نظر مشورتي 7/1400/215 مورخ 1402/08/10 اداره كل حقوقي قوه قضائيه

استعلام : مطابق ماده 615 قانون مجازات اسلامي (تعزيرات مصوب 1375) «هر گاه عده‌اي با يكديگر منازعه نمايند، هر يك از شركت‌كنندگان در نزاع، حسب مورد به مجازات زير محكوم مي‌شوند: 1- در صورتي كه نزاع منتهي به قتل شود، به حبس از يك تا سه سال 2- در صورتي كه منتهي به نقص عضو شود، به حبس از شش ماه تا سه سال 3- در صورتي كه منتهي به ضرب و جرح شود، به حبس از سه ماه تا يك سال». حال سؤال اينجاست كه چنانچه در منازعه، منتهي به صدمه زوال عقل با بيماري دائمي گردد، با كدام يك از بندهاي ماده مرقوم مطابقت دارد؟ نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : نظر به اينكه حسب ماده 387 قانون مجازات اسلامي جنايت بر عضو، عبارت از هر آسيب كمتر از قتل مانند قطع عضو، جرح و صدمه‌هاي وارد بر منافع است و با توجه به اينكه از نظر پزشكي، از دست ‌دادن عقل، تحت عنوان اختلال عملكرد عالي مغز بررسي مي‌شود و شامل عملكرد فردي، اجتماعي، خانوادگي و مواردي نظير قضاوت، جهت‌يابي و حافظه است؛ به عبارت ديگر زوال عقل، در واقع زوال منفعتي است كه قائم به كاركرد مغز بوده و نتيجه نقص و آسيب در مغز انسان (سلول‌ها و شبكه عصبي مغز) است؛ بنابراين زوال عقل ناشي از نزاع جمعي با بند دوم ماده 615 قانون مجازات اسلامي (تعزيرات) مصوب 1375 قابل انطباق است.