب آوري درجه 3 تأمين گردد. الزام 4 - در مراكز زيرساختي قابل حفاظت با تأكيد بر ظرفيت جذب حداقلي تنش، ظرفيت تطبيق پذيري و جايگزيني محدود، ظرفيت برگشت پذيري با هدف برگشت سريع خدمات ضروري مركز، سطح تاب آوري درجه 4 تأمين گردد. مركز ظرفيت جذب ظرفيت تطبيق پذيري و جايگزيني عدم اثرپذيري برگشت پذيري حياتي حداكثري كامل كليه خدمات (كليدي، ضروري، لازم) اضطراري حساس متعادل بالا كليه خدمات (كليدي، ضروري، لازم) اضطراري مهم محدود بهينه خدمات ضروري خدمات ضروري قابل حفاظت حداقلي محدود خدمات ضروري خدمات ضروري

مصونيت سطح مورد انتظار از مصون سازي در مراكز زيرساختي پس از پياده سازي الزامات فوق بايد به نحوي باشد كه: الزام 1 - مراكز زيرساختي حياتي با تأكيد بر تاب آوري، آسيب ناپذيري و تداوم كاركرد در ارائه خدمات كليدي به سطح 100 درصدي از مصونيت برسند. الزام 2 - مراكز زيرساختي حساس با تأكيد بر استحكام، حداقل آسيب پذيري ممكن و تداوم كاركرد در ارائه خدمات كليدي به سطح 70 درصدي از مصونيت برسند. الزام 3 - مراكز زيرساختي مهم با تأكيد بر امنيت، حداقل آسيب پذيري قابل قبول و تداوم كاركرد در ارائه خدمات ضروري به سطح 50 درصدي از مصونيت برسند. الزام 4 - مراكز زيرساختي قابل حفاظت با تأكيد بر ايمني، حداقل آسيب پذيري قابل قبول و تداوم كاركرد در ارائه خدمات لازم به سطح 30 درصدي از مصونيت برسند. مركز سطح تاب آوري[پاورقي40] سطح آسيب پذيري[پاورقي41] سطح تداوم كاركرد درصد مصونيت حياتي پايدار آسيب پذير خدمات كليدي 100 حساس مستحكم حداقل آسيب پذيري ممكن خدمات كليدي 70 مهم امن حداقل آسيب پذيري قابل قبول خدمات ضروري 50 قابل حفاظت ايمن حداقل آسيب پذيري قابل قبول خدمات لازم 30

اين عبارات معادل درجه هاي مختلف مصون سازي و متناسب با سطح پايداري مورد انتظار از آن در مراكز زيرساختي مي باشند.

ميزان حداقل آسيب پذيري مبتني بر اصل هزينه - فايده استخراج مي شود

تذكر - تعيين ميزان بهينه پياده سازي الزاماتي كه در كليه جداول فوق بعنوان هدف و معيار تعيين شده است با رعايت ملاحظات مهندسي ارزش به دست مي آيد. اگر مبتني بر شاخص هاي مهندسي ارزش (هزينه - فايده) و سطح تهديد اجراي اين الزامات ميسر نشود، ضرورت دارد طرح توجيهي ميزان دقيق رعايت الزامات در مراكز زيرساختي توسط مشاور طرح تهيه و به تاييد سازمان برسد.

اقدامات مشترك دستگاه هاي اجرايي داراي مراكز زيرساختي با اهمّيت در كشور موظّفند:

شوراي داخلي حفاظت از زيرساخت را با مسئوليت رئيس كميته پدافند غيرعامل دستگاه با مشاركت واحدهاي حراست و بسيج دستگاه تشكيل داده و گزارش هاي مربوطه را به دبيرخانه شوراي هماهنگي حفاظت از زيرساخت مستقر در معاونت طرح ريزي و نظارت فني سازمان ارسال نمايند .

متناسب با درجه اهمّيت مراكز زيرساختي خود و سطح ريسك آن، علاوه بر اولويت بندي اقدامات مصون سازي مبتني بر الزامات اين نظام، برنامه هاي حفاظت از زيرساخت مستخرجه از آن را نيز به صورت سالانه و بلندمدت تهيه و به سازمان ارائه نمايد.

به منظور حصول اطمينان از اثربخشي اقدامات حفاظت از زيرساخت، با سازماندهي تيم هاي عملياتي در قالب مميزي هاي داخلي، نظارت لازم را بر پياده سازي و اجراي الزامات اين نظام، اعمال نمايند.

دستورالعمل هاي اجرايي مورد نياز حوزه خود را در چارچوب اين سند و در قالب برنامه بخشي حفاظت از زيرساخت دستگاه تهيه و پس از تصويب سازمان، اجرا نمايند.

درصورت وقوع تهديد يا حادثه با هماهنگي مركز مديريت و هماهنگي عملياتي زيرساخت، در قالب اطلاع رساني، اعلام وضعيت، اجراي فرمان و انجام هماهنگي نسبت به مديريت صحنه بحران ها اقدام نمايند.

درس آموخته هاي مربوط به حوادث و تهديدات زيرساختي حوزه خود را مستند سازي و به مركز مديريت و هماهنگي عملياتي زيرساخت گزارش نمايند تا در انتقال به ساير دستگاه ها و به روزرساني دستورالعمل ها و الزامات مورد استفاده قرار گيرد.

تجارب حاصل از تهديدات زيرساختي در ساير دستگاه هاي اجرايي و زيرساخت هاي اصلي را دريافت و نسبت به برگزاري جلسات آموزشي و توجيهي، در دستگاه خود اقدام نمايند .

كميته تدوين و تنظيم مقررات حفاظت از زيرساخت را با مسئوليت معاون فني يا مديركل پدافند غيرعامل دستگاه تشكيل داده و موضوعات فني مورد نياز دستگاه كه قابليت تبديل شدن به مقرّرات و ضوابط فنّي حفاظت از زيرساخت دارند را جهت بررسي به مركز تدوين و تنظيم مقرّرات حفاظت از زيرساخت ارائه كنند.

برابر نظام آمادگي و رزمايش دستگاه هاي اجرايي در برابر تهديدات، مصوبه شماره ۲۰۸۸ كميته دائمي و باهماهنگي سازمان نسبت به برگزاري رزمايش هاي تخصصي حفاظت از زيرساخت در ابعاد مأموريتي خود اقدام نمايند.

چنانچه استاندارد پدافند غيرعامل در هريك از موضوعات اصلي حفاظت از زيرساخت توليد گرديد نسبت به اجرا و رعايت آن در هريك از مراكز زيرساختي خود اقدام كنند.

به صورت فصلي و نوبه اي اقدامات انجام شده در قالب اين نظام را به سازمان گزارش كنند.

نسبت به آموزش، توجيه و توانمندسازي مديران، كارشناسان و كاركنان زيرمجموعه خود اقدام نمايند.

با توجه به تغييرات عناصر محيطي مانند تهديدات، فناوري هاي بكارگيري شده در زيرساخت ها و ساير ملاحظات فني و مهندسي، براي اجراي بهتر و روزآمدسازي الزامات فنّي تخصصي حفاظت از زيرساخت ، دستگاه هاي اجرايي مي توانند نقطه نظرات پيشنهادي و اصلاحي خود را پيرامون اين نظام به سازمان اعلام نمايند؛ سازمان با بررسي نظرات دستگاه هاي اجرايي، درصورت نياز و بعد از ۶ ماه، نظام را بازنگري و اصلاح مي كند.

وفق تبصره ۱ قانون تشكيل سازمان، مستنكفين از اجراي الزامات و ضوابط اين سند در مراكز و دستگاه هاي اجرايي مشمول، علاوه بر جبران خسارات وارد شده، به مجازات موضوع ماده (۵۷۶) كتاب پنجم قانون مجازات اسلامي (تعزيرات و مجازات هاي بازدارنده) مصوب 1375/03/02 محكوم مي شوند و چنانچه خسارتي وارد نشده باشد برابر قانون رسيدگي به تخلفات اداري مصوب 1372/09/07 با مستنكف رفتار خواهد شد.

سازمان بر حسن اجراي اين نظام ، نظارت كرده و اجراي آن را سالانه به كميته ي دائمي گزارش كند.

اين تصويب نامه در چهارده ماده و نه تبصره در هفتاد و هفتمين جلسه كميته ي دائمي به تاريخ بيست و هشتم شهريورماه سال يكهزار و چهارصد و دو هجري شمسي به تصويب رسيد.

نظام فني و تخصصي حفاظت از زيرساخت هاي كشور مشتمل بر چهارده ماده و نه تبصره كه در تاريخ 1402/06/28 در هفتاد و هفتمين جلسه كارگروه (كميته) دائمي پدافند غيرعامل كشور به تصويب رسيد، به استناد تبصره ۱ قانون تشكيل سازمان پدافند غيرعامل كشور و ماده ۸ اساسنامه سازمان پدافند غيرعامل كشور مصوّب مقام معظّم رهبري (مدظله العالي) جهت اجرا ابلاغ مي گردد.

رئيس ستاد كل نيروهاي مسلح و كارگروه (كميته) دائمي پدافند غيرعامل كشور سرلشكر پاسدار محمٌد باقري