نظر مشورتي 7/1403/771 مورخ 1403/12/22 اداره كل حقوقي قوه قضائيه

استعلام : آيا دعواي ابطال شهادت شهود به جهت عدول از آن و به صورت مستقل (اثبات حيله) مسموع است؟ توضيح آنكه برخي قضات معتقدند با توجه به ماده 429 قانون آيين دادرسي دادگاه‌هاي عمومي و انقلاب در امور مدني مصوب 1379، شهادت كذب يك قسم حيله است و اثبات آن به دلالت التزامي (ابلاغ حكم نهايي) بايد در قالب حكم و رسيدگي مستقل باشد؛ اما برخي ديگر معتقدند دعواي مستقل فقط براي اثبات جعليت اسناد است و نيز ديگر حيله‌هاي غير مصرح؛ اما شهادت كذب در زمره اين مصاديق نيست و نبايد به صورت مستقل مطرح شود و فقط در محكمه جزايي با صدور حكم عليه شهود كه از شهادت عدول كرده‌اند، محقق مي‌شود. نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : اولاً، دعوايي با عنوان ابطال شهادت شهود يا طرح هرگونه دعوا به منظور اثبات كذب بودن شهادت به طرفيت شاهد، فاقد جنبه ترافعي و غير قابل استماع است. ثانياً، كذب بودن شهادت شهود در صورت اثبات مي‌تواند از مصاديق حيله و تقلب موضوع بند 5 ماده 426 قانون آيين دادرسي دادگاه‌هاي عمومي و انقلاب در امور مدني مصوب 1379، قرار گيرد. ثالثاً، هر‌چند كذب بودن شهادت شهود معمولاً در پرونده كيفري اثبات مي‌شود؛ اما اثبات آن در دعواي حقوقي به عنوان اثبات رفتار حيله و تقلب‌آميز عليه طرف ديگر كه در پرونده سابق به شهادت كذب استناد كرده است نيز امكان‌پذير است.